Bác sĩ chuyên khoa 2 Châu Thị Anh, phụ trách Khoa Dinh dưỡng, Bệnh viện đa khoa Xuyên Á TP.HCM, cho biết giá trị dinh dưỡng của trái cây phụ thuộc nhiều yếu tố như độ tươi, mùa vụ, giống cây, cách bảo quản, thời gian vận chuyển, phương pháp canh tác…, chứ không nằm ở nguồn gốc nhập khẩu hay nội địa.
Một ví dụ điển hình:
Dinh dưỡng
Năng lượng (kcal)
Chất xơ (g)
Vitamin C (mg)
Theo bác sĩ Châu Thị Anh, có thể thấy ổi nội địa giàu vitamin C vượt trội, cao gấp nhiều lần táo nhập khẩu, hàm lượng chất xơ và kali của ổi cũng cao hơn.
Tương tự đu đủ, thanh long, xoài, cam, bưởi nội địa có giá trị dinh dưỡng rất tốt. Nhiều loại trái cây nhiệt đới của Việt Nam giàu carotenoid, vitamin C và polyphenol hơn một số loại trái cây ôn đới nhập khẩu. Điều quan trọng là sự đa dạng và độ tươi, không phải “nhập khẩu” hay “nội địa”.
Trái cây nhập khẩu
Ưu điểm: Đa dạng chủng loại quanh năm, một số loại có tiêu chuẩn bảo quản và truy xuất nguồn gốc tốt, hình thức đẹp, đồng đều.
Nhược điểm: Giá thành cao, có thể giảm độ tươi do vận chuyển dài ngày. Trái cây nhập khẩu thường phải thu hoạch sớm, bảo quản lạnh dài ngày, vận chuyển đường biển hoặc đường hàng không, lưu kho trước khi bán. Quá trình này có thể làm giảm một số chất dinh dưỡng nhạy cảm như vitamin C, folate, một số chất chống oxy hóa. Ví dụ vitamin C giảm dần theo thời gian bảo quản, trái cây càng để lâu càng giảm độ tươi và hương vị tự nhiên.
Không phải mọi trái cây nhập khẩu đều “nhiều hóa chất”, nhưng để kéo dài thời gian bảo quản, nhiều loại có thể được phủ sáp thực phẩm, xử lý chống nấm mốc, bảo quản khí quyển điều chỉnh, dùng chất làm chậm chín. Các biện pháp này được phép trong giới hạn an toàn ở nhiều quốc gia, nhưng người tiêu dùng nên rửa kỹ, gọt vỏ khi cần, mua từ nguồn uy tín.
Trái cây nội địa theo mùa
Ưu điểm: Trong khi đó, trái cây địa phương theo mùa thường được thu hoạch gần thời điểm tiêu thụ, ít thời gian lưu kho, giữ được độ tươi và mùi vị tốt hơn, giá hợp lý. Nhiều loại rất giàu vitamin và chất chống oxy hóa, hương vị tự nhiên đậm hơn khi đúng mùa.
Nhược điểm: Chất lượng không đồng đều nếu nguồn cung kém kiểm soát, một số nơi có nguy cơ lạm dụng thuốc bảo vệ thực vật, khó bảo quản lâu.
Theo bác sĩ Châu Thị Anh, trái cây nhập khẩu không mặc nhiên giàu dinh dưỡng hơn trái cây nội địa. Trong nhiều trường hợp, trái cây địa phương theo mùa có thể tươi hơn, giữ vitamin tốt hơn, giá hợp lý hơn, phù hợp nhu cầu dinh dưỡng hằng ngày. Điều quan trọng nhất không phải “hàng ngoại hay hàng nội”, mà là độ tươi, sự đa dạng, khẩu phần hợp lý và nguồn thực phẩm an toàn.
“Do đó dù là trái cây nội địa hay nhập khẩu thì cũng đều chú ý mua nơi uy tín, rửa kỹ dưới vòi nước, tránh chạy theo hình thức quá bóng đẹp bất thường”, bác sĩ Châu Thị Anh khuyến cáo.
Theo các chuyên gia, tâm lý chủ quan khiến nhiều bệnh lý tiêu hóa được phát hiện ở giai đoạn muộn - Ảnh: Thu Cúc TCI
Trong nhiều năm, người bệnh xuất hiện tình trạng nuốt vướng kéo dài và từng điều trị theo hướng trào ngược dạ dày thực quản. Tuy nhiên, các triệu chứng vẫn tái diễn khiến anh quyết định thực hiện thăm khám chuyên sâu.
Trên thực tế, không ít bệnh lý tiêu hóa có thể xuất hiện từ độ tuổi khá sớm. Bên cạnh các bệnh lý lành tính, nhiều tổn thương tiền ung thư hoặc các bất thường tại đường tiêu hóa cũng có thể hình thành trong nhiều năm trước khi biểu hiện thành triệu chứng rõ ràng.
Các chuyên gia cho rằng, các yếu tố như thức khuya, căng thẳng, ít vận động và chế độ ăn uống thiếu lành mạnh có thể làm gia tăng nguy cơ bệnh lý tiêu hóa ở người trẻ.
Không phải mọi người trẻ đều cần nội soi tiêu hóa định kỳ. Tuy nhiên, theo các chuyên gia, việc thăm khám chuyên khoa là cần thiết khi xuất hiện các triệu chứng kéo dài hoặc các yếu tố nguy cơ đáng lưu ý.
Trong trường hợp của bệnh nhân V.T.D., triệu chứng nuốt vướng kéo dài nhiều năm chính là lý do khiến người bệnh được khuyến cáo thực hiện các thăm dò chuyên sâu hơn.
Theo các bác sĩ, đây là một trong những dấu hiệu không nên bỏ qua, đặc biệt khi triệu chứng kéo dài hoặc không cải thiện sau điều trị.
Người trẻ tuổi nên chủ động thăm khám khi xuất hiện các triệu chứng kéo dài như nuốt vướng, đau bụng, đầy bụng, rối loạn đại tiện, đi ngoài ra máu hoặc sụt cân không rõ nguyên nhân.
Bên cạnh đó, những người có tiền sử gia đình mắc ung thư đường tiêu hóa, từng phát hiện polyp hoặc mắc các bệnh lý tiêu hóa mạn tính cũng thuộc nhóm cần được theo dõi chặt chẽ hơn.
Cùng với sự thay đổi của mô hình bệnh tật, công nghệ nội soi tiêu hóa cũng không ngừng phát triển nhằm nâng cao khả năng phát hiện và đánh giá tổn thương.
Theo các chuyên gia, ở người trẻ, mục tiêu của nội soi không chỉ dừng lại ở việc tìm kiếm các tổn thương nghiêm trọng mà còn giúp làm rõ nguyên nhân của những triệu chứng kéo dài, từ đó xây dựng hướng điều trị và theo dõi phù hợp.
Tại Thu Cúc TCI, siêu nội soi Endocyto 520x đang được ứng dụng nhằm hỗ trợ bác sĩ khảo sát tổn thương ở nhiều cấp độ khác nhau. Theo thông tin từ nhà sản xuất Olympus, hệ thống có khả năng phóng đại hình ảnh lên tới 520 lần, hỗ trợ quan sát từ bề mặt niêm mạc, hệ vi mạch đến các đặc điểm ở cấp độ tế bào.
PGS.TS.BS Masashi Misawa trực tiếp thực hiện nội soi tiêu hóa trong sự kiện đào tạo - Ảnh: Thu Cúc TCI
Bên cạnh đó, Endocyto 520x còn được tích hợp nhiều nền tảng hình ảnh như TXI (Texture and Color Enhancement Imaging), NBI (Narrow Band Imaging), EDOF (Extended Depth of Field) và RDI (Red Dichromatic Imaging). Kết hợp hình ảnh 4K và AI thời gian thực nhằm hỗ trợ nhận diện các vùng nghi ngờ trong quá trình nội soi.
Theo TTƯT.PGS.TS.BS Vũ Văn Khiên, việc bổ sung thêm dữ liệu hình ảnh từ nhiều công nghệ khác nhau giúp bác sĩ có thêm cơ sở để đánh giá tổn thương trong quá trình thăm khám.
TTUT. PGS. TS Vũ Văn Khiên và PGS.TS.BS Masashi Misawa thảo luận trong phiên thực hành - Ảnh: Thu Cúc TCI
Hình ảnh 4K sắc nét giúp các bác sĩ quan sát chi tiết đường tiêu hóa - Ảnh: Thu Cúc TCI
Song song với việc triển khai công nghệ, ngày 19 - 20/06, Thu Cúc TCI đã tổ chức sự kiện hội thảo khoa học "Cập nhật công nghệ siêu nội soi Endocyto từ Nhật Bản" với sự tham gia của PGS.TS.BS Masashi Misawa - Phó Giáo sư tại Bệnh viện Bắc Yokohama, Đại học Showa (Nhật Bản).
Chương trình tập trung vào việc cập nhật các xu hướng nội soi hiện đại, đồng thời trao đổi trực tiếp trên nhiều trường hợp lâm sàng thực tế nhằm nâng cao năng lực phát hiện và đánh giá tổn thương tiêu hóa.
Sự kiện đào tạo Endocyto 19-20/06 có sự góp mặt của PGS.TS.BS Masashi Misawa - Ảnh: Thu Cúc TCI
Theo các chuyên gia, trường hợp của bệnh nhân V.T.D. là lời nhắc nhở rằng các triệu chứng tiêu hóa kéo dài không nên được xem nhẹ chỉ vì người bệnh còn trẻ.
Việc thăm khám đúng thời điểm, kết hợp với các phương pháp đánh giá phù hợp, có thể giúp phát hiện sớm các bất thường và xây dựng kế hoạch theo dõi hiệu quả hơn.
Cục Phòng bệnh cho hay theo bản tin công khai mới nhất của Tổ chức Y tế thế giới (WHO), trên tàu MV Hondius đã ghi nhận 8 trường hợp, trong đó có 3 trường hợp tử vong; 6 trường hợp được xét nghiệm xác định nhiễm vi rút Hanta, đều được xác định là chủng vi rút Andes (ANDV).
WHO đánh giá mức độ nguy cơ đối với hành khách và thủy thủ đoàn trên tàu là ở mức trung bình, trong khi mức độ nguy cơ đối với dân số toàn cầu là ở mức thấp. Tổ chức Y tế thế giới cũng nhấn mạnh hình thức lây truyền của vi rút Hanta khác với COVID-19. WHO tiếp tục theo dõi diễn biến dịch tễ và cập nhật đánh giá nguy cơ.
Về nguồn lây, Tổ chức Y tế thế giới cho biết hiện vẫn đang tiếp tục điều tra. Các chuyên gia của WHO hướng đến giả thuyết hiện nay là ca bệnh đầu tiên có thể đã nhiễm vi rút trong quá trình tiếp xúc với môi trường hoặc chuột nhiễm vi rút thông qua hoạt động du lịch ngoài trời, trước khi lên tàu; sau đó việc lây truyền hạn chế từ người sang người có thể đã diễn ra trên tàu qua quá trình tiếp xúc gần và kéo dài.
Do chưa có kết luận điều tra cuối cùng, người dân không nên suy diễn nguồn lây từ tàu, thực phẩm, nước uống hoặc các yếu tố khác khi chưa có thông tin chính thức.
Theo WHO, trong bối cảnh chùm ca bệnh hiện nay, những người có mặt trên tàu và các chuyến bay liên quan được khuyến cáo theo dõi sức khỏe trong 42 ngày sau lần có nguy cơ phơi nhiễm cuối cùng.
Cần theo dõi các triệu chứng ban đầu, bao gồm đau đầu, chóng mặt, ớn lạnh, sốt, đau cơ và các vấn đề về đường tiêu hóa như buồn nôn, nôn mửa, tiêu chảy và đau bụng, và thường xuyên vệ sinh tay.
Đối với người tiếp xúc nguy cơ cao, Tổ chức Y tế thế giới khuyến cáo theo dõi chủ động và cách ly tại nhà hoặc cơ sở phù hợp trong 42 ngày sau lần phơi nhiễm cuối cùng. Cơ quan này không khuyến cáo cách ly đối với người tiếp xúc nguy cơ thấp, nhóm này cần tự theo dõi sức khỏe và đi khám khi xuất hiện triệu chứng.
Đến nay chưa ghi nhận công dân Việt Nam có liên quan đến chùm ca bệnh nêu trên. Cục Phòng bệnh đã có văn bản đề nghị các địa phương tăng cường giám sát tại cửa khẩu, giám sát tại cơ sở khám bệnh, chữa bệnh; vệ sinh, khử khuẩn phương tiện; xử lý véc tơ, diệt chuột và chủ động các biện pháp phòng, chống bệnh phù hợp.
Đối với Việt Nam, bệnh do vi rút Hanta không phải là vấn đề hoàn toàn mới trong giám sát dịch tễ. Tuy nhiên qua rà soát thông tin khoa học hiện có, Việt Nam chưa ghi nhận ca bệnh do chủng vi rút Andes.
Một số nghiên cứu trước đây tại Việt Nam chủ yếu ghi nhận bằng chứng liên quan đến một số chủng vi rút Hanta khác, như vi rút Seoul hoặc các vi rút Hanta phát hiện trên động vật. Vì vậy người dân không hoang mang, lo lắng, cần theo dõi thông tin chính thống, không suy diễn chùm ca bệnh trên tàu du lịch quốc tế thành nguy cơ dịch lan rộng trong cộng đồng tại Việt Nam.
Cục Phòng bệnh Bộ Y tế khuyến cáo người dân tiếp tục thực hiện vệ sinh môi trường, phòng chống chuột để phòng mắc các bệnh lây truyền từ chuột sang người theo khuyến cáo.
Trường hợp sau khi tiếp xúc với chuột, chất thải của chuột hoặc khu vực có dấu vết chuột mà xuất hiện các biểu hiện như sốt, đau cơ, mệt mỏi, rối loạn tiêu hóa, ho, tức ngực hoặc khó thở, người dân cần đến cơ sở y tế kịp thời và thông báo tiền sử tiếp xúc để được tư vấn, khám, chẩn đoán và điều trị phù hợp.
Cục Phòng bệnh Bộ Y tế sẽ tiếp tục phối hợp với WHO và các cơ quan liên quan để cập nhật diễn biến tình hình, đánh giá nguy cơ và triển khai các biện pháp đáp ứng phù hợp, kịp thời thông tin cho người dân khi có diễn biến mới.
Điều này là do cơ thể sau tuổi 35 đã bắt đầu giảm khối cơ, giảm mật độ xương và khả năng phục hồi chậm hơn. Đây là những thay đổi tự nhiên do ảnh hưởng của tuổi tác, theo chuyên trang sức khỏe Healthline (Mỹ).
Bên cạnh đó, khả năng phối hợp giữa hệ thần kinh và cơ bắp không còn linh hoạt như trước, khiến việc giữ thăng bằng khó hơn. Những yếu tố này kết hợp lại làm tăng nguy cơ đau cơ, bong gân hoặc té ngã khi tập luyện, đặc biệt là khi thực hiện các động tác nhanh hoặc phức tạp.
Để giảm nguy cơ chấn thương khi tập luyện, người sau tuổi 35 cần lưu ý những điều sau:
Sau 35 tuổi, nhiều người bắt đầu gặp các vấn đề sức khỏe như đau khớp, tim mạch hoặc loãng xương. Những yếu tố này có thể ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng vận động và làm tăng nguy cơ chấn thương nếu tập không phù hợp.
Vì vậy, không nên áp dụng một chương trình tập luyện giống nhau cho tất cả mọi người. Việc lựa chọn bài tập cần dựa trên tình trạng sức khỏe cá nhân. Thậm chí, trong một số trường hợp, nên tham khảo ý kiến chuyên gia để đảm bảo an toàn.
Khởi động là bước rất quan trọng, đặc biệt với người trên 35 tuổi. Lúc này, cơ và gân không còn đàn hồi tốt như trước. Bắt đầu tập luyện một cách đột ngột mà bỏ qua khởi động có thể dẫn đến căng cơ hoặc rách cơ.
Khởi động giúp tăng lưu lượng máu đến các nhóm cơ, làm nóng khớp và chuẩn bị cơ thể cho vận động. Thay vì chỉ kéo giãn cơ nhẹ thì nên ưu tiên các động tác khởi động như xoay khớp, đi bộ nhanh hoặc các bài kích hoạt cơ nhẹ. Cách này giúp cơ thể vào guồng vận động một cách an toàn trước khi bước vào bài tập chính.
Khi tập luyện, kỹ thuật đúng luôn quan trọng hơn việc nâng nặng hay tập nhiều. Một động tác sai có thể gây áp lực lớn lên khớp và cơ, dẫn đến chấn thương.
Ngoài ra, lắng nghe cơ thể cũng rất cần thiết. Nếu xuất hiện cơn đau bất thường, đặc biệt là đau nhói hoặc kéo dài, thì nên dừng tập và điều chỉnh lại. Cố gắng chịu đau để tập tiếp có thể khiến tình trạng nghiêm trọng hơn.
Tập luyện đều đặn với cường độ vừa phải thường mang lại hiệu quả tốt hơn so với tập rất nặng nhưng không thường xuyên. Các nghiên cứu cho thấy duy trì thói quen vận động ổn định giúp giảm nguy cơ té ngã và chấn thương rõ rệt.
Môi trường tập luyện cũng ảnh hưởng lớn đến nguy cơ chấn thương. Sàn trơn, không gian chật hoặc giày không phù hợp đều có thể làm tăng nguy cơ té ngã hoặc chấn thương cổ chân. Đặc biệt, khi khả năng giữ thăng bằng giảm theo tuổi tác, những yếu tố này càng trở nên quan trọng, theo Healthline.
