Tại đây, các bartender không mặc tạp dề mà khoác áo blouse trắng, thường là những chuyên gia đông y có bằng cấp. Họ bắt đầu quy trình phục vụ bằng việc bắt mạch và tư vấn trước khi pha những ly cocktail thảo mộc “đo ni đóng giày” cho từng thực khách, SCMP thông tin.
Sự giao thoa độc đáo giữa y học cổ truyền và đời sống về đêm bùng nổ tại các đô thị loại một của Trung Quốc từ cuối năm ngoái và đang nhanh chóng lan rộng sang nhiều trung tâm thành phố khác. Tại Nam Kinh, quán Joychic Bar gây chú ý với món “Canh Mạnh Bà” trên nền rượu gin, một thức uống kết hợp các loại thảo mộc vị đắng như ngải cứu, hoa violet và địa liền, được quảng cáo là giúp thực khách quên đi những tổn thương từ mối quan hệ cũ.
Trong khi đó, tại Quảng Châu, quán Room of Requirement lại mang đến trải nghiệm chuyên sâu hơn khi bartender Kiki trực tiếp xem mạch và kiểm tra rêu lưỡi của khách để pha chế theo “đơn thuốc” riêng. Một vị khách chia sẻ cô được phục vụ ly cocktail kết hợp hoa hồng, nhãn và ích mẫu sau khi chuyên gia kết luận cơ thể cô thuộc thể hàn. Những thành phần này được cho là giúp bổ khí huyết, điều hòa nguồn năng lượng sống trong cơ thể. Ngoài ra, thực khách cũng được nhân viên giải thích cặn kẽ về nguyên lý đông y đằng sau mỗi nguyên liệu.
Ở một bar đông y khác tại Hàng Châu (tỉnh Chiết Giang), chuyên gia dành khoảng 5 phút cho mỗi khách hàng để bắt mạch và tìm hiểu về thói quen sinh hoạt của họ. Một vị khách thường xuyên bị tỉnh giấc giữa đêm, được chẩn đoán là có biểu hiện lo âu. Để giúp người này thư giãn và ngủ ngon hơn, họ đã pha chế một loại cocktail từ rượu hoàng tửu kết hợp hoa hồng, hoa nhài và trần bì. Thậm chí tại thành phố Vũ Hán, tỉnh Hồ Bắc, quán Penguin Bar còn sáng tạo các loại cocktail từ sơn tra và ô mai dành riêng cho những vị khách tự nhận mình “lụy tình”.
Bác sĩ phụ trách bắt mạch tại một quán bar cho biết ông có giấy phép hành nghề y học cổ truyền. Ban ngày thăm khám tại các cơ sở y tế, tối đến ông mới tham gia tư vấn ở đây. Đến khoảng 21h, lượng khách đông dần, chủ yếu là thế hệ 9X và 10X. Đa số tỏ ra tò mò với mô hình “vừa thư giãn, vừa dưỡng sinh” này.
Sự trỗi dậy của mô hình quán bar đông y phản ánh sự kết hợp giữa nền kinh tế ban đêm đang bùng nổ và tâm lý quan tâm tới sức khỏe nhiều hơn của người tiêu dùng. Năm 2023, kinh tế ban đêm của Trung Quốc đạt quy mô 50.000 tỷ nhân dân tệ và thị trường rượu dưỡng sinh cũng được dự báo vượt ngưỡng 50.000 tỷ nhân dân tệ vào năm 2025.
Niang Qing Herbal Bar tại Thượng Hải, một trong những quán bar đông y tiên phong và nổi tiếng nhất, là một điển hình. Quán được điều hành bởi chính các sinh viên từ trường Đại học Đông y Thượng Hải. Theo Trung tâm nghiên cứu Hoa Nhân, Niang Qing Herbal Bar đạt doanh thu ổn định khoảng 200.000 nhân dân tệ mỗi tháng và hiện mở rộng quy mô lên 5 chi nhánh trên khắp cả nước.
Theo các chuyên gia đông y, việc kết hợp rượu với thảo dược, hay còn gọi là rượu thuốc, hoàn toàn có cơ sở khoa học và hỗ trợ sức khỏe. Bác sĩ La Khắc Học, Phó trưởng khoa Y học cổ truyền, Bệnh viện Nhân dân tỉnh Chiết Giang, cho biết: “Việc dùng rượu thuốc để dưỡng sinh thực tế có cơ sở lý luận trong đông y và đáng được khuyến khích nếu thực hiện đúng phương pháp”.
Đồng tình với quan điểm này, dược sĩ Chu Ba thuộc khoa Y học cổ truyền, Bệnh viện Y học cổ truyền tỉnh Chiết Giang, cho hay trong tiếng Hán cổ, chữ “Y” có chứa bộ “Dậu” (nghĩa là hũ rượu). Việc ngâm thảo dược vào rượu đã có từ lâu đời, thậm chí cuốn Hoàng Đế Nội Kinh cũng có chương riêng bàn về mối quan hệ giữa rượu và việc phòng chữa bệnh.
Tuy nhiên, bác sĩ La Khắc Học lưu ý để rượu thuốc thực sự phát huy giá trị dưỡng sinh, người dùng cần tuân thủ hai nguyên tắc, trong đó quan trọng nhất là từ bỏ tư duy “dưỡng sinh bù đắp”. Chuyên gia này khẳng định không thể dùng rượu thuốc như một công cụ để “chuộc lỗi” cho những thói quen độc hại. Việc thức khuya hay làm việc quá độ không thể được hóa giải chỉ bằng vài ly đồ uống bổ sung thảo dược. Bên cạnh đó, việc ngâm ủ dược liệu phải được thực hiện nghiêm ngặt, bởi việc kết hợp tùy tiện các vị thuốc kỵ nhau hoặc sai phương pháp không chỉ làm tiêu tán dược tính mà còn tiềm ẩn nguy cơ phản tác dụng.
Dược sĩ Chu Ba cho biết thêm dù các thành phần như gừng khô, quế, phục linh hay hoài sơn vốn khá lành tính, rượu thuốc vẫn không phải là lựa chọn dành cho mọi người. Với những người thuộc thể “âm hư”, tính nhiệt của rượu sẽ càng làm hao tổn tân dịch và máu huyết, dẫn đến các triệu chứng nội nhiệt như khô miệng, mất ngủ hay táo bón trầm trọng hơn. Về định lượng, bác sĩ La Khắc Học khuyến cáo mỗi vị thuốc chỉ nên dao động từ 3 đến 6 gram và lượng rượu tiêu thụ mỗi lần không nên vượt quá 200 ml.
Hai chuyên gia khẳng định quán bar là nơi giải trí, không phải cơ sở y tế, do đó, người có bệnh lý cần đến bệnh viện chính quy để thăm khám. Dù mô hình quán bar đông y là một cách tiếp cận mới mẻ, giúp lan tỏa văn hóa y học cổ truyền đến giới trẻ và đáp ứng nhu cầu “dưỡng sinh nhẹ nhàng” của thời đại song các bác sĩ khuyến cáo không chủ quan với các rủi ro tiềm ẩn như nguồn gốc dược liệu, tính an toàn trong phối ngũ, độ chính xác của liều lượng và trách nhiệm pháp lý của người tư vấn.
Thay vì xem rượu thuốc tại quán bar là phương thuốc trị bệnh, người trẻ nên tiếp cận dưới góc độ trải nghiệm văn hóa và không lạm dụng theo trào lưu. Để đảm bảo an toàn, các cơ sở này cần nghiêm túc cảnh báo với những khách hàng không đủ điều kiện sức khỏe, nhằm tránh phản ứng phụ ngoài ý muốn.
Ngay trong tháng 4, Bộ Y tế sẽ trình Chính phủ dự thảo Nghị định quy định chi tiết thi hành Luật Dân số sau khi Bộ Tư pháp thẩm định. Nếu Chính phủ phê duyệt, các chính sách khuyến sinh này bắt đầu có hiệu lực từ ngày 1/7 tới. Theo đó, Ủy ban Nhân dân cấp xã sẽ trực tiếp phát tiền mặt hoặc chuyển khoản khoản thưởng tối thiểu 2 triệu đồng mỗi trường hợp cho ba nhóm thai phụ.
Những người hưởng lợi bao gồm phụ nữ dân tộc thiểu số rất ít người; phụ nữ sống tại các địa phương có mức sinh dưới ngưỡng thay thế (2,1 con/phụ nữ); và phụ nữ sinh đủ hai con trước 35 tuổi.
Đáng chú ý, cơ quan quản lý cho phép người dân cộng dồn các chế độ. Chẳng hạn, một phụ nữ dân tộc thiểu số rất ít người sinh sống tại vùng có mức sinh thấp sẽ nhận ngay 4 triệu đồng mỗi lần sinh. Hội đồng Nhân dân cấp tỉnh cũng có quyền ban hành mức thưởng cao hơn quy định khung này.
TP HCM đã áp dụng chính sách tương tự. Chính quyền thành phố vừa chi 3-5 triệu đồng để thưởng cho gần 9.000 bà mẹ sinh đủ hai con trước 35 tuổi, trong bối cảnh siêu đô thị 14 triệu dân này đối mặt tỷ lệ sinh thấp kỷ lục.
Bên cạnh tiền thưởng sinh con, Bộ Y tế dự tính chi thêm hơn 2.000 tỷ đồng mỗi năm để đài thọ chi phí tầm soát bệnh bẩm sinh. Thai phụ sẽ nhận 900.000 đồng khi khám sàng lọc thai nhi trước sinh và 600.000 đồng cho bước sàng lọc sơ sinh.
Các chuyên gia y tế nhìn nhận những đòn bẩy tài chính này là giải pháp cấp bách khi người trẻ ngày càng ngại đẻ. Thống kê chỉ ra tỷ lệ sinh toàn quốc đang trượt dài dưới ngưỡng thay thế, rơi từ 2,11 con/phụ nữ hồi năm 2021 xuống mức 1,91 trong năm nay và dự báo sẽ tiếp tục giảm. Làn sóng này không chỉ gói gọn ở các đô thị lớn mà lan rộng ra cả những tỉnh thành từng duy trì mức sinh cao.
Việc nhà nước tung các gói an sinh như trợ cấp thai sản, san sẻ gánh nặng y tế hay giáo dục được kỳ vọng khích lệ các gia đình sinh thêm con. Từ đó, Việt Nam có thể kìm hãm tốc độ già hóa dân số và giải quyết bài toán thiếu hụt lực lượng lao động trong tương lai.
Tại Hội nghị lần thứ 5 Ban Chấp hành Đảng bộ TP HCM nhiệm kỳ 2025-2030 ngày 1/4, Bí thư Thành ủy Trần Lưu Quang giao ngành y tế nhiệm vụ cấp bách là tổ chức tầm soát sức khỏe cho 100% người dân. Khác với các kế hoạch trước chia nhỏ thành nhiều giai đoạn, lần này lãnh đạo thành phố yêu cầu hoàn thành trong một năm và mỗi người phải được khám đủ một lần.
Giám đốc Sở Y tế Tăng Chí Thượng thừa nhận đây là bài toán khó với một đô thị đông dân và biến động như TP HCM. Ngành y tế dự định chọn mô hình "kiềng ba chân" để giải quyết.
Giải pháp đầu tiên là xóa rào cản địa lý. TP HCM tập trung nhiều lao động tự do, công nhân và người thường xuyên di chuyển nên buộc họ khám theo nơi thường trú sẽ tạo ra khoảng trống lớn. Cả hệ thống y tế công lẫn tư đủ điều kiện đều tham gia chiến dịch, dùng chung dữ liệu và quy trình thống nhất để người dân tự chọn nơi khám thuận tiện.
Chân thứ hai nhắm vào nhóm dễ bị bỏ sót nhất, gồm người cao tuổi, người yếu thế và bệnh nhân mạn tính. Thay vì chờ họ tự đến, trạm y tế phường xã sẽ chủ động xuống tận nơi khám, quản lý và theo dõi định kỳ. Đây là cách để tuyến y tế cơ sở thực sự gánh vai trò "gác cổng" sức khỏe cộng đồng.
Cuối cùng là dữ liệu y tế. Kết quả khám từ trường học, doanh nghiệp, cơ quan và bệnh viện sẽ được kéo về một hồ sơ sức khỏe điện tử chung. "Cách làm này tránh khám chồng chéo, tiết kiệm nguồn lực và giúp thành phố theo dõi sức khỏe toàn dân theo thời gian thực", người đứng đầu ngành y tế cho hay.
Sở Y tế cũng sẽ thiết kế và công bố các gói khám chia theo độ tuổi và nhóm nguy cơ để người dân chủ động lựa chọn. Ông Thượng cho biết tài chính cho chiến dịch đến từ ba nguồn là ngân sách nhà nước và xã hội hóa, với cơ chế thanh toán minh bạch là điều kiện tiên quyết để triển khai.
Trước đó, TP HCM triển khai khám sức khỏe miễn phí toàn bộ người cao tuổi (không phân biệt thường trú hay tạm trú) từ đầu năm 2024, sau khi thí điểm ở một số xã phường vào cuối năm 2023. Trên cả nước, Bộ Y tế vừa đề xuất triển khai khám sức khỏe định kỳ hoặc khám sàng lọc miễn phí từ năm 2026, ưu tiên nhóm yếu thế trước khi mở rộng toàn dân trong dự thảo Nghị định quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành một số điều của Luật Phòng bệnh, đang được lấy ý kiến. Đây là bước đi cụ thể hóa Nghị quyết 72 của Bộ Chính trị, mục tiêu để toàn dân được khám sức khỏe định kỳ miễn phí, tiến tới miễn viện phí cơ bản năm 2030.
Cô liên tục hướng dẫn các học viên siết cơ bụng và giữ thẳng lưng. Khó có thể nhận ra huấn luyện viên vóc dáng thon gọn này từng trải qua một giai đoạn khủng hoảng tâm lý nặng nề vì béo phì.
Sau khi sinh con đầu lòng, cân nặng của Thúy chạm mốc 80 kg. Với chiều cao 1,62m, cô tự miêu tả bản thân khi đó "như quả bóng biết đi". Thể trạng thay đổi khiến khuôn mặt vỡ nét, làm cô trông già đi nhiều tuổi. Cú sốc ngoại hình đẩy người mẹ trẻ vào trạng thái trầm cảm. Người phụ nữ e ngại ánh mắt của người lạ, khép kín bản thân và lảng tránh những người xung quanh.
Quyết tâm thay đổi xuất hiện khi con cô tròn một tuổi. Thúy bắt đầu lộ trình rèn luyện thể chất kéo dài 20 tháng. Chặng đường này được khởi động bằng việc cải tổ triệt để thói quen dinh dưỡng. Do lịch trình bận rộn của một người mẹ nuôi con nhỏ, cô tập trung hoàn toàn vào việc cắt giảm lượng calo nạp vào. Thúy loại bỏ đồ uống chứa đường cùng thức ăn nhanh. Bữa ăn hàng ngày được kiểm soát chặt chẽ với một bát cơm, kết hợp nguồn đạm trắng từ thịt gà, cá cùng các loại rau quả.
Về mặt khoa học, mô hình ăn uống giàu đạm và chất xơ giúp cơ thể duy trì cảm giác no, tăng cường trao đổi chất. Việc chủ động giảm lượng tinh bột sẽ buộc cơ thể phải sử dụng lớp mỡ dự trữ để tạo năng lượng hoạt động. Mặc dù áp dụng kỷ luật thép, việc thay đổi thực đơn trong giai đoạn đầu diễn ra khá chậm rãi. Cân nặng của Thúy chỉ giảm nhẹ từ 80 xuống 78 kg.
Sự lột xác thực sự diễn ra ở giai đoạn hai khi Thúy tìm đến aerobic. Bộ môn thể dục nhịp điệu này đóng vai trò công cụ đốt mỡ chủ lực. Hoạt động tập luyện cường độ cao mang lại những tác động sinh lý sâu sắc.
Theo phân tích của Đại học Tel Aviv, việc tập aerobic đều đặn làm tăng mức tiêu thụ glucose của các cơ quan nội tạng. Quá trình này thay đổi cấu trúc mô của các cơ quan trở nên giống mô cơ, từ đó cắt giảm nguồn năng lượng nuôi dưỡng khối u, giúp giảm đến 72% nguy cơ phát triển ung thư di căn.
Thúy duy trì lịch tập 6 buổi mỗi tuần. Cô yêu cầu sự chuẩn xác tuyệt đối trong từng động tác, bắt buộc người tập phải giữ lưng thẳng, mở rộng vai kết hợp tư thế chân hơi chùng để tối ưu hóa hiệu quả đốt mỡ. Cơ chế vận động này được kết hợp cùng tạ tay và bục nhảy nhằm ép sâu vùng eo.
Xuyên suốt quá trình rèn luyện, Thúy giữ vững quan điểm không ép buộc cơ thể bằng các biện pháp cực đoan. Cô duy trì chế độ dinh dưỡng đầy đủ dưỡng chất và đảm bảo chất lượng giấc ngủ để tránh tình trạng cơ thể rơi vào trạng thái sốc nhiệt hoặc kiệt sức.
Sau gần hai năm kiên trì, Thúy đưa cân nặng về mức 56 kg. Chỉ số mỡ nội tạng của cô dừng ở mức 3,5. Đây là ngưỡng tiêu chuẩn hỗ trợ phòng tránh các bệnh lý chuyển hóa như mỡ máu hay gan nhiễm mỡ. Sự biến đổi thể chất kéo theo sự hồi sinh về mặt tinh thần.
Từ người phụ nữ mặc cảm, Thúy đã mở một cơ sở dạy aerobic tại Thái Nguyên và đang xây dựng kế hoạch mở rộng quy mô. Cô mong muốn dùng chính trải nghiệm cá nhân để khẳng định "chỉ cần con người không bỏ cuộc, cơ thể sẽ không bao giờ phản bội lại những nỗ lực rèn luyện bền bỉ đó".
