“Thời gian đang dần trôi qua với Iran. Họ nên hành động nhanh, nếu không sẽ chẳng còn lại gì. Thời gian rất quan trọng”, Tổng thống Mỹ Donald Trump viết trên mạng xã hội hôm 17/5, nhưng không nêu thêm chi tiết.
CNN trước đó dẫn các nguồn tin am hiểu vấn đề cho biết ông Trump đã gặp các thành viên cấp cao trong đội ngũ an ninh quốc gia, nhằm thảo luận về hướng đi tiếp theo trong xung đột với Iran. Phó tổng thống JD Vance, Ngoại trưởng Marco Rubio, giám đốc Cơ quan Tình báo Trung ương Mỹ (CIA) John Ratcliffe và đặc phái viên Steve Witkoff đều góp mặt.
Cuộc gặp diễn ra không lâu sau khi Tổng thống Mỹ kết thúc chuyến thăm cấp nhà nước đến Trung Quốc, quốc gia có quan hệ gần gũi với Iran. Theo CNN, ông Trump và đội ngũ dưới quyền đã hoãn đưa ra quyết định về cách xử lý vấn đề Iran trong lúc đang ở Bắc Kinh.
Một số quan chức Mỹ nói rằng Washington muốn chờ xem cuộc gặp giữa Tổng thống Trump và Chủ tịch Tập Cận Bình diễn ra thế nào trước khi xác định bước đi tiếp theo.
Ông Trump gần đây ngày càng trở nên mất kiên nhẫn về cách Iran đàm phán, cũng như thất vọng khi eo biển Hormuz tiếp tục bị đóng cửa và tác động của tình trạng này đối với giá dầu thế giới.
Truyền thông nhà nước Iran hôm 17/5 cho biết Mỹ không đưa ra nhượng bộ cụ thể nào trong phản hồi mới nhất đối về đề xuất từ Tehran.
Hãng thông tấn Fars News của Iran dẫn các nguồn tin am hiểu vấn đề cho biết 5 điều kiện chính gồm Mỹ không bồi thường bất cứ thiệt hại nào xảy ra trong chiến sự, Tehran phải giao nộp 400 kg uranium làm giàu cao cho Washington, chỉ một cơ sở hạt nhân Iran được phép hoạt động.
Mỹ cũng sẽ không trả cho Iran số tài sản của nước này đang bị đóng băng, dù chỉ là 25%. Washington cũng yêu cầu Tehran chấm dứt hành động quân sự tại mọi khu vực để mở đường cho đối thoại.
“Kể cả khi đáp ứng toàn bộ điều kiện, Iran vẫn đối mặt với nguy cơ bị Mỹ và Israel tấn công. Thay vì tìm cách giải quyết vấn đề, Mỹ lại muốn đạt được những mục tiêu mà họ không thể giải quyết trước chiến sự”, Fars News cho hay.
CNN trước đó cho biết Tổng thống Trump đang cân nhắc nghiêm túc hơn về khả năng nối lại tập kích Iran, nhằm buộc Tehran chấp nhận thỏa hiệp với Washington để chấm dứt xung đột, dù ông vẫn muốn giải quyết cuộc chiến bằng con đường hòa bình.
Các nguồn tin am hiểu tình hình cho biết Lầu Năm Góc đã chuẩn bị loạt kế hoạch tấn công trong trường hợp Tổng thống Trump quyết định nối lại không kích, trong đó có nhắm mục tiêu vào cơ sở năng lượng và hạ tầng ở Iran. Lãnh đạo Mỹ dự kiến gặp đội ngũ an ninh quốc gia một lần nữa vào đầu tuần này để thảo luận về xung đột Trung Đông.
Ông Qalibaf, hiện là trưởng đoàn đàm phán Iran, đã đưa ra tuyên bố trên trong cuộc gặp với Tham mưu trưởng Lục quân Pakistan Asim Munir tại thủ đô Tehran, theo Reuters dẫn lại thông tin từ đài truyền hình nhà nước Iran.
Pakistan đang dẫn đầu nỗ lực của khu vực nhằm thu hẹp những bất đồng giữa Iran và Mỹ, sau nhiều tuần xung đột khiến tuyến đường thủy quan trọng là eo biển Hormuz bị đóng cửa đối với hầu hết các hoạt động vận chuyển hàng hóa, làm đảo lộn thị trường năng lượng toàn cầu.
Cũng theo truyền thông nhà nước Iran, ông Munir đã gặp Tổng thống Iran Masoud Pezeshkian với sự hiện diện của Ngoại trưởng Abbas Araqchi, trước khi trở về Pakistan.
Cuộc gặp được cho là tập trung vào một văn kiện 14 điểm do Iran đề xuất, được xem là khuôn khổ chính cho các cuộc thảo luận.
Ông Qalibaf nói rằng Iran sẽ theo đuổi "các quyền hợp pháp" của mình, cả trên chiến trường và thông qua ngoại giao, nhưng bổ sung rằng họ không thể tin tưởng "một bên hoàn toàn không trung thực", một cáo buộc mà Tehran đã đưa ra nhiều lần trước đây.
Ông cho biết lực lượng vũ trang Iran đã xây dựng lại năng lực trong thời gian ngừng bắn, bắt đầu vào ngày 8.4. Ông tuyên bố nếu Mỹ tái khởi động chiến sự, hậu quả sẽ "nặng nề và cay đắng hơn" so với thời điểm bắt đầu cuộc xung đột vào ngày 28.2.
Hiện chưa có phản ứng từ phía Mỹ. Hôm 22.5, Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio nói rằng Washington đã thấy một số tiến triển hướng tới một thỏa thuận nhưng cần phải làm việc nhiều hơn nữa, trong khi Bộ Ngoại giao Iran khẳng định những khác biệt vẫn còn sâu sắc và đáng kể.
Sau nhiều tuần xung đột, Iran vẫn duy trì kho dự trữ uranium làm giàu gần cấp độ vũ khí, cũng như năng lực tên lửa, máy bay không người lái và các lực lượng ủy nhiệm mà Mỹ và Israel nói rằng đang tìm cách kiềm chế.
Quân đội Lebanon ngày 23.5 thông báo một cuộc tấn công của Israel đã nhắm vào một doanh trại quân đội ở phía nam nước này, làm bị thương một binh sĩ, bất chấp lệnh ngừng bắn trong cuộc chiến giữa Israel và lực lượng Hezbollah, theo AFP. Hiện chưa có phản ứng từ Israel.
Cáo buộc trên được đưa ra không lâu sau khi Israel cảnh báo cư dân của 10 ngôi làng ở miền nam Lebanon phải rời khỏi nhà ngay lập tức để tránh các cuộc không kích nhắm vào các mục tiêu của Hezbollah.
Trước đó, Bộ Y tế Lebanon thông báo ít nhất 10 người, trong đó có 6 nhân viên cứu hộ và một bé gái, đã thiệt mạng hôm 22.5 trong một loạt các cuộc tấn công của Israel vào miền nam Lebanon.
Trong khi đó, quân đội Israel khẳng định các cuộc tấn công này nhắm vào các thành viên của Hezbollah di chuyển bằng xe máy và cơ sở sản xuất vũ khí của lực lượng này.
Hezbollah và Israel mỗi ngày cáo buộc nhau vi phạm thỏa thuận ngừng bắn có hiệu lực từ ngày 17.4.
Theo các nguồn tin, nỗ lực đưa ra thỏa thuận ngừng bắn gần như tan vỡ sau khi một cuộc tấn công của Iran vào một cơ sở hóa dầu của Ả Rập Xê Út đã làm Riyadh phẫn nộ và đe dọa làm chệch hướng tiến trình ngoại giao kéo dài nhiều tuần.
Trong bối cảnh hạn chót do Tổng thống Mỹ Donald Trump đặt ra để yêu cầu Iran đồng ý ngừng bắn và mở cửa eo biển Hormuz gần kết thúc, các quan chức Pakistan đã nỗ lực truyền đi thông điệp cho Washington và Tehran.
Một nguồn tin cho biết nỗ lực của Pakistan bao gồm việc liên lạc trực tiếp với các quan chức cấp cao của tất cả các bên, trong đó có ông Trump, Phó tổng thống Mỹ JD Vance và đặc phái viên Mỹ Steve Witkoff, cũng như Ngoại trưởng Iran Abbas Araqchi và chỉ huy cấp cao của Lực lượng Vệ binh cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) Ahmad Vahidi.
Sau vài giờ "căng thẳng, nghẹt thở" mà "các cuộc đàm phán gần như đổ vỡ", Iran đã đồng ý ngừng bắn tạm thời vô điều kiện và bước vào đàm phán.
Giới lãnh đạo quân sự và dân sự của Pakistan đã làm việc suốt đêm, trao đổi với các quan chức cấp cao của Mỹ, Iran, Ả Rập Xê Út và các quan chức khác cho đến khi ông Trump công bố đạt được ngừng bắn vào ngày 7.4 theo giờ Mỹ (rạng sáng 8.4 tại Pakistan).
Nguồn tin cho biết vài phút trước khi ông Trump đăng tải thông báo, ông đã điện đàm với Tư lệnh lục quân Pakistan Asim Munir.
Dù bày tỏ "sự giận dữ mạnh mẽ nhất từ trước đến nay" với Iran về cuộc tấn công vào Ả Rập Xê Út - quốc gia mà Pakistan có hiệp ước phòng thủ chung và có thể khiến nước này bị kéo vào cuộc chiến - Islamabad vẫn muốn Washington đảm bảo rằng Mỹ sẽ kiềm chế các cuộc tấn công của Israel nhằm vào Iran.
Các quan chức Iran nói rằng họ đã phát động cuộc tấn công vào khu phức hợp hóa dầu ở Jubail sau một cuộc tấn công của Israel vào một cơ sở hóa dầu của Iran. Họ nói thêm rằng Tehran không thể bước vào đàm phán nếu các cuộc tấn công như vậy vẫn tiếp diễn.
Pakistan sau đó đã nói với quan chức Mỹ rằng các hành động của Israel đang gây nguy hiểm cho các nỗ lực hòa bình và Islamabad có thể không thuyết phục được Iran ngồi vào bàn đàm phán. Chỉ sau khi nhận được sự đảm bảo rằng Israel sẽ kiềm chế, Pakistan mới có thể thuyết phục Tehran đồng ý với lệnh ngừng bắn tạm thời.
Một nguồn thạo tin tiết lộ Israel đã phản đối một thỏa thuận với Iran vì tin rằng Tel Aviv có thể đạt được nhiều thành quả hơn về mặt quân sự để làm suy yếu hơn nữa ban lãnh đạo của Iran, nhưng cuối cùng Israel đã ủng hộ quyết định của ông Trump. Nguồn tin thứ hai tiết lộ Israel đã gây áp lực buộc chính quyền ông Trump không đạt thỏa thuận với Tehran.
Trong một bài phát biểu trên truyền hình vào tối 8.4, Thủ tướng Benjamin Netanyahu cho biết Israel vẫn chưa đạt được tất cả các mục tiêu của mình, nhưng có thể làm như vậy thông qua một thỏa thuận Mỹ - Iran hoặc bằng cách tiếp tục giao tranh.
Reuters cho hay giới chức tại Islamabad đã làm việc xuyên đêm nhằm vận động Mỹ và Iran đồng ý ngừng bắn.
Một nhà ngoại giao Trung Đông tiết lộ Iran đã đề xuất công nhận chủ quyền của nước này đối với tuyến đường thủy eo biển Hormuz. Tehran cũng yêu cầu quyền theo đuổi năng lượng hạt nhân và đạt được các thỏa thuận phòng thủ song phương với các quốc gia trong khu vực.
Trong khi đó, các nhà đàm phán muốn hướng đến việc tránh xa các vấn đề mà các bên khó nhượng bộ trong thời gian ngắn. Nhà Trắng tiết lộ các cuộc đàm phán về thỏa thuận chấm dứt xung đột dự kiến bắt đầu vào ngày 11.4.
Vào thời điểm ông Trump tuyên bố lệnh ngừng bắn và Thủ tướng Pakistan Shehbaz Sharif gửi đề nghị đàm phán đến 2 nước, trời đã gần sáng ở Islamabad.
“Chúng tôi đã làm việc xuyên đêm. Nếu chúng ta biến điều này thành một cuốn sách, nó sẽ đóng vai trò như một bài học lớn cho quốc gia này và cho các thế hệ mai sau, về cách không bỏ cuộc trong một tình huống vô vọng”, ông Sharif phát biểu tại cuộc họp nội các ngày 8.4.
"Nước Mỹ về cơ bản đã thay đổi chủ trương về thương mại, nâng thuế quan lên cấp độ chúng ta chỉ thấy ở giai đoạn Đại Suy thoái (cuối thập niên 1930). Nhiều điểm mạnh trước đây của Canada, dựa trên mối quan hệ gần gũi với Mỹ, giờ đã trở thành điểm yếu và chúng ta cần khắc phục những điểm yếu này", Thủ tướng Canada Mark Carney bình luận về quan hệ song phương, trong video được công bố ngày 19/4.
Ông cho rằng Canada không thể kiểm soát những gián đoạn từ nước láng giềng, cũng không thể đặt tương lai vào hy vọng tình hình sẽ sớm ổn định trở lại.
Thủ tướng Canada nhận định đất nước cần đặt mục tiêu không cần phụ thuộc vào bất kỳ quốc gia nào, giữa bối cảnh "thế giới đang trở nên nguy hiểm và chia rẽ hơn". Ông cho biết sẽ thường xuyên cập nhật cho người dân về nỗ lực của chính phủ trong củng cố nền kinh tế và bảo vệ chủ quyền.
Trong video, ông Carney còn cầm mô hình tướng Isaac Brock, người từng dẫn dắt cuộc chiến chống quân Mỹ năm 1812 và đưa ra thông điệp "Trong lịch sử, Canada từng đối mặt những mối đe dọa tương tự hiện nay". Ông cũng nhắc đến thủ lĩnh thổ dân Tecumseh, người đã liên kết các cộng đồng bản địa chống lại sự mở rộng của Mỹ vào thế kỷ 19.
Thủ tướng Canada nhận định việc hy vọng "Mỹ trở lại bình thường" không thể được xem là chiến lược khả thi, thay vào đó Canada cần xây dựng một đất nước đủ mạnh mẽ để chống chọi với những biến động ngoại cảnh.
"Hy vọng không phải là kế hoạch và hoài niệm không phải là chiến lược. Nước Mỹ đã thay đổi và chúng ta cần phản ứng. Chúng ta cần giành lại kiểm soát an ninh, biên giới và tương lai của chính mình", ông nói.
Ông Carney, người nhậm chức năm 2025 sau chiến dịch tranh cử dựa trên cam kết cứng rắn hơn với Washington, cho biết Ottawa đang thúc đẩy đa dạng hóa quan hệ kinh tế, bao gồm tăng cường hợp tác với các đối tác như Trung Quốc nhằm giảm phụ thuộc vào Mỹ.
Chính phủ Canada cũng đặt mục tiêu thu hút đầu tư mới, mở rộng năng lực năng lượng sạch, giảm rào cản thương mại nội địa, tăng chi tiêu quốc phòng và cải thiện khả năng tiếp cận nhà ở cho người dân.
Quan hệ Mỹ - Canada đang trải qua nhiều biến động sau hàng thập kỷ hội nhập kinh tế sâu rộng, sau khi Tổng thống Donald Trump áp dụng nhiều biện pháp thuế quan với cả đối thủ lẫn đồng minh, làm xáo trộn thương mại toàn cầu.
Các mức thuế này đã ảnh hưởng đến người lao động trong ngành ôtô và thép của Canada, đồng thời khiến doanh nghiệp trì hoãn đầu tư do bất ổn gia tăng. Bên cạnh đó, những phát biểu của ông Trump về khả năng Canada trở thành bang thứ 51 của Mỹ cũng vấp phải nhiều phản đối trong dư luận Canada.
Đảng Tự do của ông Carney gần đây giành được đa số ghế trong quốc hội sau các cuộc bầu cử đặc biệt vào tuần trước, tạo thêm lợi thế về số phiếu để điều chỉnh chính sách, đặc biệt trong quan hệ thương mại với Mỹ. Một cuộc rà soát hiệp định thương mại ba bên giữa Mỹ, Canada và Mexico dự kiến diễn ra vào tháng 7.
