Trong gần một thế kỷ, cao su gia cường đã trở thành vật liệu thiết yếu của đời sống hiện đại, giúp lốp xe ô tô và máy bay chịu được áp lực khổng lồ, đồng thời duy trì hoạt động của các hệ thống máy móc công nghiệp.
Giờ đây, bí ẩn này đã chính thức được giải mã, mở ra cơ hội chế tạo lốp xe và vật liệu công nghiệp an toàn, tiết kiệm nhiên liệu hơn. Nhóm nghiên cứu do giáo sư kỹ thuật David Simmons dẫn đầu tại Đại học Nam Florida (Mỹ) đã tìm ra cơ chế ẩn giấu bên trong vật liệu này. Kết quả nghiên cứu vừa được công bố trên tạp chí khoa học Proceedings of the National Academy of Sciences.
“Làm thế nào mà chúng ta đã sử dụng thứ này trong 80, 90, 100 năm và chưa thực sự biết nó hoạt động như thế nào?”, giáo sư Simmons nói.
“Nó đã trải qua quá trình thử và sai khổng lồ. Các công ty lốp xe có thể mua nhiều loại muội than khác nhau – về cơ bản là bồ hóng cao cấp – và họ chỉ phải sử dụng phương pháp thử và sai để tìm ra cái gì đáng trả nhiều tiền hơn và cái gì không”.
Vì các hạt muội than và sự tương tác của chúng xảy ra ở cấp độ nano, việc quan sát trực tiếp là vô cùng khó khăn.
Để giải quyết vấn đề, nhóm nghiên cứu đã thực hiện 1.500 mô phỏng động lực học phân tử, lập mô hình hành vi của hàng trăm nghìn nguyên tử bên trong cao su gia cường.
Chìa khóa của sự đột phá nằm ở một đặc tính vật lý gọi là tỉ lệ Poisson, mô tả cách vật liệu thay đổi hình dạng khi bị kéo căng. Khi một sợi dây thun thông thường bị kéo căng, nó sẽ mỏng đi nhưng phần lớn vẫn duy trì cùng một thể tích tổng thể.
Tuy nhiên việc thêm muội than làm thay đổi đáng kể hành vi đó. Các hạt muội than hoạt động như những giá đỡ cấu trúc siêu nhỏ bên trong cao su, ngăn không cho nó mỏng đi như bình thường khi bị kéo căng. Kết quả là, cao su bị buộc phải giãn nở về thể tích – một trạng thái mà bản thân vật liệu này kháng cự lại rất mạnh mẽ.
Theo các nhà nghiên cứu, cao su thực sự “chiến đấu chống lại chính nó”, từ đó tạo ra sự gia tăng lớn về độ cứng và độ bền.
Phát hiện này không bác bỏ các lý thuyết khoa học trước đây, mà kết hợp tất cả lại thành một lời giải thích hoàn chỉnh.
Nhóm nghiên cứu nhận thấy rằng mạng lưới hạt, tương tác kết dính và hiệu ứng lấp đầy không gian đều cùng đóng góp vào khả năng chống lại sự thay đổi thể tích của vật liệu. Sự hiểu biết mới này mang ý nghĩa to lớn đối với ngành sản xuất lốp xe.
Các kỹ sư thường phải vật lộn với “tam giác ma thuật” trong thiết kế lốp: sự cân bằng giữa hiệu quả tiết kiệm nhiên liệu, độ bám đường và độ bền.
Việc cải thiện một hoặc hai yếu tố thường làm giảm yếu tố thứ ba. Ông Simmons nhận định: “Với những phát hiện này, chúng tôi đang đặt một nền tảng mới cho việc thiết kế lốp xe một cách hợp lý”.
Không chỉ dừng lại ở lốp xe, cao su gia cường còn được sử dụng rộng rãi trong các nhà máy điện, hệ thống hàng không vũ trụ và các cơ sở hạ tầng quan trọng khác, nơi sự cố vật liệu có thể dẫn đến hậu quả thảm khốc.
“Nếu bạn nhớ, lý do tàu Challenger thất bại là do một miếng đệm cao su trở nên quá lạnh”, ông Simmons kết luận.
Rất nhiều hệ thống năng lượng, nhà máy điện có các bộ phận bằng cao su. Mọi người đều từng có một ống tưới vườn bắt đầu rò rỉ vì một miếng đệm cao su bị hỏng. Bây giờ hãy tưởng tượng điều đó xảy ra trong một nhà máy điện hoặc một nhà máy hóa chất.
Evija là một trong 4 sản phẩm được Lotus giới thiệu tại Việt Nam cùng Emira, Eletre và Emeya. Định vị ở phân khúc hypercar, Lotus Evija không chỉ mạnh về hiệu năng, giá còn ở mức đắt đỏ, không dành cho số đông.
Nhà phân phối Lotus - Tasco Auto - không công bố giá bán của Evija. Theo các tư vấn bán hàng ở đại lý, Lotus Evija có giá hơn 100 tỷ đồng, con số cụ thể tùy vào các trang bị đi kèm theo xe. Tại Anh, Lotus nói giá Evija ở mức 2 triệu bảng, tức khoảng 2,7 triệu USD theo tỷ giá hiện tại. Nếu nhập khẩu về Việt Nam đóng đủ các loại thuế như nhập khẩu, TTĐB, VAT, mức giá bán ra thị trường thường tăng gấp đôi, gấp ba.
Tại Việt Nam, chưa có siêu xe chính hãng nào có giá từ 100 tỷ đồng trở lên như Lotus Evija. Các mẫu siêu xe quen thuộc với người Việt, có nhà phân phối chính hãng tại Việt Nam như Lamborghini Revuelto giá 44 tỷ đồng, hoặc Ferrari Purosangue giá 39 tỷ đồng. Mẫu xe đắt nhất là Rolls-Royce Phantom bán chính hãng, khoảng 50 tỷ đồng. Giá 100 tỷ đồng bằng khoảng 11 chiếc Porsche 911 Carrera tiêu chuẩn (8,87 tỷ đồng).
Đi kèm mức giá hàng trăm tỷ đồng, Lotus Evija sở hữu những gì độc đáo?
Evija là mẫu xe thuần điện đầu tiên của Lotus dưới thời Geely chi phối hoạt động (chiếm 51% cổ phần). Dự án phát triển Evija có tên Type 130, tương ứng số lượng sản xuất giới hạn 130 chiếc trên toàn cầu. Tất cả các mẫu Lotus Evija đều sản xuất thủ công tại nhà máy ở Hethel, Anh và 80% thành phần chế tạo xe cũng tại đây.
Evija có kết cấu khung đơn (monocoque) nguyên khối bằng sợi carbon, trọng lượng khoảng 129 kg. Bộ khung được chế tạo bằng nhiều lớp carbon với công nghệ tương tự sử dụng cho xe đua F1. Khối lượng tổng thể của Evija là 1.894 kg, thuộc một trong những mẫu hypercar nhẹ nhất thế giới.
Toàn bộ phần gầm xe tạo hình với những rãnh định hướng luồng gió, tối ưu khí động học khi chạy tốc độ cao. Ở hai bên hông xe phía sau, Lotus thiết kế hai hốc gió lớn thông từ trước ra sau và đặt tên là Venturing.
Tên gọi Venturing bắt nguồn từ hiệu ứng Venturing trong vật lý, ý chỉ chất lỏng hoặc không khí đi qua một đoạn ống bị thu hẹp thì tốc độ dòng chảy tăng lên và áp suất giảm xuống. Thiết kế này trên Evija giúp điều hướng luồng khí chạy qua xe và tạo lực ép xuống mặt đường.
Nhằm tối ưu hiệu quả khí động học, Evija còn có các bộ chia gió ở cản trước, cản sau và trên nắp capô. Xe không có gương chiếu hậu truyền thống, thay vào đó là kiểu camera tích hợp vào hai cửa. Một camera khác tích hợp trên nóc xe và hình ảnh hiển thị ở ba màn hình bên trong xe.
Trên Evija, hãng trang bị một cánh gió lớn phía sau có thể nâng hạ tự động tùy theo tốc độ. Bộ phanh carbon ceramic ở cả hai bánh với kẹp phanh 6 piston phía trước và 4 piston phía sau.
Xe sử dụng cơ cấu lái điện - thủy lực (EHPS). Thiết kế này nhằm mục đích tạo cảm giác lái chân thật, dễ điều khiển, nhưng không làm hao phí công suất động cơ do bơm dầu trợ lực lái vận hành nhờ động cơ điện riêng, không liên kết trực tiếp với động cơ như kiểu thuần thủy lực truyền thống.
Lotus Evija trang bị bốn môtơ cho 4 bánh, công suất kết hợp là 2.011 mã lực, mô-men xoắn 1.704 Nm. Hãng Anh ví von sức mạnh này như thể đặt 4 chiếc Lotus Evora Sport ở 4 bánh để đẩy xe đi.
Với sức mạnh trên, Evija tăng tốc 0-100 km/h dưới 3 giây. Xe có thể vận hành với công suất và sức kéo tối đa trong liên tục 7 phút ở chế độ Track, điều khó thực hiện với những mẫu siêu xe hiệu năng cao thuần điện do pin, bộ biến tần và môtơ có thể quá nhiệt.
Cung cấp năng lượng cho môtơ là bộ pin 91 kWh được Lotus phát triển cùng đối tác kỹ thuật Fortescue Zero hay trước đây là Williams Advanced Engineering, một nhánh kỹ thuật và công nghệ đội đua William Racing ở giải đua F1. Bộ pin đặt sau ghế (mô phỏng kiểu động cơ đốt trong đặt giữa) cho tầm hoạt động 314 km, sạc siêu nhanh 350 kW đạt 10-80% pin trong 18 phút.
Ở nội thất, xe trang bị hai ghế xe đua Bucket Seat bằng sợi carbon. Bề mặt nội thất chủ yếu bằng sợi carbon, da lộn hoặc Alcantara. Người dùng tiến vào bên trong xe bằng nút điều khiển trên chìa khóa hoặc nút bấm gần hốc bánh xe phía trước (xe không có tay nắm cửa như xe truyền thống).
Ngày 23-5-2026, Dat Bike chính thức công bố giá bán cho dòng xe máy điện Era. Theo đó, Dat Bike Era được phân phối với hai phiên bản E1 và E2, có giá lần lượt 32,9 triệu và 29,9 triệu đồng. Riêng phiên bản Era E1 sẽ tăng thêm 1 triệu đồng nếu khách hàng lựa chọn các màu sơn đỏ, xám hoặc trắng.
Khác với Weaver, Quantum hay Quantum S trước đây, Era được định vị là mẫu xe điện phổ thông dành cho gia đình với phong cách thiết kế thực dụng và dễ tiếp cận hơn.
Ngoài ra, Dat Bike Era còn được trang bị vành 12 inch, phanh đĩa trước và phanh tang trống phía sau. Xe đi kèm nhiều công nghệ thông minh như hỗ trợ khởi hành ngang dốc, ga tự động, hỗ trợ lùi, chống trộm, quản lý xe qua ứng dụng di động và khả năng cập nhật phần mềm từ xa. Riêng phiên bản Era E1 được bổ sung hệ thống phanh kết hợp CBS, đèn định vị, cổng sạc USB-A và USB-C, cùng khả năng hỗ trợ sạc nhanh và sạc siêu nhanh Boost.
Ô tô hybrid (HEV), plug-in hybrid (PHEV) sử dụng hệ thống động cơ đốt trong kết hợp mô-tơ điện và hệ thống pin đang ngày càng phổ biến tại thị trường Việt Nam. Với những lợi thế về tiết kiệm nhiên liệu, vận hành êm ái, lại cho phép quãng đường di chuyển dài lên tới cả ngàn km sau mỗi lần sạc đầy pin, đổ đầy bình (với xe PHEV)… giúp ô tô hybrid, plug-in hybrid được nhiều người dùng lựa chọn. So với xe động cơ đốt trong truyền thống, ô tô hybrid khởi động khá êm ái và đôi khi gần như "im lặng" khiến người lái nếu không chú ý sẽ khó nhận biết xe đã thực sự sẵn sàng di chuyển hay chưa? Thậm chí, không ít trường hợp còn vô tình nhấn nút khởi động lần nữa vì nghĩ rằng xe chưa khởi động.
Trường hợp này thường gặp với những tài mới hoặc các tài xế mới chuyển từ ô tô động cơ đốt trong sang sử dụng ô tô hybrid, plug-in hybrid. Điều này xuất phát từ việc, ô tô hybrid, plug-in hybrid được thiết kế để khởi động bằng động cơ điện, chứ không phải bằng động cơ đốt trong như xe thông thường. Hệ thống điện được kích hoạt trước động cơ đốt trong, do đó ngay từ khi khởi động thường không phát ra âm thanh đặc trưng như động cơ đốt trong.
Tuy nhiên, thực tế trong quá trình thiết kế các nhà sản xuất ô tô hybrid, plug-in hybrid đều đã lường trước được những trường hợp này, do đó đều có những trang bị, tính năng để người dùng nhận biết xe đã sẵn sàng vận hành.
Dưới đây là dấu hiệu đặc trưng giúp người dùng dễ dàng nhận biết ô tô hybrid đã sẵn sàng vận hành, hoạt động:
Đây là dấu hiệu rõ ràng và quan trọng nhất để nhận biết một chiếc ô tô ô tô hybrid hay plug-in hybrid đã khởi động và sẵn sàng vận hành. Theo đó, khi khởi động xe hybrid, thay vì nghe tiếng động cơ nổ như xe xăng thông thường, người lái sẽ thấy đèn "Ready" xuất hiện trên bảng đồng hồ hiển thị thông tin dành cho người lái.
Khi đèn này phát sáng (màu xanh lá) có nghĩa là hệ thống đã hoàn tất kiểm tra và xe sẵn sàng vận hành, dù động cơ xăng có thể chưa khởi động. Đây là trạng thái bình thường của xe hybrid, bởi xe có thể chạy hoàn toàn bằng mô-tơ điện ở tốc độ thấp.
Bên cạnh đèn báo "Ready", khi ô tô hybrid đã sẵn sàng vận màn hình hiển thị hệ thống năng lượng sẽ hoạt động. Phần lớn ô tô hybrid hiện nay đều có màn hình hiển thị sơ đồ hoạt động của hệ truyền động. Khi xe sẵn sàng, màn hình sẽ hiển thị trạng thái pin, mô-tơ điện hoặc động cơ xăng đang hoạt động hoặc chờ kích hoạt. Nếu màn hình này đã hoạt động và không báo lỗi, người lái có thể yên tâm xe đã sẵn sàng di chuyển.
Ngoài ra, tương tự ô tô động cơ đốt trong, khi ô tô hybrid được kích hoạt, các hệ thống điện tử như trợ lực lái, phanh điện tử… cũng bắt đầu hoạt động. Người lái sẽ cảm nhận được vô-lăng nhẹ, chân phanh có độ nảy và phản hồi rõ ràng.
Động cơ đốt trong trên ô tô hybrid (xe lai xăng - điện) không phải lúc nào cũng hoạt động, mà chỉ "vào cuộc" khi cần thiết để tối ưu hiệu suất và tiết kiệm nhiên liệu. Tùy từng điều kiện vận hành, dung lượng pin… hệ thống sẽ tự động quyết định sử dụng động cơ xăng, mô-tơ điện hoặc kết hợp cả hai.
Trong trường hợp dung lượng pin giảm xuống dưới ngưỡng an toàn, động cơ xăng sẽ tự động hoạt động để sạc lại pin thông qua máy phát và để duy trì khả năng vận hành ổn định của xe. Đặc biệt, khi người lái đạp ga mạnh để tăng tốc nhanh hoặc khi xe leo dốc, mô-tơ điện đơn thuần thường không đủ công suất. Lúc này, động cơ đốt trong sẽ khởi động để phối hợp cùng mô-tơ điện, giúp xe vận hành mạnh mẽ hơn. Ngoài ra, trong điều kiện thời tiết lạnh hoặc khi hệ thống yêu cầu, động cơ xăng trên xe hybrid cũng sẽ được kích hoạt ngay từ đầu để làm ấm hệ thống, đảm bảo hiệu suất vận hành.
