Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương cho biết, vừa tiếp nhận và điều trị thành công cho bệnh nhân N.V.T. (66 tuổi, Hà Nội) nhập viện trong tình trạng suy hô hấp, khó thở nghiêm trọng.
Theo người nhà, ông T. có thói quen nhai đá viên sau mỗi lần đi đánh bóng hoặc đi ngoài trời nắng về. Hai ngày trước khi nhập viện, ông bắt đầu đau họng, đau amidan kèm sốt cao.
Chỉ sau một ngày, tình trạng nhanh chóng chuyển nặng, xuất hiện triệu chứng khó nuốt, khó thở, gia đình đưa ông đến bệnh viện cấp cứu.
Bác sĩ Trịnh Thùy Liên, chuyên khoa Tai Mũi Họng, Trung tâm Khám chữa bệnh theo yêu cầu và Quốc tế cho biết: “Bệnh nhân nhập viện trong tình trạng niêm mạc họng viêm đỏ, lưỡi gà nề mọng.
Khối phồng có điểm mủ trắng đẩy phồng thành bên họng, viêm phù nề lan tỏa toàn bộ thanh quản. Nắp thanh thiệt phù nề hình ‘mõm cá mè’, khiến khe thở thanh môn chít hẹp, ứ đọng nhiều đờm dãi”.
Kết quả xét nghiệm cho thấy tình trạng nhiễm trùng nghiêm trọng: số lượng bạch cầu tăng cao, định lượng CRP (chỉ số viêm) tăng lên 55.1 mg/L. Chụp cắt lớp vi tính ghi nhận ổ áp xe quanh amidan trái kích thước 16×41 mm, kèm các tổn thương vôi hóa gây hẹp vùng hầu họng và đường thở. Bệnh nhân được chẩn đoán áp xe quanh amidan trái thể dưới, viêm phù nề thanh thiệt cấp.
Theo BS Trịnh Thùy Liên, đây là ca bệnh khó do bệnh nhân lớn tuổi, ổ áp xe nằm ở vị trí phức tạp thể dưới, đường thở đã chít hẹp gần như hoàn toàn.
Việc đặt ống thở qua đường miệng để gây mê phẫu thuật đối mặt nguy cơ thất bại cao.
“Nếu không đặt được ống thở, chúng tôi buộc phải mở nội khí quản qua da để hỗ trợ thở máy. Rất may, nhờ kinh nghiệm xử trí, ê-kíp đặt nội khí quản thành công, tạo điều kiện thuận lợi để chích rạch, dẫn lưu ổ áp xe”, BS Liên chia sẻ.
Sau 5 ngày điều trị tích cực và thực hiện thủ thuật chích dẫn lưu ổ áp xe, sức khỏe ông T. hồi phục ổn định và được xuất viện.
Thói quen nhiều người mắc nhưng ít ai cảnh giác
Các bác sĩ cảnh báo, khi cơ thể đang nóng sau vận động hoặc đi nắng, uống nước đá lạnh đột ngột tạo ra sự chênh lệch nhiệt độ lớn tại vùng họng. Niêm mạc họng và amidan bị kích thích mạnh, vi khuẩn dễ phát triển, gây viêm và hình thành ổ áp xe.
Chuyên gia y tế khuyến cáo người dân nên từ bỏ thói quen nhai đá, uống nước lạnh thường xuyên vì điều này ảnh hưởng đến răng miệng, tăng nguy cơ viêm họng, viêm amidan kéo dài và các biến chứng nguy hiểm như áp xe quanh amidan.
Người dân không nên uống nước quá lạnh khi vừa đi nắng về. Thay vào đó, uống nước ấm hoặc nước lọc ở nhiệt độ phòng, từng ngụm nhỏ để cơ thể thích nghi.
Với ông T., sau một tháng khi tình trạng viêm ổn định, ông cần thực hiện phẫu thuật cắt amidan để phòng nguy cơ tái phát.
Áp xe amidan thể dưới là biến chứng nguy hiểm. Nếu thấy các dấu hiệu: đau họng kèm khó nuốt, khó thở, sốt cao, cần đến cơ sở y tế chuyên khoa ngay để được xử lý, tránh nguy cơ suy hô hấp dẫn đến tử vong.
Nhiều người chủ quan, tự mua thuốc điều trị tại nhà hoặc chịu đựng khiến ổ áp xe lan rộng, đường thở bị tắc. Trường hợp người cao tuổi, người có bệnh nền hoặc viêm amidan mạn tính, biến chứng tiến triển nhanh và nguy hiểm hơn.
Các bác sĩ nhấn mạnh, khi đau họng kéo dài kèm sốt cao, nói khó, nuốt đau hoặc khó thở, cần đi khám sớm, tránh tự điều trị khiến bệnh diễn biến nặng, đe dọa tính mạng.
Cơ thể con người là một hệ thống phức tạp. Do đó, cân nặng không chỉ phụ thuộc vào lượng thức ăn chúng ta ăn vào mà còn do nhiều yếu tố khác, theo chuyên trang sức khỏe Healthline (Mỹ).
Nếu đã ăn ít nhưng vẫn bị tăng cân thì có thể là do những nguyên nhân sau.
Khi duy trì chế độ ăn kiêng trong một thời gian dài, cơ thể sẽ dần thích nghi với sự thay đổi này. Để bảo vệ chức năng sống, cơ thể sẽ tự động giảm tốc độ trao đổi chất. Điều này có nghĩa là tiêu hao ít năng lượng hơn cho các hoạt động cơ bản như hô hấp, tuần hoàn hay duy trì thân nhiệt.
Cơ chế này khiến cơ thể chuyển sang trạng thái “tiết kiệm năng lượng”. Khi đó, dù ăn rất ít, lượng calo tiêu hao cũng giảm tương ứng, khiến cân nặng khó giảm. Thậm chí, chỉ cần ăn nhiều hơn một chút, cơ thể có xu hướng nhanh chóng tích trữ năng lượng dưới dạng mỡ.
Đây là lý do vì sao nhiều người giảm cân thành công khi áp dụng chế độ ăn kiêng. Nhưng qua thời gian, tốc độ giảm cân đứng yên, sau đó bắt đầu tăng cân trở lại. Về lâu dài, cách này còn làm cơ thể yếu đi và khó kiểm soát cân nặng hơn.
Stress kéo dài là một trong những nguyên nhân phổ biến nhưng thường bị bỏ qua. Khi căng thẳng, cơ thể sẽ tiết ra nhiều cortisol, loại hoóc môn giúp chúng ta phản ứng với các mối đe dọa.
Tuy nhiên, nếu tăng cao trong thời gian dài, cortisol sẽ gây ra nhiều thay đổi bất lợi. Cơ thể có xu hướng tích trữ mỡ nhiều hơn, đặc biệt là vùng bụng. Đồng thời, cortisol còn làm chậm quá trình đốt calo, khiến dễ thèm các loại thức ăn nhiều đường và chất béo.
Ngoài ra, stress còn ảnh hưởng đến các thói quen sinh hoạt khác như ngủ kém, ít vận động hoặc ăn uống thất thường, từ đó gián tiếp làm tăng cân.
Nhiều người chỉ chú ý đến lượng thức ăn mà quên mất thời điểm ăn cũng rất quan trọng. Cơ thể con người hoạt động theo nhịp sinh học, nghĩa là khả năng tiêu hóa và sử dụng năng lượng sẽ thay đổi theo thời gian trong ngày.
Khi ăn muộn, đặc biệt là vào ban đêm, cơ thể có xu hướng xử lý năng lượng kém hiệu quả hơn. Lúc này, thay vì đốt cháy năng lượng, cơ thể dễ chuyển sang tích trữ dưới dạng mỡ.
Một lý do rất phổ biến là nhiều người nghĩ rằng mình ăn ít, nhưng thực tế lại không phải vậy. Chúng ta thường có xu hướng đánh giá thấp lượng calo thực phẩm mình đã ăn, đặc biệt là các món ăn vặt hoặc đồ uống.
Ví dụ, một ly trà sữa, nước ngọt hoặc vài miếng bánh nhỏ có thể chứa khá nhiều calo nhưng lại dễ bị bỏ qua khi tính toán. Thói quen ăn trong lúc làm việc, xem điện thoại hoặc coi phim cũng khiến khó nhận ra mình đã ăn bao nhiêu. Những calo ẩn này tích lũy lại có thể khiến tổng lượng calo trong ngày vượt quá nhu cầu dù cảm thấy bản thân ăn ít, theo Healthline.
Theo Đài CNN, ngày 10-5, Tổng giám đốc Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) Tedros Adhanom Ghebreyesus đang có mặt tại đảo Tenerife (Tây Ban Nha) để trực tiếp giám sát quá trình sơ tán gần 150 hành khách trên tàu du lịch MV Hondius - nơi đang bùng phát dịch vi rút Hanta và đã ghi nhận ba ca tử vong.
Trong thư gửi cư dân địa phương, ông Tedros cho biết ông thấu hiểu tâm lý lo âu của người dân trước sự xuất hiện của con tàu, nhưng khẳng định vi rút Hanta "không phải là đại dịch COVID-19 thứ hai".
"Nguy cơ đối với sức khỏe cộng đồng từ vi rút Hanta hiện vẫn ở mức thấp", ông Tedros nói, đồng thời nhấn mạnh WHO không hề chủ quan khi đưa ra đánh giá này.
Chính quyền Tây Ban Nha đã chuẩn bị kế hoạch chi tiết cho việc cập cảng. Tàu MV Hondius dự kiến cập cảng Granadilla lúc 5h30 ngày 10-5 (giờ địa phương).
Từ khoảng 8h, hành khách sẽ rời tàu theo từng nhóm trên các phương tiện hộ tống biệt lập, tách biệt hoàn toàn với khu dân cư trước khi được hồi hương. 358 nhân viên an ninh sẽ tham gia chiến dịch này.
Công dân Tây Ban Nha sẽ là nhóm đầu tiên rời tàu, còn thứ tự sơ tán các nhóm quốc tịch khác sẽ do cơ quan y tế quyết định. Hành khách chỉ được rời tàu khi máy bay sơ tán của họ đã sẵn sàng cất cánh.
Các quốc gia khác cũng đang chuẩn bị kế hoạch sơ tán công dân của mình.
Mỹ đã cử chuyên gia từ Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa dịch bệnh (CDC) Mỹ đến đánh giá rủi ro và đưa hành khách về nước bằng chuyên cơ, trang bị buồng cách ly sinh học.
Đức, Pháp, Bỉ, Ireland và Hà Lan đang điều động máy bay để đón công dân của mình.
Liên minh châu Âu (EU) sẽ điều thêm hai máy bay để sơ tán các công dân châu Âu còn lại.
Mỹ và Anh xác nhận đang chuẩn bị máy bay và phương án dự phòng cho các công dân không thuộc EU, trong trường hợp quốc gia của họ không thể tự triển khai phương tiện.
Theo Hãng tin AFP, 24 hành khách Anh sẽ cách ly tại Bệnh viện Arrowe Park - cơ sở từng tiếp nhận người trở về từ Vũ Hán (Trung Quốc) và du thuyền Diamond Princess hồi đầu đại dịch COVID-19.
14 hành khách Tây Ban Nha sẽ được đưa đến bệnh viện quân đội để xét nghiệm PCR định kỳ và theo dõi thân nhiệt trong phòng đơn.
Hành lý cùng thi thể hành khách đã tử vong sẽ giữ lại trên tàu. Con tàu được khử trùng toàn diện sau khi cập cảng.
Sự xuất hiện của tàu MV Hondius đã gây căng thẳng tại địa phương. Công nhân cảng ở Tenerife đã biểu tình vào ngày 8-5 vì lo ngại thiếu thông tin về các rủi ro do con tàu gây ra.
Đợt bùng phát được báo cáo lên WHO từ ngày 2-5. Đến nay, có ba người - gồm một cặp đôi Hà Lan và một công dân Đức - đã tử vong kể từ khi tàu rời Argentina vào tháng trước.
Từ nhỏ, dù bản thân là nữ, Thanh luôn cảm thấy mình là con trai. Năm 20 tuổi, sau nhiều lần đấu tranh với bản thân và dè dặt chia sẻ với bạn bè thân thiết, tìm hiểu thông tin nhiều nguồn, Thanh quyết định bước vào hành trình chuyển giới. Điều khiến người trẻ này mong chờ nhất không chỉ là giọng nói trầm hơn, cơ bắp săn chắc hay vài sợi ria mép lún phún, mà còn là ngày cơ thể không còn kinh nguyệt.
"Rụng dâu" - cách gọi vui trong cộng đồng chuyển giới nam về việc mất kinh nguyệt - với Thanh giống như một dấu mốc xác nhận cơ thể đang dần tiến gần hơn với hình ảnh bản thân luôn mong muốn.
Như nhiều người trong cộng đồng, Thanh dùng theo kinh nghiệm truyền miệng trên các hội nhóm. Một người quen giới thiệu loại testosterone "xách tay" từ Thái Lan, dặn cứ đều đặn tiêm một ml mỗi hai đến ba tuần. Thấy giọng bắt đầu trầm xuống, cơ thể săn hơn, kinh nguyệt biến mất, Thanh càng tin rằng dùng càng nhiều hormone thì hiệu quả càng nhanh nên tăng liều.
"Lúc đó em nghĩ cơ thể mình đang từ số 0 đi lên, tiêm bao nhiêu chắc cũng không sao", Thanh kể với TS.BS Nguyễn Hồ Vĩnh Phước, khi tìm đến phòng khám dành riêng cho cộng đồng LGBT tại Bệnh viện Bình Dân. LGBT là các chữ cái viết tắt của Lesbian (đồng tính nữ), Gay (đồng tính nam), Bisexual (song tính luyến ái), Transgender (chuyển giới). Phòng khám duy trì hoạt động một buổi mỗi tuần, kể từ khi ra đời năm 2019 đến nay.
Vài tháng trước, cơ thể bắt đầu phát tín hiệu lạ. Sau thời gian dài không còn chu kỳ, Thanh bất ngờ thấy bụng âm ỉ đau rồi xuất hiện kinh nguyệt trở lại. Thanh gần như suy sụp, cứ nghĩ mình làm sai gì đó, lo cơ thể đang quay lại như cũ. Không dám chia sẻ với gia đình, Thanh lên mạng hỏi các hội nhóm, thử tăng liều hormone nhưng tình trạng không cải thiện, cuối cùng quyết định tìm đến bác sĩ.
Theo bác sĩ Phước, đây không phải trường hợp hiếm gặp. Phòng khám chuyên biệt cho cộng đồng LGBT tại bệnh viện nhiều năm qua tiếp nhận không ít người chuyển giới nam đến cầu cứu trong trạng thái lo lắng vì bất ngờ "rụng dâu" trở lại. Nhiều bạn mang tâm lý nôn nóng, nghĩ tiêm càng nhiều testosterone càng tốt, tiêm kéo dài vài năm mà không xét nghiệm hay kiểm tra y tế.
Thực tế, khi sử dụng testosterone liều cao trong thời gian dài, phần hormone dư thừa cơ thể không hấp thụ hết có thể chuyển hóa ngược thành estrogen - hormone nữ. Hệ quả là dù kết quả xét nghiệm cho thấy testosterone trong máu ở mức rất cao, người dùng vẫn có thể bất ngờ xuất hiện kinh nguyệt trở lại, đi ngược hoàn toàn mong muốn ban đầu.
Với Thanh, kết quả xét nghiệm còn cho thấy một chỉ số khác đáng lo hơn là dung tích hồng cầu (HCT) tăng cao bất thường. Sở dĩ xuất hiện điều này là do testosterone kích thích tủy xương sản sinh hồng cầu. Nếu lượng hồng cầu tăng quá mức, máu sẽ trở nên đặc hơn, làm tăng độ nhớt và khiến tim phải hoạt động vất vả để bơm máu đi khắp cơ thể.
Ở người chuyển giới nam dùng hormone kéo dài, chỉ số HCT nhiều trường hợp chạm ngưỡng báo động 50-52%, trong khi mức an toàn thường chỉ khoảng hơn 40%. Khi máu "đặc quánh", nguy cơ tắc các mạch máu nhỏ và biến chứng tim mạch tăng lên. Ngoài ra, hormone chuyển hóa qua gan cũng có thể ảnh hưởng men gan, rối loạn chuyển hóa mỡ hoặc phát sinh một số bất thường khác nếu không theo dõi định kỳ.
Thanh thừa nhận trước đây gần như không biết những rủi ro này. "Em chỉ nghĩ dùng để mạnh mẽ hơn, để giống con trai hơn thôi", người trẻ nói.
Hiện nay, nhiều người chuyển giới nam tại Việt Nam tiếp cận hormone thông qua nguồn xách tay từ nước ngoài, phổ biến là các loại được gọi tắt "Test C" (testosterone cypionate) hoặc "Test E" (testosterone enanthate). Do chưa có phác đồ kê đơn chính thức, không ít người tự trở thành "bác sĩ" của chính mình, nghe kinh nghiệm từ cộng đồng, tự tăng giảm liều, thậm chí tự đọc kết quả xét nghiệm để điều chỉnh thuốc.
Theo bác sĩ Phước, điều trị nội tiết cần được cá thể hóa vì mỗi người đáp ứng hormone khác nhau. Có người cần giãn khoảng cách tiêm từ hai tuần lên ba tuần, có người phải giảm liều từ 1 ml xuống nửa ml. Trường hợp HCT tăng quá ngưỡng báo động có thể phải tạm ngưng testosterone hoặc được khuyên hiến máu để giảm nguy cơ biến chứng.
Bác sĩ ví việc điều chỉnh nội tiết giống như điều trị bệnh mạn tính, phải liên tục theo dõi để thay đổi liều lượng phù hợp với từng giai đoạn cơ thể. Người sử dụng hormone nên tái khám và làm xét nghiệm mỗi ba tháng trong năm đầu tiên, sau đó duy trì khoảng 6 tháng một lần để phát hiện sớm các bất thường và điều chỉnh phác đồ kịp thời trên hành trình tìm lại chính mình.
Sau lần khám đầu tiên, Thanh bắt đầu đi xét nghiệm định kỳ thay vì chỉ nghe lời khuyên trên mạng. Kết quả là liều hormone được điều chỉnh lại và chu kỳ kinh nguyệt biến mất.
