Chuyên gia dinh dưỡng, Maya Feller, người sáng lập Trung tâm Dinh Dưỡng Maya Feller Nutrition (Mỹ), giải thích: Hầu hết mọi người có thể bắt đầu một bài tập nhẹ nhàng như đi bộ hoặc giãn cơ trong vòng 10 – 15 phút sau khi rời khỏi giường. Đối với các bài tập nặng hơn như tập tạ hoặc tập luyện cường độ cao ngắt quãng, hãy đợi ít nhất 30 – 90 phút để cơ thể có thể khởi động, bổ sung nước và nạp năng lượng, theo trang tin sức khỏe Eating Well.
Cơ thể trải qua rất nhiều thay đổi trong khi ngủ. Cơ bắp nguội đi, khớp cứng lại, huyết áp giảm và đĩa đệm cột sống chứa đầy dịch trong đêm. Tất cả khiến cơ thể cần một chút thời gian để chuẩn bị cho việc vận động, và khoảng thời gian đó thay đổi tùy thuộc vào loại bài tập bạn dự định thực hiện.
Tập thể dục ngay sau khi thức dậy là an toàn, nhưng cần phải bắt đầu từ từ. Nhiệt độ cơ thể ở mức thấp nhất vào buổi sáng sớm. Cơ bắp và gân cứng hơn so với sau đó trong ngày. Nghiên cứu năm 2019 được công bố trên Tạp chí Y học thể thao Anh cho thấy tập thể dục buổi sáng giúp cải thiện sự tập trung, khả năng học tập trực quan và khả năng ra quyết định suốt cả ngày. Tuy nhiên, các nhà nghiên cứu cũng lưu ý rằng cần phải khởi động đúng cách để giảm nguy cơ chấn thương.
Hãy dành ít nhất 5 – 10 phút để khởi động trước bất kỳ buổi tập luyện buổi sáng nào. Nếu tập luyện sức mạnh nặng, hãy kéo dài thời gian khởi động lên 10 – 15 phút, theo FN Personal Trainer.
Các đĩa đệm cột sống hấp thụ dịch trong đêm và sẽ sưng lên nhiều hơn vào sáng sớm. Điều này khiến vùng lưng dưới dễ bị tổn thương hơn nếu bắt đầu ngay với các bài tập nâng tạ nặng hoặc squat. Nghiên cứu cho thấy độ cứng cột sống cao nhất trong giờ đầu tiên sau khi thức dậy. Vì vậy, nếu bạn dự định nâng tạ nặng, hãy dành ít nhất 30 – 60 phút để đứng thẳng và vận động nhẹ nhàng trước khi tác động lên cột sống.
Đối với các hoạt động như đi bộ, yoga nhẹ nhàng hoặc các bài tập giãn cơ bằng trọng lượng cơ thể, bạn có thể bắt đầu gần như ngay lập tức. Những hoạt động này thực sự giúp cơ thể bạn tỉnh táo nhanh hơn bằng cách tăng nhiệt độ cơ thể và tăng lưu lượng máu đến các cơ.
Mức cortisol đạt đỉnh điểm tự nhiên trong vòng 30 – 45 phút sau khi thức dậy. Tập thể dục trong hoặc ngay sau khi nồng độ cortisol tăng cao tự nhiên có nghĩa là cơ thể bạn đã sẵn sàng để đốt cháy năng lượng.
Nồng độ testosterone cũng cao nhất vào buổi sáng và giảm dần trong suốt cả ngày. Nghiên cứu cho thấy mức testosterone đạt đỉnh điểm từ 6 – 8 giờ sáng. Vì testosterone giúp sửa chữa và phát triển cơ bắp, nên tập luyện vào buổi sáng sẽ có lợi hơn.
Sữa chua cung cấp lợi khuẩn, protein và canxi cần thiết cho cơ thể. Tuy nhiên, khác biệt lớn nhất giữa các loại sữa chua nằm ở hàm lượng đường bổ sung - yếu tố có thể ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe nếu tiêu thụ không hợp lý.
Các chuyên gia dinh dưỡng khuyến nghị người trưởng thành nên ưu tiên sữa chua không đường, đặc biệt với những người cần kiểm soát sức khỏe lâu dài.
Theo Dịch vụ Y tế Quốc gia Anh, việc giảm lượng đường bổ sung trong khẩu phần ăn giúp hạn chế nguy cơ béo phì và các bệnh mạn tính.
Tiến sĩ Susan Jebb, chuyên gia dinh dưỡng tại Đại học Oxford (Anh), cho biết đường bổ sung là yếu tố cần được kiểm soát chặt chẽ. Việc lựa chọn thực phẩm không đường, như sữa chua nguyên chất, là một bước đơn giản nhưng hiệu quả để cải thiện chế độ ăn.
Sữa chua không đường đặc biệt phù hợp với:
Dù thường bị “gắn mác” không lành mạnh, sữa chua có đường vẫn có thể phù hợp với một số nhóm nhất định nếu dùng hợp lý.
Theo Học viện Nhi khoa Mỹ, trẻ em có thể cần năng lượng cao hơn để phát triển, và thực phẩm có vị ngọt vừa phải giúp trẻ dễ ăn hơn.
Tiến sĩ Rachel Johnson, giáo sư dinh dưỡng tại Đại học Vermont (Mỹ), cho biết vấn đề không phải là loại bỏ hoàn toàn đường, mà là kiểm soát lượng tiêu thụ. Với một số nhóm người, sữa chua có đường vẫn có thể là lựa chọn tốt nếu dùng điều độ.
Những người có thể dùng sữa chua có đường gồm:
Đường bổ sung khi vào cơ thể sẽ làm tăng nhanh đường huyết và cung cấp năng lượng “rỗng” - tức nhiều calo nhưng ít giá trị dinh dưỡng. Nếu tiêu thụ thường xuyên, điều này có thể dẫn đến tăng cân và rối loạn chuyển hóa.
Ngoài ra, môi trường nhiều đường cũng có thể ảnh hưởng đến sự cân bằng của hệ vi sinh đường ruột - yếu tố quan trọng đối với tiêu hóa và miễn dịch.
Các chuyên gia khuyến nghị nên ưu tiên sữa chua không đường, sau đó có thể thêm trái cây tươi, các loại hạt để tăng hương vị tự nhiên, theo Dịch vụ Y tế Quốc gia Anh.
Bên cạnh đó, cần đọc kỹ nhãn sản phẩm, tránh nhầm lẫn giữa “không đường” và “ít đường”, đồng thời hạn chế các loại sữa chua có siro hoặc hương liệu.
Mới đây, các bác sĩ Bệnh viện Nam Hồ Trường Sa đã thực hiện phẫu thuật nội soi lấy sỏi thận qua da cho cô Tiêu. Kíp mổ chia quá trình can thiệp thành ba giai đoạn nhằm loại bỏ toàn bộ khối sỏi kích thước lớn, cấu trúc phức tạp, đồng thời bảo tồn tối đa chức năng thận. Hiện bệnh nhân đã phục hồi thể trạng và xuất viện.
9 năm trước, người phụ nữ này từng điều trị sỏi thận thành công. Tuy nhiên sau đó, cô chủ quan bỏ qua lịch tái khám định kỳ. Mỗi ngày, bệnh nhân uống một ly đồ uống ngọt thay thế hoàn toàn nước lọc, đồng thời dành trọn các buổi chiều ngồi đánh bài. Do cơ thể không phát ra các tín hiệu cảnh báo như đau lưng hay tiểu ra máu, cô lầm tưởng chức năng bài tiết vẫn hoạt động bình thường cho đến khi khám sức khỏe tổng quát.
Bác sĩ Lý Thụy Phong, Giám đốc Trung tâm Sỏi thận của bệnh viện, giải thích lượng đường và bột béo khổng lồ trong thức uống trên làm tăng gánh nặng chuyển hóa. Quá trình đó đẩy nồng độ canxi cùng oxalate trong nước tiểu lên cao, đẩy nhanh tốc độ lắng đọng tinh thể. Thêm vào đó, thói quen lười vận động khiến dòng chảy nước tiểu ứ trệ, tạo điều kiện cho tạp chất tích tụ thành khối cứng phức tạp. Giai đoạn đầu, bệnh thường ẩn nấp, không biểu hiện triệu chứng nên bệnh nhân rất dễ bỏ qua.
Giới y khoa từng ghi nhận nhiều trường hợp tương tự. Cách đây không lâu, nam thanh niên 28 tuổi ở Quảng Đông nổi hạt tophi do gout ở ngón tay và chân, chảy dịch khớp, hạn chế vận động sau thời gian dài tiêu thụ ba ly trà sữa mỗi ngày. Một nữ thanh niên 20 tuổi khác cũng mắc vô số sỏi thận vì lạm dụng thức uống có đường.
Các chuyên gia khuyến cáo chỉ nên uống trà sữa tối đa 1-2 lần một tháng. Khi gọi đồ uống, nên chọn cỡ ly nhỏ, ưu tiên các tùy chọn không đường hoặc ít đường để giảm thiểu lượng đường dung nạp vào cơ thể. Nếu đang có thói quen uống trà sữa, cảm thấy nước lọc nhạt nhẽo khó uống, hoặc thỉnh thoảng bị đau mỏi vùng thắt lưng mà chưa từng đi khám, người dân nên đến bệnh viện kiểm tra sức khỏe định kỳ càng sớm càng tốt.
Trong những tháng đầu năm 2026, virus cúm đã có những biến đổi đáng chú ý. Cụ thể là ở chủng cúm A/H3N2, với một biến thể mới (variants) - biến thể K (J.2.4.1) - đã được ghi nhận lưu hành ưu thế. Theo dữ liệu từ Trung tâm Kiểm soát và phòng ngừa dịch bệnh Hoa Kỳ (CDC), biến thể này được phát hiện lần đầu vào tháng 8.2025 và sau đó nhanh chóng được ghi nhận tại hơn 34 quốc gia. Đến cuối năm 2025, biến thể K đã chiếm khoảng 50% số ca cúm tại châu Âu, cho thấy virus cúm vẫn đang tiếp tục thay đổi và lan rộng theo thời gian.
Theo PGS-TS-BS Cao Hữu Nghĩa, Trưởng bộ môn Khoa học y sinh - Viện Pasteur TPHCM, điểm đáng chú ý của biến thể K là có nhiều thay đổi ở gen hemagglutinin (HA) - gen tạo ra các "gai" trên bề mặt virus. Những gai này giúp virus bám và xâm nhập vào tế bào hô hấp ở người. Vì đây là vị trí rất quan trọng, nên khi cấu trúc này thay đổi, virus sẽ khác biệt so với các chủng cúm trước đây làm cho kháng thể của vaccine cúm mùa cũ có thể không nhận diện được. Bên cạnh virus cúm A/H3N2, virus cúm A/H1N1 và B vẫn đồng lưu hành với sự gia tăng của các đột biến mới.
Về mặt lâm sàng, mùa cúm 2025-2026 tại Hoa Kỳ được ghi nhận là một trong những mùa có tỷ lệ mắc bệnh hô hấp cao nhất trong vòng 30 năm qua. Tính đến tháng 12.2025, biến thể K chiếm 89% các virus A/H3N2 được phân tích, gây ra ít nhất 2,9 triệu ca bệnh, khoảng 30.000 ca nhập viện và 1.200 ca tử vong.
Ở châu Á, một số quốc gia cũng ghi nhận những thay đổi trong diễn biến cúm mùa. Nhật Bản ghi nhận mùa cúm nặng và đến sớm từ đầu tháng 10.2025. Úc và New Zealand cũng trải qua mùa cúm kéo dài bất thường do sự xuất hiện của biến thể K vào cuối mùa cúm 2025.
Trong bối cảnh đó, PGS Cao Hữu Nghĩa nhấn mạnh việc cập nhật vaccine cúm hằng năm là một phần quan trọng trong chiến lược phòng bệnh chung. PGS cho biết, hằng năm, Tổ chức Y tế Thế giới dựa trên hệ thống giám sát toàn cầu để khuyến nghị thành phần vaccine cúm phù hợp. Các nhà sản xuất sẽ cập nhật vaccine dựa trên những khuyến nghị này. Vaccine "cập nhật" không có nghĩa là vaccine mới hoàn toàn. Công nghệ sản xuất vẫn sử dụng những phương pháp đã được ứng dụng lâu năm và rộng rãi, vaccine vẫn trải qua các bước kiểm định chất lượng nghiêm ngặt theo tiêu chuẩn quốc tế, và sau khi đưa vào sử dụng vẫn được theo dõi liên tục về an toàn và hiệu quả.
Hiện nay, vaccine cúm cập nhật chủng mới 2026 đã có mặt tại Việt Nam. Vaccine này đã được điều chỉnh thành phần theo khuyến cáo của WHO để phù hợp hơn với các chủng virus cúm đang lưu hành, trong đó có biến thể K của cúm A/H3N2. Nhờ vậy, hiệu quả bảo vệ dự kiến sẽ được tối ưu hơn trong mùa cúm sắp tới.
Từ góc độ y tế cộng đồng, PGS-TS-BS Cao Hữu Nghĩa cho rằng tiêm vaccine cúm hằng năm là biện pháp chủ động và cần thiết, giúp cơ thể duy trì hàng rào bảo vệ trước sự biến đổi không ngừng của virus cúm. Việc tiêm vaccine được cập nhật chủng ngay khi sẵn có giúp giảm nguy cơ mắc cúm, hạn chế biến chứng nặng, đặc biệt ở trẻ nhỏ, phụ nữ mang thai, người có bệnh nền và người cao tuổi.
Bên cạnh đó, cần kết hợp các biện pháp nâng cao sức khỏe như duy trì chế độ dinh dưỡng hợp lý, tăng cường vận động thể chất, ngủ đủ giấc, cùng với việc giữ vệ sinh cá nhân và môi trường sống nhằm củng cố hệ miễn dịch, giảm nguy cơ lây nhiễm cúm và các bệnh đường hô hấp khác.
