Sự thiếu hụt trầm trọng nhân lực ngành điều dưỡng đặt ra yêu cầu cấp bách về việc thu hút tuyển sinh và đào tạo người học trong các trường ĐH và CĐ.
Chia sẻ về vấn đề này, tiến sĩ Vương Ánh Dương, Phó cục trưởng Cục Quản lý khám chữa bệnh, Bộ Y tế, cho biết VN hiện chỉ có khoảng 14-15 điều dưỡng/1 vạn dân trong khi Nghị quyết 20 của Ban Chấp hành T.Ư năm 2017 đặt ra mục tiêu đến năm 2025 phải có 25 điều dưỡng/1 vạn dân và năm 2030 là 33 điều dưỡng/1 vạn dân.
“Tỷ lệ này đang thuộc nhóm thấp của ASEAN. Thái Lan có khoảng 20-25 điều dưỡng/1 vạn dân, Malaysia khoảng 30-35, Singapore trên 70; các nước thuộc Tổ chức Hợp tác và phát triển kinh tế OECD trung bình từ 80-120. Chúng ta đang phải đối mặt với tình trạng thiếu hụt điều dưỡng cả về số lượng, cơ cấu và chất lượng chuyên môn so với yêu cầu thực tế và so với mặt bằng chung của khu vực cũng như thế giới”, tiến sĩ Dương nhận định.
Theo khảo sát của Cục Quản lý khám chữa bệnh, trong cùng một ca trực, trung bình một điều dưỡng tại khoa hồi sức tích cực phải chăm sóc từ 3-4 bệnh nhân.
“Khi số lượng điều dưỡng không đủ, người bệnh không được theo dõi và chăm sóc toàn diện, liên tục. Tại nhiều khoa lâm sàng, đặc biệt là hồi sức tích cực, một tỷ lệ lớn bệnh viện (BV) vẫn phải huy động người nhà người bệnh tham gia hỗ trợ chăm sóc thường ngày”, ông Dương cho hay.
Hiện nay, VN có trên 100 cơ sở tham gia đào tạo điều dưỡng, tuy nhiên không phải trường nào cũng tuyển được đủ chỉ tiêu hằng năm. Năm 2025, hàng loạt trường phải tuyển bổ sung ngành điều dưỡng như Trường ĐH Y Dược (ĐH Huế, 65 chỉ tiêu), Trường ĐH Y Dược Thái Bình (86 chỉ tiêu), Trường ĐH Y Dược Hải Phòng (60 chỉ tiêu)… Trường ĐH Tây Nguyên tuyển 34 chỉ tiêu ngành điều dưỡng ở phương thức xét điểm thi tốt nghiệp thì không có thí sinh (TS) nào nhập học, tổng chỉ tiêu của các phương thức là 48 thì có khoảng 41 TS nhập học.
Các cơ sở đào tạo như ĐH Phenikaa, ĐH Duy Tân, các trường ĐH Văn Lang, Quốc tế Hồng Bàng, Nguyễn Tất Thành, Tân Tạo… đều phải tuyển bổ sung ngành này.
Ở bậc CĐ, số lượng người học ngành điều dưỡng cũng giảm nhiều so với những năm trước. Tiến sĩ Lê Lâm, Hiệu trưởng Trường CĐ Đại Việt Sài Gòn, cho biết: “Cách đây khoảng chục năm, TS đăng ký ngành này rất đông. Thời điểm hiện tại, nhu cầu nhân lực cần nhiều do hệ thống BV tư phát triển, BV công nâng cấp mở rộng, nhưng tại trường, người học điều dưỡng giảm từ 50-70%”.
Trong một nghiên cứu của giảng viên Phạm Dương Thanh Tâm và Nguyễn Thị Thảo Ngọc, Khoa Điều dưỡng – Kỹ thuật y học Trường ĐH Y khoa Phạm Ngọc Thạch, hầu hết sinh viên các ngành điều dưỡng, dược và y khoa được phỏng vấn đều cho rằng nghề điều dưỡng vất vả và áp lực nhất trong hệ thống y tế.
“Định kiến về ngành điều dưỡng còn chịu ảnh hưởng sâu sắc từ các yếu tố gia đình, truyền thông và môi trường. Sinh viên cả 3 ngành trên đều nhận định ngành điều dưỡng thiếu vai trò lãnh đạo và cơ hội thăng tiến trong bộ máy quản lý. Hình ảnh người điều dưỡng bị lu mờ, ít được ghi nhận những đóng góp. Các gia đình có xu hướng thiên vị các ngành y đa khoa, dược hơn là điều dưỡng”, nhóm nghiên cứu chia sẻ.
Tiến sĩ Nguyễn Thị Phương Uyên, Phó khoa Điều dưỡng – Hộ sinh Trường ĐH Quốc tế Hồng Bàng, nêu sự thiếu hụt điều dưỡng tại VN đến từ nhiều nguyên nhân. Thứ nhất, chế độ đãi ngộ và mức lương chưa tương xứng khi lương khởi điểm của một điều dưỡng mới ra trường tại các BV công lập hiện nay còn thấp.
“Thứ hai là áp lực công việc. Vì thiếu nguồn điều dưỡng nên một số điều dưỡng phải chăm sóc số lượng bệnh nhân nhiều hơn so với tiêu chuẩn khuyến cáo. Bên cạnh đó là áp lực từ người nhà bệnh nhân cùng với trực đêm dẫn đến dễ kiệt sức. Vị thế xã hội chưa được nhìn nhận đúng khi trong tâm thức của nhiều người dân, bác sĩ là người ra y lệnh, còn điều dưỡng chỉ là người làm theo”, tiến sĩ Uyên nhận định.
Tuy nhiên, theo tiến sĩ Uyên, hiện nay có 2 nhóm TS nhận thức theo 2 hướng. Một là e ngại vì vẫn còn định kiến, coi điều dưỡng là công việc phục vụ, vất vả, trực đêm hôm nhưng thu nhập không tương xứng. Do đó, tỷ lệ TS chọn ngành điều dưỡng có xu hướng sụt giảm. Nhiều trường gặp khó khăn trong việc tuyển sinh đủ chỉ tiêu.
“Trong khi đó, nhóm còn lại vẫn yêu ngành do được xã hội trọng dụng và dễ kiếm việc làm do cầu cao, đặc biệt cơ hội chuyển dịch lao động quốc tế. Các em có thể tới các thị trường lớn như Đức, Nhật Bản, Canada, Úc, Đài Loan với nhiều chương trình học bổng, tuyển dụng với mức lương rất cao và cơ hội định cư rõ ràng”, tiến sĩ Uyên thông tin.
Tiến sĩ Lưu Nguyễn Đức Hạnh, Phó khoa Điều dưỡng Trường ĐH Nguyễn Tất Thành, cũng cho hay bên cạnh nhóm TS e ngại thì vẫn có nhiều bạn trẻ nhận thấy điều dưỡng là công việc có tính ổn định cao, nhu cầu xã hội lớn và vị thế của người điều dưỡng trong hệ thống y tế hiện đại đã được nâng tầm, không còn đơn thuần là người hỗ trợ mà là một cộng sự quan trọng trong quá trình chăm sóc người bệnh.
Để giải quyết bài toán thiếu hụt nhân lực và giữ chân sinh viên với nghề, tiến sĩ Đức Hạnh nêu: “Chương trình học của các trường phải bám sát thực tế, chú trọng kỹ năng lâm sàng. Giảng viên giàu kinh nghiệm và tâm huyết để truyền lửa nghề cho sinh viên. Bên cạnh đó, cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa đơn vị đào tạo và cơ sở thực tập. Khi sinh viên nhìn thấy cơ hội việc làm rộng mở, thu nhập ổn định và môi trường làm việc chuyên nghiệp ngay sau khi tốt nghiệp, các em sẽ tự tin theo đuổi nghề”.
Trong khi đó, tiến sĩ Nguyễn Thị Anh, Phó khoa Điều dưỡng – Hộ sinh Trường ĐH Quốc tế Hồng Bàng, cho rằng Bộ Y tế và các cơ quan ban ngành cần ban hành chính sách tăng lương cơ bản, tăng phụ cấp ưu đãi nghề, đặc biệt là phụ cấp trực đêm, phụ cấp độc hại riêng cho khối điều dưỡng để họ yên tâm sống được với nghề.
“Phải đẩy mạnh truyền thông để xã hội hiểu rằng điều dưỡng là một ngành khoa học chăm sóc độc lập, phối hợp bình đẳng với bác sĩ chứ không phải nghề phụ thuộc. Môi trường làm việc cũng nên được cải thiện, giảm tải thủ tục hành chính bằng cách ứng dụng công nghệ thông tin để họ có nhiều thời gian tập trung vào chuyên môn chăm sóc người bệnh, giảm áp lực tâm lý”, tiến sĩ Ánh chia sẻ thêm.
Theo tiến sĩ Ánh, nhà nước cũng có thể cân nhắc áp dụng chính sách miễn giảm học phí hoặc cấp học bổng cho sinh viên theo học ngành điều dưỡng nhằm thu hút học sinh nộp hồ sơ.
Với vai trò, vị thế là đại học (ĐH) vùng trọng điểm Quốc gia, có truyền thống 32 năm xây dựng và phát triển (1994 - 2026), kế thừa hơn 50 năm đào tạo từ các trường thành viên.
Theo PGS-TS. Nguyễn Ngọc Vũ - Giám đốc ĐH Đà Nẵng, đây là thời cơ, vận hội lớn, là niềm vui, niềm tự hào của thầy và trò ĐH Đà Nẵng; đồng thời cũng thách thức, trách nhiệm đối với yêu cầu phát triển của đất nước. Để thực hiện được mục tiêu chiến lược này, ĐH Đà Nẵng luôn xem chất lượng là sợi chỉ đỏ xuyên suốt, công tác đảm bảo, nâng cao chất lượng đào tạo và nghiên cứu khoa học có ý nghĩa sống còn đặc biệt trong bối cảnh hiện nay.
ĐH Đà Nẵng có tiềm lực đội ngũ mạnh với hơn 2.600 cán bộ, viên chức, trong đó có hơn 1.700 giảng viên (phần lớn được đào tạo, bồi dưỡng ở các nước tiên tiến) với khoảng hơn 170 giáo sư/phó giáo sư, 900 tiến sĩ khoa học/tiến sĩ. Cùng với đó, ĐH Đà Nẵng có hệ thống cơ sở vật chất thường xuyên được đầu tư theo hướng đồng bộ, hiện đại, được Chính phủ và các bộ, ngành quan tâm ủng hộ, đầu tư Dự án trọng điểm xây dựng Khu đô thị ĐH Đà Nẵng để thực hiện sứ mệnh đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao, nhất là các ngành, lĩnh vực công nghệ chiến lược mà không phải cơ sở giáo dục ĐH nào cũng đáp ứng được.
Đến nay, ĐH Đà Nẵng hội đủ hầu hết các ngành, lĩnh vực then chốt phục vụ phát triển kinh tế, văn hóa, xã hội, góp phần vào sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước, đáp ứng nhu cầu xã hội và người học với gần 20 lĩnh vực, 158 ngành ĐH, 49 ngành Thạc sĩ và 32 ngành Tiến sĩ. Đặc biệt, ĐH Đà Nẵng tiên phong chủ động mở ngành, tuyển sinh và đào tạo nguồn nhân lực phục vụ kịp thời các ngành mũi nhọn như: Vi mạch bán dẫn, Trí tuệ nhân tạo, Công nghệ tài chính, Công nghệ thông tin, Đường sắt tốc độ cao… Đây chính là thể hiện sinh động vai trò nòng cốt của ĐH Đà Nẵng luôn đồng hành cùng thành phố Đà Nẵng trong các Chiến lược phát triển Trung tâm Tài chính quốc tế, Khu Thương mại tự do, Cảng Liên Chiểu, mở rộng cung ứng cho thị trường lao động khu vực và quốc tế, góp phần thu hút đầu tư và tăng trưởng kinh tế.
Thời gian đến, ĐH Đà Nẵng tập trung thực hiện tốt các định hướng sau: (1) Tăng cường gắn kết với các trường THPT về giáo dục STEM và ngoại ngữ để nâng cao chất lượng đầu vào; (2) Đẩy mạnh hợp tác với doanh nghiệp để đào tạo gắn với nhu cầu sử dụng; (3) Mở rộng hợp tác quốc tế để tranh thủ thêm nguồn lực cho sự phát triển và hội nhập quốc tế; (4) Chú trọng quan hệ với các bộ, ngành, địa phương để chủ động nắm bắt nhu cầu về nguồn nhân lực phục vụ cho việc xây dựng chiến lược đào tạo và nhất là chủ động tham gia tư vấn, và phản biện chính sách phát triển địa phương, vùng và cả nước; (5) Đổi mới quản trị ĐH gắn với chuyển đổi số hướng đến phục vụ xã hội và người học.
Nhiệm vụ trọng tâm là tạo đột phá trong đổi mới giáo dục đào tạo, phát triển KHCN, ĐMST, khởi nghiệp và CĐS, quyết tâm thực hiện thắng lợi các chủ trương, nhiệm vụ lớn của Đảng và Nhà nước như Nghị quyết số 71-NQ/TW, số 57-NQ/TW, xây dựng và triển khai thành công "Đề án phát triển ĐH Đà Nẵng trở thành ĐH trọng điểm quốc gia và thuộc nhóm cơ sở giáo dục ĐH hàng đầu châu Á".
Phạm Gia Kiệt, cựu học sinh Trường THPT Nguyễn Thượng Hiền (TP.HCM), sinh viên thuộc khóa đầu tiên của chuyên ngành AI Trường ĐH Quốc tế Sài Gòn, đã ghi dấu ấn với danh hiệu thủ khoa được vinh danh trong lễ tốt nghiệp của trường sáng nay 16.5.
Chia sẻ về lựa chọn học chuyên ngành AI, Phạm Gia Kiệt cho biết bản thân đã yêu thích công nghệ, đặc biệt là lập trình ngay từ khi còn học phổ thông. Cách đây 4 năm vào thời điểm Kiệt đứng trước ngưỡng cửa ĐH lựa chọn ngành học, trí tuệ nhân tạo vẫn là một lĩnh vực còn khá mới mẻ nhưng đầy tiềm năng. Nhìn thấy cơ hội của lĩnh vực này, Kiệt quyết định thử sức.
"Càng tìm hiểu, em càng thấy AI có tính đột phá cao và mở ra nhiều cơ hội để người học vừa tích lũy kiến thức chuyên môn, vừa biến đam mê công nghệ thành những ứng dụng thực tế. Bên cạnh đó, nhu cầu nhân lực trong lĩnh vực AI cũng là một trong những lý do khiến em vững tin vào lựa chọn của mình", Kiệt cho biết.
Bằng niềm đam mê và sự nỗ lực, trong 4 năm ĐH, Kiệt đã gặt hái được nhiều thành tích đáng ghi nhận. Năm 2022, tân thủ khoa đạt giải ba kỳ thi Olympic tin học sinh viên toàn quốc khối chuyên tin. Ở các năm tiếp theo, Kiệt tham gia và đạt thành tích cao tại các hội thi thử thách trí tuệ nhân tạo TP.HCM (AI CHALLENGE).
Năm 2023, Kiệt đạt giải khuyến khích Giải thưởng khoa học và công nghệ dành cho sinh viên trong các cơ sở giáo dục ĐH do Bộ GD-ĐT tổ chức. Không những thế, Kiệt là tác giả chính của các bài báo khoa học và có cơ hội tham dự hội nghị quốc tế về công nghệ thông tin và truyền thông (SOICT) trong nhiều năm.
Tuy nhiên, theo đuổi một lĩnh vực mới mẻ và phát triển nhanh như AI, Phạm Gia Kiệt phải đối diện với không ít áp lực vì khối lượng kiến thức lớn. Độ khó của các môn chuyên ngành như xử lý ngôn ngữ tự nhiên, thị giác máy tính và tốc độ thay đổi liên tục của công nghệ khiến Kiệt cảm thấy choáng ngợp.
Bên cạnh đó, Kiệt thừa nhận bản thân từng bị cuốn vào sự tiện lợi của các công cụ AI như ChatGPT. Tuy nhiên, sau đó Kiệt nhận ra nếu phụ thuộc vào AI thì sẽ không thật sự tích lũy được kiến thức và kỹ năng.
“Một trong những việc khó khăn nhất mà mình phải gây dựng cho bản thân là cách để làm chủ AI, thay vì để AI làm chủ mình. Em phải tập cho bản thân thói quen và kỷ luật để sử dụng công nghệ này một cách tối ưu: không lệ thuộc, nhưng cũng không bác bỏ. Sử dụng để hỗ trợ, chứ không sử dụng để thay thế”, Kiệt chia sẻ.
Nói về bí quyết trở thành người có điểm trung bình tích lũy cao nhất khóa, Kiệt cho biết trong 4 năm học, bản thân rất tích cực tham gia các sân chơi học thuật, nghiên cứu khoa học và hoạt động ngoại khóa.
Theo Kiệt, những sân chơi như Olympic Tin học, ICPC, AI CHALLENGE, các đề tài nghiên cứu khoa học cấp trường, cấp bộ hay quá trình viết bài cho hội nghị, tạp chí đã Kiệt củng cố kiến thức chuyên ngành, phát triển kỹ năng nghiên cứu và có thêm nhiều ý tưởng cho các đồ án học phần.
“Hầu hết các đồ án cuối kỳ mà em đạt điểm số cao đều có yếu tố về mặt ý tưởng, kỹ thuật mà mình học được từ các hoạt động ngoại khóa. Đồng thời, mong muốn đạt kết quả cao hơn tại các cuộc thi cũng tạo động lực để em học tập nghiêm túc hơn, từ các môn đại cương đến chuyên ngành”, Kiệt cho hay.
Kiệt còn là người sáng lập CLB Olympic tin học tại trường với mong muốn chia sẻ, kích thích niềm đam mê lập trình thi đấu nói riêng, tin học nói chung với nhiều sinh viên khác
Phạm Gia Kiệt chia sẻ bản thân sẽ tiếp tục theo đuổi con đường nghiên cứu khoa học, bắt đầu bằng việc học thạc sĩ với học bổng toàn phần do Trường ĐH Quốc tế Sài Gòn cấp.
"Em mong muốn có thể hiện thực hóa các ý tưởng thông qua nghiên cứu, đồng thời tích lũy kiến thức và kinh nghiệm để một ngày nào đó có thể đứng trên giảng đường, truyền đạt lại tri thức, kỹ năng và niềm đam mê cho các thế hệ sau", Kiệt bày tỏ.
Chương trình Học bổng Thanh niên ASEAN (AYF), được thành lập vào năm 2018 trong nhiệm kỳ Chủ tịch ASEAN của Singapore, do Quỹ Quốc tế Singapore phối hợp tổ chức với Hội đồng Thanh niên quốc gia Singapore (NYC).
Mục tiêu của chương trình là thu hút và gắn kết các lãnh đạo trẻ ASEAN thông qua trải nghiệm học tập chuyên sâu, xây dựng và mạng lưới lãnh đạo thanh niên xuyên suốt các lĩnh vực ở Đông Nam Á và giới thiệu các cơ hội phát triển trong khu vực cho thanh niên ASEAN
Năm nay, AYF 2026 tiếp tục là chương trình phát triển lãnh đạo khu vực mang tính chọn lọc cao, nhằm bồi dưỡng và kết nối các nhà lãnh đạo trẻ ASEAN đến từ nhiều lĩnh vực khác nhau.
Đối tượng tham gia là những chuyên gia trong độ tuổi từ 27 đến 35, là công dân của các quốc gia thành viên ASEAN, có khả năng sử dụng tiếng Anh thành thạo.
Ứng viên được đề cử cần có thành tích nổi bật trong lĩnh vực hoạt động của mình, cùng tiềm năng đảm nhiệm các vị trí lãnh đạo quan trọng trong tương lai. Các học viên AYF trước đây bao gồm lãnh đạo cấp phòng trong cơ quan nhà nước, CEO và nhà sáng lập startup cấp quốc gia, đại diện các tổ chức xã hội dân sự, hoặc quản lý tại các doanh nghiệp tư nhân.
AYF 2026 sẽ diễn ra từ ngày 13 – 20.11, với nửa chặng đầu tại Singapore và phần còn lại tại Philippines.
Lấy cảm hứng từ chủ đề Năm Chủ tịch ASEAN 2026 của Philippines "Navigating Our Future, Together" (Cùng nhau định hướng tương lai), AYF 2026 tập trung vào ổn định khu vực, phát triển kinh tế và trao quyền cộng đồng trong ASEAN.
Sau chương trình, các học viên được khuyến khích hợp tác triển khai các dự án khu vực hoặc song phương. Các sáng kiến có thể nhận hỗ trợ từ Quỹ Thanh niên Singapore – ASEAN (SAYF) hoặc Quỹ Tác động AYF. Ngoài ra, học viên sẽ có cơ hội tái kết nối thông qua nhiều vai trò như diễn giả, điều phối viên hoặc người tham gia các nền tảng liên quan.
Những ứng viên trúng tuyển sẽ được tài trợ các chi phí chính như chỗ ở, đi lại và ăn uống.
Ứng viên đăng ký trực tuyến tại: go.gov.sg/ayf-apply trước chủ nhật, ngày 24.5.
