Giữa những cung đường quanh co của xã Ngân Sơn (Thái Nguyên), Hồ Bản Chang hiện ra như một “nốt trầm xanh” còn nguyên vẻ hoang sơ.
Không ồn ào dịch vụ, không chen chúc dòng người, nơi đây đang dần trở thành điểm hẹn mới của những du khách yêu thiên nhiên, thích cắm trại và tìm kiếm cảm giác “sống chậm” giữa rừng thông, mặt hồ tĩnh lặng và những buổi chiều bảng lảng sương núi.
Trong xu hướng du lịch chữa lành, du lịch trải nghiệm thiên nhiên ngày càng được ưa chuộng, Hồ Bản Chang không chỉ hấp dẫn bởi cảnh quan mà còn mở ra một hướng phát triển mới cho du lịch vùng cao Thái Nguyên: phát triển xanh, quy mô vừa phải nhưng giàu trải nghiệm bản địa.
Hồ Bản Chang “thỏi nam châm” hút khách của vùng cao Ngân Sơn
Từ trung tâm xã Ngân Sơn, men theo những cung đường uốn lượn qua triền núi, du khách sẽ bắt gặp Hồ Bản Chang nằm nép mình giữa những đồi thông xanh ngút mắt. Mặt hồ phẳng lặng phản chiếu bầu trời, những làn gió mát lạnh len qua tán thông tạo cảm giác thư thái hiếm có.
Điều khiến nhiều người bất ngờ là khung cảnh nơi đây gợi nhớ đến những điểm cắm trại nổi tiếng ở Đà Lạt hay Măng Đen, nhưng lại mang nét nguyên sơ rất riêng của vùng Đông Bắc.
“Lần đầu đến đây, tôi khá bất ngờ vì không nghĩ ở Thái Nguyên lại có một nơi đẹp và yên bình như vậy. Buổi sáng thức dậy giữa rừng thông, nhìn sương phủ mặt hồ thực sự rất ‘healing’,” chị Nguyễn Thu Hà, du khách đến từ Hà Nội chia sẻ sau chuyến cắm trại cuối tuần cùng nhóm bạn.
Không ít bạn trẻ tìm đến Hồ Bản Chang để “detox” khỏi nhịp sống đô thị. Họ dựng lều bên hồ, đốt lửa trại, uống cà phê giữa rừng thông và dành hàng giờ chỉ để ngắm mặt nước lặng im.
Anh Quang Hải, một travel blogger từng trải nghiệm nhiều điểm camping phía Bắc nhận xét: “Điểm đặc biệt của Hồ Bản Chang là cảm giác rất tự nhiên, chưa bị thương mại hóa mạnh. Đây là thứ mà nhiều điểm du lịch nổi tiếng hiện nay đang dần mất đi”.
Không chỉ là cảnh đẹp, mà là trải nghiệm sống chậm
Nếu trước đây khách du lịch đến Bắc Kạn (Thái Nguyên) chủ yếu nhắc tới hồ Ba Bể, thì nay nhiều người trẻ bắt đầu tìm kiếm những không gian ít người biết hơn, gần gũi thiên nhiên hơn.
Hồ Bản Chang đáp ứng đúng xu hướng đó.
Ở đây, không có các trò chơi sôi động hay chuỗi dịch vụ dày đặc, mà du khách chỉ có trải nghiệm khung cảnh thiên nhiên hoang sơ, được hòa mình với dàn âm thanh tự nhiên. Buổi sáng ngắm nhìn người dân chèo thuyền trên mặt hồ tĩnh lặng, chiều dạo bộ dưới rừng thông, tối quây quần bên bếp lửa giữa tiết trời se lạnh vùng cao – những điều tưởng đơn giản lại trở thành “đặc sản cảm xúc” với du khách thành thị.
Người dân địa phương cho biết, khoảng hai năm gần đây, lượng khách trẻ đến cắm trại và chụp ảnh tăng đáng kể, đặc biệt vào cuối tuần và mùa hè.
“Có hôm hàng chục nhóm dựng lều quanh hồ. Nhiều bạn ở Hà Nội, Thái Nguyên đi xe cá nhân lên từ sáng sớm để ở lại qua đêm”, anh Nông Văn Hòa, người dân xã Ngân Sơn cho biết.
Một số hộ dân cũng bắt đầu bán thêm các sản phẩm địa phương như gà đồi, thịt hun khói, rau rừng hay cho thuê bếp nướng phục vụ khách camping. Dù quy mô còn nhỏ, nhưng đã tạo thêm nguồn thu nhập cho người dân.
Bạn Doanh Hồng Na, chủ Na Na Farm cho biết: Cơ duyên của Na rất đơn giản. Một ngày nhìn lại mới thấy hồ ở quê mình đẹp quá, lại nằm gần trục đường chính nên cũng thuận tiện để mọi người tìm đến. Nhưng lúc đó gần như chưa ai làm du lịch ở đây cả. Chính vì vậy, Na vừa thấy tiếc, vừa thấy đây là một cơ hội.
Có lẽ điều khiến Na quyết định bắt đầu làm du lịch chính là sự yên tĩnh, mộc mạc của nơi này một vẻ đẹp còn rất nguyên bản, chưa bị du lịch hóa nhiều. Na nghĩ nếu mình không thử làm gì đó, thì nơi đẹp như thế này sẽ vẫn chỉ “đẹp trong im lặng”.
Và thế là Na bắt đầu làm du lịch, dù lúc đó cũng không có nhiều kinh nghiệm, chỉ có một chút tin vào cảm nhận của mình và mong muốn giữ lại những điều tự nhiên nhất ở đây. Hiện khách đến đây chủ yếu để nghỉ ngơi và trải nghiệm cuộc sống đơn giản. Một số hoạt động mọi người hay thích là: Ngồi bên hồ uống trà, ngắm cảnh, nướng gà, đi bộ ven hồ…
Điều đáng nói, Hồ Bản Chang đang sở hữu lợi thế mà nhiều điểm du lịch khác phải đánh đổi sau quá trình phát triển nóng: hệ sinh thái còn nguyên vẹn.
Những đồi thông xanh mướt bao quanh mặt hồ không chỉ tạo cảnh quan mà còn góp phần điều hòa khí hậu. Không khí mát mẻ quanh năm khiến nơi đây phù hợp với mô hình nghỉ dưỡng ngắn ngày, camping và du lịch sinh thái.
Theo các chuyên gia du lịch, xu hướng hiện nay của du khách, đặc biệt là thế hệ trẻ, đang chuyển từ “du lịch check-in” sang “du lịch trải nghiệm và chữa lành”. Những điểm đến có thiên nhiên nguyên sơ, mật độ xây dựng thấp, không gian mở sẽ ngày càng có lợi thế.
Ông Lê Công Năng, đại diện một doanh nghiệp lữ hành chuyên tour trải nghiệm miền núi phía Bắc nhận định: “Hồ Bản Chang có tiềm năng trở thành điểm du lịch camping nổi bật của vùng Đông Bắc nếu được quy hoạch đúng hướng. Điều quan trọng là không nên phát triển ồ ạt theo kiểu bê tông hóa, mà cần giữ được cảnh quan tự nhiên”.
Theo ông Năng, thay vì xây dựng nhiều công trình lớn, địa phương có thể phát triển theo hướng: camping sinh thái; homestay nhỏ gắn với cộng đồng; trải nghiệm văn hóa bản địa; tour trekking, đạp xe, chèo SUP; sản phẩm nông nghiệp và ẩm thực địa phương.
“Du khách tìm đến đây vì sự yên tĩnh và thiên nhiên. Nếu mất đi điều đó thì Hồ Bản Chang sẽ không còn khác biệt”, ông nói thêm.
Khi du lịch trở thành động lực giữ rừng
Một trong những giá trị lớn nhất mà du lịch sinh thái có thể mang lại cho vùng cao chính là tạo động lực bảo vệ môi trường và giữ rừng.
Người dân địa phương cho biết, trước đây khu vực quanh hồ chủ yếu phục vụ sản xuất lâm nghiệp. Tuy nhiên, khi khách du lịch bắt đầu tìm đến, nhiều người đã có ý thức hơn trong việc giữ gìn cảnh quan, thu gom rác và hạn chế tác động tiêu cực tới môi trường tự nhiên.
“Từ khi có khách du lịch, bà con cũng ý thức hơn chuyện bảo vệ hồ và rừng thông. Mọi người hiểu rằng giữ được cảnh đẹp thì mới có khách quay lại,” chị Hoàng Thị Mẩy, một hộ dân gần khu vực hồ chia sẻ.
Đây cũng là hướng đi được nhiều địa phương miền núi lựa chọn trong bối cảnh phát triển kinh tế gắn với bảo tồn tài nguyên thiên nhiên.
Thực tế cho thấy, nhiều điểm đến thành công hiện nay không phải nhờ đầu tư quá nhiều công trình, mà nhờ biết giữ lại những gì nguyên bản nhất. Hồ Bản Chang đang có cơ hội đi theo hướng đó.
Điểm đến của những người trẻ yêu thiên nhiên
Trong ánh hoàng hôn phủ xuống mặt hồ, những chiếc lều nhỏ thấp thoáng dưới rừng thông, tiếng nhạc acoustic vang nhẹ giữa không gian tĩnh lặng… Hồ Bản Chang đang dần trở thành một biểu tượng mới cho xu hướng du lịch “ít chạm vào thiên nhiên nhất có thể”.
Không cần quá nhiều dịch vụ hào nhoáng, chính sự mộc mạc và bình yên lại là điều níu chân du khách.
Với khoảng cách không quá xa Hà Nội, khí hậu dễ chịu và cảnh quan còn nguyên sơ, Hồ Bản Chang có nhiều cơ hội để trở thành điểm camping – nghỉ dưỡng cuối tuần hấp dẫn của vùng Đông Bắc trong tương lai gần.
Nhưng để làm được điều đó, bài toán quan trọng nhất vẫn là phát triển bền vững: giữ rừng thông xanh, giữ mặt hồ trong, giữ sự yên tĩnh vốn có và để thiên nhiên tiếp tục là “nhân vật chính”.
Tết năm nay, căn nhà của cụ Phạm Văn Phất ở thôn Đa Phạn, xã Vạn Lộc (xã Hải Lộc, huyện Hậu Lộc cũ) đông đủ con cháu. Trong những tiếng cười và chúc tụng, cụ vẫn nói mong ước lớn nhất của cả cuộc đời vẫn là tìm được gia đình ruột thịt. "Tôi mong trước khi nhắm mắt xuôi tay, biết được mình còn ai thân thích để thắp nén hương cho tổ tiên", cụ Phất nói.
Năm 1945, cậu bé Phạm Văn Phất, 15 tuổi, theo cha - một thợ sửa đồng hồ - rời làng Tùng Sáu (huyện Hải Hậu, Nam Định cũ, nay là xã Hải Thịnh, Ninh Bình) vào Thanh Hóa mưu sinh. Trong ký ức, đó là những chuyến đi dài bằng đường biển, ghé qua các làng chài, ở lại một thời gian rồi lại tiếp tục rong ruổi.
Hai cha con dừng chân tại làng Đa Phạn, ở nhờ một gia đình người địa phương. Sau vài lần đưa con về quê rồi quay lại, đến lần thứ ba vào Thanh Hóa, người cha quyết định gửi con trai lại cho gia đình chủ nhà nuôi dưỡng rồi một mình lên thuyền về quê. Đó là lần cuối hai cha con gặp nhau.
"Tôi đứng trên đê nhìn theo thuyền cha khuất dần về phía biển. Tôi nghĩ ông sẽ sớm quay lại nhưng từ đó bặt vô âm tín", cụ Phất kể.
Những ngày sau đó, cậu thiếu niên 15 tuổi vẫn đi ra bến thuyền, chờ đợi trong vô vọng. Không có tin tức, không một lời nhắn gửi. Giữa những năm tháng biến động của lịch sử đất nước, cậu thiếu niên 15 tuổi khi ấy tự suy đoán cha có thể gặp nạn trên biển hoặc hỏng thuyền. Phất ở lại vùng đất Hậu Lộc, được gia đình chủ nhận nuôi và đổi sang họ Phạm.
Hơn 80 năm qua, hành trình tìm lại cội nguồn của cụ Phất là một chuỗi những hy vọng, có lúc nhen nhóm nhưng rồi lụi tàn theo thời gian. Điều khiến ký ức về quê hương không bị phai mờ là bởi khi xa quê, cụ đã đủ lớn để ghi nhớ tên đất, tên làng.
Trong trí nhớ, quê nhà là làng Tùng Sáu với con đê chạy dài tít tắp, xen kẽ là cồn cát nhấp nhô, những căn nhà thưa thớt dưới rặng phi lao. Cuối làng có một chiếc cống ngăn mặn. Cụ còn nhớ lớp học chữ quốc ngữ của một ông đồ nho và căn nhà nhỏ mái tranh nơi gia đình sinh sống.
Năm 30 tuổi, khi đã lập gia đình và dù hoàn cảnh kinh tế còn khó khăn, cụ từng một mình lần tìm về quê theo trí nhớ. Cụ đi bộ qua nhiều làng mạc ven biển vùng Hải Hậu, hỏi thăm nhiều người, nhưng đáp lại chỉ là những cái lắc đầu. "Tôi trở về nhà, dù rất buồn nhưng vẫn có niềm tin một ngày nào đó sẽ tìm được nguồn cội", cụ kể.
Cụ Phất cho biết quê vợ ở Nghĩa Hưng (Nam Định cũ), cách làng Tùng Sáu khoảng 20 km. Mỗi lần về quê ngoại, cụ lại mượn xe đạp đi hỏi thăm các cụ cao niên và tìm kiếm tại các nghĩa trang địa phương. Cụ nhớ cha tên Riệp (hoặc Diệp), có bốn chị gái là Nghiệp, Nối, Bay và Máy.
Năm 2006, trong một lần trở lại Hải Hậu, cụ Phất dừng chân trước nhà thờ cổ cách đê Cồn Tròn không xa. Nhìn thấy một chiếc cống lớn, cụ nhận định đây là nơi mình từng xuống thuyền cùng cha năm xưa.
"Lúc đó, bố tôi đứng trên triền đê rất lâu nhìn về làng rồi bất chợt khóc như một đứa trẻ", ông Phạm Văn Châu, con trai cụ, kể lại, "Đó là khoảnh khắc cụ tin rằng "mình đã chạm vào quê hương".
Dù vậy, gia đình vẫn không tìm thêm được dấu vết nào của người thân.
Những năm gần đây, do sức khỏe yếu, cụ Phất không thể tự đi xa. Việc tìm kiếm được con cháu tiếp nối thông qua mạng xã hội, thăm hỏi các nhà thờ và tra soát các khu nghĩa trang. Tuy nhiên, việc tìm kiếm gặp nhiều trở ngại. Theo đại diện chính quyền địa phương, sau năm 1954, nhiều gia đình ở vùng Hải Hậu đã di cư, khiến dấu vết về một gia đình thợ sửa đồng hồ từ gần một thế kỷ trước hầu như không còn.
Ở tuổi 96, điều cụ Phất trăn trở không phải là những vất vả đã trải qua, mà là câu hỏi chưa có lời đáp: người thân trong gia đình giờ có còn ai hay không.
Con cháu cụ cho biết vẫn chưa từ bỏ hy vọng. Họ tiếp tục tìm kiếm thông tin, mong một ngày nào đó có người nhận ra những chi tiết tưởng chừng nhỏ bé trong câu chuyện. "Chỉ cần một manh mối nhỏ, gia đình cũng sẽ tìm đến cùng", ông Phạm Văn Châu nói.
Ngày 18/5, tài khoản Instagram chính thức của Trụ sở Hợp tác Địa phương Tokyo (@tokyo_pco) đăng tải bài viết hướng dẫn cách giảm chi phí sử dụng điều hòa bằng những vật dụng có sẵn trong nhà.
Đơn vị này giải thích nguyên nhân chính khiến hóa đơn tiền điện tăng cao là do cục nóng "say nắng". Cục nóng tích nhiệt sẽ mất khả năng tản nhiệt ra môi trường, buộc điều hòa phải hoạt động hết công suất và làm hóa đơn tiền điện tăng vọt.
Để tiết kiệm điện, người dùng cần đổ nước vào xô. Sau đó nhúng một đầu chiếc khăn dài vào xô, phần còn lại phủ lên mặt lưng tản nhiệt của cục nóng. "Hiện tượng mao dẫn" sẽ liên tục hút nước từ xô, thấm qua khăn để làm mát nắp cục nóng. Quá trình này hạn chế sự gia tăng nhiệt độ của cục nóng, từ đó nâng cao hiệu suất hoạt động của điều hòa, giảm mức độ tiêu thụ điện.
Bên cạnh đó, cán bộ của Trụ sở Hợp tác Địa phương Tokyo cũng nêu hai quy tắc người dùng phải tuân thủ:
Không đặt xô nước trực tiếp lên mặt trên cục nóng: Việc đặt xô nước trực tiếp lên mặt trên của cục nóng sẽ gây rỉ sét và trầy xước. Người dùng cần đặt miếng lót chống sốc xuống dưới rồi mới đặt xô lên.
Thu dọn vào ngày mưa bão hoặc gió mạnh: Gió thổi bay xô nước sẽ gây ra sự cố ngoài ý muốn.
Một phụ nữ 60 tuổi ở Trung Quốc bị bệnh thận từng ăn một quả chuối mỗi ngày để hỗ trợ nhu động ruột. Sau đó, bà bất ngờ hôn mê và được đưa vào viện cấp cứu. Kết quả xét nghiệm cho thấy bà bị tăng kali máu nặng, phải điều trị khẩn cấp mới giữ được tính mạng.
Bác sĩ Lâm Hiên Nhậm (Trung Quốc), chia sẻ trên Facebook rằng chuối giàu chất xơ, có tác dụng nhuận tràng, đồng thời cung cấp kali - rất hữu ích để duy trì thể lực, ngăn ngừa chuột rút và cải thiện hiệu suất vận động. Tuy nhiên, chuối là thực phẩm giàu kali, không nên ăn quá nhiều.
Người phụ nữ nói trên - bệnh nhân lâu năm của bác sĩ Lâm - là ví dụ rõ ràng. Dù bác sĩ đã nhiều lần khuyên bà chỉ nên ăn một quả chuối mỗi tuần, bà vẫn tiếp tục ăn tới 7 quả. Một lần, bà được đưa vào cấp cứu trong tình trạng hôn mê. Xét nghiệm cho thấy nồng độ kali trong máu lên tới 7,2 mmol/L (bình thường không vượt quá 5,5 mmol/L). Đây là mức nguy hiểm có thể gây rối loạn nhịp tim và đột tử.
Sau khi được tiêm thuốc cấp cứu và lọc máu để giảm nồng độ kali, người phụ nữ mới dần hồi phục. Bác sĩ Lâm cảnh báo: bệnh nhân thận tuyệt đối không nên tự ý ăn nhiều các thực phẩm giàu kali như chuối.
Bác sĩ Ngô Kỳ Doanh - Đại học Quốc gia Đài Loan (Trung Quốc) - cũng cho biết, người bình thường ăn chuối có lợi cho sức khỏe, nhưng bệnh nhân thận không thể đào thải kali hiệu quả. Nếu tích tụ quá nhiều kali, có thể dẫn đến rối loạn nhịp tim hoặc đột tử, do đó cần hết sức thận trọng và nên tham khảo ý kiến bác sĩ hoặc chuyên gia dinh dưỡng khi cần thiết.
Những người nên hạn chế ăn chuối
Một quả chuối trung bình có khoảng 26g carbohydrate, trong khi người bệnh đái tháo đường được khuyến cáo chỉ nên tiêu thụ 15g carbs trong mỗi bữa ăn. Vì vậy, chỉ nên ăn tối đa nửa quả chuối, đặc biệt người bệnh đái tháo đường không nên ăn chuối chín vì sẽ làm tăng lượng đường trong máu. Đặc biệt, những người ăn kiêng nghiêm ngặt ít carb không nên ăn chuối vì có thể làm tăng lượng carb.
Những người có tiền sử bị đau dạ dày cần hạn chế ăn chuối tiêu chín. Với các loại chuối khác thì không nên ăn khi đói, vì hàm lượng pectin cao trong chuối sẽ khiến nồng độ acid trong niêm mạc dạ dày bị tăng cao. Nếu duy trì ăn chuối khi đói trong thời gian dài sẽ gây ra thành dạ dày bị bào mòn, đau dạ dày, viêm loét dạ dày.
Chuối chín là trái cây chứa nhiều đường. Do đó, nếu không ăn trái cây khác trong ngày, chỉ nên ăn tối đa 2 quả chuối. Khi đã ăn trái cây khác, ví dụ dưa hấu (dưa hấu chứa hàm lượng đường có thể lên tới khoảng 15% và rất giàu kali), không nên ăn chuối nữa. Chính vì vậy, những người thừa cân, béo phì không nên ăn quá nhiều chuối chín.
Khi bị suy thận, việc lựa chọn những thực phẩm nạp vào cơ thể là vấn đề mà người bệnh cần kiểm soát chặt chẽ nhằm giảm áp lực lên thận và phòng tránh những nguy cơ ảnh hưởng xấu đến sức khỏe.
Chuối rất tốt cho sức khỏe nhưng lại hoàn toàn không phù hợp đối với bệnh nhân suy thận bởi hàm lượng kali rất cao, ảnh hưởng nghiêm trọng đến chức năng thận của bệnh nhân. Nếu sử dụng quá nhiều chuối, bệnh nhân có nguy cơ tăng kali trong máu.
