Theo nguồn tin từ Trung tâm Bảo tồn thiên nhiên Việt (VietNature), 20 cá thể gà lôi lam mào trắng được tuyển chọn từ các vườn thú châu Âu thông qua Vườn thú Berlin (Đức) đã chính thức hồi hương Việt Nam.
Hiện tại 20 cá thể (10 cặp) gà lôi lam mào trắng đã được đưa về chăm sóc ở Vinpearl Safari Phú Quốc, để làm quen với khí hậu Việt Nam trước khi được đưa về miền Trung để chăm nuôi, nhân đàn, thích nghi để tái thả về thiên nhiên ở Quảng Trị và Huế.
Sau nhiều thủ tục pháp lý, 20 cá thể gà lôi lam mào trắng đã được vận chuyển về Việt Nam bằng đường hàng không, theo chương trình hợp tác quốc tế trong bảo tồn thiên nhiên được Trung tâm Bảo tồn thiên nhiên Việt cùng nhiều đối tác quốc tế hỗ trợ nhằm bảo tồn một trong những loài động vật quý hiếm của Việt Nam.
Sau khi trở về, 20 gà lôi lam mào trắng sẽ trải qua các thủ tục pháp lý như cấp phép CITES về nhập khẩu động vật hoang dã, kiểm dịch động vật trước khi được đưa tới các cơ sở đủ điều kiện nuôi bảo tồn. Hiện tại chương trình tập trung giúp đàn gà thích nghi với điều kiện khí hậu nhiệt đới tại Vinpearl Safari Phú Quốc, sau nhiều thế hệ sống trong môi trường nuôi nhốt tại châu Âu.
Tại đây, các cá thể gà lôi lam mào trắng sẽ được các chuyên gia trong và ngoài nước theo dõi sức khỏe, khả năng thích nghi của từng cá thể sau đó được đưa về Trung tâm Nhân nuôi các loài chim trĩ của VietNature (tại xã Kim Ngân, tỉnh Quảng Trị) để tiếp tục chăm nuôi, chuẩn bị cho giai đoạn nhân giống.
Theo kế hoạch, thế hệ sinh ra tại Việt Nam sẽ tiếp tục được huấn luyện trong môi trường bán hoang dã nhằm phục hồi các tập tính tự nhiên, như: tự kiếm ăn, nhận biết thiên địch và tránh kẻ săn mồi… trước khi tái thả về thiên nhiên, dự kiến là Khu dự trữ thiên nhiên Phong Điền (thành phố Huế) và Khu dự trữ thiên nhiên Động Châu – Khe Nước Trong (Quảng Trị).
Lộ trình cuối cùng của dự án là đưa gà lôi lam mào trắng trở lại tự nhiên và gắn chip theo dõi để giám sát sự phát triển của quần thể. Quá trình này dự kiến được triển khai trong khoảng 2 – 3 năm tới.
Đây là hành trình hồi hương đầy thú vị, được giới khoa học bảo tồn đánh giá cao, mang ý nghĩa đặc biệt đối với công tác bảo tồn đa dạng sinh học.
Gà lôi lam mào trắng (Lophura edwardsi) là loài đặc hữu trong giống Lophura của Việt Nam. Đây là loài trĩ có kích thước trung bình nhỏ, chịu rét và thích mưa, thường sống ở vùng địa hình thấp (dưới 300 – 400 m). Gà có màu lông xanh tím, có ánh thép; mào lông trắng ở con trống và mào màu nâu gụ ở con mái. Chân đỏ tía, da mặt đỏ thắm và mỏ đen sừng.
Theo Trung tâm Bảo tồn thiên nhiên Việt (VietNature), đây không đơn thuần là hoạt động chuyển giao chim đặc hữu, động vật hoang dã. Đây là nỗ lực của các tổ chức quốc tế nhằm đưa loài chim quý hiếm này trở lại môi trường tự nhiên ở miền Trung Việt Nam – nơi từng được xem là “quê hương cuối cùng” của chúng.
Theo các tài liệu khoa học đã được công bố, gà lôi lam mào trắng được nhà động vật học người Pháp Qustalet mô tả lần đầu vào năm 1896. Đến năm 1923, những mẫu gà sống đầu tiên được Pierre Jabouille nuôi nhốt.
Từ số gà bắt ở rừng Quảng Trị, tiến sĩ tự nhiên học người Pháp Jean Delacour đã chuyển chúng về Vườn thú Cleres (Pháp) vào tháng 5.1924. Một năm sau, ngày 23.3.1925, những quả trứng đầu tiên xuất hiện và sau 21 ngày ấp, gà con ra đời. Từ đó, gà lôi lam mào trắng có mặt trong môi trường nuôi nhốt ở trời Âu và gần như biến mất khỏi tự nhiên.
Theo một công bố của Ủy ban Bảo vệ loài gà lôi lam mào trắng ở châu Âu, trong cuộc họp ngày 2.7.1995 tại Vườn thú Poznan (Ba Lan), cho biết Jean Delacour và Jabouille đã nhập ít nhất khoảng 28 con gà từ Việt Nam vào châu Âu làm 6 đợt, từ năm 1924 – 1930.
Năm 1936, Goodfellow, một nhà chuyên sưu tầm chim người Anh cũng nhập một số vào nước Anh. Từ Vườn thú Cleres, sau 80 năm sống và phát triển, loài gà này đã có mặt tại 35 vườn thú và 9 tư gia thuộc 14 nước trên toàn thế giới. Tuy nhiên, con số thống kê này vẫn còn rất thấp so với thực tế vì nhiều nhà nhân giống trên thế giới, nhất là ở Đức, Hà Lan và Mỹ không muốn công bố thành quả này.
Năm 1994, gà lôi lam mào trắng lần đầu đã chính thức được hồi hương về Việt Nam khi Hội Trĩ thế giới (W.P.A) tặng Vườn thú Hà Nội 8 cá thể (4 đôi). Kể từ đây, từ khách tham quan lẫn các nhà chuyên môn Việt Nam mới biết đến mẫu sống của loài này.
Trong khi giới khoa học cho rằng, gà lôi lam mào trắng đã tuyệt chủng ngoài thiên nhiên thì năm 1996, ông Văn Công Vĩnh (ở Phong Điền, thành phố Huế) đã bắt được 2 cá thể (1 trống, 1 mái) tại khu vực Khe Lấu, huyện Phong Điền (cũ).
Rất tiếc, sau đó, mặc dù đã nỗ lực chăm sóc nhưng 2 cá thể gà này đã chết. Sự kiện phát hiện loài gà lôi đặc hữu này khẳng định chúng vẫn tồn tại trong các cánh rừng thuộc dãy Trường Sơn, gây tiếng vang lớn trong giới bảo tồn quốc tế.
Từ sự kiện này, vào năm 2003, UBND tỉnh Thừa Thiên – Huế (nay là thành phố Huế) đã có quyết định thành lập Khu bảo tồn thiên nhiên Phong Điền (nay là Khu dự trữ thiên nhiên Phong Điền) nhằm bảo tồn đa dạng sinh học cũng như tạo môi trường, vùng sinh sống an toàn của loài gà lôi đặc hữu này .
Tuy nhiên, tiếp sau đó đều không ghi nhận sự tồn tại của loài gà này tại các khu vực, như: Khu dự trữ thiên nhiên Phong Điền, Vườn quốc gia Bạch Mã hay Khu bảo tồn thiên nhiên Đakrông (Quảng Trị).
Đến năm 2009, lực lượng kiểm lâm thành phố Huế phát hiện một cá thể bị săn bắt tại khu vực đèo Hải Vân. Dù đã được cứu hộ và chăm sóc, cá thể này không qua khỏi do bị thương quá nặng.
Một cuộc tìm kiếm ráo riết được tiến hành tại các vùng phân bố đã biết tại Việt Nam. Nhưng rốt cuộc, chỉ có sự phát triển của gà tại vườn thú là tăng nhanh theo thời gian, được sự chú ý của Ủy ban bảo vệ loài này ở châu Âu (EEP) và W.P.A. Trong khi đó, nỗ lực của các tổ chức bảo vệ thiên nhiên quốc tế phối hợp với các nhà khoa học Việt Nam, mới nhất là vào tháng 6 và 7.1995 của Jonathan C.Eames và Nguyễn Cử tại những khu rừng miền Trung đều không mang lại kết quả.
Ghi nhận cuối cùng về loài trong tự nhiên được xác nhận vào năm 2000 tại Quảng Trị. Từ đó đến nay, dù nhiều đợt khảo sát được triển khai tại các khu rừng miền Trung nhưng chưa có thêm bằng chứng chắc chắn cho thấy loài vẫn còn tồn tại ngoài tự nhiên.
Hiện quần thể nuôi nhốt trên thế giới còn hơn 1.000 cá thể tại các cơ sở bảo tồn ở châu Âu, Nhật Bản và Mỹ. Hành trình hồi hương của 20 cá thể gà lôi lam mào trắng lần này được xem là sự kiện lý thú của khoa học và bảo tồn khi loài gà đặc hữu đã được di cư sang trời Âu hơn 100 năm (từ năm 1923 – 2026), nay “hậu duệ” của chúng mới được chính thức trở về nguồn cội tại miền Trung – Việt Nam.
Mới đây, Báo Thanh Niên phản ánh nhiều trường hợp ngồi hàng ghế sau ô tô nhưng không thắt dây an toàn đã bị CSGT lập biên bản phạt 375.000 đồng. Cùng lúc đó, tài xế điều khiển phương tiện cũng bị xử phạt 900.000 đồng vì chở người trên xe không thắt dây an toàn theo quy định.
Thông tin này khiến nhiều người bất ngờ. Từ trước đến nay, không ít người vẫn giữ thói quen chỉ cài dây an toàn khi ngồi ghế trước, còn hàng ghế sau thì chủ quan cho rằng "không cần thiết" hoặc "đi gần nên không sao".
Trên mạng xã hội, nhiều ý kiến băn khoăn vì sao hành khách không thắt dây an toàn nhưng người cầm lái vẫn bị xử phạt.
Theo tìm hiểu của PV Thanh Niên, quy định hiện nay xác định tài xế là người chịu trách nhiệm chính đối với an toàn của hành khách trên xe. Vì vậy, khi người ngồi trên xe không chấp hành quy định về dây an toàn, tài xế cũng phải chịu trách nhiệm liên đới.
Thực tế, nhiều tài xế cho biết họ đã nhắc hành khách cài dây an toàn trước khi xe lăn bánh. Tuy nhiên, không ít người sau đó lại tự tháo ra vì thấy vướng víu, khó chịu hoặc cho rằng ngồi ghế sau thì không nguy hiểm.
Có tài xế chia sẻ, nhiều hành khách chỉ cài dây khi thấy CSGT hoặc lúc mới lên xe, nhưng khi phương tiện di chuyển được một đoạn lại tháo ra mà tài xế khó kiểm soát hết.
Theo Đội CSGT đường bộ cao tốc số 6 (Phòng 6, Cục CSGT), từ ngày 15.4 đến nay, trên tuyến cao tốc TP.HCM - Vân Phong, lực lượng chức năng đã xử phạt 221 hành khách không thắt dây an toàn và 76 tài xế chở người trên xe không thắt dây an toàn.
Lãnh đạo Đội CSGT đường bộ cao tốc số 6 cho biết qua làm việc, nhiều tài xế khẳng định đã thường xuyên nhắc nhở hành khách trong suốt hành trình. Tuy nhiên, chỉ sau một thời gian ngắn hoặc sau khi dừng nghỉ dọc đường, nhiều người lại tháo dây an toàn vì nghĩ rằng "không cần thiết".
Theo CSGT, việc nhắc nhở cần được thực hiện liên tục để hình thành thói quen. Trước khi xe xuất phát, tài xế cần kiểm tra tất cả vị trí có trang bị dây an toàn. Sau mỗi lần dừng nghỉ, khi xe tiếp tục hành trình cũng nên kiểm tra lại thêm lần nữa.
"Người cầm lái là người chịu trách nhiệm cao nhất trên xe nên cần chủ động nhắc nhở, kiểm tra thường xuyên để bảo vệ hành khách cũng như chính mình", đại diện CSGT nhấn mạnh.
Nhiều tài xế xe khách đường dài cho biết hiện nay họ phải liên tục nhắc hành khách thắt dây an toàn, nhất là khi lưu thông trên cao tốc. Không ít người ban đầu tỏ ra khó chịu nhưng sau khi được giải thích nguy cơ tai nạn ở tốc độ cao thì đã hợp tác hơn.
Theo lãnh đạo Đội CSGT đường bộ cao tốc số 6, việc thắt dây an toàn ở tất cả vị trí có trang bị dây là quy định rất quan trọng, đặc biệt trên các tuyến cao tốc - nơi phương tiện di chuyển với tốc độ lớn, nguy cơ va chạm nghiêm trọng cao hơn nhiều so với đường đô thị.
Khi xảy ra tình huống thắng gấp hoặc tai nạn, dây an toàn giúp giữ cơ thể cố định trên ghế, tránh việc người ngồi bị hất mạnh về phía trước hoặc va đập vào các vị trí trong xe gây chấn thương nặng.
Ngoài ra, dây an toàn còn giúp túi khí hoạt động hiệu quả hơn. Nếu không cài dây an toàn, khi túi khí bung ra với lực mạnh, người ngồi có thể bị chấn thương nặng hơn do cơ thể bị đẩy lệch khỏi vị trí an toàn.
CSGT cho rằng việc xử phạt không nhằm tăng mức phạt hay gây khó cho tài xế mà mục tiêu lớn nhất là thay đổi thói quen của người tham gia giao thông. Bởi chỉ một thao tác nhỏ như cài dây an toàn cũng có thể giảm đáng kể nguy cơ thương vong khi tai nạn xảy ra.
Theo clip được chia sẻ, không dọn mâm bàn truyền thống trong tiệc đám giỗ, gia đình miền Tây này đặt thức ăn vào những chiếc thau lớn rồi thả xuống bể nước để các thau trôi vòng quanh. Khách mời thích món nào có thể gắp ngay món đó, tạo cảm giác như đang thưởng thức theo kiểu băng chuyền.
Điều đặc biệt là gia chủ chuẩn bị nhiều thau cho cùng một món ăn để thực khách không phải chờ đợi quá lâu mới đến lượt món mình yêu thích. Đoạn clip về đám giỗ miền Tây này đặc biệt thu hút 14 triệu lượt xem cùng nhiều bình luận tương tác.
Bà Phạm Thị Kiểu (46 tuổi, ở An Giang) cho biết chiếc bể nước ban đầu được gia đình thiết kế làm nơi tụ họp bạn bè, hàng xóm mỗi khi rảnh rỗi.
Trong đám giỗ vừa qua, chồng bà nảy ra ý tưởng phục vụ món ăn theo kiểu băng chuyền ngay trên mặt nước. Ông lắp thêm mô tơ tạo dòng nước để những chiếc thau đựng thức ăn có thể trôi vòng quanh liên tục. Khách mời thấy món mình thích có thể gắp ngay khi thau đi ngang qua, hoặc giữ nhẹ để chiếc thau tạm dừng trước mặt.
"Chồng tôi thiết kế phần đế lót khá chắc chắn nên suốt buổi tiệc không có chiếc thau nào bị lật. Mọi người đến dự đám giỗ đều thích thú với cách đãi tiệc này và ăn rất nhiệt tình những món tôi chuẩn bị", chị Ngọc Yến chia sẻ.
Theo bà Kiểu, gia đình từng nghĩ đến việc đặt thức ăn lên xuồng nhỏ nhưng sức chứa không nhiều bằng 30 chiếc thau nhựa. Để món ăn trông sạch sẽ và bắt mắt hơn, bà cắt lá chuối lót bên dưới, lau chùi cẩn thận rồi trang trí thêm rau xà lách để tạo điểm nhấn và hạn chế khoảng trống trên thau.
"Chúng tôi thiết kế các món đặt theo kiểu băng chuyền nhưng có thể dừng lại được. Mỗi món được lặp lại 4 - 5 lần nên mọi người không phải chờ đợi lâu đến lượt lựa món muốn thưởng thức. Các món có trong đám giỗ như gà hấp, vịt nướng, ốc hấp, hàu nướng… được bày biện đầy đủ để mọi người ăn uống thoải mái. Chúng tôi sử dụng thau mới với kích cỡ lớn để đựng đồ ăn thoải", bà Kiểu cho hay.
Trước đó vài ngày, chồng bà đã thay nước mới ở bể và bình thường cũng không nuôi cá trong bể nên không ảnh hưởng đến đồ ăn đặt phía trên. Vợ chồng bà vốn hiếu khách nên sau phần đãi tiệc chay buổi sáng, gia đình tiếp tục mời thêm bạn bè và hàng xóm đến dự tiệc mặn buổi chiều.
Khách mời đều tỏ ra thích thú trước cách bày biện độc đáo của gia đình. Nhiều người tranh thủ quay lại những khoảnh khắc của đám giỗ miền Tây độc đáo này để gửi cho người thân hoặc đăng tải lên mạng xã hội. Thay vì ngồi tách biệt như thông thường, mọi người cùng quây quần bên bể nước, thưởng thức các món đặc sản.
Theo ghi nhận của Thanh Niên, tại nhiều tuyến phố trung tâm Hà Nội như Lý Thường Kiệt, Trần Hưng Đạo (P.Cửa Nam); Nguyễn Hữu Huân, Lý Thái Tổ (P.Hoàn Kiếm)..., tình trạng lấn chiếm vỉa hè hầu như đã không còn. Không gian thông thoáng được duy trì, kể cả thời điểm không có lực lượng chức năng đi kiểm tra.
Vỉa hè phố Lý Thường Kiệt luôn trong tình trạng thông thoáng, gọn gàng
ẢNH: NGUYỄN TRƯỜNG
Nhiều cơ sở kinh doanh ăn uống đã chủ động thu gọn bàn ghế trong phần hiên nhà hoặc trên bậc thềm, không dám lấn chiếm vỉa hè. Riêng các quán trà đá, quán bán đồ ăn vặt thì gần như "co mình" trong khu vực chưa đầy một m2 gần các ngõ nhỏ. Khách có nhu cầu ăn uống thì ngồi ghế nhựa trong ngõ.
Trong bối cảnh Hà Nội tăng cường lập lại trật tự đô thị, nhiều hộ kinh doanh bày tỏ mong muốn thành phố sớm ban hành cơ chế cho thuê, khai thác tạm thời vỉa hè, lòng đường theo hướng công khai, bài bản và có kiểm soát.
Chị Phạm Kiều Linh (37 tuổi, chủ quán trên phố Quang Trung, P.Cửa Nam) cho biết hiện quán chỉ kê bàn ghế trong phần thềm trước cửa, tuyệt đối không dám "thò bất kể thứ gì ra vỉa hè". Việc không được sử dụng không gian ngồi ngoài trời khiến doanh thu giảm 40 - 50% so với trước.
"Nếu được thuê vỉa hè hợp pháp với mức phí phù hợp thì tôi hoàn toàn ủng hộ. Khi đó quán có thể bày vài bộ bàn ghế công khai, không còn cảnh vừa bán vừa lo bị kiểm tra", chị Phạm Kiều Linh bày tỏ.
Tương tự, chị Nguyễn Thu Hải (35 tuổi, tên nhân vật đã thay đổi), chủ một quán ăn tại khu phố cổ trên địa bàn P.Hoàn Kiếm, cũng bày tỏ mong muốn được nộp phí để được phép sử dụng một phần diện tích vỉa hè, lòng đường đúng quy định.
Theo chị Hải, đặc thù của phố cổ nằm ở trải nghiệm ngồi ngoài trời. Dù diện tích trong quán rộng gần 50 m2, có điều hòa và sạch sẽ, nhưng rất ít khách muốn vào ngồi trong nhà. Thay vào đó, du khách thích cảm giác được trải nghiệm không gian ngồi ngoài trời ở phố cổ.
"Từ ngày lực lượng chức năng tăng cường lập lại trật tự đô thị, xử nghiêm hành vi lấn chiếm vỉa hè, quán của tôi khó bán được hàng vì du khách không muốn ngồi trong nhà. Hiện doanh thu chủ yếu chỉ trông chờ vào 3 ngày cuối tuần có phố đi bộ. Tôi đang cố gắng cầm cự thêm một, hai tháng nữa. Nếu tình hình vẫn như hiện nay thì chắc tôi phải nghỉ bán hàng, chuyển sang đi làm thuê", chị Hải chia sẻ.
Theo PGS-TS Bùi Thị An, Chủ tịch Hội Nữ trí thức Hà Nội, trước đây, văn hóa vỉa hè ở Hà Nội trong tình trạng vô nguyên tắc nên đã gây ra rất nhiều hệ lụy, khiến trật tự đô thị lộn xộn, nhếch nhác.
Bà An đánh giá, việc Hà Nội lập lại trật tự mỹ quan đô thị, xử nghiêm hành vi lấn chiếm vỉa hè trong thời gian vừa qua đã đem lại nhiều hiệu quả tích cực, nhưng cũng có phần nào tác động đến nền kinh tế vỉa hè.
"Kinh tế vỉa hè cũng là một nét văn hóa của Hà Nội. Do đó, thành phố cần nghiên cứu quy định, quy tắc để giữ được mỹ quan đô thị nhưng vẫn đảm bảo kinh tế phát triển", bà An nói.
Cùng chung quan điểm, TS Nguyễn Minh Phong, chuyên gia kinh tế, cho rằng bài toán hiện nay là làm sao cân bằng giữa đảm bảo trật tự đô thị, mỹ quan với nhu cầu mưu sinh và nét văn hóa đặc trưng của kinh tế vỉa hè. Theo ông, kinh tế vỉa hè có thể coi là một "đặc sản" của Hà Nội cũng như nhiều đô thị lớn tại Việt Nam.
Do đó, giải pháp phù hợp không phải là làm "ngặt nghèo hơn", mà Hà Nội cần quy hoạch, phân định rõ phạm vi sử dụng vỉa hè ở từng tuyến phố cụ thể. "Nhu cầu của người dân là có thật. Vì vậy, chính quyền cần nghiên cứu phương án quản lý linh hoạt hơn, vừa bảo đảm văn minh đô thị, vừa duy trì không gian kinh doanh phù hợp cho người dân và đáp ứng nhu cầu trải nghiệm của du khách", ông Phong nói.
Liên quan đề án quản lý, khai thác, sử dụng tạm thời một phần lòng đường, hè phố trên địa bàn Hà Nội, lãnh đạo Sở Xây dựng cho biết cơ quan chức năng hiện vẫn đang hoàn thiện dự thảo và cập nhật thêm các quy định mới. "Khi đề án hoàn chỉnh, Sở sẽ thông tin chính thức", vị lãnh đạo cho hay.
