Theo nguồn tin từ Trung tâm Bảo tồn thiên nhiên Việt (VietNature), 20 cá thể gà lôi lam mào trắng được tuyển chọn từ các vườn thú châu Âu thông qua Vườn thú Berlin (Đức) đã chính thức hồi hương Việt Nam.
Hiện tại 20 cá thể (10 cặp) gà lôi lam mào trắng đã được đưa về chăm sóc ở Vinpearl Safari Phú Quốc, để làm quen với khí hậu Việt Nam trước khi được đưa về miền Trung để chăm nuôi, nhân đàn, thích nghi để tái thả về thiên nhiên ở Quảng Trị và Huế.
Sau nhiều thủ tục pháp lý, 20 cá thể gà lôi lam mào trắng đã được vận chuyển về Việt Nam bằng đường hàng không, theo chương trình hợp tác quốc tế trong bảo tồn thiên nhiên được Trung tâm Bảo tồn thiên nhiên Việt cùng nhiều đối tác quốc tế hỗ trợ nhằm bảo tồn một trong những loài động vật quý hiếm của Việt Nam.
Sau khi trở về, 20 gà lôi lam mào trắng sẽ trải qua các thủ tục pháp lý như cấp phép CITES về nhập khẩu động vật hoang dã, kiểm dịch động vật trước khi được đưa tới các cơ sở đủ điều kiện nuôi bảo tồn. Hiện tại chương trình tập trung giúp đàn gà thích nghi với điều kiện khí hậu nhiệt đới tại Vinpearl Safari Phú Quốc, sau nhiều thế hệ sống trong môi trường nuôi nhốt tại châu Âu.
Tại đây, các cá thể gà lôi lam mào trắng sẽ được các chuyên gia trong và ngoài nước theo dõi sức khỏe, khả năng thích nghi của từng cá thể sau đó được đưa về Trung tâm Nhân nuôi các loài chim trĩ của VietNature (tại xã Kim Ngân, tỉnh Quảng Trị) để tiếp tục chăm nuôi, chuẩn bị cho giai đoạn nhân giống.
Theo kế hoạch, thế hệ sinh ra tại Việt Nam sẽ tiếp tục được huấn luyện trong môi trường bán hoang dã nhằm phục hồi các tập tính tự nhiên, như: tự kiếm ăn, nhận biết thiên địch và tránh kẻ săn mồi… trước khi tái thả về thiên nhiên, dự kiến là Khu dự trữ thiên nhiên Phong Điền (thành phố Huế) và Khu dự trữ thiên nhiên Động Châu – Khe Nước Trong (Quảng Trị).
Lộ trình cuối cùng của dự án là đưa gà lôi lam mào trắng trở lại tự nhiên và gắn chip theo dõi để giám sát sự phát triển của quần thể. Quá trình này dự kiến được triển khai trong khoảng 2 – 3 năm tới.
Đây là hành trình hồi hương đầy thú vị, được giới khoa học bảo tồn đánh giá cao, mang ý nghĩa đặc biệt đối với công tác bảo tồn đa dạng sinh học.
Gà lôi lam mào trắng (Lophura edwardsi) là loài đặc hữu trong giống Lophura của Việt Nam. Đây là loài trĩ có kích thước trung bình nhỏ, chịu rét và thích mưa, thường sống ở vùng địa hình thấp (dưới 300 – 400 m). Gà có màu lông xanh tím, có ánh thép; mào lông trắng ở con trống và mào màu nâu gụ ở con mái. Chân đỏ tía, da mặt đỏ thắm và mỏ đen sừng.
Theo Trung tâm Bảo tồn thiên nhiên Việt (VietNature), đây không đơn thuần là hoạt động chuyển giao chim đặc hữu, động vật hoang dã. Đây là nỗ lực của các tổ chức quốc tế nhằm đưa loài chim quý hiếm này trở lại môi trường tự nhiên ở miền Trung Việt Nam – nơi từng được xem là “quê hương cuối cùng” của chúng.
Theo các tài liệu khoa học đã được công bố, gà lôi lam mào trắng được nhà động vật học người Pháp Qustalet mô tả lần đầu vào năm 1896. Đến năm 1923, những mẫu gà sống đầu tiên được Pierre Jabouille nuôi nhốt.
Từ số gà bắt ở rừng Quảng Trị, tiến sĩ tự nhiên học người Pháp Jean Delacour đã chuyển chúng về Vườn thú Cleres (Pháp) vào tháng 5.1924. Một năm sau, ngày 23.3.1925, những quả trứng đầu tiên xuất hiện và sau 21 ngày ấp, gà con ra đời. Từ đó, gà lôi lam mào trắng có mặt trong môi trường nuôi nhốt ở trời Âu và gần như biến mất khỏi tự nhiên.
Theo một công bố của Ủy ban Bảo vệ loài gà lôi lam mào trắng ở châu Âu, trong cuộc họp ngày 2.7.1995 tại Vườn thú Poznan (Ba Lan), cho biết Jean Delacour và Jabouille đã nhập ít nhất khoảng 28 con gà từ Việt Nam vào châu Âu làm 6 đợt, từ năm 1924 – 1930.
Năm 1936, Goodfellow, một nhà chuyên sưu tầm chim người Anh cũng nhập một số vào nước Anh. Từ Vườn thú Cleres, sau 80 năm sống và phát triển, loài gà này đã có mặt tại 35 vườn thú và 9 tư gia thuộc 14 nước trên toàn thế giới. Tuy nhiên, con số thống kê này vẫn còn rất thấp so với thực tế vì nhiều nhà nhân giống trên thế giới, nhất là ở Đức, Hà Lan và Mỹ không muốn công bố thành quả này.
Năm 1994, gà lôi lam mào trắng lần đầu đã chính thức được hồi hương về Việt Nam khi Hội Trĩ thế giới (W.P.A) tặng Vườn thú Hà Nội 8 cá thể (4 đôi). Kể từ đây, từ khách tham quan lẫn các nhà chuyên môn Việt Nam mới biết đến mẫu sống của loài này.
Trong khi giới khoa học cho rằng, gà lôi lam mào trắng đã tuyệt chủng ngoài thiên nhiên thì năm 1996, ông Văn Công Vĩnh (ở Phong Điền, thành phố Huế) đã bắt được 2 cá thể (1 trống, 1 mái) tại khu vực Khe Lấu, huyện Phong Điền (cũ).
Rất tiếc, sau đó, mặc dù đã nỗ lực chăm sóc nhưng 2 cá thể gà này đã chết. Sự kiện phát hiện loài gà lôi đặc hữu này khẳng định chúng vẫn tồn tại trong các cánh rừng thuộc dãy Trường Sơn, gây tiếng vang lớn trong giới bảo tồn quốc tế.
Từ sự kiện này, vào năm 2003, UBND tỉnh Thừa Thiên – Huế (nay là thành phố Huế) đã có quyết định thành lập Khu bảo tồn thiên nhiên Phong Điền (nay là Khu dự trữ thiên nhiên Phong Điền) nhằm bảo tồn đa dạng sinh học cũng như tạo môi trường, vùng sinh sống an toàn của loài gà lôi đặc hữu này .
Tuy nhiên, tiếp sau đó đều không ghi nhận sự tồn tại của loài gà này tại các khu vực, như: Khu dự trữ thiên nhiên Phong Điền, Vườn quốc gia Bạch Mã hay Khu bảo tồn thiên nhiên Đakrông (Quảng Trị).
Đến năm 2009, lực lượng kiểm lâm thành phố Huế phát hiện một cá thể bị săn bắt tại khu vực đèo Hải Vân. Dù đã được cứu hộ và chăm sóc, cá thể này không qua khỏi do bị thương quá nặng.
Một cuộc tìm kiếm ráo riết được tiến hành tại các vùng phân bố đã biết tại Việt Nam. Nhưng rốt cuộc, chỉ có sự phát triển của gà tại vườn thú là tăng nhanh theo thời gian, được sự chú ý của Ủy ban bảo vệ loài này ở châu Âu (EEP) và W.P.A. Trong khi đó, nỗ lực của các tổ chức bảo vệ thiên nhiên quốc tế phối hợp với các nhà khoa học Việt Nam, mới nhất là vào tháng 6 và 7.1995 của Jonathan C.Eames và Nguyễn Cử tại những khu rừng miền Trung đều không mang lại kết quả.
Ghi nhận cuối cùng về loài trong tự nhiên được xác nhận vào năm 2000 tại Quảng Trị. Từ đó đến nay, dù nhiều đợt khảo sát được triển khai tại các khu rừng miền Trung nhưng chưa có thêm bằng chứng chắc chắn cho thấy loài vẫn còn tồn tại ngoài tự nhiên.
Hiện quần thể nuôi nhốt trên thế giới còn hơn 1.000 cá thể tại các cơ sở bảo tồn ở châu Âu, Nhật Bản và Mỹ. Hành trình hồi hương của 20 cá thể gà lôi lam mào trắng lần này được xem là sự kiện lý thú của khoa học và bảo tồn khi loài gà đặc hữu đã được di cư sang trời Âu hơn 100 năm (từ năm 1923 – 2026), nay “hậu duệ” của chúng mới được chính thức trở về nguồn cội tại miền Trung – Việt Nam.
Việc lắp đặt và điều chỉnh biển cảnh báo trên tỉnh lộ 8 (đoạn qua xã Bình Mỹ và xã Phú Hòa Đông, TP.HCM) vừa được Sở Xây dựng TP.HCM thực hiện nhằm đảm bảo an toàn giao thông và giúp người dân thuận tiện trong việc nhận diện lộ trình.
Đại diện Sở Xây dựng TP.HCM cho biết tỉnh lộ 8 đoạn giáp ranh xã Bình Mỹ và xã Phú Hòa Đông thuộc đoạn từ tỉnh lộ 15 đến đường Hà Duy Phiên, là một phần thuộc dự án Sửa chữa, nâng cấp tỉnh lộ 8 (từ đường Tân Quy đến tỉnh lộ 9), huyện Củ Chi cũ do Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng khu vực huyện Củ Chi làm chủ đầu tư.
Dự án đã được Sở Xây dựng TP.HCM chấp thuận kết quả nghiệm thu hoàn thành hạng mục công trình theo thông báo số 17879/TB-SXD-XDCTĐB ngày 28.11.2025, hiện sở đang xem xét để giao quản lý tài sản về cho Trung tâm Quản lý Giao thông và Hạ tầng kỹ thuật quản lý.
Riêng đoạn từ tỉnh lộ 15 (Km15+400) đến đường Nguyễn Thị Nỉ (Km16+320), dài khoảng 920 m, mặt đường rộng 14 m, phương án tổ chức giao thông hiện nay: cấm xe tải, xe khách trên 16 chỗ theo 2 hướng lưu thông trong khoảng thời gian từ 6 giờ đến 8 giờ và từ 16 giờ đến 18 giờ, các xe còn lại lưu thông 2 chiều bình thường (được Sở Giao thông vận tải thông qua tại Công văn số 7847/SGTVT-KT ngày 9.7.2018).
Đại diện Sở Xây dựng cho hay: "Do mật độ, lưu lượng phương tiện trên đoạn này tăng cao trong khung giờ cao điểm, dọc hai bên tuyến có nhiều công ty, chợ, trung tâm thương mại nên phải tổ chức giao thông cấm xe tải, xe khách theo khung giờ như trên".
Thực hiện phương án nêu trên, Trung tâm Quản lý Giao thông và Hạ tầng kỹ thuật đã lắp đặt biển báo cấm và biển báo chỉ dẫn hướng lưu thông (cho các xe bị cấm) trên tỉnh lộ 8 khi vào giao lộ Nguyễn Thị Nỉ và tỉnh lộ 15 cũng như trên tỉnh lộ 15 đoạn trước khi vào giao lộ tỉnh lộ 8.
Để đảm bảo an toàn giao thông, Sở Xây dựng đã giao Trung tâm Quản lý Giao thông và Hạ tầng kỹ thuật rà soát, lắp đặt bổ sung thêm biển báo cấm kèm biển phụ thể hiện khoảng cách đến đối tượng báo hiệu, phạm vi tác dụng của biển… nhằm tăng cường cảnh báo cho người tham gia giao thông được biết nội dung cấm nêu trên; đến nay đơn vị đã hoàn thành công tác lắp đặt biển báo.
Trước mắt, qua phản ánh của Báo Thanh Niên, Sở Xây dựng sẽ cho dời biển cảnh báo lên phía trước giá long môn và lắp thêm biển cảnh báo trên giá long môn để phát huy hiệu quả.
Thời gian tới, Sở Xây dựng sẽ đề nghị Công an TP.HCM, chỉ đạo lực lượng chức năng tăng cường tuần tra, xử lý các tổ chức, cá nhân lưu thông không chấp hành biển báo cấm trên đoạn tuyến này theo quy định; phối hợp UBND xã Bình Mỹ, Phú Hòa Đông để tăng cường tuyên truyền cho các tổ chức, cá nhân trong khu vực bị hạn chế chấp hành biển báo hiệu, lựa chọn loại xe lưu thông, lộ trình phù hợp.
Theo tìm hiểu của PV Thanh Niên, tại giao lộ tỉnh lộ 8 - Trung An (cách đoạn bắt đầu cấm xe tải, xe khách theo giờ khoảng 1 km) đã có biển cảnh báo người tham gia giao thông về việc sắp đến biển cấm theo giờ. Thời gian qua, Trạm CSGT Tây Bắc, thuộc Phòng CSGT Công an TP.HCM đã xử lý một số trường hợp xe tải đi vào đường cấm tại khu vực này. Khi bị lập biên bản, người vi phạm thường giải thích do chạy theo quán tính.
Theo CSGT, phần lớn tài xế qua khu vực này nắm rõ thông tin và chấp hành của biển báo cấm theo giờ, chỉ một số trường hợp vi phạm thì trình bày không để ý biển báo.
Ít ai biết rằng, trong khuôn viên Thảo Cầm Viên hiện có gần 100 con mèo hoang đang sinh sống. Mèo không sống tập trung mà chia thành từng nhóm nhỏ, mỗi nhóm tự thiết lập một địa phận riêng và hiếm khi xâm phạm lẫn nhau. Từ khu vực bên ngoài chuồng voi, chuồng vọc đến chuồng hươu cao cổ, gấu, đâu đâu cũng có thể bắt gặp bóng dáng của những con mèo.
Chị Nguyễn Ngọc Bích Toàn, chuyên viên Trung tâm giáo dục vườn thú cho biết dù không nằm trong danh sách các loài vật được nuôi dưỡng chính thức, đàn mèo hoang vẫn nhận được sự chăm sóc tận tình từ các nhân viên Thảo Cầm Viên. Mỗi ngày, ngoài giờ chăm sóc thú, nhân viên ở đây tự bỏ tiền túi hoặc đi xin đồ ăn từ căn tin của Thảo Cầm Viên để nuôi mèo.
Kể từ đó, đàn mèo hoang sinh sôi ngày một nhiều nên một nhóm tình nguyện gồm các nhân viên và quản lý đã được thành lập để chăm sóc sức khỏe cho đàn mèo. Khi phát hiện mèo nào bị bệnh, sổ mũi, các bác sĩ thú y sẽ kiểm tra và điều trị kịp thời, thậm chí còn triệt sản để ngăn chặn tình trạng mèo sinh sôi không kiểm soát. Những chú mèo đã triệt sản sẽ được đánh dấu bằng cách cắt tai hoặc đeo vòng cổ riêng. Điều này cũng làm giảm bớt nguy cơ lây lan dịch bệnh cho các loài thú quý hiếm.
Chị Toàn không biết chính xác mèo hoang ở Thảo Cầm Viên có từ khi nào nhưng cách đây gần 10 năm, khi chị vào làm việc đã thấy mèo sinh sống. Những chú mèo hoang ở đây rất thông minh, thích nghi tốt với môi trường sở thú.
"Mèo hoang này thường xuyên ghé thăm các chuồng voi hay linh dương để xin cỏ ăn nhằm kích thích tiêu hóa búi lông. Đặc biệt nhất là trường hợp của chú mèo cam nổi tiếng có tên Mika sống trong chuồng gấu. Chú mèo này lớn tuổi, có cả nhà riêng và biển tên ở trong chuồng gấu. Dù sống gần các loài thú dữ, đàn mèo ở đây rất hiền, không tranh giành thức ăn hay gây ảnh hưởng xấu đến các loài động vật đang được nuôi và bảo tồn", chị Toàn chia sẻ.
Một số mèo sống tại khu vực căn tin của Thảo Cầm Viên và được triệt sản
ẢNH: DẠ THẢO
Chị Toàn nói rằng giống như các động vật khác, mèo hoang ở đây cũng được các nhân viên đặt nhiều tên khác nhau để nhận dạng. Cụ thể như mèo tên: Xoài, Quýt, Phúc, Bi, Bi Béo, Bi Già, Bi Súng… Từ đó, sự có mặt của đàn mèo hoang cũng tạo nên một nét đẹp, thiện cảm thu hút du khách. Thậm chí nhiều người còn quay lại Thảo Cầm Viên chỉ để thăm và mang cho mèo những loại thực phẩm chất lượng. Một số người khác còn gửi tặng cát vệ sinh, hạt và pate để hỗ trợ công tác chăm sóc.
Tuy nhiên, số lượng mèo tại đây đang có dấu hiệu tăng nhanh do tình trạng bỏ rơi vật nuôi của nhiều người. Nếu trước đây trung bình mỗi tháng chỉ có từ 1 - 2 mèo con bị bỏ lại, thì nay con số này đã tăng tới gần 10 con mỗi tháng. Đôi lúc đơn vị chỉ ghi nhận một vài trường hợp như mèo con còn rất nhỏ, sức khỏe yếu, hoặc một chú chó con bị bỏ trong bụi cỏ, nếu không phải các anh chị công nhân viên nghe tiếng rên và đi kiếm thì có khi chúng đã không qua khỏi.
Phần lớn các trường hợp được phát hiện đều không ở trạng thái khỏe mạnh. Theo ghi nhận thực tế, khoảng 2/3 số trường hợp là các cá thể đang có dấu hiệu bệnh lý, bị thương hoặc cần được chăm sóc y tế. 1/3 còn lại chủ yếu là mới sinh chưa lâu, còn yếu và cần được chăm sóc đặc biệt.
Điều này khiến việc xử lý không chỉ dừng ở chuyện phát hiện và đưa đi nơi khác, mà còn liên quan đến yếu tố an toàn, nguy cơ lây bệnh cho các cá thể động vật quý hiếm trong công viên và áp lực chăm sóc ban đầu cho các bé.
Theo chị Toàn, việc nhiều người lén lút bỏ mèo vào Thảo Cầm Viên, thường là vào lúc đêm tối hoặc rạng sáng, khi nhân viên tan hoặc chưa vào ca làm việc. Đây không chỉ gây áp lực lên đội ngũ nhân viên vườn thú mà còn tiềm ẩn nguy cơ dịch bệnh cho các loài động vật quý hiếm khi mèo lạ từ nơi khác bỏ lại tại đây.
Về chức năng, Thảo Cầm Viên không phải là đơn vị tiếp nhận vật nuôi bị bỏ rơi và cũng không có chức năng chuyên trách trong công tác cứu hộ chó mèo.
Điều Thảo Cầm Viên Sài Gòn mong muốn nhất vẫn là nâng cao ý thức cộng đồng, để người dân hiểu rằng việc tự ý mang vật nuôi đến bỏ lại tại đây sẽ gây ảnh hưởng đến công tác chăm sóc các cá thể động vật quý hiếm, tiềm ẩn nhiều rủi ro dịch bệnh. Thảo Cầm Viên rất mong nhận được sự chia sẻ và đồng hành từ cộng đồng, để khuôn viên bảo tồn là nơi an toàn cho các loài động vật đang được chăm sóc tại đây.
Sáng 31.5 (tức 15.4 âm lịch), đại lão hòa thượng Thích Trí Quảng, Đức Pháp chủ Giáo hội Phật giáo Việt Nam đã quang lâm dự đại lễ Phật đản Phật lịch 2570 do Giáo hội Phật giáo Việt Nam TP.HCM tổ chức tại Việt Nam Quốc Tự (phường Hòa Hưng, TP.HCM).
Cùng dự đại lễ có trưởng lão hòa thượng Thích Thiện Nhơn, Phó pháp chủ, Chủ tịch Hội đồng Trị sự; trưởng lão hòa thượng Viên Minh, Phó pháp chủ Giáo hội Phật giáo Việt Nam, chư tôn đức Hội đồng Chứng minh, Hội đồng Trị sự, các ban của Trung ương giáo hội và Phật giáo TP.HCM.
Về phía chính quyền có ông Phạm Khắc Nguyên, Phó trưởng phòng Cục An ninh nội địa - Bộ Công an; ông Dương Anh Đức, Trưởng ban Tuyên giáo và Dân vận Thành ủy; ông Huỳnh Thanh Nhân, Phó chủ tịch HĐND TP.HCM; ông Trần Văn Bảy, Phó chủ tịch UBND TP.HCM; ông Phạm Minh Tuấn, Phó chủ tịch Ủy ban MTTQ Việt Nam TP.HCM cùng lãnh đạo các sở, ngành, tổng lãnh sự các nước và đại diện các tôn giáo bạn, chư tăng ni, phật tử.
Trong buổi lễ, trưởng lão hòa thượng Viên Minh đã đọc thông điệp đại lễ Phật đản của Đức Pháp chủ Giáo hội Phật giáo Việt Nam - đại lão hòa thượng Thích Trí Quảng.
Đức Pháp chủ Thích Trí Quảng mong mỏi chư vị tôn túc, tăng ni, phật tử tiếp tục dấn thân phụng sự trong sự tỉnh thức và an lạc, góp phần trang nghiêm giáo hội, phát huy truyền thống dân tộc tốt đẹp của Phật giáo Việt Nam.
Trong dịp đại lễ thiêng liêng này, Đức Pháp chủ mong rằng mỗi người đệ tử Phật nhiệt tâm hơn nữa trong việc vận dụng lời dạy của Đức Phật, cùng nhau thắp sáng lên ngọn đèn của lòng từ bi, để ánh sáng ấy lan tỏa, sưởi ấm mọi người, làm cho cuộc sống tốt đẹp hơn.
Hòa thượng Thích Lệ Trang, Phó chủ tịch Hội đồng Trị sự, Trưởng ban Trị sự Giáo hội Phật giáo Việt Nam TP.HCM cũng thông qua diễn văn đại lễ Phật đản của Chủ tịch Hội đồng Trị sự - trưởng lão hòa thượng Thích Thiện Nhơn.
Buổi lễ diễn ra trong không khí trang nghiêm
ẢNH: NHẬT THỊNH
Chủ tịch Hội đồng Trị sự kêu gọi mỗi người con Phật cần thắp sáng tinh thần phụng sự nhân sinh, đem giáo lý từ bi và trí tuệ ứng dụng vào đời sống hàng ngày; xây dựng gia đình hạnh phúc, xã hội an lành; lan tỏa văn hóa yêu thương, tinh thần trách nhiệm và lối sống đạo đức trong cộng đồng.
Tại buổi lễ, ông Trần Văn Bảy, Phó chủ tịch UBND TP.HCM ghi nhận và đánh giá cao sự đóng góp của Giáo hội Phật giáo Việt Nam TP.HCM trong công tác từ thiện nhân đạo, bảo đảm an sinh xã hội, nâng cao đời sống tinh thần.
Phó chủ tịch UBND TP.HCM tin tưởng những hoạt động thiết thực và có ý nghĩa theo phương châm "tốt đời, đẹp đạo" của Giáo hội Phật giáo Việt Nam TP.HCM sẽ góp phần tích cực cùng Đảng bộ, chính quyền và nhân dân TP.HCM xây dựng gia đình hạnh phúc, hướng đến mục tiêu xây dựng TP.HCM "có chất lượng sống tốt, văn minh, hiện đại, nghĩa tình".
Thay mặt lãnh đạo thành phố, ông Trần Văn Bảy gửi lời chúc chư tôn đức giáo phẩm, tăng ni, phật tử luôn mạnh khỏe, hanh thông, an lạc và thành tựu viên mãn trong mọi công việc Phật sự, thế sự.
