Trao đổi với các phóng viên ở New Delhi hôm 15/5 khi tham dự cuộc họp của các ngoại trưởng khối BRICS, Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi cho biết Tehran “không tin tưởng” Mỹ và sẽ chỉ đàm phán với Washington nếu nước này thực sự nghiêm túc.
Ông Araghchi nói rằng tàu thuyền của tất cả các nước đều có thể đi qua eo biển Hormuz, ngoại trừ những nước đang có xung đột với Tehran, đồng thời cho biết các tàu muốn đi qua eo biển Hormuz nên phối hợp với hải quân Iran.
Ngoại trưởng Iran cảnh báo tình hình xung quanh tuyến đường thủy quan trọng này “rất phức tạp”.
Ông Araghchi cho biết “những thông điệp mâu thuẫn” đã làm dấy lên nghi ngờ của Iran về ý định thực sự của Mỹ, đồng thời thừa nhận tiến trình hòa giải của Pakistan không thất bại mà chỉ đang gặp “khó khăn”.
Iran cáo buộc Mỹ phá vỡ 2 vòng đàm phán với Iran trong 13 tháng qua bằng cách phát động chiến dịch không kích Iran.
Ông Araghchi tuyên bố Iran đang cố gắng duy trì lệnh ngừng bắn để tạo cơ hội cho ngoại giao, nhưng cũng sẵn sàng quay trở lại chiến đấu.
Các vấn đề cản trở đàm phán giữa hai bên bao gồm chương trình hạt nhân của Iran và việc nước này kiểm soát eo biển Hormuz.
Tuyên bố của Ngoại trưởng Araghchi được đưa ra vài giờ sau khi Tổng thống Mỹ Donald Trump nói rằng sự kiên nhẫn của ông đối với Iran đang cạn kiệt. Ông Trump cũng nhất trí với Tổng Bí thư, Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình trong cuộc hội đàm tại Bắc Kinh rằng Tehran phải mở lại eo biển Hormuz.
Khi được hỏi liệu Tehran có sẵn sàng cho vai trò trung gian hòa giải của Bắc Kinh hay không, ông Araghchi nói rằng Iran đánh giá cao nỗ lực của bất kỳ quốc gia nào có khả năng hỗ trợ.
“Chúng tôi có mối quan hệ rất tốt với Trung Quốc. Chúng tôi là đối tác chiến lược, và chúng tôi biết rằng Trung Quốc có thiện chí. Vì vậy, bất cứ điều gì họ có thể làm để hỗ trợ về mặt ngoại giao đều được hoan nghênh”, ông Araghchi nhấn mạnh.
Ngoại trưởng Iran nói thêm: “Chúng tôi hy vọng rằng, với sự tiến triển của các cuộc đàm phán, chúng ta sẽ đạt được một kết quả tốt đẹp để eo biển Hormuz có thể được đảm bảo an ninh hoàn toàn và chúng ta có thể đẩy nhanh quá trình bình thường hóa giao thông qua eo biển”.
Ngoại trưởng Araghchi xác nhận đã trao đổi với các quan chức Nga về đề nghị của Moscow về việc lưu trữ uranium làm giàu của Iran và bày tỏ sự cảm kích đối với “ý định giúp đỡ” này.
Ông cho biết Iran dự định hoãn vấn đề uranium làm giàu đến giai đoạn sau của cuộc đàm phán với Mỹ, nhưng có thể xem xét đề xuất của Nga vào thời điểm thích hợp.
Tuyên bố của Tổng thống Trump
Trao đổi với các phóng viên trên chuyên cơ Không Lực Một sau khi kết thúc chuyến thăm Trung Quốc, Tổng thống Mỹ Donald Trump tuyên bố ông đã xem xét phản hồi của Iran đối với đề xuất của Mỹ về một giải pháp hòa bình. Tuy nhiên, ông cho rằng câu đầu tiên trong văn bản phản hồi của Iran là “không thể chấp nhận được”.
“Tôi đã xem qua, và nếu tôi không thích câu đầu tiên, tôi sẽ vứt bỏ (văn bản)”, ông Trump cho biết.
Khi được hỏi câu đầu tiên trong văn bản của Iran là gì, nhà lãnh đạo Mỹ chỉ nói rằng đó là “câu không thể chấp nhận được”.
Tổng thống Trump cho biết ông sẵn sàng xem xét việc đình chỉ chương trình hạt nhân của Iran trong 20 năm nếu Tehran đưa ra cam kết “thực sự”.
Tổng thống Trump cho biết việc Iran tạm ngừng làm giàu uranium trong 20 năm là đủ, miễn là Tehran đưa ra những đảm bảo thỏa đáng.
Trước đó, Wall Street Journal đưa tin Iran đã từ chối yêu cầu của Mỹ về việc dỡ bỏ các cơ sở hạt nhân của nước này. Tehran được cho là bày tỏ sự sẵn lòng đồng ý tạm dừng làm giàu uranium, nhưng không phải trong thời hạn 20 năm như Mỹ yêu cầu.
Ông Trump nói rằng Mỹ có thể quay trở lại Iran để “dọn dẹp nốt” hậu quả.
“Về cơ bản, chúng ta đã xóa sổ lực lượng vũ trang của họ. Chúng ta có thể phải dọn dẹp nốt một chút vì chúng ta đã có một thỏa thuận ngừng bắn kéo dài một tháng”, ông Trump nói thêm.
“Chúng ta đã giành được chiến thắng quân sự hoàn toàn. Chúng ta đã đánh bại toàn bộ hải quân của họ, toàn bộ không quân của họ, toàn bộ vũ khí phòng không của họ, toàn bộ radar của họ, toàn bộ các nhà lãnh đạo của họ”, Tổng thống Mỹ tuyên bố.
Ông nói thêm rằng Mỹ chủ yếu đồng ý thỏa thuận ngừng bắn do lời kêu gọi từ các quốc gia khác, đặc biệt là Pakistan.
“Tôi thực sự không ủng hộ điều đó, nhưng chúng tôi đã làm vậy vì lợi ích của Pakistan”, ông Trump cho biết thêm.
Theo Tổng thống Trump, các thông tin cho rằng Iran vẫn duy trì phần lớn bệ phóng tên lửa của nước này là “tin giả”.
“Các bệ phóng tên lửa hầu như đã biến mất”, ông Trump cho biết, nói thêm rằng Mỹ sẽ nhanh chóng “xóa sổ” phần còn lại nếu quay trở lại Iran.
Iran và Mỹ đã tổ chức đàm phán tại Islamabad, Pakistan, tuy nhiên, 2 bên sau đó đều thông báo không thể đạt được thỏa thuận về một giải pháp lâu dài cho cuộc xung đột do một loạt các mâu thuẫn.
Thông qua Pakistan, Mỹ và Iran gần đây đã trao đổi các đề xuất hòa bình, nhưng chưa đạt được đồng thuận.
Gần đây nhất, Tổng thống Trump gọi đề xuất hòa bình 14 điểm của Tehran là “hoàn toàn không chấp nhận được”. Bản đề xuất này được cho là cũng bao gồm các điều khoản liên quan đến chấm dứt xung đột trên mọi mặt trận, dỡ bỏ trừng phạt, giải phóng tài sản bị đóng băng, công nhận chủ quyền của Iran đối với eo biển Hormuz.
"Chúng tôi sẽ đánh mạnh vào họ trong đêm nay (giờ Thổ Nhĩ Kỳ, tức đêm 8-7 hoặc rạng sáng 9-7 giờ Việt Nam - PV). Họ vi phạm thỏa thuận mỗi ngày", nhà lãnh đạo Mỹ phát biểu tại Hội nghị thượng đỉnh Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO) ở Ankara. Tuy nhiên ông không tiết lộ thời gian cụ thể Mỹ sẽ bắt đầu tấn công.
Tổng thống Trump nói ông "không hài lòng với những gì người Iran đang làm", đồng thời nêu rõ Washington "không tìm cách thay đổi chế độ Iran, nhưng sẽ không để Tehran sở hữu vũ khí hạt nhân", theo Đài Al Jazeera.
Ông Trump khẳng định mục tiêu hiện tại của Mỹ đối với Iran là "phi hạt nhân hóa". Ông khẳng định: "Tôi thậm chí không biết liệu chúng tôi có đạt được thỏa thuận hay không, có thể chúng tôi sẽ làm điều đó mà không cần thỏa thuận, vì các bạn biết không? Như vậy dễ hơn".
Nói với báo chí tại Ankara, ông Trump cho biết các cuộc không kích mới nhất của Mỹ vào Iran đã tạo ra "tác động to lớn", đồng thời nhấn mạnh Mỹ đã phá hủy các hệ thống radar mà Tehran đang xây dựng lại.
"Nếu cần thiết, chúng tôi sẽ phá hủy các cơ sở sản xuất điện, nhà máy điện, nhà máy khử muối của họ. Tôi ghét phải làm điều đó", ông chủ Nhà Trắng nói thêm và úp mở việc Mỹ có "tiếp quản" đảo Kharg - hòn đảo có vị trí chiến lược quan trọng ngoài khơi bờ biển Iran.
Bên cạnh đó, ông Trump cũng đổ lỗi cho Iran về đợt leo thang mới vì "Iran yêu cầu một khoảng nghỉ, họ muốn làm đám tang cho ông Ali Khamenei và tôi đồng ý để họ làm vậy, thế mà họ lại bắt đầu bắn tên lửa".
Trước đó vào cùng ngày 8-7, Tổng thống Trump tuyên bố bản ghi nhớ hòa bình giữa Mỹ và Iran đã "tan vỡ". Ông cũng khẳng định không còn muốn giao thiệp gì với Iran nữa.
Cụ thể, khi được hỏi về số phận thỏa thuận hòa bình, ông Trump trả lời: "Đó là một câu hỏi rất thú vị. Với tôi, tôi cho rằng nó đã tan vỡ.
Tôi không muốn dính dáng gì đến họ nữa. Họ là những kẻ bệnh hoạn, bị dẫn dắt bởi những kẻ bệnh hoạn. Tôi thấy việc phải dính dáng thêm đến họ chỉ tổ phí thời gian".
"Chúng tôi đã có một thỏa thuận. Hai bên đều đã đồng ý. (Iran) không được có vũ khí hạt nhân. Vậy mà họ ra ngoài kia, nói với báo chí rằng chúng tôi chưa bao giờ nói về việc đó. Có điều gì đó không ổn với bọn họ", ông nói thêm.
Căng thẳng mới nhất giữa Mỹ và Iran diễn ra vào ngày 8-7 sau khi ba tàu chở dầu báo cáo bị các vật thể chưa xác định tấn công quanh khu vực eo biển Hormuz gần bờ biển và vùng lãnh hải của Oman trong những ngày gần đây.
Một quan chức Mỹ cho biết có những dấu hiệu ban đầu cho thấy Iran đã bắn vào ba tàu này, song Tehran chưa đưa ra bình luận hay nhận trách nhiệm.
Tờ Bangkok Post ngày 27.6 đưa tin một người đàn ông Úc 42 tuổi vừa bị bắt giữ tại sân bay Suvarnabhumi ở Bangkok (Thái Lan) sau khi bị cáo buộc giết một thiếu nữ 17 tuổi, giấu xác nạn nhân trong vali vứt bên đường ray xe lửa ở Pattaya.
Nghi phạm được cho là đã thú nhận tội ác, nhưng khẳng định mình hành động để tự vệ.
Đại tá Anek Srathongyu, trưởng đồn cảnh sát thành phố Pattaya, cho biết ông nhận được thông báo vào tối 26.6 về nạn nhân mất tích tên Thanchanok, quê ở tỉnh Kalasin.
Theo các nhà điều tra, cô Thanchanok được nhìn thấy lần cuối lúc 3 giờ 34 sáng 25.6, khi cô nắm tay một người nước ngoài đi vào một khu chung cư tại huyện Bang Lamung ở Pattaya.
Khoảng 18 giờ sau, người đàn ông nước ngoài kéo một chiếc vali màu đen ra khỏi hiện trường rồi đặt lên sau xe máy rời đi. Sau đó, ông ta trở lại chung cư nhưng không mang theo chiếc vali.
Nghi phạm sau đó được xác định là Simon Peter Carman, quốc tịch Úc. Người này không có mặt tại căn hộ khi cảnh sát khám xét. Hiện trường có dấu vết của một cuộc giằng co.
Cảnh sát truy lùng và bắt giữ nghi phạm tại sân bay khi người này đang mua vé về nước. Các sĩ quan cho biết trên cổ và cánh tay nghi phạm có những vết xước, có thể do móng tay gây ra.
Cùng đêm đó, cảnh sát dựa vào hình ảnh từ camera an ninh để lần theo lộ trình của nghi phạm và phát hiện chiếc vali màu đen bị vứt cách căn hộ hơn 4 km. Bên trong vali là thi thể một người phụ nữ trần truồng, cuộn tròn, được phủ một tấm vải mỏng màu nâu.
Nghi phạm khai chưa từng quen biết nạn nhân trước đây, cho biết họ gặp nhau và ông thỏa thuận trả cho cô 1.000 baht "cho thời gian của cô ấy". Tuy nhiên, hai bên sau đó xảy ra tranh cãi về vấn đề tiền bạc và cô gái đã cầm một con dao đe dọa. Nghi phạm khai đã hành động tự vệ khi túm cổ nạn nhân và vô tình khiến cô thiệt mạng, chứ không cố ý giết người.
Hãng thông tấn Fars News của Iran hôm nay công bố loạt ảnh vệ tinh độ phân giải cao, cho thấy những căn cứ đồn trú của Mỹ ở Kuwait, Qatar và Bahrain trước và sau đòn tấn công ngày 14/7.
Trong ảnh đầu tiên, nhiều khí tài Mỹ được bố trí ở khu vực trống trải và có tường bao xung quanh tại căn cứ không quân Ali Al Salem ở Kuwait. Truyền thông Iran mô tả đây là "trung tâm chỉ huy và điều khiển máy bay không người lái (UAV) MQ-9 Reaper". Hình ảnh sau đó cho thấy dấu hiệu dường như vết nổ, khiến các thiết bị của Mỹ đổ sập hoặc bị phá hủy.
Tại căn cứ Al Udeid ở Qatar, Iran tuyên bố đã đánh trúng "một nhà kho hậu cần". Một phần mái công trình này đã bị sập, nhiều mảnh vỡ cũng bắn ra xung quanh trong ảnh chụp ngày 14/7.
Một tòa nhà ở trụ sở Hạm đội 5 hải quân Mỹ tại Bahrain cũng trúng đòn vào chính giữa mái, gây sập một phần kết cấu. Truyền thông Iran mô tả đây là "trung tâm chỉ huy thiết bị không người lái (drone)" của hải quân Mỹ.
AMK Mapping, tài khoản mạng xã hội X chuyên theo dõi chiến sự, nhận định căn cứ Ali Al Salem và Al Udeid đã hứng tên lửa đạn đạo, trong khi thiệt hại ở trụ sở Hạm đội 5 là do UAV tự sát.
Bộ tư lệnh Trung tâm (CENTCOM), cơ quan đặc trách hoạt động của quân đội Mỹ tại Trung Đông, chưa bình luận về thông tin.
Ali Al Salem là nơi đóng quân của Không đoàn Viễn chinh số 386 không quân Mỹ, được Washington mô tả là trung tâm không vận chủ chốt và cửa ngõ triển khai sức mạnh chiến đấu cho lực lượng Mỹ cùng các đồng minh tại Trung Đông. Trong nhiều năm qua, Kuwait đã đầu tư khoảng 800 triệu đến 1,5 tỷ USD để tăng cường năng lực phòng thủ cho căn cứ này.
Sân bay Al Udeid nằm ở ngoại ô thủ đô Doha của Qatar, là căn cứ đồn trú lớn nhất của Mỹ tại Trung Đông. Đây là nơi đặt sở chỉ huy tiền phương của CENTCOM, cùng nhiều đơn vị không quân và lực lượng đặc nhiệm.
Dù được bảo vệ bởi mạng lưới phòng không dày đặc, với chủ lực là các tổ hợp Patriot của Mỹ và Qatar, căn cứ Al Udeid từng nhiều lần hứng đòn của Iran trong 6 tuần xung đột, dẫn đến những thiệt hại về cơ sở hạ tầng.
Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) hôm 14/7 thông báo đã phóng tên lửa và UAV nhằm vào "một số kho vũ khí, trung tâm liên lạc vệ tinh và công trình có lực lượng Mỹ đóng quân tại Bahrain", trong khuôn khổ chiến dịch trả đũa đối phương.
IRGC sau đó tiếp tục thông báo phóng tên lửa và UAV nhằm vào trụ sở Hạm đội 5 hải quân Mỹ ở Bahrain, tuyên bố đánh trúng các kho chứa nhiên liệu, "chọc mù" radar thuộc tổ hợp Patriot, radar kiểm soát đường không và radar cảnh báo sớm của hệ thống phòng không C-RAM, cũng như phá hủy một trung tâm điều khiển xuồng không người lái.
Tình hình khu vực yên ắng trong khoảng ba tuần sau khi Mỹ và Iran ký bản ghi nhớ hồi giữa tháng 6. Tuy nhiên, căng thẳng gia tăng khi Mỹ phối hợp với Oman và Tổ chức Hàng hải Quốc tế (IMO) thiết lập lộ trình mới ở phía nam eo biển Hormuz, nằm hoàn toàn trong lãnh hải Oman, khuyến khích tàu thương mại chọn phương án này thay vì sử dụng tuyến phía bắc đi qua lãnh hải Iran.
IRGC cáo buộc Mỹ "áp đặt ý chí" lên chính phủ Oman khi tìm cách đưa nhiều tàu thuyền đi qua eo biển Hormuz theo "tuyến hàng hải trái phép" ở phía nam khu vực. Các tàu hàng đi qua eo biển này đã bị tấn công, kéo theo những đòn tập kích ăn miếng trả miếng giữa Iran và Mỹ.
Vệ binh Iran cho biết chiến dịch nhằm trả đũa những vụ không kích của Mỹ, kêu gọi các nước láng giềng ngừng cho Mỹ đóng quân trên lãnh thổ. "Chúng tôi không khởi xướng cuộc chiến nào, nhưng có ý chí vững chắc và quyết tâm sắt đá để bảo vệ độc lập, toàn vẹn lãnh thổ", thông báo có đoạn.
