Ông Donald Trump ngày 1/4 trở thành Tổng thống Mỹ đương nhiệm đầu tiên đến dự khán một phiên xét xử tại Tòa án Tối cao, khi các thẩm phán nghe các bên tranh luận về tính hợp pháp của sắc lệnh hành pháp do ông Trump ký, trong đó từ chối tự động cấp quyền công dân cho những đứa trẻ sinh ra tại Mỹ nếu cả bố lẫn mẹ đều không phải là công dân hay thường trú nhân hợp pháp ở Mỹ.
Khác với phong cách thu hút sự chú ý thường thấy, ông Trump đến tòa một cách thầm lặng, ngồi hàng ghế đầu tiên dành cho công chúng. Ông ngồi cạnh cố vấn Nhà Trắng David Warrington, cùng một số bộ trưởng trong nội các, nhưng không đưa ra bất cứ phát biểu nào.
Đây là phiên tranh luận đầu tiên trong quá trình xét xử của Tòa án Tối cao về sắc lệnh xóa bỏ chính sách “sinh ở Mỹ là công dân Mỹ” mà Tổng thống Trump ban hành ngay khi nhậm chức tháng 1/2025. Hàng loạt thẩm phán liên bang sau đó đã ra phán quyết chặn thi hành sắc lệnh. Bộ Tư pháp Mỹ sau đó đệ đơn đề nghị Tòa án Tối cao phân xử.
Phòng xử không có camera hay TV, chỉ có họa sĩ vẽ lại khung cảnh bên trong. Các thẩm phán bước lên bục và bắt đầu phiên tòa lúc 10h. Tổng thống Trump cùng mọi người đứng lên theo thông lệ, trong khi các thẩm phán dường như không biểu lộ bất kỳ phản ứng nào trước sự hiện diện của ông.
“Ông ấy không vẫy tay, không lẩm bẩm hay tạo ra bất kỳ tiếng động nào. Ông ấy đơn giản chỉ là một người dự khán”, Amanda Frost, giáo sư luật hiến pháp tại Đại học Virginia ngồi ở khu vực dành cho cố vấn pháp lý, mô tả.
Tổng thống Trump giữ im lặng, tỏ ra tập trung suốt phiên xét xử, đôi lúc nhắm mắt trong thời gian ngắn. Ông nghe toàn bộ phần trình bày và đối đáp với các thẩm phán dài khoảng 65 phút của D. John Sauer, luật sư đại diện chính quyền. Ông Sauer trước đây từng là luật sư riêng của ông Trump.
Tổng thống Trump từ lâu phản đối cấp quyền công dân theo nơi sinh, cho rằng cần hủy bỏ quy định này để đối phó tình trạng người nhập cư vượt biên trái phép vào Mỹ để sinh con nhằm giúp đứa trẻ có quốc tịch Mỹ.
Trong khi đó, những người chỉ trích cho rằng sắc lệnh của ông Trump là vi hiến, bởi Tu chính án thứ 14 năm 1868 nêu rõ “tất cả những người sinh ra hoặc nhập tịch vào Mỹ, chịu sự quản lý của Mỹ, đều là công dân Mỹ và bang nơi họ cư trú”.
Ông Trump rời phòng xử lúc 11h20, khoảng 13 phút sau khi bà Cecillia Wang, giám đốc pháp lý quốc gia của Liên minh Tự do Dân sự Mỹ (ACLU), bắt đầu nêu các lập luận phản đối sắc lệnh. Ông không dừng lại trả lời truyền thông bên ngoài tòa án.
“Chúng ta là quốc gia duy nhất trên thế giới đủ ngớ ngẩn để cho phép cấp quyền công dân tại nơi sinh!”, ông Trump viết trên mạng xã hội Truth Social, sau khi trở về Nhà Trắng. Tuy nhiên, thực tế cho thấy hơn 30 quốc gia trên thế giới, bao gồm cả các láng giềng của Mỹ như Canada và Mexico, đang áp dụng nguyên tắc cấp quyền công dân theo nơi sinh.
Các chuyên gia pháp lý cho rằng Tổng thống Trump xuất hiện tại Tòa án Tối cao dường như nhằm phô diễn quyền lực và tạo sức ép mà không cần đưa ra phát biểu nào.
“Liệu còn có lý do nào khác? Đây là nỗ lực nhằm gây áp lực lên các thẩm phán. Điều này nguy cơ đe dọa tính độc lập của Tòa án Tối cao”, Steven Lubet, giáo sư danh dự tại Trường Luật Đại học Northwestern, nhận định.
Trong khi đó, Kate Shaw, giảng viên luật tại Đại học Pennsylvania, cho rằng về nguyên tắc, việc ông Trump tham dự phiên tranh luận là điều có thể chấp nhận.
Tuy nhiên, xét đến việc ông từng công kích các thẩm phán ra phán quyết bất lợi, bà Shaw cho rằng động thái này “có vẻ như là cách gửi đi thông điệp rằng những thẩm phán bỏ phiếu chống lại sắc lệnh bỏ luật ‘sinh ở Mỹ là công dân Mỹ’ sẽ phải đối mặt với sự công kích tương tự”.
Tổng thống Trump hồi đầu tuần bày tỏ sự không hài lòng với Tòa án Tối cao, kêu gọi các thẩm phán phải thể hiện trí tuệ của họ bằng cách đứng về phía ông trong vấn đề cấp quốc tịch cho những người sinh ra ở Mỹ. Tổng thống và các cố vấn cấp cao lâu nay vẫn cho rằng nhiều người nước ngoài có động cơ tới Mỹ để sinh con, và cái gọi là “du lịch sinh con” là mối đe dọa đối với an ninh quốc gia.
Nhà Trắng từ chối bình luận về việc ông Trump xuất hiện tại Tòa án Tối cao. Các thẩm phán dự kiến ra phán quyết cuối cùng vào tháng 6 hoặc 7 năm nay.
Nếu phán quyết bất lợi, đây sẽ là thất bại pháp lý mới nhất của ông Trump trong những tháng gần đây tại cơ quan tư pháp quyền lực nhất đất nước. Các thẩm phán hồi tháng 2 đã bác bỏ chính sách thuế quan của ông. Họ cũng chặn lệnh triển khai Vệ binh Quốc gia tới Chicago của Tổng thống Mỹ vào tháng 12/2025.
Trong trường hợp Tòa án Tối cao đứng về phía ông Trump và cho phép chấm dứt cấp quốc tịch theo nơi sinh, khoảng 250.000 trẻ em sẽ chào đời tại Mỹ mà không có quốc tịch mỗi năm, theo bản đánh giá của hàng chục giáo sư nộp lên tòa. Đến năm 2045, con số này có thể lên tới 5 triệu.
Ngày 15-5, Ngoại trưởng Trung Quốc Vương Nghị thông báo Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình sẽ thực hiện chuyến thăm cấp nhà nước tới Mỹ vào mùa thu năm nay theo lời mời của Tổng thống Mỹ Donald Trump.
Trong quốc yến tại Bắc Kinh hôm 14-5, nhà lãnh đạo Mỹ đã mời ông Tập đến Nhà Trắng vào ngày 24-9.
Sau khi lên chuyên cơ Air Force One để về lại Mỹ, ông Trump đã tiết lộ một số thông tin đáng chú ý trong 3 ngày ông thăm Trung Quốc.
Tổng thống Mỹ Donald Trump thông tin ông không đề cập đến vấn đề thuế quan trong cuộc hội đàm với Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình.
Ông cho biết Trung Quốc đã đồng ý mua 200 máy bay Boeing của Mỹ và con số này có thể tăng lên tới 750 chiếc.
Ngoài ra, theo ông, nhà lãnh đạo Trung Quốc bắn tín hiệu rằng ông trùm truyền thông Hong Kong Jimmy Lai khó có khả năng được trả tự do.
Nhà lãnh đạo Mỹ còn tiết lộ mình đã thảo luận về vấn đề Đài Loan với ông Tập, nhưng không đưa ra bất kỳ cam kết nào. "Chủ tịch Tập và tôi đã nói nhiều về Đài Loan" - ông Trump nói với các phóng viên trên chuyên cơ Air Force One trên đường trở về Washington.
"Ông ấy không muốn chứng kiến một cuộc đấu tranh giành độc lập (cho Đài Loan). Tôi không đưa ra bình luận gì về vấn đề này, tôi chỉ lắng nghe ông ấy" - nhà lãnh đạo Mỹ kể lại.
Ông Trump nói thêm: "Ông ấy rất kiên quyết về vấn đề Đài Loan, còn tôi thì không đưa ra cam kết theo hướng nào cả".
Trước hội nghị thượng đỉnh Mỹ - Trung, ông Trump từng nói ông sẽ thảo luận với ông Tập về việc Mỹ bán vũ khí cho Đài Loan. Đây là sự thay đổi so với lập trường trước đây của Mỹ rằng Washington sẽ không tham vấn Bắc Kinh về vấn đề này.
Phát biểu trước các phóng viên trên đường trở về Washington, ông Trump nói về vấn đề bán vũ khí: "Tôi sẽ đưa ra quyết định trong thời gian khá ngắn sắp tới".
Ngày 15-5, người đứng đầu Cơ quan ngoại giao Đài Loan Lâm Giai Long (Lin Chia-lung) cho biết hòn đảo này sẽ tăng cường quan hệ với Mỹ sau khi hai ông Trump - Tập gặp nhau. "Tôi muốn báo cáo với mọi người rằng tôi và đội ngũ ngoại giao của mình đã tiếp tục theo dõi sát tình hình và duy trì liên lạc tốt với Mỹ" - ông Lâm nói.
Từ trước lúc ông Tập tới Bắc Kinh, người phát ngôn Văn phòng Sự vụ Đài Loan của Chính phủ Trung Quốc, bà Trương Hàm (Zhang Han), đã nhấn mạnh chỉ có một Trung Quốc trên thế giới và Đài Loan là một phần của Trung Quốc.
"Chúng tôi kiên quyết phản đối Mỹ tham gia vào bất kỳ hình thức quan hệ quân sự nào với khu vực Đài Loan của Trung Quốc, đồng thời kiên quyết phản đối Mỹ bán vũ khí cho Đài Loan. Lập trường này nhất quán và rõ ràng" - bà nhấn mạnh hôm 13-5.
Đài CNN ngày 20.7 dẫn lời Phó tổng thống Mỹ JD Vance cho hay phu nhân của ông là bà Usha Vance vừa sinh đứa con thứ 4, được đặt tên là Alec Neel Vance, sau khi có các con gồm Ewan, Vivek và Mirabel.
"Usha và em bé đều khỏe mạnh và vui vẻ, các con của chúng tôi vô cùng hạnh phúc khi được gặp em trai bé bỏng của mình", Phó tổng thống Vance viết trên mạng xã hội và cảm ơn các bác sĩ, nhân viên tại Trung tâm Quân y Walter Reed và Đơn vị Y tế Nhà Trắng.
Đây là lần đầu tiên sau hơn 150 năm một phu nhân Phó tổng thống Mỹ đương nhiệm sinh con. Ông Vance năm nay 42 tuổi, lớn hơn phu nhân 2 tuổi.
Với cuộc sống của 6 thành viên, gia đình Vance sẽ dành nhiều thời gian hơn ở vùng nông thôn phía bắc Virginia, thuê nhà tại một phần của khu đất rộng lớn trị giá hàng triệu USD ở khu dân cư giàu có Middleburg.
Phó tổng thống dự kiến sẽ thỉnh thoảng ở đó, dù ông và gia đình vẫn duy trì nơi cư trú chính thức của họ tại Đài quan sát Hải quân ở thủ đô Washington.
Trong một cuộc phỏng vấn gần đây với Đài ABC News, bà Usha Vance đã chia sẻ về việc thường bị soi mói, cũng như vai trò làm mẹ của đệ nhị phu nhân Mỹ.
"Mọi việc chúng tôi làm đều nằm trong tầm mắt công chúng", bà kể và nói thêm rằng "mọi người đều thấy" nếu con cái bà cư xử không đúng mực hoặc bị ốm.
"Chúng tôi cố gắng không đặt chúng vào những tình huống bị phơi bày và sau này nói rằng bố mẹ làm con xấu hổ. Vì vậy, chúng tôi cố gắng giữ kín hầu hết những việc chúng làm. Khi ở nơi công cộng, chúng tôi để chúng được là trẻ con và mọi chuyện diễn ra tự nhiên", theo bà Vance.
Đệ nhị phu nhân Mỹ đã từ bỏ nghề luật sư khi chồng trở thành Phó tổng thống. Bà thường xuyên xuất hiện bên cạnh chồng trong suốt thời gian ông Vance tại nhiệm và xây dựng đội ngũ nhân viên nhỏ của riêng mình. Lấy việc nâng cao khả năng đọc viết cho trẻ em làm nền tảng, bà đã phát động thử thách đọc sách mùa hè năm ngoái và một chương trình podcast đi kèm năm nay.
Lần cuối cùng một đệ nhị phu nhân Mỹ sinh con khi đang tại chức là vào năm 1870, khi Phó tổng thống Schuyler Colfax và phu nhân Ellen Maria Colfax chào đón đứa con Schuyler Colfax III, người sau này trở thành thị trưởng của thành phố South Bend (bang Indiana).
Cuối tháng 6 vừa qua, Trung Quốc tổ chức sự kiện thường niên mang tên Diễn đàn Lục Gia Thủy - hội nghị chính sách tài chính hàng đầu nước này.
Tại Diễn đàn Lục Gia Thủy năm nay, các quan chức Trung Quốc đã công bố một loạt các biện pháp mở rộng vai trò của nhân dân tệ (RMB) ở nước ngoài, đẩy mạnh Thượng Hải trong vai trò trung tâm tài chính quốc tế (IFC), tạo ra các cơ sở thanh khoản mới cho các ngân hàng trung ương nước ngoài và các nhà đầu tư, mở rộng giao dịch RMB xuyên biên giới và mở cửa hơn nữa lĩnh vực tài chính Trung Quốc để giới đầu tư nước ngoài tham gia.
Tờ South China Morning Post dẫn lời ông Lưu Hiểu Xuân, Phó giám đốc Viện Tài chính Thượng Hải, phát biểu tại diễn đàn trên cho rằng: "Trung Quốc có Hồng Kông là một IFC trưởng thành với sự linh hoạt để đáp ứng với những thay đổi của thị trường, nhưng điều đó không đủ để đáp ứng đầy đủ các nhu cầu đặc biệt của việc mở rộng ra nước ngoài của các công ty Trung Quốc. Thượng Hải cần phải đóng vai trò như vậy".
Ông Lưu cũng đề xuất xây dựng các dịch vụ pháp lý, điều phối an ninh và cơ sở hạ tầng tài chính địa phương như nền tảng ngân quỹ doanh nghiệp. Theo đó, Hồng Kông được định vị giữ vai trò như một cửa ngõ thị trường vốn trong khi Thượng Hải xử lý hỗ trợ hoạt động ở các khu vực pháp lý có rủi ro cao hơn. Thượng Hải hướng đến trở thành một trung tâm gây quỹ và đầu tư cho các công ty Trung Quốc mở rộng ra nước ngoài, giúp các công ty huy động các khoản vay, phát hành trái phiếu và chứng khoán đảm bảo bằng tài sản, niêm yết cổ phiếu, đầu tư vào tài sản tài chính và tham gia giao dịch.
Có lẽ, đề xuất trên không đơn giản chỉ là ý kiến cá nhân của ông Lưu - một người nổi tiếng với nhiều năm kinh nghiệm trong ngành tài chính Trung Quốc. Thực tế, trong cuộc họp hồi tháng 3 vừa qua, Đại hội Đại biểu nhân dân toàn quốc (Quốc hội) Trung Quốc đã thông qua Kế hoạch 5 năm lần thứ 15 mà trong đó nêu rõ xây dựng nước này thành cường quốc tài chính. Kế hoạch không còn xem tài chính là chức năng hỗ trợ cho tăng trưởng kinh tế, mà hướng đến tài chính như một công cụ chiến lược của năng lực công nghệ. Trong chiến lược như vậy, việc quốc tế hóa RMB đóng vai trò then chốt.
Gần 80 năm qua, Mỹ có nhiều lợi thế nhờ vai trò trung tâm của USD trong hệ thống tài chính toàn cầu, giúp nước này có các công cụ quản lý nhà nước mà các cường quốc trước đây khó có thể tưởng tượng được. Mỹ có thể áp đặt các biện pháp trừng phạt, hạn chế khả năng tiếp cận thanh toán bù trừ bằng USD, định hình các tiêu chuẩn tuân thủ quốc tế, ảnh hưởng dòng vốn và tận dụng vị trí của nước này trong cấu trúc tài chính thế giới để thúc đẩy các mục tiêu an ninh quốc gia. Trung Quốc chắc chắn hiểu thực tế vừa nêu nên luôn muốn thay đổi.
Sau cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu năm 2008, Bắc Kinh đã khởi động các chương trình thanh toán thương mại bằng RMB, thành lập các trung tâm thanh toán bù trừ ở nước ngoài, mở rộng các thỏa thuận hoán đổi tiền tệ, phát triển cơ sở hạ tầng thanh toán thay thế và dần dần mở cửa các phần của thị trường vốn. Bắc Kinh ký các thỏa thuận hoán đổi tiền tệ với hàng chục ngân hàng trung ương, cho phép các đối tác thương mại tiếp cận RMB mà không cần thông qua hệ thống dựa USD.
Năm 2015, Trung Quốc ra mắt Hệ thống thanh toán liên ngân hàng xuyên biên giới CIPS như một giải pháp thay thế cho SWIFT. Nước này cũng đạt nhiều thỏa thuận giao dịch tiền tệ trực tiếp với các nước khác, đặc biệt với các thành viên thuộc nhóm các nền kinh tế mới nổi BRICS.
Không những vậy, chính những diễn biến địa chính trị gần đây đã mở ra thêm nhiều cơ hội cho Bắc Kinh trong việc quốc tế hóa RMB. Do chiến dịch quân sự nhằm vào Ukraine, các ngân hàng Nga bị loại khỏi SWIFT. Sau đó, số lượng tổ chức trực tiếp tham gia CIPS đã tăng gần gấp ba, tăng từ 75 lên gần 200, theo dữ liệu của chính phủ Trung Quốc.
Hay giữa cuộc chiến Iran mới đây, ít nhất 2 tàu đã sử dụng RMB để thanh toán phí đi qua eo biển Hormuz cho chính quyền Tehran. Dữ liệu từ Hội đồng Đại Tây Dương cho thấy chỉ trong tháng 3.2026, các khoản thanh toán để mua dầu của Iran được thực hiện thông qua mạng lưới tài chính của Trung Quốc đã tăng 50%. Nhờ đó, dòng tiền chảy qua hệ thống tài chính của Trung Quốc đã tăng vọt kể từ khi cuộc chiến ở Iran buộc phải đóng cửa eo biển Hormuz. Từ tháng 2 - 3, các khoản thanh toán trung bình hằng ngày qua hệ thống tài chính Trung Quốc đã tăng từ 86 tỉ USD lên lên hơn 131 tỉ USD, quy mô giao dịch trung bình tăng hơn 8%.
Chính vì thế, dù chưa thể soán ngôi USD trong thời gian tới, nhưng RMB đang ngày càng khẳng định vai trò lớn hơn.
