Tại hồ sơ dự thảo chính sách bộ luật Hình sự (sửa đổi), Bộ Công an đề xuất bổ sung cơ chế miễn trách nhiệm hình sự ngay trong giai đoạn giải quyết tin báo, tố giác tội phạm, mà không cần chờ đến khi có quyết định khởi tố vụ án hình sự.
Theo Bộ Công an, bộ luật Hình sự hiện hành quy định chỉ được miễn trách nhiệm hình sự sau khi có quyết định khởi tố vụ án.
Song, có những tin báo, tố giác tội phạm, trong giai đoạn giải quyết, cơ quan có thẩm quyền đã có căn cứ miễn trách nhiệm hình sự, nhưng vì quy định nên không thể thực hiện, vẫn phải khởi tố vụ án.
Điều này khiến phát sinh các thủ tục tố tụng, không đáp ứng yêu cầu về tính nhân đạo, nhân văn.
Bộ Công an cho rằng, việc bổ sung cơ chế miễn trách nhiệm hình sự ngay trong giai đoạn giải quyết tin báo, tố giác tội phạm (thông qua quyết định không khởi tố vụ án) sẽ giúp giảm số lượng vụ án phải khởi tố không cần thiết, tiết kiệm thời gian, nhân lực, chi phí cho cơ quan điều tra, viện kiểm sát và tòa án.
Chính sách này còn nâng cao hiệu quả phân hóa xử lý tội phạm, bảo đảm chính sách khoan hồng, nhân đạo của Nhà nước; tác động tích cực đối với doanh nghiệp có quản lý hoặc người lao động thuộc diện được miễn trách nhiệm hình sự.
Nếu giải quyết ngay từ giai đoạn tin báo, tố giác tội phạm sẽ giúp hạn chế tác động tiêu cực của việc khởi tố vụ án hình sự đối với uy tín, hoạt động sản xuất, kinh doanh, quan hệ tín dụng, đối tác và thị trường của doanh nghiệp.
Đồng thời, thúc đẩy người vi phạm chủ động bồi thường, khắc phục hậu quả sớm hơn, qua đó giúp doanh nghiệp (bên bị thiệt hại) nhanh chóng thu hồi tài sản.
Để đảm bảo chặt chẽ, tránh nguy cơ áp dụng không thống nhất, thậm chí bỏ lọt tội phạm, Bộ Công an lưu ý cần quy định rõ căn cứ áp dụng, trách nhiệm chứng minh, sự phê chuẩn hoặc kiểm sát của viện kiểm sát và cơ chế bảo vệ quyền lợi của người bị hại.
Góp ý về dự thảo, Viện KSND tối cao cho rằng, trách nhiệm hình sự là trách nhiệm pháp lý đặt ra đối với người có hành vi thỏa mãn dấu hiệu pháp lý của một cấu thành tội phạm được quy định trong bộ luật Hình sự.
Cơ sở để xác định người có hành vi thỏa mãn dấu hiệu pháp lý của một cấu thành tội phạm hay không phải căn cứ vào quyết định khởi tố vụ án, khởi tố bị can. Không thể áp dụng miễn trách nhiệm hình sự đối với người không có hành vi thỏa mãn dấu hiệu pháp lý của một cấu thành tội phạm hoặc không phải là bị can, bị cáo.
“Do đó, nếu muốn miễn trách nhiệm hình sự thì phải căn cứ vào quyết định khởi tố bị can”, Viện KSND tối cao nhận định.
Cơ quan này cũng viện dẫn điều 18 bộ luật Tố tụng hình sự quy định về trách nhiệm khởi tố và xử lý vụ án hình sự, rằng “khi phát hiện hành vi có dấu hiệu tội phạm, trong phạm vi nhiệm vụ, quyền hạn của mình, cơ quan có thẩm quyền tiến hành tố tụng có trách nhiệm khởi tố vụ án, áp dụng các biện pháp do bộ luật này quy định để xác định tội phạm…”. Nếu áp dụng miễn truy cứu trách nhiệm hình sự trước khi khởi tố bị can thì phải sửa đổi nguyên tắc này.
Phản hồi, Bộ Công an cho rằng, cần phân biệt giữa việc xác định có căn cứ miễn trách nhiệm hình sự với việc xác định một người là có tội.
Miễn trách nhiệm hình sự trong giai đoạn giải quyết nguồn tin chỉ là xác định có căn cứ pháp lý để không tiếp tục quy trình truy cứu trách nhiệm hình sự, không phải là tuyên bố người đó có tội.
Thực tế, ở giai đoạn giải quyết nguồn tin, cơ quan có thẩm quyền đã được kiểm tra, xác minh, thu thập tài liệu, trưng cầu giám định, yêu cầu định giá tài sản. Nếu đã có đủ căn cứ thì việc miễn trách nhiệm hình sự ngay ở giai đoạn này là phù hợp, giúp tiết kiệm thời gian, chi phí tố tụng, tránh việc phải khởi tố rồi mới đình chỉ.
Cùng cho ý kiến, Văn phòng Chủ tịch nước nhận định bộ luật Tố tụng hình sự hiện hành chưa quy định căn cứ không khởi tố tương ứng với các trường hợp miễn trách nhiệm hình sự ở giai đoạn tiền khởi tố. Cần nghiên cứu đồng bộ, tránh tình trạng “luật nội dung đi trước, luật hình thức không theo kịp”.
Bộ Công an tiếp thu, cho biết sẽ phối hợp chặt chẽ với Viện KSND tối cao trong quá trình xây dựng dự án bộ luật Tố tụng hình sự, thống nhất các vấn đề cần sửa đổi, bổ sung để bảo đảm thống nhất.
Ngày 3.5, Phòng Cảnh sát PCCC và cứu nạn cứu hộ Công an tỉnh Khánh Hòa cho biết đã phối hợp các lực lượng liên quan dập tắt đám cháy xảy ra trên 2 tàu cá neo đậu tại cảng Mỹ Tân, xã Vĩnh Hải.
Trước đó, khoảng 22 giờ ngày 2.5, tàu cá NT-02172 của ông Lâm Văn Mỹ và tàu NT-02034 của ông Nguyễn Đen, cùng trú xã Vĩnh Hải, đang neo đậu tại khu vực cảng Mỹ Tân thì ngọn lửa bất ngờ bùng phát từ 1 tàu rồi nhanh chóng lan sang tàu bên cạnh. Thời điểm xảy ra cháy, khu vực có gió mạnh khiến lửa càng lan rộng, bao trùm toàn bộ 2 phương tiện.
Theo những người có mặt tại hiện trường, trước khi cháy có tiếng nổ lớn, trên 2 tàu không có người. Vụ hỏa hoạn tạo cột khói đen dày đặc bốc cao hàng chục mét, nhìn thấy từ xa. Các tàu cá neo đậu gần đó phải khẩn cấp di chuyển ra xa để tránh cháy lan. Một số ngư dân dùng thuyền thúng và ghe nhỏ tiếp cận, cố gắng dập lửa nhưng không khống chế được.
Nhận được tin báo, Đội Chữa cháy và cứu nạn cứu hộ khu vực 8 thuộc Phòng Cảnh sát PCCC và cứu nạn cứu hộ, Công an tỉnh Khánh Hòa điều động 1 xe chữa cháy, 1 xe bồn cùng 10 cán bộ, chiến sĩ từ cách hiện trường hơn 18 km đến phối hợp xử lý.
Do 2 tàu neo cách bờ khoảng 150 m, lực lượng chức năng phải triển khai 2 máy bơm nổi, sử dụng ghe xuồng của người dân kéo vòi tiếp cận, tổ chức nhiều mũi phun nước để khống chế đám cháy.
Đến khoảng 23 giờ cùng ngày, đám cháy đã được khống chế. Tại hiện trường, 2 tàu cá bị thiêu rụi phần lớn khu vực phía trên. Thiệt hại cụ thể chưa được thống kê, nguyên nhân vụ cháy đang được cơ quan chức năng điều tra, làm rõ.
Cảng Mỹ Tân tại xã Vĩnh Hải là 1 trong 3 cảng cá lớn ở phía nam Khánh Hòa, cách trung tâm Phan Rang khoảng 15 km, là nơi neo đậu của hàng trăm tàu cá và là đầu mối thu mua, tiêu thụ hải sản lớn của ngư dân trong khu vực.
Ngày 2/5, cơ quan chức năng phường Sầm Sơn đã hoàn thành tháo dỡ toàn bộ khung rạp, lưới chắn và các trang thiết bị liên quan đến sân pickleball tại công viên chuyên đề thuộc Khu lưu niệm đồng bào, cán bộ, chiến sĩ, học sinh miền Nam tập kết ra Bắc. Khu vực từng được bố trí 20 sân pickleball hiện trở lại trạng thái nền sân trống, không còn tổ chức các giải thi đấu rầm rộ như một tuần trước đó.
Việc dẹp bỏ sân pickleball được thực hiện theo kiến nghị của Sở Xây dựng Thanh Hóa sau khi kiểm tra nội dung phản ánh của báo chí và dư luận.
Khoảng một tuần trước, loạt sân pickleball hoạt động trong không gian công viên công cộng ở Sầm Sơn đã gây ý kiến trái chiều. Nhiều người cho rằng phần lớn diện tích công viên bị chuyên biệt hóa cho một môn thể thao chưa phổ biến rộng rãi, trong khi nhu cầu về không gian sinh hoạt, thể thao cộng đồng còn thiếu hụt.
Lý giải về việc này, lãnh đạo phường Sầm Sơn, cho biết phương án điều chỉnh công năng được thực hiện từ trước thời điểm vận hành mô hình chính quyền địa phương hai cấp (ngày 1/7/2025). Năm 2025, địa phương từng dự kiến tổ chức giải pickleball quy mô quốc gia nên đã xây dựng nhiều sân phục vụ thi đấu và dự kiến khai thác lâu dài.
Theo kết quả kiểm tra của Sở Xây dựng, việc điều chỉnh từ sân bóng đá sang cụm sân luyện tập đa năng là phù hợp với quy hoạch và không vi phạm quy định về đầu tư xây dựng. Vấn đề phát sinh nằm ở khâu quản lý, vận hành sau khi công trình được bàn giao.
Cụ thể, đơn vị sử dụng đã tự ý lắp đặt lưới, rào chắn để tổ chức sân pickleball tại một số vị trí khi chưa được cơ quan có thẩm quyền cho phép. Cơ quan chức năng xác định đây là sai sót mang tính chủ quan trong công tác quản lý tài sản công của UBND phường Sầm Sơn.
Trên cơ sở đó, Sở Xây dựng kiến nghị UBND tỉnh Thanh Hóa chỉ đạo UBND phường Sầm Sơn tháo dỡ toàn bộ hệ thống lưới, rào chắn, trả lại không gian mở cho khu sân thể thao, phục vụ nhu cầu rèn luyện của cộng đồng. Đồng thời, địa phương phải xây dựng phương án quản lý, sử dụng và khai thác cụm sân theo đúng quy định, bảo đảm minh bạch và đúng mục tiêu.
Liên quan đến hướng xử lý lâu dài, ông Trịnh Tiến Dũng, Chủ tịch UBND phường Sầm Sơn, cho biết 20 sân pickleball được xây dựng trước thời điểm sáp nhập đơn vị hành chính, hiện phường chưa có chủ trương cho phép hoạt động theo mô hình sân chuyên biệt.
Thời gian tới, địa phương sẽ giao Trung tâm cung ứng dịch vụ công quản lý, vận hành toàn bộ khu công viên chuyên đề. Ông Dũng cho biết quan điểm là xã hội hóa nhưng vẫn đảm bảo chức năng phục vụ cộng đồng, trong đó phần lớn diện tích sẽ được bố trí làm khu tập luyện đa năng cho người dân.
"Chúng tôi sẽ nghiên cứu phương án khai thác phù hợp, có thể dành một phần diện tích cho sân pickleball nhưng phải trên cơ sở hài hòa lợi ích, không ảnh hưởng đến không gian sinh hoạt chung và tuân thủ đúng quy định", ông Dũng nói.
Công viên chuyên đề là hạng mục thuộc Khu lưu niệm đồng bào, cán bộ, chiến sĩ, học sinh miền Nam tập kết ra Bắc tại phường Sầm Sơn - công trình được UBND tỉnh Thanh Hóa phê duyệt năm 2021, với tổng mức đầu tư gần 255 tỷ đồng.
Theo quy hoạch ban đầu, công viên có diện tích hơn 2,3 ha, được bố trí các hạng mục phục vụ cộng đồng như sân bóng đá khoảng 4.000 m2, khu luyện tập thể thao, không gian trưng bày ngoài trời, cây xanh, vườn dạo và các công trình phụ trợ. Nơi đây được kỳ vọng là không gian sinh hoạt, rèn luyện thể chất kết hợp tham quan, trải nghiệm văn hóa lịch sử cho người dân và du khách.
Đến tháng 3/2025, thiết kế được điều chỉnh, chuyển sân bóng và sân đất nện thành cụm sân luyện tập đa năng. Tuy nhiên, trong quá trình triển khai thực tế, khu vực này tiếp tục được phân chia thành 20 ô sân có kích thước tương đồng sân pickleball, dẫn đến những phản ứng từ dư luận.
Tham dự buổi họp mặt có đại tướng Nguyễn Trọng Nghĩa, Ủy viên Bộ Chính trị, Chủ nhiệm Tổng cục Chính trị Quân đội nhân dân Việt Nam; ông Nguyễn Văn Nên, nguyên Ủy viên Bộ Chính trị, nguyên Bí thư Thành ủy TP.HCM; bà Võ Thị Ánh Xuân, Phó chủ tịch nước; ông Nguyễn Văn Quyết, Bí thư Tỉnh ủy Tây Ninh; ông Lê Văn Hẳn, Chủ tịch UBND tỉnh Tây Ninh; cùng các nguyên lãnh đạo Đảng, Nhà nước, các má, các dì - những chứng nhân lịch sử một thời "bám đất, giữ làng".
Các thế hệ phụ nữ đã cùng hội ngộ giữa vùng đất chiến trường năm xưa, cùng hồi tưởng về một thời "mưa bom bão đạn" của "Đội quân tóc dài" miền Đông anh hùng. Giữa chiến trường miền Đông "gian lao mà anh dũng", những cô gái trẻ năm ấy đã hiến dâng trọn vẹn tuổi thanh xuân cho độc lập, tự do của Tổ quốc. Họ là những giao liên, trinh sát, quân báo, dũng sĩ diệt Mỹ; là những người tay không làm nên "Đội quân tóc dài" huyền thoại khiến kẻ thù phải khiếp sợ.
Chia sẻ giao lưu, nhiều cựu cán bộ Hội Phụ nữ Giải phóng không giấu được giọt nước mắt khi nhớ về đồng đội. Ký ức về những ca mổ thương binh không thuốc tê dưới ánh đèn pin leo lét giữa rừng sâu, hay những trận tra tấn dã man trong ngục tù của địch... Song, vượt lên trên tất cả "lửa đạn không lùi bước", các má, các dì vẫn một lòng son sắt với cách mạng, giữ trọn khí tiết kiên trung của người phụ nữ Việt Nam.
Phát biểu tại buổi họp mặt, đại tướng Nguyễn Trọng Nghĩa khẳng định trong suốt chiều dài lịch sử dân tộc, phụ nữ Việt Nam nói chung và phụ nữ miền Đông Nam bộ nói riêng luôn để lại dấu ấn sâu đậm bằng lòng yêu nước, đức hy sinh và những cống hiến to lớn. Đại tướng nhấn mạnh, những ký ức hoa lửa của các má, các dì chính là tài sản tinh thần vô giá, là bài học lịch sử sống động nhất để giáo dục lòng yêu nước cho thế hệ trẻ.
Bên cạnh việc tri ân, họp mặt truyền thống năm nay còn là dịp để Hội Liên hiệp Phụ nữ các tỉnh, thành Đông Nam bộ nhìn lại những thành tựu trong thời kỳ đổi mới. Phát huy tinh thần "miền Đông gian lao mà anh dũng", phụ nữ hôm nay không ngừng sáng tạo, ứng dụng công nghệ, tri thức vào công tác hội và phát triển kinh tế, đóng góp quan trọng vào sự phồn vinh của khu vực động lực phía nam.
Chiến tranh đã lùi xa, những vết thương trên thân thể các má, các dì có thể đau nhức mỗi khi trái gió trở trời, nhưng nụ cười của "Đội quân tóc dài" năm xưa vẫn luôn rạng ngời. Cuộc hội ngộ hôm nay không chỉ là sự tri ân, mà còn là sự chuyển giao - nơi ngọn lửa kiên trung của phụ nữ miền Đông tiếp tục được truyền lại, thắp sáng khát vọng cống hiến của tuổi trẻ hôm nay.
