Ngày 13/5, Thượng viện Mỹ bỏ phiếu chấp thuận Kevin Warsh làm Chủ tịch Fed, thay thế Jerome Powell sau khi nhiệm kỳ của ông kết thúc vào 15/5. Warsh là người được Tổng thống Mỹ Donald Trump đề cử cho vị trí này. Nhiệm kỳ của ông sẽ kéo dài 4 năm.
Warsh không phải là người xa lạ với Fed. Ông từng là thành viên Hội đồng Thống đốc Fed giai đoạn 2006-2011. Đây là cơ quan lãnh đạo cao nhất của Fed, gồm 7 thành viên chịu trách nhiệm thiết lập chính sách tiền tệ, giám sát ngân hàng và ổn định tài chính quốc gia.
Giai đoạn 2008-2009, Warsh làm việc chặt chẽ với nguyên Chủ tịch Fed Ben Bernanke để đối phó khủng hoảng tài chính. Trong hồi ký, ông Bernanke đánh giá Warsh là “một trong những cố vấn và người thân cận nhất”. Khả năng am hiểu chính trị và thị trường, cùng mạng lưới quan hệ rộng rãi ở Phố Wall của Warsh được cho là “vô cùng quý giá”. Sau đó, ông rời Fed khi không đồng tình với chương trình mua lại trái phiếu chính phủ quy mô lớn nhằm hạ lãi suất dài hạn.
Nhiều năm qua, ông cũng thường xuyên chỉ trích các chính sách của Fed, từ cách cơ quan này theo dõi lạm phát, mức độ sẵn sàng hỗ trợ thị trường đến chiến lược truyền thông.
Tân Chủ tịch Kevin Warsh muốn cải tổ cách Fed phân tích kinh tế và giao tiếp với công chúng. Tuy nhiên, đây đều là những vấn đề gây tranh luận và được coi khó can thiệp trong thời gian ngắn.
Thách thức trước mắt của Warsh là xử lý yêu cầu hạ lãi suất từ ông Trump khi dữ liệu kinh tế không tạo nhiều dư địa cho việc này. Tỷ lệ thất nghiệp tại Mỹ hiện tương đối thấp, ở mức 4,3%. Trong khi đó, lạm phát – mục tiêu khác của Fed – cao hơn đáng kể mức 2% mà cơ quan này muốn duy trì.
Trong cuộc họp chính sách đầu tiên vào tháng 6, Warsh sẽ được coi là giành chiến thắng nếu ngăn được các quan chức Fed tuyên bố họ có thể cần nâng lãi suất. Trong cuộc họp cuối tháng trước, ba quan chức Fed đồng ý giữ nguyên lãi suất, nhưng “không ủng hộ việc đưa vào tuyên bố chung quan điểm nghiêng về nới lỏng ở thời điểm này”. Xu hướng này có thể mạnh lên khi lạm phát tăng tốc thời gian tới.
Năm 2018, sau khi nhậm chức Chủ tịch Fed, ông Jerome Powell có 6 tháng hòa bình với ông Trump. Sau đó, Tổng thống Mỹ bắt đầu công kích ông vì chính sách lãi suất.
Một năm qua, ông Trump tiếp tục nhiều lần xung đột với Powell. Ban đầu, ông liên tục yêu cầu Fed hạ lãi suất, sau đó mở rộng sức ép bằng nỗ lực sa thải Thống đốc Fed Lisa Cook và cuộc điều tra hình sự nhằm vào Powell. Nhiều người coi đây là một thách thức lớn với tính độc lập của Fed. Vụ việc liên quan tới bà Cook đang được Tòa án Tối cao Mỹ xem xét, còn Bộ Tư pháp Mỹ đã hủy cuộc điều tra với ông Powell.
Nhiệm kỳ Chủ tịch của Powell sẽ kết thúc vào 15/5, nhưng ông vẫn giữ vị trí trong Hội đồng Thống đốc Fed khi cuộc điều tra chưa hoàn toàn khép lại. Powell muốn hỗ trợ Fed chống lại các đòn tấn công pháp lý sau này từ chính phủ.
Hiện tại, nhà đầu tư không kỳ vọng Fed giảm lãi suất trước năm 2028. Tuy nhiên, trong các bài phát biểu, phỏng vấn và điều trần công khai suốt năm qua, Warsh đã đưa ra nhiều lập luận để giải thích vì sao lãi suất có thể giảm bất chấp số liệu hiện tại.
Theo ông, sự phát triển của trí tuệ nhân tạo (AI) giúp tăng năng suất và khiến hàng hóa rẻ hơn. Việc Fed thu hẹp quy mô nắm giữ trái phiếu dài hạn có thể giúp hạ lãi suất ngắn hạn. Tuy nhiên, ông sẽ cần nhiều thời gian để thực hiện các nghiên cứu thực tế nhằm thuyết phục các nhà hoạch định chính sách khác.
“Ông ấy có thể đúng về tác động lên nhu cầu và nguồn cung. Tôi nghĩ đây là điều đáng suy nghĩ. Nhưng tôi hy vọng mọi thứ sẽ được kết luận dựa trên nghiên cứu kinh tế học nghiêm túc”, Chủ tịch Fed Chicago Austan Goolsbee tuần trước kết luận.
Các cựu nhân viên và quan chức Fed dự báo tân Chủ tịch sẽ tiến hành hàng loạt cuộc rà soát nội bộ. Sau đó, ông có thể có các cuộc tranh luận trong Ủy ban Thị trường Mở liên bang (FOMC), rồi mới tới khả năng thay đổi các quy định về dự trữ ngân hàng hoặc đưa thêm dữ liệu lạm phát khác vào thảo luận chính sách.
Warsh cũng cho biết ông muốn thay đổi phong cách điều hành của Fed bằng cách giảm bớt các cuộc họp báo và Báo cáo Dự báo kinh tế quý (SEP), trong đó có biểu đồ “dot plot” thể hiện dự báo lãi suất của các quan chức Fed. Điều này sẽ đưa Fed trở lại phong cách điều hành kín tiếng như trước khủng hoảng 2007-2009.
Tuy nhiên, Randall Kroszner, Giáo sư kinh tế học tại Đại học Chicago, cho biết tân Chủ tịch cũng “không muốn gây xáo trộn thị trường”.
“Ông ấy muốn làm rất nhiều thứ, nhưng chúng đều cần thời gian. Ví dụ, bảng cân đối kế toán của Fed sẽ không giảm từ 6.600 tỷ USD về 4.000 tỷ USD ngay ngày mai”, Kroszner nói. Ông từng làm việc cùng Warsh tại Fed giai đoạn 2006-2009.
Theo bộ này, so với yêu cầu, nhiệm vụ công tác trong tình hình mới, cùng với những kết quả đạt được, tổ chức bộ máy bên trong của bộ còn một số tồn tại, hạn chế. Chức năng nhiệm vụ của một số đơn vị trong bộ và các đơn vị trực thuộc còn trùng lắp, chưa rõ ràng.
Do đó để tiếp tục đổi mới, sắp xếp, kiện toàn tổ chức bộ máy của hệ thống chính trị, bảo đảm tinh gọn, hoạt động hiệu lực, hiệu quả, gắn với cơ cấu lại đội ngũ cán bộ, công chức đủ phẩm chất, năng lực trong tình hình mới, gắn với mục tiêu phấn đấu tăng trưởng hai con số, Bộ thấy cần thiết phải sửa đổi, bổ sung chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn, sắp xếp tổ chức lại các đơn vị trong cơ cấu tổ chức của Bộ.
Theo đó, về vị trí, chức năng của Bộ Công Thương, dự thảo tờ trình nêu rõ tiếp tục kế thừa các chức năng quản lý nhà nước của Bộ như quy định trước đây.
Tuy nhiên, bổ sung chức năng quản lý về tài nguyên khoáng sản, khu công nghiệp, khu kinh tế, khu thương mại tự do và các loại hình khu kinh tế để thống nhất Bộ Công Thương là đầu mối quản lý nhà nước. Cùng đó, bổ sung chức năng về công nghiệp sinh học, công nghiệp điện tử.
Trên cơ sở đó, cơ cấu tổ chức của Bộ Công Thương giảm từ 21 đơn vị xuống còn 20 đơn vị, giảm một đầu mối cấp vụ. Cụ thể, đổi tên Vụ Kế hoạch, Tài chính và Quản lý doanh nghiệp thành Vụ Kế hoạch - Tài chính, do thời gian tới sẽ giảm bớt nhiệm vụ quản lý doanh nghiệp với vai trò đại diện chủ sở hữu vốn nhà nước và chuyển giao về SCIC.
Đổi tên Cục Thương mại điện tử và Kinh tế số thành Cục Thương mại điện tử, sau khi chuyển mảng chuyển đổi số sang Cục Đổi mới sáng tạo, Chuyển đổi xanh và Khuyến công.
Cùng đó, Cục Đổi mới sáng tạo, Chuyển đổi xanh và Khuyến công sẽ được tổ chức lại và đổi tên thành Cục Khoa học công nghệ và Chuyển đổi số. Cục này sẽ tiếp nhận mảng chuyển đổi số, đồng thời chuyển giao mảng tiết kiệm năng lượng sang Vụ Dầu khí và Than. Với mảng quản lý cụm công nghiệp và tiểu thủ công nghiệp, khuyến công sẽ chuyển sang Cục Công nghiệp.
Hợp nhất Vụ Phát triển thị trường nước ngoài và Vụ Chính sách thương mại đa biên thành Vụ Phát triển thị trường nước ngoài và Hội nhập kinh tế quốc tế. Vụ này được đề nghị duy trì 9 phòng để thực hiện tốt nhiệm vụ về công tác đối ngoại, đàm phán và hợp tác về thị trường với nước ngoài.
Thành lập Cục Năng lượng - Dầu khí trên cơ sở Vụ Dầu khí và Than tiếp nhận mảng tiết kiệm năng lượng, thực hiện thêm nhiệm vụ quản lý năng lượng ngoài khơi và nhiệm vụ cơ quan thường trực về an ninh năng lượng quốc gia.
Ngoài ra, Bộ tiếp tục duy trì 15 đơn vị, bao gồm: Vụ Tổ chức cán bộ, Vụ Pháp chế, Văn phòng Bộ, Cục Điện lực, Cục Công nghiệp, Cục Kỹ thuật an toàn và Môi trường công nghiệp, Cục Hóa chất, Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước, Ủy ban Cạnh tranh Quốc gia, Cục Xuất nhập khẩu, Cục Phòng vệ thương mại, Cục Xúc tiến thương mại, Viện nghiên cứu Chiến lược chính sách công thương, báo Công Thương, tạp chí Công Thương.
Trong một bức thư công bố tuần trước, Bộ trưởng Tài chính các nước Tây Ban Nha, Áo, Đức, Italy, Bồ Đào Nha thúc giục Brussels tìm cách giảm gánh nặng lên người tiêu dùng.
Ủy viên châu Âu phụ trách kinh tế Valdis Dombrovskis cũng xác nhận với lãnh đạo các nước châu Âu rằng họ đang cân nhắc thuế áp lên lợi nhuận bất thường của các hãng năng lượng.
"Về nguyên tắc, không có gì ngăn các quốc gia thành viên áp dụng loại thuế này, bởi việc thu trực tiếp phần lớn thuộc thẩm quyền của từng nước. Chúng tôi xem xét liệu có thể đưa ra cách tiếp cận phối hợp hơn ở cấp độ châu Âu hay không. Vấn đề vẫn đang được đánh giá", ông nói.
Năm 2022, châu Âu từng áp dụng thuế khẩn cấp tương tự để giải quyết tình trạng giá nhiên liệu tăng cao sau khi xung đột Nga - Ukraine nổ ra. Thuế này áp dụng với các tập đoàn dầu khí có hoạt động, phát sinh lợi nhuận tại thị trường EU. Hãng dầu khí Mỹ - Exxon cũng từng bị EU áp thuế tương tự hồi 2022.
Hôm 10/4, người phát ngôn Ủy ban châu Âu (EC) Paula Pinho cũng cho biết "nhiều biện pháp khác nhau" được bàn tới, trong đó có các cách đã được áp dụng trong quá khứ.
Tính trung bình trong tháng 3, giá dầu Brent đạt 97 USD một thùng, tăng 33% so với tháng 2. Giá khí đốt tại nhiều nơi trên thế giới cũng tăng mạnh. "Lợi nhuận của các hãng dầu chắc chắn sẽ bùng nổ trong quý đầu năm nay", Leo Mariani - nhà phân tích cấp cao tại Roth Capital Partners cho biết.
Quý IV/2025, hãng dầu khí Chevron sản xuất 4 triệu thùng dầu mỗi ngày, với giá trung bình 64 USD một thùng. Reuters tính toán với mức tăng 33 USD, doanh thu bán dầu của hãng dầu khí Mỹ tăng 4 tỷ USD trong tháng 3. Trong khi đó, Exxon sản xuất khoảng 5 triệu thùng mỗi ngày, và giả sử với mức tăng tương tự, họ kiếm thêm 5,1 tỷ USD trong tháng trước.
Giá dầu và khí đốt đã tăng mạnh kể từ khi Mỹ và Israel không kích Iran ngày 28/2, khiến Iran gần như phong tỏa eo biển Hormuz. Đây là tuyến vận chuyển 20% dầu thô và khí hóa lỏng toàn cầu. Các cuộc tập kích cũng gây thiệt hại cho cơ sở hạ tầng năng lượng tại vùng Vịnh. Dầu thô Brent đã tăng giá hơn 30% trong hơn một tháng qua, có thời điểm sát 120 USD một thùng - cao nhất 4 năm.
Giá dầu tuần này giảm khoảng 13%, sau khi Mỹ và Iran thông báo ngừng bắn 2 tuần và tiến hành đàm phán hòa bình. Tuy nhiên, Phó tổng thống Mỹ JD Vance ngày 11/4 cho biết cuộc đàm phán với phái đoàn Iran tại Pakistan kết thúc sau 21 giờ mà không nhất trí được thỏa thuận.
Một quản lý công nghệ tại Mỹ mới đây chia sẻ trên diễn đàn tài chính rằng thu nhập hộ gia đình của anh từng tăng mạnh từ 240.000 USD năm 2021 lên hơn 415.000 USD trong giai đoạn 2022-2023. Nhưng chỉ vài năm sau, khi ngành công nghệ chững lại, thu nhập giảm dần xuống còn 350.000 USD rồi dự kiến dưới 250.000 USD trong năm nay.
Điều đáng nói là cảm giác giàu có không hề tăng theo mức lương. Người này từng tiết kiệm tới 80% thu nhập ròng. Tuy nhiên, sau khi mua một chiếc xe giá 28.000 USD, một chiếc nhẫn đính hôn 20.000 USD cùng chi phí đám cưới đắt đỏ, anh bắt đầu phải rút tiền từ các khoản đầu tư để bù chi tiêu.
“Lúc 22 tuổi kiếm 70.000 USD/năm, tôi từng nghĩ mình rất giàu. Giờ thu nhập gấp 3 lần nhưng hoàn toàn không còn cảm giác đó nữa”, người này viết. Ví dụ trên là điển hình của lạm phát lối sống - một trong những chiếc bẫy tài chính cá nhân phổ biến nhất hiện nay.
Vì sao càng kiếm nhiều tiền càng dễ thấy thiếu?
Nhiều người tin rằng thu nhập tăng sẽ tự động giúp tài chính thoải mái hơn. Thực tế, điều thường tăng nhanh không phải tiền tiết kiệm mà là mức sống.
Ban đầu chỉ là những nâng cấp nhỏ như điện thoại tốt hơn, ăn ngoài nhiều hơn, quần áo đắt hơn, thêm vài gói subscription, chuyển sang căn hộ rộng hơn hay đổi xe mới tiện nghi hơn. Mỗi thay đổi riêng lẻ đều có vẻ “xứng đáng”. Nhưng theo thời gian, chúng âm thầm biến thành tiêu chuẩn sống mặc định.
Đó là lý do nhiều người dù lương tăng mạnh vẫn không tích lũy được bao nhiêu. Toàn bộ phần thu nhập tăng thêm bị hấp thụ vào các chi phí mới mà bản thân gần như không nhận ra.
Điều nguy hiểm nhất của lạm phát lối sống là nó không giống kiểu tiêu tiền bốc đồng. Nó diễn ra từ từ, hợp lý và mang tính cảm xúc.
Sau một ngày làm việc căng thẳng, việc gọi đồ ăn, đi taxi công nghệ hay mua một món đồ “tự thưởng” luôn rất dễ được hợp lý hóa. Theo thời gian, những khoản chi nhỏ lặp đi lặp lại đó bắt đầu bào mòn khả năng tiết kiệm.
Jeff Bezos tránh chiếc bẫy này như thế nào?
Để thoát khỏi vòng xoáy này, những thói quen của người sáng lập Amazon mang lại một lăng kính tài chính đầy giá trị. Theo GObankingrates ngay cả khi đã trở thành một trong những người quyền lực và giàu có nhất hành tinh, Jeff Bezos vẫn tuân thủ những nguyên tắc vô cùng giản dị.
Thói quen đầu tiên và quan trọng nhất của ông là sống dưới khả năng tài chính của mình. Minh chứng rõ nét nhất là việc vị tỷ phú này vẫn tự lái một chiếc Honda Accord phổ thông cho tới ít nhất là năm 2013. Khi đó, Bezos đã cực kỳ giàu có và dư sức tậu những chiếc siêu xe hào nhoáng nhất. Ông đã chọn không làm vậy. Chi tiêu ít hơn số tiền kiếm được chính là bước nền tảng vững chắc nhất để xây dựng sự giàu có dài lâu.
Thói quen thứ hai là luôn bắt đầu từ những điều nhỏ nhất. Năm 1995, Bezos sáng lập Amazon trong một gara nhỏ ở Bellevue thuộc bang Washington. Văn phòng khi đó tối giản đến mức chỉ có một chiếc bàn và một dàn máy tính. Nhờ không phải gánh chi phí thuê văn phòng đắt đỏ ở giai đoạn đầu, Amazon giữ được nền tảng tài chính vững vàng và duy trì sự linh hoạt. Bài học rút ra là không cần vội vàng mở rộng hay tăng tốc khi chưa thực sự sẵn sàng. Con đường chậm mà chắc luôn tạo ra sự tiến bộ bền vững.
Thói quen thứ ba là duy trì triết lý "ngày đầu tiên". Đây là cách tiếp cận mọi vấn đề như thể đó là ngày đầu tiên bạn bắt đầu hành trình. Thay vì máy móc làm theo một kế hoạch tài chính đã vạch sẵn, tư duy này đòi hỏi sự linh hoạt và liên tục xem xét lại các giả định cốt lõi. Việc chủ động thích nghi với thông tin mới sẽ giúp bạn dễ dàng vượt qua những thăng trầm tự nhiên của nền kinh tế.
Cuối cùng, Bezos luôn sẵn sàng học hỏi từ thất bại. Ông từng công khai thừa nhận bản thân đã tạo ra những thất bại trị giá hàng tỷ USD tại Amazon. Những sai lầm đắt giá đó không khiến ông chùn bước. Cách duy nhất để thực sự thất bại là bỏ cuộc. Việc rút kinh nghiệm từ những thử thách sẽ giúp quá trình quản lý tiền bạc ngày một hoàn thiện hơn.
Nghệ thuật điều chỉnh thay vì "ép xác"
Để áp dụng triết lý của Bezos vào thực tế, bạn không cần phải thực hiện những bước đi quá lớn. Bezos thường bắt đầu ngày mới bằng một buổi sáng chậm rãi trong gian bếp và hoàn toàn tránh xa các thiết bị điện tử. Đây là khoảng thời gian vàng để nhìn lại các thói quen chi tiêu và đánh giá lại kế hoạch đầu tư xem chúng có còn phù hợp với hiện tại hay không.
Khi nhận ra bản thân đang vướng vào lạm phát lối sống, nhiều người vội vã thắt lưng buộc bụng cực đoan. Họ ngừng mua sắm, cắt bỏ mọi khoản giải trí và ép bản thân sống kham khổ. Cách làm này thường sớm thất bại vì tạo ra sự mệt mỏi tâm lý. Cảm giác bị gò bó quá mức rất dễ dẫn đến những đợt chi tiêu bù mang tính trả đũa.
Thay vào đó, những thay đổi nhỏ mới thực sự tạo ra khác biệt lớn. Bạn có thể hủy một gói dịch vụ không dùng tới, tự nấu ăn thêm một bữa mỗi tuần hoặc đơn giản là trì hoãn việc đổi điện thoại thêm một tháng. Hãy đợi thêm 30 ngày trước khi quyết định mua một món đồ đắt tiền để xem đó là nhu cầu thực sự hay chỉ là cảm xúc nhất thời.
Quan trọng nhất, bạn hãy xem tăng lương là cơ hội để tăng tiết kiệm trước khi nâng mức sống. Thay vì tiêu thoải mái hơn ngay khi có thêm thu nhập, nhiều chuyên gia khuyên nên chuyển một phần tiền tăng thêm vào tiết kiệm hoặc đầu tư và tự đặt giới hạn chi tiêu cho ăn uống, mua sắm.
