Ngày 13/5, Thượng viện Mỹ bỏ phiếu chấp thuận Kevin Warsh làm Chủ tịch Fed, thay thế Jerome Powell sau khi nhiệm kỳ của ông kết thúc vào 15/5. Warsh là người được Tổng thống Mỹ Donald Trump đề cử cho vị trí này. Nhiệm kỳ của ông sẽ kéo dài 4 năm.
Warsh không phải là người xa lạ với Fed. Ông từng là thành viên Hội đồng Thống đốc Fed giai đoạn 2006-2011. Đây là cơ quan lãnh đạo cao nhất của Fed, gồm 7 thành viên chịu trách nhiệm thiết lập chính sách tiền tệ, giám sát ngân hàng và ổn định tài chính quốc gia.
Giai đoạn 2008-2009, Warsh làm việc chặt chẽ với nguyên Chủ tịch Fed Ben Bernanke để đối phó khủng hoảng tài chính. Trong hồi ký, ông Bernanke đánh giá Warsh là “một trong những cố vấn và người thân cận nhất”. Khả năng am hiểu chính trị và thị trường, cùng mạng lưới quan hệ rộng rãi ở Phố Wall của Warsh được cho là “vô cùng quý giá”. Sau đó, ông rời Fed khi không đồng tình với chương trình mua lại trái phiếu chính phủ quy mô lớn nhằm hạ lãi suất dài hạn.
Nhiều năm qua, ông cũng thường xuyên chỉ trích các chính sách của Fed, từ cách cơ quan này theo dõi lạm phát, mức độ sẵn sàng hỗ trợ thị trường đến chiến lược truyền thông.
Tân Chủ tịch Kevin Warsh muốn cải tổ cách Fed phân tích kinh tế và giao tiếp với công chúng. Tuy nhiên, đây đều là những vấn đề gây tranh luận và được coi khó can thiệp trong thời gian ngắn.
Thách thức trước mắt của Warsh là xử lý yêu cầu hạ lãi suất từ ông Trump khi dữ liệu kinh tế không tạo nhiều dư địa cho việc này. Tỷ lệ thất nghiệp tại Mỹ hiện tương đối thấp, ở mức 4,3%. Trong khi đó, lạm phát – mục tiêu khác của Fed – cao hơn đáng kể mức 2% mà cơ quan này muốn duy trì.
Trong cuộc họp chính sách đầu tiên vào tháng 6, Warsh sẽ được coi là giành chiến thắng nếu ngăn được các quan chức Fed tuyên bố họ có thể cần nâng lãi suất. Trong cuộc họp cuối tháng trước, ba quan chức Fed đồng ý giữ nguyên lãi suất, nhưng “không ủng hộ việc đưa vào tuyên bố chung quan điểm nghiêng về nới lỏng ở thời điểm này”. Xu hướng này có thể mạnh lên khi lạm phát tăng tốc thời gian tới.
Năm 2018, sau khi nhậm chức Chủ tịch Fed, ông Jerome Powell có 6 tháng hòa bình với ông Trump. Sau đó, Tổng thống Mỹ bắt đầu công kích ông vì chính sách lãi suất.
Một năm qua, ông Trump tiếp tục nhiều lần xung đột với Powell. Ban đầu, ông liên tục yêu cầu Fed hạ lãi suất, sau đó mở rộng sức ép bằng nỗ lực sa thải Thống đốc Fed Lisa Cook và cuộc điều tra hình sự nhằm vào Powell. Nhiều người coi đây là một thách thức lớn với tính độc lập của Fed. Vụ việc liên quan tới bà Cook đang được Tòa án Tối cao Mỹ xem xét, còn Bộ Tư pháp Mỹ đã hủy cuộc điều tra với ông Powell.
Nhiệm kỳ Chủ tịch của Powell sẽ kết thúc vào 15/5, nhưng ông vẫn giữ vị trí trong Hội đồng Thống đốc Fed khi cuộc điều tra chưa hoàn toàn khép lại. Powell muốn hỗ trợ Fed chống lại các đòn tấn công pháp lý sau này từ chính phủ.
Hiện tại, nhà đầu tư không kỳ vọng Fed giảm lãi suất trước năm 2028. Tuy nhiên, trong các bài phát biểu, phỏng vấn và điều trần công khai suốt năm qua, Warsh đã đưa ra nhiều lập luận để giải thích vì sao lãi suất có thể giảm bất chấp số liệu hiện tại.
Theo ông, sự phát triển của trí tuệ nhân tạo (AI) giúp tăng năng suất và khiến hàng hóa rẻ hơn. Việc Fed thu hẹp quy mô nắm giữ trái phiếu dài hạn có thể giúp hạ lãi suất ngắn hạn. Tuy nhiên, ông sẽ cần nhiều thời gian để thực hiện các nghiên cứu thực tế nhằm thuyết phục các nhà hoạch định chính sách khác.
“Ông ấy có thể đúng về tác động lên nhu cầu và nguồn cung. Tôi nghĩ đây là điều đáng suy nghĩ. Nhưng tôi hy vọng mọi thứ sẽ được kết luận dựa trên nghiên cứu kinh tế học nghiêm túc”, Chủ tịch Fed Chicago Austan Goolsbee tuần trước kết luận.
Các cựu nhân viên và quan chức Fed dự báo tân Chủ tịch sẽ tiến hành hàng loạt cuộc rà soát nội bộ. Sau đó, ông có thể có các cuộc tranh luận trong Ủy ban Thị trường Mở liên bang (FOMC), rồi mới tới khả năng thay đổi các quy định về dự trữ ngân hàng hoặc đưa thêm dữ liệu lạm phát khác vào thảo luận chính sách.
Warsh cũng cho biết ông muốn thay đổi phong cách điều hành của Fed bằng cách giảm bớt các cuộc họp báo và Báo cáo Dự báo kinh tế quý (SEP), trong đó có biểu đồ “dot plot” thể hiện dự báo lãi suất của các quan chức Fed. Điều này sẽ đưa Fed trở lại phong cách điều hành kín tiếng như trước khủng hoảng 2007-2009.
Tuy nhiên, Randall Kroszner, Giáo sư kinh tế học tại Đại học Chicago, cho biết tân Chủ tịch cũng “không muốn gây xáo trộn thị trường”.
“Ông ấy muốn làm rất nhiều thứ, nhưng chúng đều cần thời gian. Ví dụ, bảng cân đối kế toán của Fed sẽ không giảm từ 6.600 tỷ USD về 4.000 tỷ USD ngay ngày mai”, Kroszner nói. Ông từng làm việc cùng Warsh tại Fed giai đoạn 2006-2009.
Tối 14-5, Hiệp hội Xây dựng và Vật liệu xây dựng TP.HCM (SACA) tổ chức lễ kỷ niệm 35 năm thành lập tại TP.HCM, đánh dấu chặng đường hơn ba thập kỷ đồng hành cùng cộng đồng doanh nghiệp ngành xây dựng và vật liệu xây dựng Việt Nam.
Phát biểu tại buổi lễ, Thứ trưởng Nguyễn Văn Sinh đánh giá cao những cống hiến của SACA đối với sự phát triển của ngành xây dựng.
Theo Thứ trưởng, trong nhiều năm qua, các doanh nghiệp thành viên SACA đã tham gia đầu tư, thi công nhiều công trình trọng điểm quốc gia, dự án hạ tầng kỹ thuật, hạ tầng đô thị và công trình dân dụng quy mô lớn trên cả nước.
Những hoạt động này góp phần thúc đẩy phát triển đô thị, hoàn thiện hạ tầng kỹ thuật và hỗ trợ tiến trình phát triển kinh tế - xã hội.
Lãnh đạo Bộ Xây dựng cũng ghi nhận vai trò của hiệp hội trong công tác phản biện, góp ý chính sách và đồng hành cùng cơ quan quản lý nhà nước trong quá trình xây dựng, hoàn thiện thể chế phát triển ngành xây dựng.
Một trong những nội dung đáng chú ý được đề cập tại sự kiện là yêu cầu chuyển đổi xanh trong ngành xây dựng. Theo Thứ trưởng, ngành xây dựng hiện không chỉ đối mặt với yêu cầu nâng cao năng lực cạnh tranh mà còn phải đáp ứng các tiêu chuẩn mới liên quan đến phát triển bền vững, giảm phát thải và thân thiện với môi trường.
Các xu hướng như sử dụng vật liệu xanh, tái chế vật liệu xây dựng, giảm phát thải khí nhà kính, tiết kiệm năng lượng trong công trình đang dần trở thành yêu cầu tất yếu của thị trường.
Điều này buộc doanh nghiệp không chỉ đầu tư vào năng lực thi công mà còn phải nâng cao khả năng thích ứng với các yêu cầu mới của thị trường.
Tại sự kiện, Thứ trưởng Nguyễn Văn Sinh bày tỏ kỳ vọng SACA tiếp tục nâng cao chất lượng hoạt động, phát huy vai trò tổ chức xã hội - nghề nghiệp của cộng đồng doanh nghiệp xây dựng.
Đồng thời lãnh đạo Bộ Xây dựng cũng đề nghị SACA tăng cường phản biện chính sách, đẩy mạnh kết nối doanh nghiệp, xúc tiến hợp tác đầu tư, nâng cao năng lực chuyên môn và thúc đẩy ứng dụng các giải pháp phát triển bền vững trong ngành xây dựng.
Song song đó là vai trò hỗ trợ doanh nghiệp thích ứng với các xu hướng mới như chuyển đổi số, công trình xanh, vật liệu xanh và yêu cầu giảm phát thải trong chuỗi xây dựng.
Phát biểu tại lễ kỷ niệm, Chủ tịch SACA Đinh Hồng Kỳ cho biết sẽ tiếp thu các chỉ đạo và nhanh chóng cụ thể hóa bằng các chương trình hành động cụ thể.
Theo ông Kỳ, sau 35 năm hình thành và phát triển, SACA hiện đã trở thành mái nhà chung của gần 1.000 hội viên hoạt động trong các lĩnh vực xây dựng, vật liệu xây dựng, kiến trúc, nội ngoại thất, bất động sản và các ngành liên quan.
Chủ tịch SACA cho hay trong giai đoạn mới, ngành xây dựng không còn chỉ là câu chuyện của công trình hay vật liệu, mà đã mở rộng sang đô thị thông minh, công trình xanh, chuyển đổi số và phát triển bền vững.
"Sau 35 năm, giá trị lớn nhất không chỉ nằm ở chặng đường đã qua mà còn ở tinh thần dám đổi mới và dám bước tiếp của cộng đồng doanh nghiệp xây dựng", ông Đinh Hồng Kỳ nhấn mạnh.
Ông Suan Teck Kin, Giám đốc khối nghiên cứu thị trường và kinh tế toàn cầu Ngân hàng UOB (Singapore), đã cho biết như trên tại sự kiện "The Year Ahead 2026" do Bloomberg Businessweek Vietnam tổ chức ngày 10-4.
Năm 2026, Tổ chức Thương mại thế giới dự báo tăng trưởng thương mại toàn cầu đạt khoảng 1,9%. Ông Suan cảnh báo rằng căng thẳng địa chính trị kéo dài tại Trung Đông cùng với giá năng lượng neo cao có thể làm giảm tới 0,5% tăng trưởng thương mại toàn cầu, do chi phí vận tải gia tăng, gián đoạn các tuyến hàng không và hàng hải, suy yếu du lịch và nhu cầu thương mại.
"Đa dạng hóa thị trường xuất khẩu không còn là lựa chọn, mà là yêu cầu chiến lược, đòi hỏi Việt Nam phải khai thác tối đa 16 hiệp định thương mại tự do đã ký kết, gồm CPTPP, RCEP, EVFTA, đồng thời mở rộng sang các thị trường nhập khẩu tăng trưởng nhanh như Trung Đông, châu Phi, Mỹ Latin và một số khu vực của châu Âu", ông Suan Teck Kin phân tích.
Ông Suan Teck Kin cũng nhấn mạnh vị thế vững chắc của Việt Nam trong lĩnh vực điện tử và bán dẫn, đây là nền tảng để vươn lên các phân khúc có giá trị cao hơn trong chuỗi giá trị.
Hiện Việt Nam đứng thứ 8 toàn cầu về xuất khẩu các sản phẩm liên quan đến điện tử, hơn 170 dự án bán dẫn có vốn đầu tư nước ngoài, chủ yếu tập trung vào thiết kế chip và khâu đóng gói, kiểm định.
Những lợi thế này tạo bệ phóng để Việt Nam tham gia sâu hơn vào các phân khúc giá trị cao như đóng gói và kiểm định tiên tiến, linh kiện điện tử chính xác, vật liệu và công cụ sản xuất, cũng như ứng dụng AI công nghiệp và tự động hóa trong sản xuất và logistics.
Trong triển vọng năm 2026, ông Suan cho biết UOB giữ quan điểm tích cực một cách thận trọng đối với Việt Nam. Dù tăng trưởng GDP có dấu hiệu chững lại, hoạt động kinh tế vẫn được hỗ trợ bởi các lĩnh vực sản xuất, xây dựng và dịch vụ, cùng với đà tăng mạnh của xuất khẩu và FDI, nhờ xu hướng đa dạng hóa chuỗi cung ứng toàn cầu tiếp diễn.
Tuy nhiên, rủi ro lạm phát đang gia tăng do tác động lan tỏa từ giá năng lượng, khiến UOB điều chỉnh giảm dự báo tăng trưởng năm 2026, đồng thời kỳ vọng Ngân hàng Nhà nước Việt Nam sẽ duy trì chính sách tiền tệ ổn định trong suốt năm 2026.
Tại dự thảo sửa Nghị định về lệ phí trước bạ, Bộ Tài chính đề xuất áp dụng mức lệ phí trước bạ với ôtô điện đến hết 2030 nhằm khuyến khích phát triển phương tiện xanh, hạn chế phát thải và bảo vệ môi trường. Đề xuất này áp dụng với dòng xe sử dụng động cơ thuần điện.
Thực tế, theo Nghị định 10/2022, xe chạy pin nộp lệ phí trước bạ lần đầu với mức thu 0% đến 2025. Sau đó, mức thu bằng 50% so với ôtô chạy xăng, dầu có cùng số chỗ ngồi. Đến 28/2/2025, Chính phủ đồng ý kéo dài thời gian áp dụng mức thu 0% đến hết tháng 2/2027.
Như vậy, mức lệ phí trước bạ ưu đãi tối đa sẽ được kéo dài thêm hơn 3 năm so với quy định hiện hành.
Theo dữ liệu từ Tổ chức Các nhà sản xuất ôtô quốc tế, tỷ lệ sở hữu ôtô tại Việt Nam vẫn ở mức thấp so với nhiều quốc gia trong khu vực Đông Nam Á, trong khi nhu cầu sử dụng còn cao.
Bộ Tài chính cho rằng việc áp dụng mức thu 0% thay vì 10-12% như xe chạy xăng, dầu góp phần giảm chi phí đăng ký, tăng khả năng tiếp cận của người dân và thúc đẩy tiêu dùng.
Số lượng ôtô điện đăng ký lệ phí trước bạ lần đầu tăng nhanh qua các năm. Giai đoạn 1/3-31/12/2022 ghi nhận 4.040 xe, bình quân 404 xe mỗi tháng. Sang 2023, lượng xe tăng vọt lên 29.281 chiếc, tương đương 2.440 xe mỗi tháng, gấp 6 lần so với năm trước.
Đà tăng tiếp tục duy trì trong năm 2024 với 79.781 xe, cao gấp 2,72 lần năm 2023. Đến 2025, số xe đăng ký tăng 2,24 lần so với năm 2024.
Nhà điều hành cho biết sau 4 năm, xe điện dần khẳng định vị trí trên thị trường, hỗ trợ các nhà phân phối tiêu thụ và tạo điều kiện để doanh nghiệp đầu tư sản xuất, lắp ráp.
Về môi trường, ôtô điện không sử dụng nhiên liệu hóa thạch, góp phần tiết kiệm tài nguyên và giảm phát thải. Theo Bộ Nông nghiệp và Môi trường, xe điện giúp giảm khoảng 0,5 triệu tấn CO2 tương đương mỗi năm.
Bộ Tài chính cũng cho biết phát triển xe điện phù hợp với xu hướng thế giới. Doanh số toàn cầu năm 2024 vượt 17 triệu xe và dự kiến vượt 20 triệu xe vào năm 2025. Nhiều quốc gia áp dụng các chính sách ưu đãi về thuế, phí, lệ phí để thúc đẩy tiêu dùng, sản xuất xe điện, đồng thời phát triển hạ tầng trạm sạc và chuỗi cung ứng.
Đánh giá tình hình kinh tế - xã hội, Bộ Tài chính cũng đề cập tới cuộc xung đột liên quan đến Iran làm gián đoạn nghiêm trọng chuỗi cung ứng năng lượng toàn cầu. Do đó, việc áp dụng các chính sách với loại xe này cũng giúp khuyến khích người tiêu dùng tiếp cận phương tiện giao thông xanh, từng bước thay thế nhiên liệu hóa thạch.
