Thông tin TP.HCM dự kiến mở rộng xét tuyển, tiến tới bỏ kỳ thi lớp 10 trên Tuổi Trẻ Online thu hút sự quan tâm của đông đảo phụ huynh, giáo viên và học sinh, với nhiều ý kiến trái chiều.
Bạn đọc tên Trang kể đầu tư cho con ôn thi, gia đình đã phải chi khoảng 68 triệu đồng để con luyện ba môn chính cùng một môn chuyên. “Kỳ thi không chỉ tốn tiền mà còn tốn rất nhiều thời gian đưa đón. Học sinh và phụ huynh đều áp lực khi chọn nguyện vọng, canh điểm chuẩn trường chuyên” – bạn đọc này chia sẻ.
Cùng ý kiến, bạn đọc Nguyễn Chí Công cho rằng nên bỏ kỳ thi tuyển sinh lớp 10, thay vào đó tập trung nâng cao chất lượng dạy học và xây dựng hệ thống kiểm tra, đánh giá học sinh khách quan, thực chất hơn.
Theo bạn đọc này, giáo dục phổ thông mang tính phổ cập nên việc phân tuyến hoặc xét tuyển để học sinh được học tiếp lên lớp 10 – tương tự cấp tiểu học và THCS – là phù hợp.
Tương tự, bạn đọc Sao Xẹt cho biết bản thân hoàn toàn ủng hộ chủ trương bỏ thi tuyển lớp 10.
Ngay từ đầu năm học, giáo viên hoàn toàn có thể tổ chức kiểm tra để đánh giá, phân loại học sinh. Trong từng giai đoạn học tập, giáo viên tiếp tục theo dõi năng lực và định hướng phù hợp cho các em.
Cùng quan điểm, bạn đọc Út cho biết bản thân cũng từng trải qua giai đoạn con thi lớp 10 đầy áp lực nên ủng hộ mạnh mẽ việc bỏ kỳ thi. Theo bạn đọc này, cốt lõi vấn đề nằm ở công tác quản lý giáo dục.
“Bỏ thi sẽ mang lại nhiều lợi ích về xã hội, kinh tế, gia đình. Việc siết chất lượng giáo dục là trách nhiệm của ngành giáo dục và người lớn, không nên để học sinh mãi gánh áp lực thi cử”, bạn đọc chia sẻ.
Ở chiều ngược lại, không ít ý kiến cho rằng việc bỏ thi lớp 10 có thể dẫn đến nhiều hệ lụy. Một trong những lo ngại lớn nhất là tính công bằng khi chất lượng giữa các học sinh và chất lượng các trường THCS hiện chưa đồng đều.
Bạn đọc Tran Quang Dinh cho biết từng có năm TP.HCM bỏ thi lớp 10 và xét tuyển bằng học bạ. Cháu của ông học khá giỏi và được vào một trường THPT nhờ đúng tuyến. Tuy nhiên trong suốt ba năm THPT, giáo viên gặp nhiều khó khăn vì chất lượng học sinh trong cùng lớp chênh lệch quá lớn.
“Điều đó cho thấy nguy cơ làm đẹp học bạ hoàn toàn có thể xảy ra nếu bỏ thi tuyển”, bạn đọc nhận định.
Tương tự, bạn đọc Lão Nông Tri Điền cho rằng dù có đủ trường lớp và giáo viên thì vẫn cần duy trì thi tuyển, thay vì xét tuyển hoàn toàn.
Bởi kỳ thi giúp phân luồng học sinh rõ ràng hơn giữa học văn hóa và học nghề, đồng thời tạo động lực phấn đấu học tập.
“Nếu bỏ thi dễ dẫn đến tình trạng buông lỏng học tập, ngoài ra còn có nguy cơ phát sinh tiêu cực chạy điểm để vào trường tốt”, bạn đọc lo ngại.
Cùng ý kiến, bạn đọc Văn Oai Phùng mong TP.HCM duy trì kỳ thi tuyển lớp 10 vì hiện nay chưa có bộ công cụ đánh giá thống nhất trên toàn thành phố. Nếu chỉ xét tuyển bằng học bạ sẽ khó đảm bảo công bằng giữa các trường.
Ngành giáo dục có thể xây thêm trường ở những khu vực đông học sinh nhằm giảm tỉ lệ chọi, từ đó nâng tỉ lệ trúng tuyển vào lớp 10 công lập lên trên 70-80%.
“Chúng ta có thể nghiên cứu phương án thi tuyển bằng bài thi tổng hợp theo xu hướng năng lực, cho phép học sinh lựa chọn tổ hợp thế mạnh, thay vì chỉ tập trung vào một số môn cố định như hiện nay”, bạn đọc này đề xuất.
Theo đó, sau sáp nhập, TP.HCM hiện có 4 trường THPT chuyên tuyển sinh lớp 10 chuyên năm học 2026-2027 bao gồm: Trường THPT chuyên Lê Hồng Phong (KV1), Trường THPT chuyên Trần Đại Nghĩa (KV1), Trường THPT chuyên Hùng Vương (KV2) và Trường THPT chuyên Lê Quý Đôn (KV3).
Những trường này tuyển sinh lớp 10 chuyên trên toàn quốc với điều kiện học sinh hoàn thành chương trình THCS và có kết quả đánh giá rèn luyện, đánh giá học tập cả năm học của các lớp 6, 7, 8 từ khá trở lên, riêng năm lớp 9 phải đạt loại tốt.
Thí sinh đăng ký thi chuyên Anh theo một trong hai hình thức sau:
Ngoài ra, theo quy chế tuyển sinh THCS, THPT của Bộ GD-ĐT, với tuyển sinh vào trường THPT chuyên, ngoài các môn thi bắt buộc theo quy định, thí sinh phải dự thi 1 môn thi lớp 10 chuyên với đề thi riêng theo chương trình môn học cấp THCS, bảo đảm tuyển chọn được học sinh có năng khiếu về môn chuyên đó. Do đó, thí sinh đăng ký dự tuyển vào lớp chuyên tin học chỉ dự thi bài thi môn chuyên tin học (được thực hiện bằng một trong các ngôn ngữ lập trình: Pascal, C++ hoặc Python).
Sở GD-ĐT TP.HCM quy định học sinh hoàn thành chương trình THCS tại TP.HCM tham dự thi tuyển sinh lớp 10 đăng ký hoàn toàn theo hình thức trực tuyến trên trang tuyển sinh của thành phố tại địa chỉ: ts10.hcm.edu.vn. Trường THCS chịu trách nhiệm cung cấp tài khoản đăng nhập, tập huấn cách thức đăng ký cho thí sinh theo hướng dẫn của Sở GD-ĐT.
Học sinh hoàn thành chương trình THCS tại các tỉnh khác có nguyện vọng thi 2 trong 4 trường chuyên của TP.HCM nộp đơn đăng ký dự thi tập trung tại Trường THPT chuyên Lê Hồng Phong (số 235 Nguyễn Văn Cừ, phường Chợ Quán, TP.HCM).
Thí sinh sẽ dự thi 4 bài thi tự luận bao gồm 3 bài thi không chuyên gồm toán, ngữ văn (120 phút/môn), ngoại ngữ (90 phút) và 1 bài thi chuyên theo đúng môn đăng ký dự thi (150 phút).
Thí sinh dự thi các bài thi theo lịch sau:
Đối với thí sinh dự thi môn chuyên là các môn ngoại ngữ, có thể chọn môn ngoại ngữ dự thi đúng với ngoại ngữ chuyên.
Điểm bài thi là tổng điểm thành phần của từng câu hỏi trong đề thi, điểm bài thi được tính theo thang điểm 10, điểm lẻ đến 0,25.
Hệ số điểm bài thi: Điểm các bài thi không chuyên là hệ số 1 và điểm bài thi môn chuyên là hệ số 2.
Điểm xét tuyển vào lớp chuyên là tổng điểm ngữ văn + điểm ngoại ngữ + điểm toán + (điểm môn chuyên x 2).
Nguyên tắc xét tuyển: Chỉ xét tuyển đối với thí sinh được tham gia thi tuyển, đã thi đủ các bài thi quy định, không vi phạm nội quy thi trong kỳ thi tuyển sinh và các bài thi đều đạt điểm lớn hơn 2 điểm.
Cách xét tuyển sẽ căn cứ quy định điểm xét tuyển vào lớp chuyên, xét từ cao xuống thấp để tuyển đủ chỉ tiêu được giao cho từng môn chuyên.
Học sinh đăng ký có 2 nguyện vọng ưu tiên vào lớp 10 chuyên của 4 trường trên. Sắp xếp theo thứ tự ưu tiên từ cao xuống thấp (nguyện vọng 1, 2), trúng tuyển nguyện vọng nào phải học ở nguyện vọng đó, không được thay đổi nguyện vọng.
Lãnh đạo Sở GD-ĐT cho hay, tùy tình hình nộp hồ sơ thực tế tại các trường THPT chuyên, Sở GD-ĐT xem xét, quyết định việc tổ chức kỳ thi tuyển sinh bổ sung chuyên sau khi kết thúc năm học lớp 10.
Theo quy định của Sở GD-ĐT TP.HCM, nếu không trúng tuyển lớp 10 chuyên hoặc không nộp hồ sơ vào các trường THPT chuyên, học sinh tốt nghiệp THCS năm học 2025-2026 tại TP.HCM vẫn được tham gia xét tuyển vào lớp 10 theo 3 nguyện vọng vào trường THPT công lập.
Đại học không tuyển sinh bằng điểm từng môn mà bằng tổng điểm của cả tổ hợp. Chỉ cần một môn có sự thay đổi đáng kể, cục diện cạnh tranh có thể hoàn toàn khác. Vì thế, phân tích từng tổ hợp xét tuyển sẽ cung cấp thêm một góc nhìn để thí sinh cân nhắc trong lựa chọn nguyện vọng.
Tổ hợp A00: Khả năng giảm nhiệt sau nhiều năm tăng cao
Tổ hợp A00 (toán - lý - hóa) từ lâu được xem là "xương sống" của tuyển sinh đại học Việt Nam. Đây là tổ hợp truyền thống của các ngành kỹ thuật, công nghệ, xây dựng, cơ khí, điện - điện tử và nhiều lĩnh vực công nghiệp trọng điểm.
Theo phân tích phổ điểm năm 2026, môn toán có sự phân hóa rõ hơn năm trước. Tỷ lệ thí sinh đạt từ 8 điểm trở lên giảm đáng kể so với giai đoạn 2022 - 2024, dù vẫn cao hơn năm 2025. Điều này khiến số lượng thí sinh đạt mức 27 - 29 điểm ở tổ hợp A00 không còn quá dày đặc như trước.
Nói cách khác, nhóm trường kỹ thuật tốp đầu vẫn cạnh tranh rất gay gắt, nhưng mức điểm chuẩn cực cao có thể được kéo xuống. Với các trường thuộc nhóm trung bình khá, khả năng điểm chuẩn giảm từ 0,5 đến 1,5 điểm là hoàn toàn có thể xảy ra. Điều này tạo thêm cơ hội cho nhiều học sinh có học lực khá nhưng chưa thực sự xuất sắc.
Tổ hợp B00: Ngành y dược vẫn là "thành trì" khó chinh phục
Nhiều năm qua, cứ nhắc đến điểm chuẩn cao là người ta nghĩ ngay tới ngành Y. Dù phổ điểm có thay đổi thế nào, sức hút của các ngành y khoa, răng hàm mặt, dược học vẫn rất lớn.
Thống kê các năm gần đây cho thấy điểm chuẩn ngành Y khoa tại các trường hàng đầu luôn dao động quanh ngưỡng 28 điểm. Ngành Răng Hàm Mặt cũng duy trì mức cạnh tranh gần tương đương. Điều đáng chú ý là trong khi nhiều ngành kỹ thuật có thể giảm điểm chuẩn, nhóm y dược khó giảm mạnh. Nguyên nhân nằm ở chỗ số lượng chỉ tiêu không tăng nhiều, trong khi nhu cầu đăng ký vẫn rất lớn. Vì vậy, những thí sinh đạt 26 - 27 điểm không nên quá chủ quan. Chênh lệch chỉ vài phần mười điểm vẫn có thể quyết định kết quả cuối cùng.
Tổ hợp D01: Cuộc cạnh tranh mới của thời đại số
Nếu A00 từng là "vua" của thời kỳ công nghiệp thì D01 (Toán - Văn - Tiếng Anh) đang trở thành tổ hợp nổi bật của thời kỳ kinh tế số. Hàng loạt ngành học hấp dẫn hiện nay như kinh doanh quốc tế, thương mại điện tử, marketing, logistics, quản trị kinh doanh, truyền thông quốc tế, khoa học dữ liệu kinh doanh đều sử dụng tổ hợp này.
Các chuyên gia dự báo điểm tiếng Anh năm nay tiếp tục là môn tạo ra khoảng cách giữa các nhóm thí sinh. Mặt bằng điểm chủ yếu tập trung ở nhóm trung bình khá, trong khi số lượng bài thi đạt điểm rất cao không nhiều. Điều đó đồng nghĩa nhóm thí sinh có nền tảng ngoại ngữ tốt sẽ có lợi thế rõ rệt hơn những năm trước.
Từ những dữ liệu hiện có, nhiều chuyên gia cho rằng điểm chuẩn năm 2026 sẽ không xảy ra biến động quá lớn trên diện rộng.
Tuy nhiên, sự phân hóa của đề thi có thể khiến một số nhóm ngành và một số trường giảm điểm chuẩn đáng kể hơn các năm trước. Đáng chú ý, theo nhận định của GS.TSKH Nguyễn Đình Đức, ở nhiều ngành và trường thuộc nhóm tốp trên, đặc biệt các tổ hợp A01 và C00, điểm chuẩn có thể giảm từ 1 - 3 điểm so với năm 2025 nếu tỷ lệ chỉ tiêu xét tuyển bằng kết quả thi tốt nghiệp THPT không thay đổi lớn. Tuy nhiên, nhóm ngành y khoa, công nghệ thông tin chất lượng cao, trí tuệ nhân tạo, khoa học dữ liệu, kinh doanh quốc tế và các ngành đang có sức hút mạnh vẫn sẽ duy trì mức cạnh tranh rất cao.
Vì vậy, thay vì cố gắng dự đoán từng phần mười điểm, thí sinh nên xây dựng chiến lược nguyện vọng linh hoạt. Một nguyện vọng mơ ước. Một nguyện vọng phù hợp. Và một nguyện vọng an toàn. Đó vẫn là nguyên tắc quan trọng nhất của mọi mùa tuyển sinh.
Các nghiên cứu về xu hướng phát triển nguồn nhân lực trong thập niên tới cho thấy nhu cầu nhân lực chất lượng cao sẽ tập trung vào công nghệ số, trí tuệ nhân tạo, bán dẫn, năng lượng xanh, logistics, công nghệ sinh học, chăm sóc sức khỏe và giáo dục chất lượng cao. Điều này có nghĩa rằng điểm chuẩn cao chưa chắc đồng nghĩa với triển vọng nghề nghiệp cao. Một ngành học phù hợp với năng lực cá nhân và nhu cầu xã hội dài hạn mới là lựa chọn bền vững.
Điều gì tạo nên một giáo sư thực sự? Năng lực học thuật và tầm ảnh hưởng quốc tế, hay thâm niên công tác và điểm số hồ sơ? Trong bối cảnh giáo dục đại học chuyển mạnh sang mô hình cạnh tranh học thuật quốc tế, tiêu chuẩn tuyển dụng và bổ nhiệm giáo sư (GS) trở thành một chỉ báo quan trọng phản ánh triết lý phát triển đại học của mỗi quốc gia.
Năm 2025, Hội đồng Giáo sư nhà nước xét duyệt 100 ứng viên và bổ nhiệm chính thức 93 giáo sư (theo báo Nhân Dân) - một quy trình tập trung, đồng nhất và phần lớn vận hành theo logic hành chính hơn là logic học thuật.
Khác biệt căn bản nhất giữa hệ thống Việt Nam và Anh quốc nằm ở triết lý đánh giá. Tại Anh quốc, chức danh giáo sư là một vị trí học thuật do từng trường đại học tuyển dụng và bổ nhiệm.
Tiêu chuẩn xét duyệt gắn trực tiếp với năng lực thực tiễn: chất lượng nghiên cứu, khả năng thu hút tài trợ, ảnh hưởng quốc tế và đóng góp chiến lược cho nhà trường. Chỉ riêng năm 2025, các đại học Anh quốc tuyển khoảng 150 giáo sư (theo Jobs.ac.uk), và điều quan trọng không phải số lượng bài báo mà là tác động học thuật thực sự của mỗi công trình.
Trong khi đó, hệ thống Việt Nam đặt nặng vào các điều kiện mang tính thủ tục: số năm công tác, điểm công trình, số nghiên cứu sinh đã hướng dẫn; hay quy đổi định lượng cứng nhắc. Thậm chí, một điều kiện bắt buộc là ứng viên phải từng phát triển ít nhất một chương trình đào tạo được đưa vào sử dụng.
Cách tiếp cận "đếm sản phẩm" này dẫn đến hệ quả khó tránh: các nhà khoa học tính toán "đủ điểm" thay vì tập trung vào nghiên cứu đột phá, chia nhỏ công trình để tăng số lượng công bố, hoặc ưu tiên các đề tài dễ xuất bản thay vì các nghiên cứu dài hạn có giá trị nền tảng.
Vấn đề không phải là tiêu chí định lượng vô nghĩa - trong môi trường học thuật chưa đủ minh bạch, chúng vẫn đóng vai trò hạn chế phong hàm cảm tính. Nhưng khi hệ thống quá lệ thuộc vào chỉ số cơ học mà thiếu đánh giá tổng thể về ảnh hưởng học thuật, môi trường nghiên cứu khó hình thành những công trình mang tầm quốc tế.
Bất cập thứ hai nằm ở cơ chế phát hiện và phát triển nhân tài trẻ. Tại Anh quốc, một học giả có hồ sơ nghiên cứu nổi bật, khả năng thu hút kinh phí lớn và ảnh hưởng quốc tế hoàn toàn có thể được bổ nhiệm giáo sư ở độ tuổi tương đối trẻ, thậm chí không cần đóng góp nhiều vào mảng đào tạo. Tính linh hoạt này tạo ra động lực cạnh tranh mạnh mẽ cho thế hệ nhà khoa học kế tiếp.
Ngược lại, hệ thống Việt Nam vẫn đề cao thâm niên theo lộ trình tuần tự tiến sĩ - phó giáo sư - giáo sư, kèm yêu cầu tối thiểu 6 năm tham gia đào tạo theo tiêu chuẩn của Hội đồng Chức danh nhà nước. Một nhà khoa học trẻ với thành tích quốc tế xuất sắc vẫn có thể phải chờ nhiều năm vì chưa đủ "niên hạn". Trong khi đó, người đáp ứng đầy đủ điều kiện thủ tục nhưng hồ sơ nghiên cứu trung bình vẫn đủ điều kiện được phong chức danh.
Hệ thống hiện tại cũng chưa thực sự khuyến khích nghiên cứu liên ngành và hợp tác quốc tế - hai yếu tố ngày càng quan trọng trong học thuật toàn cầu. Tại Anh quốc, năng lực làm việc với mạng lưới quốc tế và triển khai dự án xuyên lĩnh vực là tiêu chí tuyển dụng phổ biến.
Trong khi đó, các hội đồng ngành hẹp của Việt Nam đôi khi đặt ứng viên nghiên cứu liên ngành vào thế bất lợi khi tiêu chí xét duyệt chưa ghi nhận đúng mức những đóng góp vượt ranh giới chuyên ngành truyền thống.
Ba hệ quả dài hạn có thể thấy rõ nếu hệ thống không đổi mới: động lực sáng tạo học thuật suy giảm khi nhà khoa học tập trung "đáp ứng tiêu chí" hơn là theo đuổi nghiên cứu có tầm ảnh hưởng; nhân tài trẻ bị chậm lại bởi cơ chế nặng tính niên hạn; và khả năng cạnh tranh quốc tế của đại học Việt Nam tiếp tục bị kéo lùi.
