Hãng AFP ngày 21.5 dẫn lời Đặc phái viên của Mỹ về Greenland, hòn đảo tự trị thuộc Đan Mạch ở Bắc Cực, cho biết Mỹ cần phải quay lại và có chỗ đứng tại vùng lãnh thổ này.
Vào thời kỳ đỉnh điểm của Chiến tranh Lạnh, Mỹ có 17 cơ sở quân sự ở Greenland, nhưng đã đóng cửa qua nhiều năm và hiện chỉ còn một cơ sở duy nhất là căn cứ Pituffik ở phía bắc hòn đảo.
Tổng thống Mỹ Donald Trump đã nhiều lần khẳng định nước này cần kiểm soát Greenland vì lý do an ninh quốc gia, đồng thời cho rằng nếu không kiểm soát, hòn đảo này có nguy cơ rơi vào tay Trung Quốc hoặc Nga.
Greenland nằm trên hướng phóng tên lửa ngắn nhất giữa Nga và Mỹ. Nơi đây cũng được cho là có trữ lượng khoáng sản đất hiếm chưa được khai thác và có thể trở thành một tài sản quan trọng khi băng ở Bắc Cực tan chảy và các tuyến đường hàng hải mới xuất hiện.
“Tôi nghĩ đã đến lúc Mỹ cần đặt chân trở lại Greenland”, Đặc phái viên Mỹ Jeff Landry chia sẻ khi kết thúc chuyến thăm đầu tiên tới hòn đảo này kể từ khi được bổ nhiệm vào tháng 12.2025.
“Tôi nghĩ rằng các bạn thấy Tổng thống đang nói về việc tăng cường các hoạt động an ninh quốc gia và tái thiết lập một số căn cứ ở Greenland. Greenland cần Mỹ”, ông nói thêm.
Theo truyền thông, Mỹ muốn mở ba căn cứ mới ở phía nam lãnh thổ này. Một hiệp ước quốc phòng năm 1951, được cập nhật vào năm 2004, cho phép Mỹ tăng cường triển khai quân đội và các cơ sở quân sự trên đảo với điều kiện phải thông báo trước cho Đan Mạch và Greenland.
Ông Landry, Đặc phái viên Mỹ kiêm Thống đốc bang Louisiana, đã đến thủ phủ Nuuk của Greenland hôm 17.5. Ông không được Greenland mời chính thức và sự hiện diện của ông đã gây ra tranh cãi trên đảo.
Các quan chức Greenland và Đan Mạch đã nhiều lần khẳng định rằng chỉ Greenland mới có thể quyết định tương lai của mình.
Ngày 11.5, Hạm đội 6 của Hải quân Mỹ, phụ trách khu vực châu Âu và châu Phi, bất ngờ đăng thông báo cho biết một tàu ngầm hạt nhân mang tên lửa đạn đạo đã cập cảng Gibraltar vào ngày 10.5.
Gibraltar, lãnh thổ hải ngoại thuộc Anh, là mỏm đất nằm ở phía nam bán đảo Iberia, cửa ngõ từ Đại Tây Dương vào Địa Trung Hải.
"Chuyến thăm cảng chứng minh năng lực, sự linh hoạt và cam kết liên tục của Mỹ dành cho các đồng minh NATO. Các tàu ngầm tên lửa đạn đạo lớp Ohio là nền tảng phóng không thể bị phát hiện cho các tên lửa đạn đạo phóng từ tàu ngầm, cung cấp cho Mỹ chân kiềng có khả năng sống sót cao nhất trong bộ ba hạt nhân", thông báo nêu. Bộ ba hạt nhân của Mỹ gồm các tàu ngầm mang tên lửa đạn đạo, tên lửa phóng từ hầm ngầm trên bộ và máy bay có khả năng thả bom hạt nhân. Lầu Năm Góc không công bố tên của tàu ngầm.
Việc quân đội Mỹ thông báo vị trí của tàu ngầm hạt nhân là hành động rất hiếm hoi và thường mang theo thông điệp ngầm, bởi đây là một trong những vũ khí quan trọng, đòi hỏi tính bí mật cao nhất trong hoạt động.
Thông tin được công bố ngay sau khi Tổng thống Trump bác bỏ đề xuất hòa bình mà Iran gửi lại cho Mỹ, cho rằng những điều kiện trong đó là "hoàn toàn không thể chấp nhận".
Ngày 11.5, ông Trump nói rằng lệnh ngừng bắn đang đứng trước nguy cơ sụp đổ, theo The Hill. Trong khi đó, truyền thông Mỹ loan tin rằng nhà lãnh đạo đã bàn bạc với đội ngũ cố vấn về khả năng khôi phục chiến sự tại Iran.
Mỹ sở hữu 18 tàu ngầm lớp Ohio, trong đó có 14 chiếc mang tên lửa đạn đạo (SSBN) và 4 chiếc được chuyển đổi để mang tên lửa hành trình (SSGN). Mỗi chiếc SSBN có thể mang 24 quả tên lửa đạn đạo Trident II trong khi mỗi chiếc SSGN có thể mang theo 154 tên lửa hành trình Tomahawk. Theo thông báo của Hạm đội 6, chiếc đến Gibraltar là tàu mang tên lửa đạn đạo, tức là SSBN.
Theo báo Times of Israel, quân đội Mỹ vừa công bố đoạn video cho thấy tàu khu trục mang tên lửa dẫn đường của Hải quân Mỹ nổ súng vào một tàu chở hàng của Iran vào ngày 19-4 khi tàu này tìm cách vượt qua lệnh phong tỏa mà Washington đang áp đặt xung quanh các cảng của Iran.
"Tàu khu trục mang tên lửa dẫn đường USS Spruance đã chặn tàu M/V Touska khi con tàu này di chuyển qua khu vực phía bắc Biển Ả Rập với tốc độ 17 hải lý/giờ trên hành trình tới Bandar Abbas, Iran. Lực lượng Mỹ đã đưa ra nhiều cảnh báo và thông báo cho con tàu treo cờ Iran rằng tàu đang vi phạm lệnh phong tỏa của Mỹ" - Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM) thuật lại.
CENTCOM cáo buộc thủy thủ đoàn của tàu Touska "không tuân thủ các cảnh báo lặp đi lặp lại trong suốt 6 giờ". Tàu Spruance đã yêu cầu thủy thủ đoàn trên tàu Iran sơ tán khỏi phòng máy.
Theo CENTCOM, tàu khu trục Mỹ đã vô hiệu hóa hệ thống đẩy của tàu chở hàng Iran bằng cách bắn nhiều phát đạn từ pháo MK 45 của tàu vào khoang máy của tàu Touska.
"Lính thủy đánh bộ Mỹ thuộc Đơn vị Viễn chinh Thủy quân lục chiến số 31 sau đó đã lên boong con tàu không chấp hành này, và hiện Mỹ đang giữ con tàu" - CENTCOM cập nhật.
CENTCOM nhấn mạnh các lực lượng của họ "đã hành động một cách thận trọng, chuyên nghiệp và tương xứng nhằm bảo đảm việc tuân thủ (lệnh phong tỏa)".
Đoạn video do tài khoản "Phản ứng nhanh" chính thức của Bộ Chiến tranh Mỹ đăng tải - Video: X/DOW Rapid Response
Phía Iran xác nhận Mỹ đã tấn công tàu thương mại của Iran tại vùng biển Oman khi nổ súng vào tàu và vô hiệu hóa hệ thống điều hướng, đồng thời triển khai một số lính thủy đánh bộ lên boong con tàu nói trên. Họ cho biết con tàu đã bị bắt giữ.
Đầu ngày 20-4, truyền thông nhà nước Iran dẫn lời người phát ngôn Bộ Tư lệnh trung tâm Khatam al-Anbiya của nước này cho biết con tàu đang trên hành trình từ Trung Quốc tới Iran.
"Chúng tôi cảnh báo rằng các lực lượng vũ trang của Cộng hòa Hồi giáo Iran sẽ sớm phản ứng và trả đũa hành vi cướp biển có vũ trang này của quân đội Mỹ" - vị này tuyên bố.
Trên nền tảng Truth Social, Tổng thống Mỹ Donald Trump cho biết sau khi tàu Touska phớt lờ cảnh báo dừng lại, tàu khu trục mang tên lửa dẫn đường USS Spruance "đã chặn đứng nó ngay lập tức bằng cách bắn thủng khoang máy".
Ông Trump nói rằng tàu Touska hiện nằm trong danh sách trừng phạt của Bộ Tài chính Mỹ "do trước đây từng hoạt động bất hợp pháp".
Vụ việc xảy ra trong bối cảnh căng thẳng leo thang tại eo biển Hormuz. Iran đã mở lại eo biển này trong thời gian ngắn vào hôm 17-4 sau khi Israel - Lebanon đạt được lệnh ngừng bắn, nhưng họ đã đóng cửa eo biển trở lại vào ngày hôm sau để đáp trả việc Mỹ vẫn duy trì phong tỏa đối với các tàu ra vào cảng của Iran.
"Israel sẽ không còn ném bom Lebanon nữa. Mỹ cấm họ làm điều đó. Quá đủ rồi", Tổng thống Mỹ Donald Trump viết trên mạng xã hội Truth Social ngày 17/4.
Ông cho biết Washington sẽ hợp tác với Lebanon để giải quyết vấn đề Hezbollah "một cách thích hợp".
Chỉ vài phút sau thông báo, truyền thông Lebanon đưa tin một người đã thiệt mạng ở phía nam nước này sau cuộc tấn công bằng máy bay không người lái của Israel. Lực lượng Phòng vệ Israel (IDF) chưa bình luận về sự việc.
Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu trước đó cùng ngày tuyên bố họ chưa hoàn thành mục tiêu đối phó với Hezbollah, đồng thời cam kết sẽ tiếp tục "giải tán" nhóm vũ trang do Iran hậu thuẫn. Tuyên bố được đưa ra chỉ vài giờ sau khi thỏa thuận ngừng bắn 10 ngày giữa Israel và Lebanon có hiệu lực từ hôm nay.
"Hezbollah hiện chỉ còn là cái bóng của chính họ trong thời kỳ hoàng kim dưới sự lãnh đạo của Hassan Nasrallah", ông nói, đề cập tới thủ lĩnh nhóm bị Israel hạ sát năm 2024. "Nhưng chúng tôi vẫn chưa hoàn thành nhiệm vụ. Có những việc chúng tôi dự định làm để giải quyết mối đe dọa tên lửa và máy bay không người lái còn lại".
Ông thêm rằng mục tiêu "giải tán" Hezbollah sẽ không thể đạt được "trong một sớm một chiều", cho rằng điều đó sẽ đòi hỏi "nỗ lực bền bỉ, sự kiên nhẫn cùng những hoạt động ngoại giao khéo léo".
Nhóm Hezbollah từ hôm 2/3 tập kích vào Israel để trả thù cho cố lãnh tụ tối cao Iran, khiến Israel tấn công đáp trả. Chiến sự đã khiến hơn 2.000 người thiệt mạng ở Lebanon và 1,2 triệu người phải rời bỏ nhà cửa.
Sau khi Mỹ - Iran đạt được lệnh ngừng bắn hai tuần hôm 8/4, Israel đã tăng cường chiến dịch tấn công tại Lebanon. Iran cho rằng Lebanon là "một phần không thể tách rời" của bất cứ thỏa thuận hòa bình dài hạn nào, trong khi Israel phản đối lập luận này.
Thỏa thuận ngừng bắn giữa Israel và Lebanon được thúc đẩy sau các cuộc điện đàm của ông Trump với Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu và Tổng thống Lebanon Joseph Aoun. Ông Trump kỳ vọng các lãnh đạo sẽ sớm gặp nhau tại Nhà Trắng để hướng tới hòa bình giữa hai quốc gia.
