Sau nhiều năm làm công chức, Wangmo, 35 tuổi, quyết định sang định cư tại Canberra, Australia. “Tôi có mọi thứ mình cần ở Bhutan, nhưng vẫn ra đi vì cảm thấy bản thân ngày càng mờ nhạt và bị lãng phí”, Wangmo nói. Cô cho biết môi trường làm việc nặng tính cấp bậc, ít cơ hội thăng tiến và phụ thuộc quan hệ cá nhân là lý do khiến cô quyết định nghỉ việc.
Bhutan thường được biết đến với tên gọi “quốc gia hạnh phúc nhất thế giới” do áp dụng chỉ số Tổng hạnh phúc quốc gia (GNH) làm thước đo sự phát triển, thay vì chỉ dựa vào Tổng sản phẩm quốc nội (GDP). Khái niệm này được khởi xướng vào những năm 1970, đánh giá chất lượng cuộc sống trên 9 tiêu chí: mức sống, sức khỏe, giáo dục, môi trường, cộng đồng, sử dụng thời gian, sức khỏe tâm lý, quản trị và văn hóa.
Dù vậy, theo kết quả khảo sát GNH năm 2022, chỉ 48% người dân Bhutan từ 15 tuổi trở lên được phân loại là “hạnh phúc”. Khoảng 52% dân số còn lại thuộc nhóm “chưa hạnh phúc” do thiếu hụt các điều kiện cơ bản. Báo cáo Hạnh phúc Thế giới năm 2019 cũng chỉ xếp hạng Bhutan đứng thứ 95 trên tổng số 156 quốc gia về chỉ số này.
Bhutan đang đối mặt tình trạng chảy máu chất xám. Nhiều cử nhân, chuyên gia trẻ ra nước ngoài không phải vì thất nghiệp mà vì mất niềm tin vào triển vọng phát triển trong nước. Báo cáo của Ngân hàng Thế giới chỉ ra khoảng 53% người Bhutan có kỹ năng cao và công chức trình độ đại học có xu hướng di cư, so với tỷ lệ 7% ở lao động phổ thông. Hiện có hơn 65.000 người Bhutan sống ở nước ngoài, tương đương 9% dân số.
Số liệu từ Ủy ban Dịch vụ Dân sự Hoàng gia Bhutan cho thấy từ năm 2023 đến 2025, có khoảng 1.500 công chức thôi việc. Nhóm nghỉ việc nhiều nhất thuộc độ tuổi 27-35, tập trung ở các ngành công nghệ thông tin, điều dưỡng và kỹ thuật. Gần 10% nhân sự nghỉ trong năm đầu tiên và 32% rời đi khi mới vào nghề.
Australia là điểm đến hàng đầu. Trong 6 tháng đầu năm tài chính 2025-2026, nước này cấp thị thực cho hơn 5.900 người Bhutan. Nhiều du học sinh Bhutan chuyển sang học các nghề như thợ mộc, thợ lát gạch, thợ hàn để dễ xin việc và định cư.
Latso, một phụ nữ Bhutan có gia đình sống tại Australia, cho biết cô đã từ bỏ quốc tịch quê hương vào đầu năm ngoái để nhập tịch Australia do Bhutan không cho phép song tịch.
Tình hình trong nước ngày càng khó khăn với người trẻ. Mức lương thấp cùng áp lực chi phí nhà ở và sinh hoạt khiến họ khó tích lũy hoặc xây dựng cuộc sống. Nhiều người phải sống cùng bố mẹ đến 30 tuổi vì không đủ khả năng tài chính để ra ở riêng. Làn sóng chuyển sang Australia cũng khiến doanh nghiệp tư nhân tại Bhutan khó tuyển và giữ nhân sự. Nhiều vị trí lương thấp gần như không có người gắn bó lâu dài vì thu nhập trì trệ trong nhiều năm.
Từ năm 2023, Bhutan triển khai các chương trình khuyến khích công dân về nước nhưng hiệu quả chưa cao. Đến tháng 5/2025, chỉ 170 người trở về. Chương trình ghi nhận 570 người đăng ký trong năm tài chính 2024-2025 và thêm 53 người đăng ký trong năm tài chính 2025-2026.
Anh Thinley Wangchuk, đang sống tại Australia, cho biết nhiều người ngần ngại về nước do cơ hội việc làm hạn chế và mức lương chưa tương xứng.
Dù gây thiếu hụt lao động, làn sóng di cư mang về nguồn ngoại tệ lớn. Năm 2025, lượng kiều hối gửi về Bhutan đạt 342,9 triệu USD, tăng hơn gấp đôi mức 164,4 triệu USD của năm 2024. Trong đó, kiều hối từ Australia chiếm phần lớn với 253,3 triệu USD.
Trận chung kết trên sân MetLife, New Jersey, khép lại với chiến thắng 1-0 giúp Tây Ban Nha lần thứ hai vô địch World Cup.
Ngay sau tiếng còi mãn cuộc, không khí trên sân trở nên căng thẳng. Trong lúc các cầu thủ Tây Ban Nha bắt đầu ăn mừng, tiền vệ Leandro Paredes lao vào tranh cãi rồi xô xát với cầu thủ Gavi, khiến trọng tài Slavko Vincic phải can thiệp.
Giữa khung cảnh hỗn loạn đó, máy quay truyền hình ghi lại hình ảnh hoàn toàn trái ngược của Lamine Yamal. Tiền đạo 19 tuổi quỳ xuống đất, đưa hai tay ra cầu nguyện, gần như không quan tâm tới những gì diễn ra phía sau.
Video được chia sẻ rộng rãi khắp các diễn đàn mạng xã hội. Đa số người hâm mộ ca ngợi sự điềm tĩnh và trưởng thành của ngôi sao trẻ.
Yamal sinh ra trong gia đình đạo Hồi. Trước các trận đấu quan trọng hoặc khi ghi bàn, anh thường quỳ gối xuống đất và thực hiện sujoud, nghi thức phủ phục cầu nguyện của người Hồi giáo.
Trong các tháng lễ Ramadan, CLB Barcelona thiết kế cho Yamal một chế độ dinh dưỡng và tập luyện riêng để đảm bảo sức khỏe.
Anh cũng thường sử dụng lại màn ăn mừng "304" nổi tiếng, một cách để gợi nhớ đến khu phố lao động nơi anh lớn lên ở vùng Catalan của Tây Ban Nha. Mã bưu chính của quê hương anh, Mataro, là 08304, và Yamal bắt chéo hai tay tạo thành số 0 ở giữa, số 3 trên tay trái và số 4 trên tay phải.
Trong trận chung kết, một hình ảnh giàu cảm xúc khác là khi Lamine Yamal tiến đến ôm thủ quân Argentina Lionel Messi trước khi cùng đồng đội bước vào lễ đăng quang.
Đoạn video nhanh chóng lan truyền trên mạng xã hội, thu hút hàng triệu lượt xem. Fox Sports bình luận: "Sự vĩ đại khép thành một vòng tròn", còn nhiều CĐV gọi đây là "khoảnh khắc đẹp nhất sau trận chung kết".
Yamal khởi đầu sự nghiệp quốc tế bằng chức vô địch Euro 2024, trước khi bổ sung World Cup 2026 vào bộ sưu tập danh hiệu. Với chức vô địch này, Tây Ban Nha cũng lần đầu đăng quang World Cup kể từ năm 2010.
Yamal vuột giải Cầu thủ trẻ hay nhất vào tay đồng đội Pau Cubarsi, trong khi Quả Bóng Vàng World Cup thuộc về Rodri. Dù vậy, tiền đạo 19 tuổi vẫn còn nhiều cơ hội chinh phục những danh hiệu cá nhân và tập thể khác trong tương lai.
Tọa lạc tại thành phố Ahilyanagar (Ấn Độ), công trình mang tên The Anthill (tạm dịch là tổ kiến) đang thu hút sự chú ý của giới kiến trúc quốc tế nhờ hình dáng độc đáo và những giải pháp thích ứng với khí hậu.
Ngôi nhà rộng khoảng 650m2, được xây dựng bằng gạch với hình khối thấp, bề mặt uốn lượn như địa hình tự nhiên. Các kiến trúc sư Kaushal Suresh Tatiya và Sweety Muttha cho biết, công trình được lấy cảm hứng từ những tổ kiến - vốn nổi tiếng với hệ thống khoang, đường hầm, lỗ thông gió và khả năng điều hòa nhiệt độ hiệu quả.
Thay vì chỉ mô phỏng hình thức bên ngoài, nhóm thiết kế chuyển hóa các nguyên lý hoạt động của tổ kiến vào không gian sống, nhằm tạo nên một ngôi nhà thích nghi với điều kiện nắng nóng, tăng khả năng lưu thông không khí và hạn chế sử dụng các thiết bị làm mát cơ học.
Theo yêu cầu của gia chủ, họ muốn nhóm thiết kế tạo ra ngôi nhà phù hợp với khí hậu nắng nóng và khô hạn đặc trưng của khu vực. Toàn bộ thiết kế xoay quanh các giải pháp làm mát thụ động như thông gió chéo, tận dụng luồng khí tự nhiên và giảm tối đa sự phụ thuộc vào hệ thống điều hòa.
Gạch không chỉ đóng vai trò là vật liệu kết cấu mà còn trở thành yếu tố giúp điều hòa môi trường bên trong công trình.
Nhìn từ bên ngoài, ngôi nhà tạo cảm giác khép kín với các bức tường dày và hệ thống tường gạch đục lỗ giúp giảm bức xạ mặt trời.
Tuy nhiên, phía bên trong lại là một không gian mở với nhiều sân trong, giếng trời và các khoảng chuyển tiếp có mái che, cho phép ánh sáng và không khí len lỏi vào từng khu vực.
Hệ thống thông gió tự nhiên thay thế điều hòa
Ngôi nhà được chia thành nhiều khoang kết nối với nhau tương tự cấu trúc bên trong một tổ kiến. Các phòng riêng tỏa ra từ những không gian sinh hoạt chung lớn hơn, trong khi hệ thống giao thông được thiết kế với những đoạn hành lang hẹp.
Tại khu vực phòng khách, một sân trong lớn được bố trí ở trung tâm nhằm đưa ánh sáng và gió tự nhiên vào sâu bên trong ngôi nhà. Một thác nước nhỏ cũng được lắp đặt tại đây để tăng hiệu quả làm mát không khí.
Một trong những điểm nổi bật của công trình là hệ thống thông gió được thiết kế dựa trên nguyên lý đối lưu không khí. Các bức tường gạch đục lỗ, giếng trời và các trục thông gió giúp hút không khí nóng lên cao, liên tục đưa luồng khí mát đi khắp công trình mà không cần phụ thuộc nhiều vào máy điều hòa.
Theo nhóm kiến trúc sư, toàn bộ công trình dùng các vật liệu gần gũi với thiên nhiên nhằm tăng khả năng cách nhiệt và giảm tác động môi trường.
Gạch nung để trần trở thành vật liệu chủ đạo, kết hợp với bê tông hoàn thiện bề mặt thô, đất nung, vữa vôi, đá khai thác tại địa phương cùng nội thất gỗ.
Các kiến trúc sư cho biết, lớp gạch dày vừa đóng vai trò là kết cấu chịu lực, vừa hoạt động như lớp cách nhiệt tự nhiên. Đồng thời, các khoảng rỗng nhỏ và hệ thống khoang bên trong giúp bức tường thở, góp phần điều hòa nhiệt độ.
Ánh sáng được đưa vào thông qua giếng trời, sân trong và các bức tường gạch đục lỗ, tạo nên nhiều khoảng sáng. Được biết, ngôi nhà không sao chép nguyên mẫu một tổ kiến mà khai thác những nguyên lý vận hành của tự nhiên để giải quyết bài toán về khí hậu, thông gió và sự tiện nghi trong nhà ở.
Giữa điều kiện nắng nóng gay gắt của khu vực, công trình được xem là minh chứng để thấy, kiến trúc hiện đại có thể học hỏi từ thiên nhiên để tạo nên những không gian sống bền vững, tiết kiệm năng lượng nhưng vẫn đảm bảo tính thẩm mỹ và trải nghiệm cho người dùng.
Hành phi là điểm nhấn không thể thiếu cho bát xôi xéo, đĩa bánh cuốn hay tô hủ tiếu. Nhưng nhiều người nội trợ gặp tình trạng hành phi bị ỉu, đắng hoặc cháy đen do không nắm vững kỹ thuật kiểm soát lượng nước và nhiệt độ.
Theo chuyên gia ẩm thực Vũ Nhất Thông (Eric Vũ Cooking Class), nguyên nhân đầu tiên dẫn đến thất bại là cho hành tươi trực tiếp vào dầu nóng, dầu vừa phải làm bay hơi nước, vừa phải làm chín hành, khiến các lát hành chín không đồng đều.
Nguyên nhân thứ hai nằm ở lượng đường tự nhiên trong nguyên liệu. Khi gặp nhiệt độ cao, đường xảy ra phản ứng Maillard và quá trình caramel hóa, tạo màu vàng cùng mùi thơm đặc trưng. Tuy nhiên, giai đoạn chuyển từ màu vàng đẹp sang cháy diễn ra rất nhanh.
Để sở hữu mẻ hành phi vàng giòn, chuyên gia gợi ý người nội trợ áp dụng quy trình chuẩn chuyên nghiệp qua ba bước:
Kiểm soát độ ẩm bằng muối
Đầu tiên, nên ưu tiên dùng hành tím ta, củ nhỏ, chắc thịt và thái lát đều tay (dày khoảng 1-1,5 mm) để hành chín cùng lúc. Sau khi thái, trộn khoảng 10 gram muối với 500 gram hành, để 15-20 phút rồi vắt nhẹ và thấm thật khô. Muối tạo ra hiện tượng thẩm thấu, kéo bớt nước từ bên trong tế bào hành ra ngoài. Việc giảm lượng nước trước khi chiên giúp hành dễ đạt độ giòn và ít bị mềm ỉu sau khi nguội.
Kỹ thuật chiên dầu lạnh
Khác với thói quen đợi dầu nóng già mới cho nguyên liệu vào, đầu bếp Thông khuyến nghị cho hành vào chảo trước, đổ dầu ngập mặt rồi mới bật bếp. Kỹ thuật này giúp dầu và hành cùng nóng lên từ từ, phần nước còn lại trong hành có thời gian bốc hơi trước khi nhiệt độ lên đủ cao để tạo màu vàng. Trong quá trình chiên, nên giữ lửa vừa và đảo nhẹ liên tục để các lát hành chín đều.
Tận dụng nhiệt dư (Carry-over cooking)
Sai lầm phổ biến nhất là chờ đến khi hành có màu vàng nâu đẹp mắt trong chảo mới vớt. Ông khuyên nên tắt bếp ngay khi hành vừa chuyển sang màu vàng rơm, sau đó tiếp tục đảo và nhanh chóng vớt ra khi hành đạt màu vàng nhạt.
Nguyên nhân là do hiện tượng nấu tiếp diễn (carry-over cooking). Dầu bám trên bề mặt sẽ tiếp tục truyền nhiệt trong khoảng một đến hai phút, khiến hành vàng thêm sau khi đã nhấc khỏi chảo. Nếu chờ hành vàng đẹp trong chảo mới vớt, khi nguội chúng rất dễ chuyển sang màu nâu sẫm và mang vị đắng.
Sau khi vớt, cần trải hành thành một lớp mỏng trên khay có lót giấy thấm dầu để hành nhanh nguội, tránh chất thành đống khiến hơi nước làm giảm độ giòn. Khi hành đã nguội hoàn toàn, người nội trợ cho vào hũ thủy tinh đậy kín, kèm thêm một túi hút ẩm thực phẩm. Bằng cách kết hợp giữa việc hiểu rõ tính chất nguyên liệu và nguyên lý truyền nhiệt, bạn có thể giữ được độ giòn của món gia vị này lên tới cả tháng.
