Chủ tịch Tập Cận Bình nói về chuyến thăm lịch sử của Tổng thống Trump

Timothy Hawkins, phát ngôn viên Bộ tư lệnh Trung tâm của Mỹ (CENTCOM), ngày 25/5 cho biết quân đội Mỹ đã nhắm mục tiêu vào các bãi phóng tên lửa và tàu Iran đang tìm cách rải thủy lôi ở eo biển Hormuz. Đây là lần đầu tiên tiếng bom đạn vang lên ở Iran kể từ khi nước này đạt lệnh ngừng bắn với Mỹ ngày 8/4.

Fox News dẫn lời các quan chức cấp cao chính quyền Tổng thống Donald Trump cho hay sự cố xảy ra khi CENTCOM phát hiện hai tàu Iran đang rải thủy lôi ở Hormuz. Chiến đấu cơ Mỹ đã bắn hạ hai tàu này, đồng thời tấn công một trận địa tên lửa phòng không ở Bandar Abbas, trong hành động được CENTCOM mô tả là "tự vệ".

Vali Nasr, cựu cố vấn cấp cao Bộ Ngoại giao Mỹ, cho rằng dù lực lượng Mỹ tuyên bố đây là hành động phòng vệ, việc họ bất ngờ tung loạt đòn không kích vào Iran ngay trong lúc phái đoàn hai nước đang đàm phán về một thỏa thuận hòa bình đã phơi bày tình thế cực kỳ mong manh của các nỗ lực ngoại giao hiện tại.

Bình luận viên Alan Fisher từ Al Jazeera cũng nhận định các cuộc không kích nhiều khả năng sẽ làm chệch hướng tiến trình đàm phán đang diễn ra nhằm chấm dứt xung đột.

"Từng có một số vụ đụng độ nhỏ kiểu như vậy xảy ra, đặc biệt là ngay sau khi lệnh ngừng bắn có hiệu lực", Fisher cho hay nhưng thêm rằng đặt trong bối cảnh đặc biệt nhạy cảm hiện nay, nguy cơ nó tạo ra đối với tiến trình đàm phán hòa bình là "không thể xem nhẹ".

Phản ứng trước đòn tập kích của Mỹ, Chủ tịch Ủy ban An ninh Quốc gia thuộc quốc hội Iran Ebrahim Azizi tuyên bố mọi cuộc tấn công nhằm vào lực lượng vũ trang nước này sẽ phải hứng chịu "đòn đáp trả dứt khoát, tàn khốc và đích đáng".

Đến ngày 26/5, Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) tuyên bố đã bắn hạ một máy bay không người lái MQ-9 Reaper của Mỹ bị cáo buộc "xâm phạm không phận Iran". Lực lượng này cũng nói rằng đã nhắm bắn một tiêm kích tàng hình F-35 Mỹ, buộc nó phải rời khỏi vùng trời Iran.

Thực tế này trái với những điều khoản trong dự thảo thỏa thuận giữa Mỹ và Iran, rằng hai bên đồng ý ngừng các hành động thù địch, dần mở lại eo biển Hormuz và chấm dứt lệnh phong tỏa của Mỹ đối với các cảng biển Iran. Thỏa thuận này còn bao gồm việc phá băng một số tài sản của Iran, đồng thời Tehran cũng sẽ được phép tiếp tục bán nhiên liệu và dầu mỏ.

Mức độ mong manh của dự thảo thỏa thuận đã được thể hiện ngay từ những giờ đầu tiên. Sau khi tuyên bố hồi cuối tuần rằng thỏa thuận "về cơ bản đã xong, đang chờ hoàn tất những bước cuối cùng", Tổng thống Mỹ Donald Trump lại đảo ngược quan điểm và không còn cho rằng hai bên sắp ký thỏa thuận.

"Các cuộc đàm phán với Cộng hòa Hồi giáo Iran đang tiến triển rất tốt đẹp!" ông Trump viết trên mạng xã hội Truth Social sáng 25/5. "Đây phải là một thỏa thuận tuyệt vời cho tất cả các bên, bằng không sẽ không có thỏa thuận nào hết. Chúng ta sẽ quay lại chiến trường và nổ súng, nhưng với quy mô lớn hơn và khốc liệt hơn bao giờ hết. Chẳng ai muốn điều đó xảy ra cả!".

Phát biểu tại New Delhi cùng ngày, Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio cho biết Washington sẽ "nỗ lực hết sức cho giải pháp ngoại giao trước khi tính đến các phương án khác".

Những đòn giáng

Trong khi đó, Iran vẫn chưa đưa ra bình luận công khai nào về dự thảo thỏa thuận hòa bình với Mỹ. Tuy nhiên, các hãng thông tấn bán chính thức, vốn thường được giới lãnh đạo Iran dùng để truyền tải thông điệp, cho hay những bất đồng xung quanh "một hoặc hai" vấn đề đang đe dọa khả năng đạt được thỏa thuận.

Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Iran Esmaeil Baqaei khẳng định quá trình đàm phán đã có những tiến triển, song ông lưu ý rằng "vào thời điểm này, chưa ai khẳng định được liệu điều này có đồng nghĩa với việc hai bên sắp ký thỏa thuận hay không".

Những hy vọng về một thỏa thuận còn phải nhận thêm một đòn giáng mạnh khi Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu hôm 25/5 tuyên bố sẽ "nghiền nát" lực lượng Hezbollah được Iran hậu thuẫn ở Lebanon. Phía Iran đã yêu cầu bất kỳ thỏa thuận hòa bình nào cũng phải áp dụng cho cả cuộc chiến tại Lebanon.

Theo Viện Nghiên cứu Chiến tranh (ISW), trụ sở tại Washington, một mục tiêu cốt lõi của Iran khi đàm phán hòa bình là khẳng định quyền kiểm soát đối với eo biển Hormuz. Sau thời gian dài tắc nghẽn, thế giới không thể chờ đợi lâu hơn nữa để eo biển này trở lại bình thường, nhưng việc kéo dài đàm phán lại vô tình hợp thức hóa quyền kiểm soát trên thực tế của Iran.

Đây chính là một trong những lý do họ tìm cách trì hoãn tiến trình đàm phán và đòn không kích từ Mỹ có thể là một cái cớ khác để Tehran tiếp tục chiến lược họ theo đuổi bấy lâu.

"Mỹ và thế giới không được để Iran áp đặt một luật chơi mới lên tuyến đường thủy quốc tế quan trọng này. Nếu các cuộc đàm phán không nhanh chóng đạt được thỏa thuận mở lại eo biển theo cơ chế tự do đi lại trước đây vốn được quốc tế công nhận, việc phải sử dụng đến vũ lực là điều khó tránh khỏi", báo cáo của ISW có đoạn.

Trong bài đăng trên mạng xã hội Truth Social, Tổng thống Trump cũng kêu gọi thêm nhiều quốc gia Arab và Hồi giáo tham gia ký kết Hiệp định Abraham, thỏa thuận được thúc đẩy trong nhiệm kỳ đầu tiên của ông nhằm bình thường hóa quan hệ giữa các quốc gia này với Israel. Ông khẳng định Arab Saudi và Qatar cần phải ký kết Hiệp định ngay lập tức, sau đó là Pakistan, Ai Cập, Jordan cùng Thổ Nhĩ Kỳ, đồng thời nhấn mạnh yêu cầu trên là bắt buộc.

Một nguồn tin am hiểu vấn đề tại Pakistan đánh giá Tổng thống Trump dường như muốn mượn giải pháp ngoại giao với Iran để thúc đẩy hiệp định trên diện rộng hơn, tuy nhiên, hai vấn đề "không liên quan và không thể gắn kết với nhau".

Đề xuất từ Tổng thống Mỹ thậm chí được cho là càng làm phức tạp thêm tiến trình đạt được thỏa thuận hòa bình với Iran khi đặt ra thêm một yêu cầu hóc búa khác.

"Ông Trump đang cố gắng xây dựng thỏa thuận với Iran như một phần tiếp theo của Hiệp định Abraham, có lợi cho Israel, tốt cho khu vực và đủ cứng rắn đối với Washington", Ali Vaez, giám đốc dự án Iran tại Nhóm Khủng hoảng Quốc tế, nhận xét. "Nhưng ông ấy đang đánh đổi ảo tưởng này lấy một ảo tưởng khác, từ việc ép Iran đầu hàng cho đến việc kỳ vọng một thỏa thuận mong manh có thể định hình nên trật tự mới tại Trung Đông".

Tin Gốc: Vnexpress

Bộ tư lệnh Tấn công Toàn cầu thuộc không quân Mỹ (AFGSC) cho biết vụ phóng tên lửa đạn đạo xuyên lục địa Minuteman III không mang đầu đạn diễn ra ở căn cứ không quân Vandenberg tại bang California hôm 20/5, đã được lên kế hoạch từ nhiều năm trước và không phải động thái phản ứng với các sự kiện trên thế giới gần đây.

"Các cuộc thử nghiệm nghiêm ngặt và thực tế này có ý nghĩa nền tảng đối với an ninh quốc gia. Vụ phóng kiểm chứng tình trạng hoạt động và mức độ sẵn sàng của lực lượng tên lửa đạn đạo xuyên lục địa (ICBM), xác nhận năng lực thực hiện nhiệm vụ của mọi thành phần trong hệ thống", tướng Stephen Davis, chỉ huy AFGSC, cho biết.

Trung tá Karrie Wray, chỉ huy Phi đoàn Thử nghiệm số 576 không quân Mỹ, thêm rằng cuộc thử nghiệm giúp xác thực thông số về hiệu suất của tên lửa Minuteman III, đảm bảo phương tiện hồi quyển có thể đánh trúng mục tiêu với độ chính xác rất cao.

Các quân nhân đã theo dõi đường bay của tên lửa để đánh giá hệ thống động lực, dẫn đường và hồi quyển trong "điều kiện áp lực vật lý cực độ".

AFGSC công bố ít chi tiết hơn so với các cuộc thử nghiệm trước, không nêu mục tiêu nhắm tới hay quãng đường bay của tên lửa.

Không quân Mỹ thường phóng thử tên lửa Minuteman III khoảng 2-3 lần mỗi năm. "Trong lúc chuyển đổi sang dòng LGM-35A Sentinel, chu kỳ thử nghiệm vận hành liên tục sẽ đảm bảo rằng thành phần mặt đất của bộ ba hạt nhân vẫn an toàn, đáng tin cậy và hiệu quả cho đến khi phiên bản kế nhiệm được triển khai đầy đủ", AFGSC cho hay.

"Bộ ba răn đe" hạt nhân gồm ICBM phóng từ mặt đất, tên lửa đạn đạo phóng từ tàu ngầm và máy bay mang vũ khí hạt nhân. Duy trì ba trụ cột hạt nhân giúp hạn chế nguy cơ lực lượng chiến lược bị xóa sổ trong đòn phủ đầu, bảo đảm khả năng tấn công trả đũa và năng lực răn đe hạt nhân đáng tin cậy. Hiện có 4 nước sở hữu bộ ba răn đe hạt nhân gồm Nga, Mỹ, Trung Quốc và Ấn Độ.

Tên lửa LGM-30G Minuteman III có tầm bắn 14.000 km, tốc độ tối đa 28.200 km/h, nặng hơn 36 tấn. Tên lửa có ba tầng đẩy sử dụng nhiên liệu rắn, có thể mang theo đầu đạn nhiệt hạch W78 với sức công phá 335-350 kiloton hoặc W87 với sức công phá 300-475 kiloton. Mỗi quả đạn có giá khoảng 7 triệu USD.

Mỹ đang sở hữu khoảng 400 tên lửa Minuteman III được bố trí trong 450 giếng phóng ở bang Wyoming, Montana, Bắc Dakota, Colorado và Nebraska. Các quả đạn đã hơn 50 năm tuổi và chuẩn bị hết niên hạn. Không quân Mỹ thường xuyên phóng thử Minuteman III nhằm đảm bảo tên lửa vẫn hoạt động an toàn và đúng như thiết kế.

Mỹ dự định thay thế toàn bộ tên lửa Minuteman III bằng mẫu LGM-35A Sentinel vào thập niên 2030.

Tuy nhiên, chương trình phát triển tên lửa Sentinel đang đối mặt với nhiều thách thức như chi phí dự kiến bị đội hơn gấp đôi, từ mức 77,7 tỷ USD lên 160 tỷ USD. Không quân Mỹ cũng sẽ phải xây hầm phóng mới cho tên lửa Sentinel thay vì tái sử dụng cơ sở hạ tầng của dòng Minuteman III như kế hoạch ban đầu.

Tin Gốc: Vnexpress

“Cả hai bên đã tái khẳng định quyền của Iran trong việc bảo vệ chủ quyền quốc gia và lòng tự tôn dân tộc. Phía Iran đánh giá cao đề xuất bốn điểm của Trung Quốc nhằm duy trì và thúc đẩy hòa bình, ổn định khu vực”, ông Araghchi viết trên mạng xã hội.

Bên cạnh đó, Tehran cũng bày tỏ sự tin tưởng Bắc Kinh và mong đợi Trung Quốc “tiếp tục đóng vai trò tích cực trong việc thúc đẩy hòa bình và chấm dứt xung đột trong khu vực, cũng như hỗ trợ xây dựng một cơ chế mới thời hậu chiến tại khu vực Trung Đông, nhằm đảm bảo cân bằng giữa phát triển và an ninh”.

Về phía Bắc Kinh, Ngoại trưởng Vương Nghị cho biết Bắc Kinh sẽ đóng vai trò “lớn hơn” trong việc chấm dứt xung đột tại Trung Đông.

“Trung Quốc sẽ nỗ lực hơn nữa để hạ nhiệt căng thẳng và chấm dứt giao tranh, tiếp tục ủng hộ việc khởi động các cuộc đàm phán, cũng như đóng vai trò lớn hơn trong việc khôi phục hòa bình, ổn định tại Trung Đông”, ông Vương nói trong cuộc gặp.

Ngoài ra, Bắc Kinh nhấn mạnh tính cấp thiết của việc đạt được một lệnh ngừng bắn hoàn toàn, vì vậy việc tái xung đột là điều “không thể chấp nhận được”.

Ngoại trưởng Vương Nghị cũng bày tỏ hy vọng các bên liên quan sẽ nhanh chóng đáp lại lời kêu gọi khẩn cấp của cộng đồng quốc tế nhằm khôi phục hoạt động vận tải hàng hải bình thường và an toàn qua eo biển Hormuz.

Theo công ty phân tích hàng hải Kpler, hơn một nửa lượng dầu thô nhập khẩu bằng đường biển của Trung Quốc đến từ Trung Đông và chủ yếu đi qua eo biển Hormuz. Các nhà phân tích cảnh báo tác động của cuộc chiến Trung Đông đối với Trung Quốc sẽ còn kéo dài trong nhiều tháng.

Cuộc gặp giữa hai Ngoại trưởng diễn ra một tuần trước chuyến thăm chính thức của Tổng thống Mỹ Donald Trump tới Bắc Kinh.

Tổng thống Donald Trump dự kiến có chuyến thăm cấp nhà nước đến Trung Quốc vào ngày 14 và 15-5 theo lời mời của Chủ tịch Tập Cận Bình. Đây là chuyến thăm đầu tiên của ông Trump đến đất nước tỉ dân kể từ khi ông quay lại nắm quyền vào tháng 1-2025.

Tin Gốc: Tuổi Trẻ