Tổng thống Nga Vladimir Putin hồi cuối tuần ngụ ý rằng cuộc xung đột tại Ukraine có thể sớm "đi đến hồi kết", đồng thời nêu triển vọng về các cuộc đàm phán với Liên minh châu Âu (EU) nhằm thiết lập các thỏa thuận an ninh mới cho một châu Âu thời hậu chiến.
Lãnh đạo Nga nói trước báo giới rằng ông sẵn sàng mở lại các kênh liên lạc với Ukraine và châu Âu, lý tưởng nhất là thông qua cựu thủ tướng Đức Gerhard Schroeder.
"Với cá nhân tôi, ông Schroeder, cựu thủ tướng Đức, là người được ưu tiên hơn", Tổng thống Putin hôm 9/5 phát biểu, khi được hỏi về việc liệu ông có sẵn lòng kết nối với châu Âu hay không.
Cựu thủ tướng 'quyết làm bạn với Nga'
Ông Schroeder, 82 tuổi, là thủ tướng Đức giai đoạn 1998-2005. Thời còn trẻ, ông đã vươn lên từ nghèo khó bằng cách vừa làm nhiều công việc khác nhau vừa theo học trường đêm để trở thành luật sư, trước khi chuyển sang con đường chính trị.
Ông sau đó đạt được nhiều bước thăng tiến kinh ngạc trong đảng Dân chủ Xã hội (SPD) và giành ghế thủ tướng vào năm 1998, lật đổ vị thế độc tôn suốt 16 năm của lãnh đạo đảng Liên minh Dân chủ Cơ đốc giáo (CDU) do Helmut Kohl lãnh đạo.
Trong thời gian nắm quyền, ông tập trung vào việc giảm tỷ lệ thất nghiệp và tái thiết nền kinh tế Đức, đồng thời đưa ra một gói cải cách lao động và phúc lợi theo hướng tự do kinh tế đầy tranh cãi.
Ông chủ trương hạn chế điện hạt nhân, quyết định khiến Đức dần rơi vào phụ thuộc nhiên liệu hóa thạch từ Nga, đặc biệt là khí đốt. Quyết định này đã gây ra nhiều hệ lụy cho Berlin sau khi chiến sự Ukraine nổ ra, khi Đức phải chi rất nhiều tiền để cắt khỏi nguồn cung khí đốt từ Nga.
Nền kinh tế Đức trở nên trì trệ trong nhiệm kỳ thứ hai của ông Schroeder, khiến SPD thất bại trong cuộc bầu cử năm 2005 và ông phải rời khỏi ghế thủ tướng. Ngày 9/12/2005, 17 ngày sau khi rời nhiệm sở, Schroeder nhận được cuộc gọi từ Tổng thống Nga Vladimir Putin, người đề nghị ông làm chủ tịch hội đồng quản trị Nord Stream, công ty do Nga kiểm soát, phụ trách xây dựng đường ống dẫn khí đốt dưới biển đầu tiên nối trực tiếp Nga và Đức.
"Ngài sợ làm việc với chúng tôi à?", ông Putin hỏi đùa. Ông Schroder tỏ ra lưỡng lự, bởi dự án đường ống Nord Stream được nhất trí trong những tuần cuối nhiệm kỳ thủ tướng của ông. Nhưng cựu thủ tướng Schroder cuối cùng đã chấp nhận lời đề nghị, bởi ông là một trong những người ủng hộ mạnh mẽ nhất cho dự án.
Ông còn có ghế trong hội đồng quản trị tập đoàn dầu khí quốc doanh Rosneft của Nga trước khi từ bỏ vị trí này vào năm 2022, thời điểm chiến sự Ukraine bùng phát.
Dù vậy, Schroder vẫn duy trì mối quan hệ thân thiết với Tổng thống Putin. Kể từ khi Nga phát động chiến dịch tại Ukraine, cựu thủ tướng Đức đã đi ngược lại quan điểm của hầu hết các lãnh đạo phương Tây và phải đối mặt làn sóng chỉ trích ở trong nước.
"Ông ấy đã lợi dụng danh tiếng và ảnh hưởng của ghế thủ tướng và biến mình thành đại diện cho lợi ích của Nga để làm giàu", cựu bộ trưởng môi trường Đức Norbert Rottgen nói về Schroder.
Quốc hội Đức hồi tháng 5/2022 tước các đặc quyền của cựu thủ tướng Schroeder, như được cấp văn phòng từ ngân sách nhà nước, sau khi ông từ chối công khai lên án Nga.
Dù vậy, Schroeder vẫn khẳng định ông "không mắc sai lầm nào hết" và ông luôn ủng hộ quan điểm làm bạn với nước Nga. "Với tư cách thủ tướng, tôi thực sự đã cố gắng thúc đẩy mối quan hệ với Nga", ông nói.
Mối quan hệ với Tổng thống Putin
Ông Schroeder nhậm chức thủ tướng vào đúng nhiệm kỳ Tổng thống đầu tiên của ông Putin và đôi bên vẫn duy trì mối quan hệ nồng ấm suốt nhiều năm qua.
Hồi năm 2004, cựu thủ tướng Đức gọi Tổng thống Nga là "một người dân chủ thực thụ", đồng thời khẳng định bản thân "hoàn toàn tin tưởng rằng Tổng thống Putin muốn biến Nga thành một quốc gia dân chủ và ông ấy đang làm điều đó với niềm tin mãnh liệt".
Trong một cuốn sách của mình, Schroeder đã chia sẻ về mối quan hệ giữa ông với lãnh đạo Nga, người từng là điệp viên Ủy ban An ninh Quốc gia (KGB) tại Đông Đức vào những năm 1980 và rất thành thạo tiếng Đức.
"Điều quan trọng nhất trong một tình bạn là đồng điệu về ngôn ngữ", ông Schroeder, nói. "Nó làm mọi thứ trở nên dễ dàng hơn".
Ông Schroeder đã chỉ trích các động thái của phương Tây áp đặt lệnh trừng phạt lên Nga và loại nước này khỏi nhóm G8. Ông còn ủng hộ lập luận của Điện Kremlin khi so sánh việc Nga sáp nhập bán đảo Crimea với việc NATO can thiệp vào Kosovo thuộc Serbia năm 1999, sự kiện mà chính ông đã góp phần dẫn dắt khi còn là thủ tướng Đức.
Cựu lãnh đạo Đức được cho là đã dự tiệc sinh nhật của Tổng thống Putin ở Moskva vào năm 2014, chỉ vài tháng sau khi Nga sáp nhập bán đảo Crimea.
Phản ứng của châu Âu
Đề xuất của Tổng thống Putin về việc để cựu thủ tướng Schroeder làm trung gian hòa giải các cuộc đàm phán giữa Nga và EU đã nhanh chóng vấp phải phản đối từ giới chức châu Âu.
Các quan chức này bày tỏ lo ngại rằng ông Schroeder không có mức độ khách quan cần thiết để đóng vai trò trung gian. Theo họ, đề xuất này chỉ là một kế hoạch khác của Nga nhằm chia rẽ liên minh phương Tây.
Một người hòa giải "không thể là bạn thân của ông Putin", Michael Roth, cựu nghị sĩ đảng SPD kiêm Chủ tịch Ủy ban Đối ngoại Đức, nói với báo Tagesspiegel.
Bộ trưởng phụ trách các vấn đề châu Âu của Đức Gunther Krichbaum cho rằng cựu thủ tướng Schroeder không có đủ uy tín để trở thành một "người trung gian trung thực".
"Ông ấy chắc chắn chịu ảnh hưởng mạnh từ ông Putin. Tình bạn thân thiết có thể là điều hợp lẽ ở bất kỳ đâu trên thế giới, nhưng chúng không giúp người ta trở thành một bên trung gian không thiên vị", Krichbaum nói.
Ngoại trưởng Estonia Margus Tsahkna hôm 11/5 cũng lên tiếng bác bỏ ý tưởng của Tổng thống Putin.
"Việc đưa ông Gerhard Schroeder làm trung gian hòa giải là ý tưởng của ông Putin. Tôi tin rằng họ khá thân thiết với nhau. Gerhard Schroeder sẽ không đại diện cho châu Âu", Ngoại trưởng Tsahkna phát biểu.
Đại diện cấp cao về chính sách đối ngoại của EU Kaja Kallas cũng gạt bỏ ý tưởng cựu thủ tướng Schroeder sẽ là người kết nối giữa châu Âu với Nga để khỏa lấp các bất đồng.
"Nếu chúng ta trao cho Nga quyền chỉ định người thương thảo thay mặt mình, thì bạn biết đấy, đó sẽ là một quyết định không mấy khôn ngoan", bà nói trước phóng viên khi đến dự cuộc họp của các ngoại trưởng EU tại Brussels, Bỉ. "Vì Schroeder từng vận động hành lang cho các công ty nhà nước Nga, nên ông ấy sẽ ở thế vừa đá bóng vừa thổi còi".
Tin Gốc: Vnexpress
