Iran đe dọa nhắm đến các tuyến vận chuyển dầu khác, ngoài Hormuz

Trong bài phát biểu hôm nay tại Hội đồng các vấn đề thế giới của Ấn Độ, cơ quan nghiên cứu chiến lược hàng đầu và uy tín bậc nhất, có vai trò tiên phong trong định hình chính sách đối ngoại của Ấn Độ, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm chia sẻ quan điểm về quan hệ Đối tác Chiến lược Toàn diện Tăng cường Việt Nam - Ấn Độ với phương châm chia sẻ tầm nhìn, hội tụ chiến lược và hợp tác thực chất.

Lãnh đạo Việt Nam cho hay dựa trên nền tảng tin cậy và gắn bó, quan hệ hai nước từng bước được định hình và phát triển, không ngừng được mở rộng và làm sâu sắc trong những năm qua, theo Bộ Ngoại giao. Hai bên đều đang hướng đến những mục tiêu phát triển mới và đang bước vào bối cảnh mới khi thế giới đang biến đổi nhanh chóng, sâu sắc chưa từng có, đồng thời cũng mở ra các cơ hội mới.

"Bối cảnh mới, yêu cầu mới của giai đoạn phát triển mới của mỗi nước đòi hỏi chúng ta phải củng cố, đổi mới và đưa quan hệ Việt Nam - Ấn Độ phát triển lên tầm cao mới", Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nói.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã nêu ra 5 định hướng trọng tâm để đưa quan hệ hợp tác Việt Nam - Ấn Độ sang tầm mức mới, theo hướng khai phá tiềm năng, mở ra không gian, lĩnh vực mới.

Đầu tiên là hai bên cần củng cố và làm sâu sắc hơn nữa tin cậy chiến lược. Đây là điều kiện để duy trì quan hệ ổn định, cũng là nền tảng để thúc đẩy hợp tác hiệu quả và cùng ứng phó với các thách thức chung.

Hai nước cần tiếp tục tăng cường trao đổi toàn diện ở các kênh, cũng như mở rộng hợp tác trong các lĩnh vực chiến lược, gồm có an ninh - quốc phòng.

Việt Nam và Ấn Độ cũng cần nâng cao hiệu quả hành động, phối hợp lập trường trong các diễn đàn đa phương bao gồm ASEAN, Liên Hợp Quốc, phong trào Không liên kết, đặc biệt là trong bối cảnh khu vực và quốc tế đang diễn biến phức tạp.

Thứ hai là mở rộng dư địa kết nối, gia tăng kết nối phát triển, tạo thêm động lực cho liên kết khu vực, trong đó phát triển các kết nối về hạ tầng, logistics, số hóa và chuỗi giá trị là mắt xích quan trọng.

Việt Nam sẵn sàng hợp tác về dược phẩm với Ấn Độ, hoan nghênh các hãng dược Ấn Độ đầu tư sản xuất dược phẩm tại Việt Nam cho thị trường Đông Nam Á.

Hai bên sẽ mở rộng cơ chế kết nối trực tiếp giữa doanh nghiệp và địa phương thông qua các diễn đàn hợp tác và chương trình xúc tiến đầu tư; từ đó chuyển hóa các định hướng hợp tác thành những dự án cụ thể gắn với từng ngành, từng địa phương và từng chuỗi giá trị.

Theo Tổng Bí thư, Chủ tịch nước, quan hệ Việt Nam - Ấn Độ là một trục kết nối chiến lược giữa Đông Nam Á và Nam Á. Thông qua quan hệ Đối tác Chiến lược Toàn diện Tăng cường giữa hai nước, khuôn khổ ASEAN - Ấn Độ, hợp tác Mekong - Sông Hằng, cũng như các sáng kiến kết nối khu vực, hai nước có thể đóng góp vào việc củng cố không gian hợp tác rộng mở, bao trùm và năng động.

Thứ ba là nâng tầm và tăng tốc hợp tác khoa học, đổi mới sáng tạo và công nghệ chiến lược thành trụ cột trọng yếu trong quan hệ hợp tác Việt Nam - Ấn Độ.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước đánh giá tri thức, công nghệ và đổi mới sáng tạo đã trở thành động lực chính của tăng trưởng, nhân tố mới quyết định sức mạnh tổng hợp, năng lực cạnh tranh quốc gia; đòi hỏi những hình thức hợp tác sâu hơn, đa dạng hơn trong các lĩnh vực định hình tương lai như kinh tế số, dữ liệu, bán dẫn và trí tuệ nhân tạo.

Việt Nam đặc biệt coi trọng hợp tác với Ấn Độ trong lĩnh vực khoa học và công nghệ, nhất là trong các lĩnh vực chiến lược như công nghệ bán dẫn, trí tuệ nhân tạo và chuyển đổi số.

Hai bên có thể thúc đẩy hợp tác trong lĩnh vực này không chỉ ở cấp định hướng mà ngay tại cấp thực thi, thông qua việc xác định rõ các lĩnh vực mũi nhọn và mô hình triển khai; thiết lập các chương trình hợp tác giữa các trung tâm nghiên cứu, trường đại học và doanh nghiệp, gắn với đào tạo và dịch chuyển nguồn nhân lực chất lượng cao giữa hai nước.

Lan tỏa các giá trị văn hóa - xã hội, tăng cường giao lưu nhân dân cũng là một định hướng quan trọng mà Tổng Bí thư, Chủ tịch nước cho rằng hai bên cần chú trọng, bởi sự gắn bó giữa con người với con người, xã hội với xã hội cũng góp phần làm nên sức sống lâu bền của quan hệ giữa các quốc gia.

Năm 2025 ghi nhận gần một triệu lượt khách du lịch giữa Việt Nam và Ấn Độ, cho thấy mức độ kết nối ngày càng sâu rộng giữa hai nước, nhưng vẫn còn nhỏ bé so với tiềm năng dân số, tiềm lực kinh tế hai nước.

Để tăng cường hợp tác trong lĩnh vực này, hai bên cần tăng cường hợp tác giáo dục - đào tạo, văn hóa, du lịch, kết nối địa phương và giao lưu nhân dân, đặc biệt là giữa thế hệ trẻ.

Cuối cùng, Việt Nam và Ấn Độ cần chung tay kiến tạo và củng cố không gian hòa bình, ổn định bởi hai bên đều thấu hiểu sâu sắc giá trị của hòa bình. Hòa bình không chỉ là vắng bóng chiến tranh, mà còn là sự tạo dựng, củng cố các điều kiện cấu trúc, thể chế và văn hóa để thúc đẩy hòa bình bền vững, công lý và thịnh vượng của con người.

"Hòa bình cũng không phải là mặc nhiên sẵn có, mà là kết quả của đối thoại chân thành, của trách nhiệm trong ứng xử giữa các quốc gia và của sự tôn trọng kiên định các nguyên tắc cơ bản của Hiến chương Liên Hợp Quốc và luật pháp quốc tế", Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nói.

Tin Gốc: Vnexpress

Bộ Quốc phòng Anh cho biết Kế hoạch Đầu tư Quốc phòng (DIP) dự kiến được Thủ tướng Keir Starmer công bố trong hôm nay, cho thấy nước này đang sao chép mô hình thành công của Ukraine, trong đó "tập trung vào các hệ thống vũ khí giá rẻ, có khả năng phá hủy mục tiêu giá trị cao và chu kỳ đổi mới được tính bằng tuần, không phải bằng năm".

Một trong những chính sách đáng chú ý nhất trong DIP là Anh sẽ không chi thêm tiền cho dự án đóng 8 khu trục hạm lớp Type 83, cũng như tàu hộ vệ lớp Type 32, dù những chương trình này là thành phần quan trọng trong kế hoạch khôi phục quy mô hải quân vào những năm 2030.

Thay vào đó, Anh sẽ đầu tư cho ít nhất 6 tàu chiến mang tên "Phương tiện Chiến đấu Chung" (CCV). Chúng sẽ đảm nhận vai trò chỉ huy và điều khiển các hệ thống không người lái, trong đó có tàu lặn chống ngầm Type 93, phương tiện mang tên lửa Type 91, cùng hệ thống cảm biến Type 92, Type 94 hoạt động ở trên không và trên biển.

Xu hướng chuyển dịch sang phương tiện không người lái còn được mở rộng sang không quân. Giới chức Anh hôm 29/6 hé lộ khoản đầu tư dành cho chương trình mang tên "Không quân Chiến đấu Hợp tác", nhằm sản xuất các máy bay phản lực tự hành để hỗ trợ phi cơ có người lái.

Đây là một phần trong Chương trình Tác chiến Trên không Toàn cầu (GCAP), dự án hợp tác giữa Italy, Anh và Nhật Bản nhằm phát triển tiêm kích thế hệ 6.

London cũng thông báo sẽ chi 5 tỷ bảng (hơn 6,5 tỷ USD) cho quá trình "chuyển đổi về thiết bị không người lái (drone)", trong đó Bộ Quốc phòng Anh lấy con số 200.000 drone mà Ukraine sử dụng mỗi tháng làm ví dụ về phương pháp tiếp cận mà nước này cần học tập.

Ngoài ra, DIP sẽ tài trợ cho trung tâm thử nghiệm drone lớn nhất châu Âu, được đặt tại thị trấn Swindon ở Anh. Trung tâm này sẽ hoạt động cùng lực lượng chuyên trách về hệ thống không người lái nhằm "liên tục mở rộng sản xuất" và cung cấp drone cho quân đội Anh.

Báo Politico cho biết đây là một trong những cuộc cải tổ lớn nhất của lực lượng vũ trang Anh trong hàng thập kỷ qua. Sức mạnh của quân đội Anh trước đó chủ yếu nằm ở hải quân, với các tàu chiến cỡ lớn, đắt đỏ như tàu sân bay và tàu ngầm có khả năng phóng tên lửa mang đầu đạn hạt nhân.

Tuy nhiên, xung đột Ukraine đã làm dấy lên nghi ngờ về mô hình phòng thủ kiểu cũ của châu Âu. Cuộc chiến đã phơi bày điểm yếu của các vũ khí đắt tiền, cho thấy tầm quan trọng của sở hữu số lượng lớn drone và đạn dược giá rẻ, đẩy nhanh quá trình chuyển đổi sang sử dụng hệ thống tự hành, năng lực nhắm mục tiêu bằng AI và thúc đẩy đổi mới nhanh chóng trên chiến trường.

Dù không còn sở hữu hải quân đúng nghĩa, Ukraine vẫn có thể gây thiệt hại lớn cho Hạm đội Biển Đen của Nga bằng cách sử dụng máy bay không người lái, xuồng tự sát và tên lửa.

Tim Willasey-Wilsey, chuyên gia tại Viện Nghiên cứu Quốc phòng và An ninh Hoàng gia Anh (RUSI), cho rằng nước này vẫn cần duy trì hải quân hùng hậu vì là cường quốc thương mại toàn cầu. Tuy nhiên, London cũng nên chuyển trọng tâm khỏi các dự án lớn để xây dựng quân đội "tinh gọn và hiệu quả hơn".

"Công nghệ trên chiến trường đang thay đổi với tốc độ chóng mặt. Bài học rõ ràng mà chúng ta rút ra được từ Ukraine là drone đã thay đổi bản chất của hoạt động tác chiến", Ross Exley, Phó chủ tịch phụ trách chiến lược quốc phòng ở công ty công nghệ Hadean có trụ sở tại Anh, cho hay.

Willasey-Wilsey chỉ ra rằng Anh không còn là bên đào tạo Ukraine mà đã trở thành học trò, điều mà ông cho là "hơi mỉa mai". "Họ đang cho chúng ta thấy hoạt động tác chiến thời này nên được tiến hành như thế nào. Đó là kiểu tác chiến mà chúng ta không thể thực hiện được. Anh sẽ không trụ nổi quá vài tuần", ông thừa nhận.

Tin Gốc: Vnexpress

NBC News cuối tuần trước dẫn lời các quan chức quốc phòng Mỹ cho biết một tiêm kích F-5 Iran từng vượt qua nhiều lớp phòng không để ném bom căn cứ đồn trú Buehring tại Kuwait hồi đầu xung đột. Đây là lần đầu cơ sở quân sự Mỹ bị máy bay cánh bằng có người lái của đối phương tấn công trong suốt nhiều năm qua.

Lầu Năm Góc và Bộ tư lệnh Trung tâm (CENTCOM), cơ quan đặc trách hoạt động của quân đội Mỹ ở Trung Đông, từ chối bình luận về thông tin.

Căn cứ Buehring được cho là "huyết mạch hậu cần" của quân đội Mỹ ở Trung Đông, đóng vai trò trung tâm tập kết chính để triển khai lực lượng, tiến hành hoạt động duy trì và hỗ trợ chiến đấu cho những chiến dịch của Washington tại khu vực.

Vai trò quan trọng của Buehring khiến Mỹ triển khai mạng lưới phòng không đa tầng để bảo vệ cơ sở này, trong đó có lá chắn tầm xa Patriot và nhiều hệ thống phòng không tầm ngắn.

Trong khi đó, tiêm kích hạng nhẹ F-5 được tập đoàn Northrop phát triển và đưa vào biên chế không quân Mỹ từ năm 1964, với tổng cộng hơn 2.600 chiếc được xuất xưởng trong giai đoạn 1959-1987. Phi đội F-5E/F của Iran hiện nay đều được sản xuất và bàn giao trước năm 1979

"Loại phi cơ này nhìn chung không có khả năng sống sót trong môi trường tác chiến hiện đại", biên tập viên Stefano D'Urso của chuyên trang hàng không quân sự Aviationist nhận xét, dù lưu ý kích thước nhỏ của F-5 có thể khiến hệ thống phòng không khó phát hiện chúng hơn.

Tạp chí quân sự Military Watch Magazine chỉ ra rằng chiến đấu cơ F-5 Iran không được trang bị hệ thống tác chiến điện tử tiên tiến, chưa nói đến công nghệ tàng hình, nên dễ bị phát hiện và ngăn chặn hơn nhiều so với tiêm kích hiện đại. "Lưới phòng không đa tầng quanh căn cứ Buehring bị xuyên thủng bởi phi cơ lạc hậu như F-5 có thể coi là nỗi xấu hổ", tạp chí nhận xét.

NBC News dẫn lời các quan chức Mỹ nhận định chiếc F-5 Iran đã bay rất thấp, kết hợp lợi dụng địa hình và địa vật để ẩn mình, tránh bị radar cảnh giới phát hiện trong quá trình tiếp cận mục tiêu.

"Radar mặt đất thường bị giới hạn bởi tầm nhìn thẳng và đường chân trời. Điều này khiến chúng không thể phát hiện tên lửa hành trình, máy bay không người lái (UAV) và phi cơ bay thấp cho đến khi đối phương đã ở rất gần", Hamish de Bretton-Gordon, cựu sĩ quan lục quân Anh, cho biết.

Chưa rõ tiêm kích F-5 Iran bay trên lãnh thổ Iraq hay qua biển trước khi tiến vào vùng trời Kuwait. Bình luận viên quân sự James Marinero nhận định phi công đã chọn tuyến đường ngắn nhất nhằm hạn chế tối đa nguy cơ bị radar Mỹ và đồng minh phát hiện.

"Bay từ khu vực Dezful hoặc Omidiyeh sẽ giúp phi cơ tận dụng địa hình vùng châu thổ sông Tigris-Euphrates, gần biên giới với Iraq, cùng các vùng đầm lầy ven biển phía bắc vịnh Ba Tư để che giấu tung tích. Nếu duy trì độ cao dưới 30 m, chiếc F-5 có thể không lộ diện cho đến khi tới sát biên giới Kuwait", Marinero cho hay.

Nhiệm vụ của chiến đấu cơ Iran dường như thuận lợi hơn nhờ năng lực cảnh báo sớm của Mỹ và đồng minh đã bị suy giảm trong những đòn tập kích trước đó. Hàng loạt radar phòng không, trong đó có AN/TPY-2 của Hệ thống Phòng thủ Tầm cao Giai đoạn cuối (THAAD) và "mắt thần" AN/FPS-132, đã bị phá hủy hoặc hư hại ngay trong ngày đầu xung đột.

Các hệ thống phòng không tầm ngắn về lý thuyết sẽ lấp khoảng trống của tổ hợp Patriot và THAAD, nhưng cần có dữ liệu cảnh báo sớm.

"Một chiếc F-5 cũ kỹ do Iran vận hành có thể khai thác được khoảng trống đó đặt ra những câu hỏi nghiêm túc về giới hạn của đường chân trời radar, thời gian phản ứng của hệ thống chỉ huy và thách thức với nỗ lực phát hiện vật thể bay thấp trong không phận hỗn loạn thường thấy giữa thời chiến", chuyên trang quân sự Defence Security Asia nhận xét.

Biên tập viên D'Urso cũng cho rằng cuộc tập kích diễn ra trong điều kiện rất đặc biệt, nhận định phi công Iran đã tận dụng thời điểm "lưới phòng không Mỹ bị quá tải vì các trận tập kích tên lửa và UAV".

Iran đã phóng lượng lớn UAV, trong đó có dòng Shahed và Arash-2, để phủ kín radar đối phương, tạo điều kiện cho tiêm kích xâm nhập vùng trời mục tiêu. Chỉ riêng tại Kuwait, quân đội nước này tuyên bố đã bắn hạ ít nhất 98 tên lửa đạn đạo và 283 UAV tự sát trong 6 tuần xung đột.

"Chiếc F-5 lợi dụng tình trạng hỗn loạn để ẩn mình khi di chuyển", Marinero cho hay.

Giới chuyên gia cũng chỉ ra rằng cuộc tập kích căn cứ Buehring diễn ra cùng giai đoạn với vụ Kuwait bắn rơi ba tiêm kích hạng nặng F-15E Mỹ. CENTCOM khi đó cho biết chiến đấu cơ Mỹ bị lực lượng Kuwait bắn nhầm giữa lúc diễn ra giao tranh ác liệt, trong đó có "các cuộc tấn công bằng máy bay, tên lửa đạn đạo và UAV từ Iran".

Đây cũng là lần duy nhất CENTCOM xác nhận máy bay Iran tham chiến trong xung đột, nhưng chưa rõ đó có phải chiếc F-5 tấn công căn cứ Buehring hay không.

Áp lực từ những cuộc tấn công cường độ cao và tần suất lớn của Iran cũng được cho là làm tăng nguy cơ lực lượng phòng thủ mắc sai sót, để lọt mục tiêu nguy hiểm như tiêm kích đối phương.

"Những người dán mắt vào màn hình radar phải ra quyết định ngay lập tức dựa trên bản năng, kiến thức đã được huấn luyện và công nghệ hỗ trợ. Họ không được phép phạm sai lầm khi phán đoán", Debanish Achom, biên tập viên đài NDTV của Ấn Độ, cho hay.

Tin Gốc: Vnexpress