Trao đổi với các phóng viên ở New Delhi hôm 15/5 khi tham dự cuộc họp của các ngoại trưởng khối BRICS, Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi cho biết Tehran “không tin tưởng” Mỹ và sẽ chỉ đàm phán với Washington nếu nước này thực sự nghiêm túc.
Ông Araghchi nói rằng tàu thuyền của tất cả các nước đều có thể đi qua eo biển Hormuz, ngoại trừ những nước đang có xung đột với Tehran, đồng thời cho biết các tàu muốn đi qua eo biển Hormuz nên phối hợp với hải quân Iran.
Ngoại trưởng Iran cảnh báo tình hình xung quanh tuyến đường thủy quan trọng này “rất phức tạp”.
Ông Araghchi cho biết “những thông điệp mâu thuẫn” đã làm dấy lên nghi ngờ của Iran về ý định thực sự của Mỹ, đồng thời thừa nhận tiến trình hòa giải của Pakistan không thất bại mà chỉ đang gặp “khó khăn”.
Iran cáo buộc Mỹ phá vỡ 2 vòng đàm phán với Iran trong 13 tháng qua bằng cách phát động chiến dịch không kích Iran.
Ông Araghchi tuyên bố Iran đang cố gắng duy trì lệnh ngừng bắn để tạo cơ hội cho ngoại giao, nhưng cũng sẵn sàng quay trở lại chiến đấu.
Các vấn đề cản trở đàm phán giữa hai bên bao gồm chương trình hạt nhân của Iran và việc nước này kiểm soát eo biển Hormuz.
Tuyên bố của Ngoại trưởng Araghchi được đưa ra vài giờ sau khi Tổng thống Mỹ Donald Trump nói rằng sự kiên nhẫn của ông đối với Iran đang cạn kiệt. Ông Trump cũng nhất trí với Tổng Bí thư, Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình trong cuộc hội đàm tại Bắc Kinh rằng Tehran phải mở lại eo biển Hormuz.
Khi được hỏi liệu Tehran có sẵn sàng cho vai trò trung gian hòa giải của Bắc Kinh hay không, ông Araghchi nói rằng Iran đánh giá cao nỗ lực của bất kỳ quốc gia nào có khả năng hỗ trợ.
“Chúng tôi có mối quan hệ rất tốt với Trung Quốc. Chúng tôi là đối tác chiến lược, và chúng tôi biết rằng Trung Quốc có thiện chí. Vì vậy, bất cứ điều gì họ có thể làm để hỗ trợ về mặt ngoại giao đều được hoan nghênh”, ông Araghchi nhấn mạnh.
Ngoại trưởng Iran nói thêm: “Chúng tôi hy vọng rằng, với sự tiến triển của các cuộc đàm phán, chúng ta sẽ đạt được một kết quả tốt đẹp để eo biển Hormuz có thể được đảm bảo an ninh hoàn toàn và chúng ta có thể đẩy nhanh quá trình bình thường hóa giao thông qua eo biển”.
Ngoại trưởng Araghchi xác nhận đã trao đổi với các quan chức Nga về đề nghị của Moscow về việc lưu trữ uranium làm giàu của Iran và bày tỏ sự cảm kích đối với “ý định giúp đỡ” này.
Ông cho biết Iran dự định hoãn vấn đề uranium làm giàu đến giai đoạn sau của cuộc đàm phán với Mỹ, nhưng có thể xem xét đề xuất của Nga vào thời điểm thích hợp.
Tuyên bố của Tổng thống Trump
Trao đổi với các phóng viên trên chuyên cơ Không Lực Một sau khi kết thúc chuyến thăm Trung Quốc, Tổng thống Mỹ Donald Trump tuyên bố ông đã xem xét phản hồi của Iran đối với đề xuất của Mỹ về một giải pháp hòa bình. Tuy nhiên, ông cho rằng câu đầu tiên trong văn bản phản hồi của Iran là “không thể chấp nhận được”.
“Tôi đã xem qua, và nếu tôi không thích câu đầu tiên, tôi sẽ vứt bỏ (văn bản)”, ông Trump cho biết.
Khi được hỏi câu đầu tiên trong văn bản của Iran là gì, nhà lãnh đạo Mỹ chỉ nói rằng đó là “câu không thể chấp nhận được”.
Tổng thống Trump cho biết ông sẵn sàng xem xét việc đình chỉ chương trình hạt nhân của Iran trong 20 năm nếu Tehran đưa ra cam kết “thực sự”.
Tổng thống Trump cho biết việc Iran tạm ngừng làm giàu uranium trong 20 năm là đủ, miễn là Tehran đưa ra những đảm bảo thỏa đáng.
Trước đó, Wall Street Journal đưa tin Iran đã từ chối yêu cầu của Mỹ về việc dỡ bỏ các cơ sở hạt nhân của nước này. Tehran được cho là bày tỏ sự sẵn lòng đồng ý tạm dừng làm giàu uranium, nhưng không phải trong thời hạn 20 năm như Mỹ yêu cầu.
Ông Trump nói rằng Mỹ có thể quay trở lại Iran để “dọn dẹp nốt” hậu quả.
“Về cơ bản, chúng ta đã xóa sổ lực lượng vũ trang của họ. Chúng ta có thể phải dọn dẹp nốt một chút vì chúng ta đã có một thỏa thuận ngừng bắn kéo dài một tháng”, ông Trump nói thêm.
“Chúng ta đã giành được chiến thắng quân sự hoàn toàn. Chúng ta đã đánh bại toàn bộ hải quân của họ, toàn bộ không quân của họ, toàn bộ vũ khí phòng không của họ, toàn bộ radar của họ, toàn bộ các nhà lãnh đạo của họ”, Tổng thống Mỹ tuyên bố.
Ông nói thêm rằng Mỹ chủ yếu đồng ý thỏa thuận ngừng bắn do lời kêu gọi từ các quốc gia khác, đặc biệt là Pakistan.
“Tôi thực sự không ủng hộ điều đó, nhưng chúng tôi đã làm vậy vì lợi ích của Pakistan”, ông Trump cho biết thêm.
Theo Tổng thống Trump, các thông tin cho rằng Iran vẫn duy trì phần lớn bệ phóng tên lửa của nước này là “tin giả”.
“Các bệ phóng tên lửa hầu như đã biến mất”, ông Trump cho biết, nói thêm rằng Mỹ sẽ nhanh chóng “xóa sổ” phần còn lại nếu quay trở lại Iran.
Iran và Mỹ đã tổ chức đàm phán tại Islamabad, Pakistan, tuy nhiên, 2 bên sau đó đều thông báo không thể đạt được thỏa thuận về một giải pháp lâu dài cho cuộc xung đột do một loạt các mâu thuẫn.
Thông qua Pakistan, Mỹ và Iran gần đây đã trao đổi các đề xuất hòa bình, nhưng chưa đạt được đồng thuận.
Gần đây nhất, Tổng thống Trump gọi đề xuất hòa bình 14 điểm của Tehran là “hoàn toàn không chấp nhận được”. Bản đề xuất này được cho là cũng bao gồm các điều khoản liên quan đến chấm dứt xung đột trên mọi mặt trận, dỡ bỏ trừng phạt, giải phóng tài sản bị đóng băng, công nhận chủ quyền của Iran đối với eo biển Hormuz.
Theo Hãng tin Reuters, trong cuộc bỏ phiếu ngày 27-4, Thượng viện Mỹ đã thông qua với tỉ lệ 51 - 47 một thủ tục nhằm gạt bỏ nghị quyết yêu cầu tổng thống phải được Quốc hội phê chuẩn trước khi tiến hành hành động quân sự (nếu có) nhằm vào Cuba.
Thượng nghị sĩ Cộng hòa Rick Scott đại diện bang Florida - nơi có cộng đồng người Cuba lớn nhất cả nước, cho rằng nghị quyết là điều không cần thiết vì Mỹ chưa triển khai quân đội và không có "hoạt động thù địch" nào chống lại Cuba.
"Tổng thống chưa bao giờ nói rằng ông muốn đưa quân đến Cuba", ông Scott nói. "Đây hoàn toàn là sự lãng phí thời gian và là sự xúc phạm đối với người dân Cuba, cả ở Cuba lẫn tại bang của tôi".
Ngược lại, các nghị sĩ Dân chủ, dẫn đầu bởi thượng nghị sĩ Tim Kaine của bang Virgina, lập luận rằng các biện pháp như ngăn chặn nguồn cung nhiên liệu cho Cuba thực chất đã cấu thành hành động quân sự.
"Nếu điều đó xảy ra với Mỹ, chúng ta chắc chắn sẽ coi đó là hành động chiến tranh", ông Kaine nói.
Cuộc bỏ phiếu diễn ra trong bối cảnh chính quyền ông Trump gia tăng sức ép lên Cuba, bao gồm siết chặt phong tỏa năng lượng và đe dọa áp thuế đối với các quốc gia cung cấp dầu cho Havana.
Washington cũng cắt đứt nguồn cung dầu từ Venezuela cho Cuba sau khi tiến hành chiến dịch bắt giữ cựu Tổng thống Nicolas Maduro, khiến tình hình kinh tế - nhân đạo tại quốc đảo thêm trầm trọng, gia tăng sức ép lên chính quyền của Chủ tịch Cuba Miguel Diaz-Canel.
Ông Trump nhiều lần tuyên bố Cuba có thể là "mục tiêu tiếp theo", dù chưa nêu rõ kế hoạch cụ thể. Tuy nhiên, Nhà Trắng khẳng định các hành động của tổng thống nằm trong quyền hạn của tổng tư lệnh nhằm bảo vệ nước Mỹ, đồng thời nhấn mạnh Hiến pháp cho phép triển khai các chiến dịch ngắn hạn mà không cần tuyên chiến chính thức.
Đây là lần mới nhất trong chuỗi nỗ lực bất thành của Đảng Dân chủ nhằm buộc ông Trump phải xin phép Quốc hội trước khi tiến hành các chiến dịch quân sự. Trước đó, các nghị quyết tương tự liên quan đến Iran và Venezuela cũng đều bị bác bỏ.
Dù khó có khả năng thành công khi Đảng Cộng hòa nắm thế đa số ở Thượng viện, Đảng Dân chủ cho biết sẽ tiếp tục sử dụng các cuộc bỏ phiếu về quyền hạn chiến tranh để gây sức ép chính trị.
Trong thời gian tới, Quốc hội Mỹ dự kiến sẽ tiếp tục tranh luận và bỏ phiếu về việc hạn chế chiến dịch quân sự của Mỹ tại Iran.
"Iran coi hành động vượt qua các lằn ranh đỏ ở Lebanon và Gaza đồng nghĩa với một cuộc chiến trực tiếp. Chúng tôi quyết tâm đáp trả bằng các biện pháp hiệu quả, mở thêm mặt trận mới, đồng thời duy trì sức ép qua eo biển Hormuz", cơ quan tình báo thuộc Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) cho biết hôm 1/6.
Mohsen Rezaee, cố vấn quân sự của Lãnh tụ Tối cao Iran Mojtaba Khamenei, cùng ngày khẳng định Tehran "không chấp nhận" tình trạng leo thang căng thẳng ở Lebanon. "Sự kiên nhẫn của lực lượng vũ trang Iran có giới hạn", ông cho hay.
Iran đưa ra cảnh báo không lâu sau khi Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu cho phép nối lại chiến dịch không kích vào khu Dahiyeh ở ngoại ô thủ đô Beirut của Lebanon, nơi được coi là thành trì của Hezbollah, sau nhiều tháng đình chỉ theo yêu cầu của Mỹ. Quân đội Israel đã phát cảnh báo, kêu gọi dân thường ở Dahiyeh sơ tán để đảm bảo an toàn.
Hãng tin Tasnim cho biết Iran cùng các đồng minh sẽ đáp trả bằng cách "kích hoạt các mặt trận khác", trong đó có eo biển Bab el-Mandab, cửa ngõ ra vào biển Đỏ. Lực lượng Houthi tại Yemen, thành viên trong trục kháng chiến được Iran hậu thuẫn, từng tấn công tàu hàng có liên hệ với Mỹ và Israel trên biển Đỏ để thể hiện sự ủng hộ cho người dân Palestine ở Dải Gaza.
Truyền thông Iran đưa tin nước này đã đình chỉ các cuộc đàm phán gián tiếp với Mỹ và đang cân nhắc chấm dứt ngừng bắn, liên quan các diễn biến ở Lebanon.
"Bất cứ vi phạm nào trên một mặt trận cũng đồng nghĩa vi phạm lệnh ngừng bắn trên tất cả mặt trận. Mỹ và Israel phải chịu trách nhiệm cho hậu quả", Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi viết trên X ngày 1/6.
Tổng thống Mỹ Donald Trump cho biết ông chưa nhận được thông tin từ Iran về đình chỉ đàm phán, thêm rằng nếu Tehran chọn im lặng thì điều đó "cũng không phải vấn đề" và ông sẵn sàng chờ đợi.
"Điều đó không có nghĩa là chúng tôi sẽ ném bom khắp nơi. Chúng ta chỉ đơn giản là ngừng trao đổi và tiếp tục duy trì lệnh phong tỏa. Tôi có thể chờ bao lâu cũng được. Họ đang mất rất nhiều tiền", ông nói với NBC News.
Trong cuộc phỏng vấn với CNBC, Tổng thống Trump thêm rằng ông "không quan tâm" nếu Mỹ và Iran chấm dứt đàm phán.
Xung đột giữa Israel và Hezbollah bùng phát ngày 2/3, khi nhóm vũ trang tại Lebanon tấn công nước láng giềng để trả đũa cho cái chết của lãnh tụ tối cao Iran Ali Khamenei. Israel sau đó phát động chiến dịch tấn công trên bộ vào Lebanon, khiến hơn một triệu người tại miền nam nước này phải di tản.
Hai bên đạt lệnh ngừng bắn hôm 17/4, nhưng các cuộc đụng độ vẫn diễn ra. Israel đã đưa quân vượt qua Litani, con sông được xem là ranh giới trong thỏa thuận ngừng bắn và tiến vào khu vực Hezbollah kiểm soát gần thủ đô Beirut.
"Chừng nào còn diễn ra các cuộc tấn công tên lửa nhắm vào dân thường Israel, Iran sẽ phải trả giá đắt, bị làm cho suy yếu và cuối cùng là bị tê liệt cơ sở hạ tầng quốc gia cũng như năng lực hoạt động", Bộ trưởng Quốc phòng Israel, ông Israel Katz, nói ngày 5/4.
Ông Katz tuyên bố quân đội Israel sẽ tiếp tục "truy đuổi và hạ sát" giới lãnh đạo Iran, đồng thời tấn công các mục tiêu an ninh và tài sản chiến lược trên khắp quốc gia Cộng hòa Hồi giáo này.
Những ngày gần đây, quân đội Israel cùng phía Mỹ đã tấn công các cơ sở sản xuất thép và hóa dầu của Iran, với cáo buộc rằng doanh thu từ những lĩnh vực này được Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) sử dụng để tài trợ cho việc sản xuất vũ khí.
Bộ tư lệnh Trung tâm Khatam al-Anbiya, "đầu não tối cao" của các lực lượng vũ trang Iran, cùng ngày cảnh báo sẽ có những biện pháp trả đũa "tàn khốc hơn nhiều" nếu đối phương tấn công các mục tiêu dân sự.
"Nếu các cuộc tấn công vào mục tiêu dân sự lặp lại, giai đoạn tiếp theo của những hoạt động tấn công và trả đũa của chúng tôi sẽ tàn khốc, lan rộng hơn nhiều", phát ngôn viên của Bộ tư lệnh Trung tâm Khatam al-Anbiya tuyên bố.
Tổng thống Mỹ Donald Trump trước đó đe dọa phá hủy cơ sở hạ tầng dân sự của Iran, yêu cầu Tehran mở cửa lại eo biển Hormuz trước 20h giờ miền đông ngày 7/4 (7h ngày 8/4 giờ Hà Nội).
Từ khi bắt đầu cuộc xung đột, bằng mạng lưới tình báo tinh vi, Israel đã lần theo dấu vết và liên tiếp hạ sát các quan chức cấp cao Iran, giáng đòn vào hệ thống an ninh nước này.
Tuy nhiên, Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi tuyên bố nước này có cấu trúc chính trị vững chắc, nên việc Israel hạ sát các quan chức cấp cao không thể "giáng đòn chí mạng".
