Tối 17/5, Cục Phòng bệnh (Bộ Y tế) cho biết, theo thông báo của Tổ chức Y tế thế giới (WHO) ngày 17/5/2026, dịch bệnh sốt xuất huyết do virus Ê – bô – la (gọi tắt là bệnh Ebola) do chủng Bundibugyo của virus Ebola tại Cộng hòa Dân chủ Công gô và Uganda đã được xác định là sự kiện y tế công cộng khẩn cấp gây quan ngại quốc tế.
Đây là cảnh báo y tế quan trọng để các quốc gia tăng cường giám sát, phát hiện sớm và chuẩn bị ứng phó, tuy nhiên không có nghĩa là dịch đã lan rộng toàn cầu.
Theo thông tin từ WHO, tính đến ngày 16/5/2026, tại Cộng hòa Dân chủ Công gô đã ghi nhận 8 trường hợp mắc bệnh được khẳng định bằng xét nghiệm, 246 trường hợp nghi ngờ và 80 trường hợp tử vong nghi ngờ có liên quan tại tỉnh Ituri.
Tại Uganda, ghi nhận 2 trường hợp mắc bệnh được khẳng định bằng xét nghiệm, trong đó có 1 trường hợp tử vong tại Kampala; cả hai trường hợp đều là người đi từ Cộng hòa Dân chủ Công gô .
Bệnh Ebola là bệnh truyền nhiễm nguy hiểm, có thể gây bệnh nặng và tử vong. Bệnh lây qua tiếp xúc trực tiếp với máu, dịch cơ thể của người mắc bệnh hoặc người tử vong do Ebola; hoặc qua đồ vật, bề mặt bị nhiễm dịch cơ thể của người bệnh.
Các dấu hiệu thường gặp khi nhiễm vi rút gồm: sốt, mệt mỏi, đau đầu, đau cơ, đau họng, nôn, tiêu chảy, đau bụng, phát ban; một số trường hợp có thể có biểu hiện xuất huyết. Thời gian ủ bệnh thường từ 2 đến 21 ngày.
Bộ Y tế đang theo dõi chặt chẽ diễn biến dịch bệnh, cập nhật thường xuyên thông tin từ WHO, cơ quan đầu mối thực hiện Điều lệ Y tế quốc gia và tăng cường giám sát tại các cơ sở y tế và kiểm dịch y tế tại các cửa khẩu.
Bộ Y tế khuyến cáo người dân không hoang mang, theo dõi thông tin chính thức từ Bộ Y tế và Tổ chức Y tế thế giới.
Người đi về từ khu vực đang có dịch cần tự theo dõi sức khỏe trong 21 ngày. Không tiếp xúc trực tiếp với người có triệu chứng nghi ngờ mắc bệnh Ebola, máu, dịch cơ thể hoặc đồ dùng của người bệnh.
Khi có biểu hiện sốt, mệt mỏi, đau đầu, đau cơ, nôn, tiêu chảy hoặc xuất huyết sau khi đi về từ vùng có dịch, cần đến ngay cơ sở y tế và thông báo lịch sử đi lại, tiếp xúc để được hướng dẫn kịp thời.
Theo đầu bếp Vũ Nhất Thông, Trung tâm Eric Cooking Class, TP HCM, sự đối lập này không bắt nguồn từ khả năng tính toán của thực khách mà là kết quả của 5 cơ chế tâm lý trong hành vi tiêu dùng.
Ông Thông phân tích, cách trình bày và định giá của mô hình xiên nướng đã tác động trực tiếp đến quyết định gọi món của khách hàng qua các yếu tố sau.
Những khoản chi nhỏ ít tạo áp lực
Trong kinh tế học hành vi, khách hàng thường trải qua "nỗi đau khi chi tiền" khi đối mặt với một khoản tiền lớn. Con số 199.000 đồng cho một đĩa thịt tạo rào cản tâm lý, khiến họ tính toán xem món ăn có đáng tiền hay không. Ngược lại, mức giá 15.000 - 20.000 đồng của mỗi que xiên tạo cảm giác đây chỉ là khoản chi nhỏ lẻ. Khách hàng ít cảm thấy áp lực tài chính nên quyết định gọi món diễn ra gần như tức thì, dẫn đến việc tổng hóa đơn bị đẩy lên cao.
Nếu gọi một đĩa thịt tảng lớn, thực khách chỉ có một trải nghiệm duy nhất. Nhưng với thực đơn hàng chục loại xiên nướng, khách hàng được trao quyền tự do kết hợp (mix & match). Việc tự tay chọn từng xiên tạo ra cảm giác tò mò, biến việc gọi món thành một trải nghiệm khám phá. Khi đó, sự tập trung của não bộ chuyển hướng sang sự đa dạng của món ăn thay vì nhẩm tính số tiền đã tiêu.
Xiên nướng tạo cảm giác phần ăn nhiều hơn
Đây là bẫy thị giác trong ngành ẩm thực. Cùng một khối lượng thịt 200 gram, nếu trải trên đĩa phẳng sẽ tạo cảm giác ít ỏi. Tuy nhiên, khi lượng thịt này được chia nhỏ, xiên vào que tre và xen kẽ cùng rau củ, phần ăn trông sẽ có cảm giác đầy đặn hơn. Thực khách sẽ nghĩ mình nhận được lượng đồ ăn nhiều hơn so với thực tế.
Ăn từng xiên khiến bữa ăn hấp dẫn hơn
Việc ăn theo xiên tạo ra một nhịp điệu lặp lại: cầm lên, cắn, nhai và bỏ que xuống. Chu trình ngắn này mang lại cảm giác hoàn thành mục tiêu liên tục, thúc đẩy thực khách chuyển ngay sang que tiếp theo mà ít có khoảng nghỉ để cảm thấy no hay ngán, khác biệt hoàn toàn với việc phải ngồi cắt và nhai một phần thịt lớn.
Các bữa ăn của người Việt thường mang tính tập thể. Việc chia một đĩa thịt lớn cho nhiều người thường gây bất tiện. Xiên nướng giải quyết vấn đề này bằng tính "cá nhân hóa". Mỗi người có thể chọn đúng hương vị mình thích, việc chia sẻ trở nên văn minh, công bằng, từ đó kích thích nhóm khách đông người gọi thức ăn nhiều hơn.
Thiết kế thực đơn tác động đến quyết định gọi món
Chủ quán thường cài cắm các xiên rau củ giá rẻ (5.000 - 8.000 đồng) vào thực đơn để tạo "mỏ neo" tâm lý, khiến khách mặc định mặt bằng giá của quán rất thấp. Các loại rau củ này còn đóng vai trò làm mới khẩu vị, giúp khách đỡ ngán và tiếp tục ăn thịt. Bên cạnh đó, việc đặt các món cao cấp (ví dụ bò Wagyu 50.000 đồng) cạnh món trung bình (bò Mỹ 25.000 đồng) sẽ tạo hiệu ứng so sánh, thúc đẩy khách hàng chọn món 25.000 đồng vì cho rằng đây là một món hời.
Dù các hiệu ứng tâm lý giúp tăng trải nghiệm và doanh thu, đầu bếp Vũ Nhất Thông nhấn mạnh chất lượng món ăn vẫn là yếu tố cốt lõi. Việc lạm dụng rau củ để độn món ăn hoặc sử dụng nguyên liệu kém chất lượng tẩm ướp đậm vị có thể lừa được cảm giác của khách trong lần đầu, nhưng vị giác sẽ quyết định việc họ có quay lại hay không.
"Kinh doanh ẩm thực không chỉ là bán một xiên thịt mà là tạo ra trải nghiệm khiến thực khách hài lòng. Chất lượng thực sự mới là yếu tố định đoạt thành công lâu dài của nhà hàng", ông khẳng định.
Ít ai nghĩ lá tre trước đây rụng bỏ đi giờ thành hàng xuất khẩu, được bán với giá khá đắt. Lá tre Việt Nam được ưa chuộng ở nước ngoài do chất lượng tốt và có mùi thơm đặc trưng.
oại lá tre được thu mua để xuất khẩu là tre bát độ (hay còn gọi là bương). Tre bát độ rất khác với lá tre thường. Chúng có kích cỡ to hơn hẳn.
Tre bát độ là loại cây mọc hoang, xuất hiện rất nhiều ở vùng cao và cả đồng bằng. Hiện ở Yên Bái, Bắc Giang, Thanh Hóa, Sóc Sơn - Hà Nội... có rất nhiều người dân trồng tre bát độ để xuất khẩu.
Tre bát độ, hay còn gọi là cây bương, là loại cây mọc hoang, được trồng rất nhiều ở vùng cao và cả đồng bằng. Trước người dân trồng tre bát độ chỉ dùng cây còn lá thì bỏ đi. Nhưng vài năm lại đây, lá tre bát độ tươi và khô lại trở thành mặt hàng xuất khẩu, đem lại thu nhập khả quan cho người dân.
Trên chợ mạng và các group bán hàng online, rất nhiều tiểu thương công khai thu mua lá tre bát độ với số lượng không giới hạn và giá không hề rẻ. Họ thu mua rồi bán lại cho các thương lái xuất khẩu sang Đài Loan với giá 10.000 đồng/kg lá tre tươi và 40.000 đồng/kg lá tre khô.
Lá tre bát độ có kích cỡ to hơn hẳn lá tre thường. Chúng được làm sạch bằng phương pháp tự nhiên, không dùng hóa chất nên được xuất khẩu ra nước ngoài để làm vật liệu gói bánh, gói thực phẩm...
Đáng chú ý tên các sàn thương mại điện tử quốc tế như Alibaba, lá tre được chào bán với mức giá khá đa dạng. Với đơn hàng số lượng lớn từ vài trăm kg, giá lá tre tươi hoặc khô phổ biến khoảng 1-5 USD/kg (26.000-132.000 đồng/kg), tùy chủng loại và quy mô đặt mua. Một số sản phẩm bán lẻ hoặc loại đặc thù có giá cao hơn, dao động 6-7 USD/kg (157.000-185.000 đồng/kg), thậm chí 10 USD/kg (263.000 đồng/kg).
Hạt vải khô
Năm 2020, Theo thông tin từ Thương vụ Việt Nam tại Nhật Bản, các lô vải sang quốc gia này được đóng hộp nhỏ 200g với giá là 537 yên (tương đương hơn 110.000 đồng). Như vậy, ước chừng 1kg vải thiều Việt Nam được bán tại Nhật có giá lên đến hơn 500.000 đồng.
Không chỉ quả vải, mà điều bất ngờ là hạt vải cũng đóng gói bán với giá đắt. Trên trang thương mại điện tử Alibaba, một túi hạt vải khô có giá từ 5 đến 20 USD (tương đương khoảng 116.000 đến 460.000 đồng), tùy theo khối lượng từ 100 đến 500 gram. Theo đó, những công dụng được người bán đề cập đến là để làm đẹp, chăm sóc sức khỏe, dược liệu khô,…
Bên cạnh đó, trên nhiều trang bán hàng trực tuyến tại Nhật, 5 hạt vải khô có giá 150.000 đồng. Nghe đến đây chắc hẳn người Việt Nam nào cũng bất ngờ, thậm chí có phần nuối tiếc khi nhận ra từ trước đến nay, bản thân đã vứt đi cả một núi tiền mà không hề hay biết.
Vụ việc xảy ra tại một khu dân cư ở quận Linping, thành phố Hàng Châu, tỉnh Chiết Giang, Trung Quốc. Một người đàn ông họ Zhang cho biết con gái 9 tuổi của ông và một bé gái khác cùng tuổi đang đi thang máy thì thang đột nhiên bị hỏng và dừng lại, khiến cả 2 bị mắc kẹt trong không gian kín gần 2 tiếng đồng hồ. Trong thời gian đó, vì sợ hãi, các em liên tục nhấn nút gọi khẩn cấp với hy vọng có người đến cứu.
Sau khi xem lại đoạn phim giám sát, người ta phát hiện ra rằng 2 cô gái đã nhấn nút khẩn cấp ít nhất 35 lần trong suốt sự việc, một số phụ huynh cho rằng con số thực tế có thể lên tới 50 lần.
Đoạn clip cho thấy 2 cô bé đi đi lại lại trong thang máy chật hẹp, liên tục cố gắng gọi giúp đỡ, rõ ràng là trong trạng thái vô cùng lo lắng.
Ông Zhang cho biết, sau khi xác nhận các em nhỏ bị mắc kẹt vào tối hôm đó, gia đình đã khẩn trương liên hệ với ban quản lý tòa nhà và nhân viên bảo trì thang máy để xử lý tình huống. Nhân viên bảo trì cuối cùng đã mở cửa thang máy lúc 7h36 tối và giải cứu 2 bé gái.
Theo hồ sơ bảo trì, sự cố xảy ra do bộ tiếp điểm thang máy bị hỏng và ban quản lý tòa nhà chỉ thông báo cho công ty bảo trì lúc 7h17 tối.
Tuy nhiên, điều mà các bậc phụ huynh thực sự không thể chấp nhận được không phải là sự cố thang máy mà là sự thờ ơ rõ ràng đối với con cái họ khi chúng kêu cứu.
Ông Zhang cho biết con gái ông sau đó nói rằng cô bé đã nhiều lần gọi điện cầu cứu thông qua hệ thống gọi khẩn cấp, nhưng không ai đến kiểm tra. Ngày hôm sau, sau khi xem lại đoạn clip giám sát tại văn phòng quản lý tòa nhà, mẹ của 2 cô bé không kìm được nước mắt.
Mẹ của đứa trẻ tiết lộ rằng nhân viên bảo vệ trực ca đã nghe cuộc gọi cầu cứu, nhưng dường như nhầm đó là trò đùa của một đứa trẻ và thậm chí còn cúp máy. Điều đau lòng hơn nữa là khi cha mẹ xem lại đoạn clip trong phòng giám sát sau đó, họ thấy đứa trẻ bị mắc kẹt trong thang máy nghe thấy loáng thoáng tiếng động bên ngoài và vẫy tay về phía màn hình một cách phấn khích, nghĩ rằng gia đình đã tìm thấy mình.
Điều đáng chú ý là thang máy bị hỏng chỉ cách phòng điều khiển cứu hỏa của khu dân cư vài mét, gần như chỉ cách nhau một bức tường. Cha mẹ các bé gái thắc mắc tại sao, kể từ khi tín hiệu cầu cứu được gửi đến trung tâm giám sát không ai đến kiểm tra tình hình trong một thời gian dài như vậy, dẫn đến việc 2 bé gái bị mắc kẹt.
Để trả lời các câu hỏi từ bên ngoài, công ty quản lý bất động sản sau đó đã đưa ra một tuyên bố cho biết cuộc điều tra cho thấy nhân viên trực ca đã nhận được 3 cuộc gọi cầu cứu trong khi 2 bé gái bị mắc kẹt. Tuy nhiên, do tín hiệu liên lạc yếu và micro không được đặt lại đúng vị trí ban đầu sau cuộc gọi, các tín hiệu cầu cứu tiếp theo đã không thể truyền thành công về trung tâm giám sát, dẫn đến việc trì hoãn cứu hộ.
Tuy nhiên, các bậc phụ huynh không chấp nhận lời giải thích này, cho rằng vấn đề cốt lõi là ngay cả khi nhân viên trực ca nhận được cuộc gọi cầu cứu, họ đã không lập tức đánh giá tình hình theo đúng quy trình tiêu chuẩn. Cảnh sát đã đến hiện trường sau khi nhận được báo cáo để điều tra.
Công ty quản lý bất động sản liên quan cho biết người trực ca chịu trách nhiệm về sự cố ngày hôm đó đã bị sa thải. Một cuộc kiểm tra toàn diện thang máy và thiết bị liên lạc khẩn cấp của khu chung cư sẽ được tiến hành để ngăn chặn các sự cố tương tự xảy ra lần nữa.
