Một ngày giữa tháng 5/2026, ông Nguyễn Ngọc Nam, Tổ trưởng Tổ cộng đồng bảo vệ nguồn lợi thủy sản Nhơn Hải, nhắn: “Sắp tới mùa rùa mẹ lên bờ rồi. Các bà đỡ ở Nhơn Hải bắt đầu công việc rồi”.
Năm nào cũng vậy, cứ gần mua sinh sản là cả Tổ cộng đồng lại bắt tay cắm biển, giăng lưới, dọn bãi, chuẩn bị sẵn sàng đón những mẹ rùa lên bờ.
Hơn 1.000m2 bãi cát mịn ở Mũi Cồn, khu phố Hải Đông (làng chài Nhơn Hải, phường Quy Nhơn Đông) được khoanh lại làm nơi ở cho rùa mỗi mùa sinh sản. Rùa mẹ lên cát đẻ trứng rồi men theo sóng nước ra khơi. Những quả trứng gửi lại nơi bãi cho những “bà đỡ” ở làng chài Nhơn Hải – thành viên các Tổ cộng đồng chuyển vào khu vực được khoanh vùng. Trứng ấp từ 45-60 ngày trong cát, với sự theo dõi và bảo vệ của “bà đỡ” cho đến nở thành rùa con lạch bạch tìm về với biển. Nghe thì đơn giản, nhưng để có được hành trình đó phía là cả một quá trình hỗ trợ thầm lặng của cộng đồng ngư dân nơi đây.
Người được bà con Nhơn Hải gọi vui là “bà đỡ” của rùa biển là anh Nguyễn Tôn Xuân Sáng – thành viên tổ cộng đồng, tổ trưởng tổ đỡ đẻ cho rùa. Cái tên này xuất phát từ một thực tế là bất kể giờ nào, ngày nào, hễ nghe tin có rùa mẹ lên bờ tìm đẻ trứng là anh có mặt.
“Nhiều thì trên 100 trứng, ít thì vài chục trứng. Chỉ khi nào mẹ rùa đẻ xong, men theo sóng về khơi xa thì chúng tôi mang trứng vào ụ cát để ấp. Từ lúc đó đến lúc rùa nở, các thành viên trong tổ cộng đồng thay nhau canh thời gian chờ rùa nở ra rồi đưa chúng ra biển. Chờ rùa mẹ đẻ vài tiếng, chờ rùa con nở vài tháng, chỉ mong được 10-20% số trứng nở thành con là vui rồi”, anh Sáng nói.
Anh Sáng kể, hồi đầu anh còn phải “đỡ đẻ online” khi phát hiện rùa mẹ lên bờ đẻ trứng. Lúc đó anh vừa khoanh cát, vừa quan sát rùa mẹ, vừa gọi điện nhờ các chuyên gia của IUCN (Tổ chức Bảo tồn thiên nhiên thế giới) hỗ trợ. “Vậy mà cũng suôn sẻ”, anh cười và nhớ lại chuyện lần đầu làm “bà đỡ” cho rùa. Giờ thì anh và nhiều thành viên khác trong tổ đã thành thạo. “Cái quan trọng nhất là rùa vẫn cần môi trường an toàn, ít bị con người tác động”, anh Sáng nói.
Thay đổi lớn nhất đó là ý thức của người dân địa phương nơi đây. Nói như ông Nguyễn Xuân Hiển, một người dân ở khu phố Hải Đông, kỹ thuật là một, phần quan trọng là nhận thức của bà con đã góp phần tạo nên một mái nhà an toàn cho rùa biển nơi đây.
“Trước đây, bà con chưa quan tâm nhiều tới bảo tồn rùa biển, thậm chí nhiều người còn lấy cả trứng rùa. Nhưng từ khi được tuyên truyền về bảo tồn động vật biển quý hiếm, bảo vệ hệ sinh thái biển, bà con ý thức hơn và chung tay giữ gìn. Kể từ đó, biển lành, rùa lại tìm về đẻ trứng. Chúng tôi vui lắm”, ông Hiển nói.
Nói về điều này, ông Nam chia sẻ thêm, những năm gần đây, rùa tìm về bãi đẻ ở Nhơn Hải trong khoảng thời gian từ tháng 5 đến tháng 9. Từ năm 2020 đến nay, rùa biển lên Hòn Khô, Mũi Cồn đẻ trứng. Năm nhiều, năm ít nhưng đó cũng là tín hiệu tích cực cho thấy công tác bảo tồn rùa biển ở địa phương thay đổi đáng kể.
“Năm 2024 rùa về đẻ nhiều, năm 2025 không có, năm 2026 chúng tôi đang chờ. Rùa biển lên bờ đẻ tùy thuộc vào nhiều yếu tố, nhưng điều quan trọng đó là sự cảm nhận về môi trường biển an toàn. Do vậy, chúng tôi rất quan tâm việc giữ gìn môi trường biển, tuyên truyền bà con hạn chế các hoạt động gần khu rùa hay tìm về để tạo sự an tâm cho rùa”, ông Nam nói.
Theo Chi cục Thủy sản tỉnh Gia Lai, từ năm 2018 đến nay, rùa biển liên tục tìm về đẻ trứng ở nhiều bãi biển như: Hòn Khô, Mũi Cồn (Nhơn Hải), Kỳ Co (Nhơn Lý), Nhơn Châu… Rùa biển có đặc tính di cư hàng nghìn cây số để quay về đúng nơi mình sinh ra mà đẻ trứng. Trong đó, Hòn Khô, Mũi Cồn (Nhơn Hải, phường Quy Nhơn Đông) được xác định là bãi đẻ của loài rùa xanh (ngư dân hay gọi là Vích), một trong số ít bãi đẻ của rùa biển đất liền còn sót lại ở Việt Nam.
Ông Nguyễn Hữu Nghĩa, Chi cục trưởng Chi cục Thủy sản, cho biết, từ năm 2016 đến nay, ngư dân địa phương đã chủ động báo tin, tham gia thả và cứu hộ 49 con rùa biển; từ Kỳ Co, Mũi Cồn đến Nhơn Châu, các ngư dân cùng các tổ cộng đồng bảo vệ được 16 ổ trứng với 674 rùa con về biển an toàn. Kết quả này có được nhờ vào Chương trình bảo tồn bãi đẻ rùa biển dựa vào cộng đồng do IUCN tài trợ giai đoạn 2015 – 2018, qua đó hình thành các tổ cộng đồng và đội ngũ khuyến ngư viên địa phương gắn bó với công tác bảo tồn cho đến bây giờ. Từ Nhơn Hải, các hoạt động bảo tồn động vật biển quý hiếm đã lan tỏa ra khắp các vùng biển trong tỉnh.
Và câu chuyện bảo tồn ấy dần dần trở thành một điều thu hút, kéo du khách tìm về địa phương. “Nhiều du khách khi biết được các hoạt động bảo tồn rùa biển, họ đã ngỏ ý muốn đặt tour về xem, nhiều người đã nhắn trước cho tôi khi nào rùa biển đẻ hãy gọi họ; khi nào có hoạt động bảo vệ môi trường, thu gom rác dưới biển, trên bờ hãy gọi cho họ. Du khách không chỉ đến Nhơn Hải để xem biển đẹp mà họ đã trở thành tình nguyện viên cùng tham gia các hoạt động với Tổ cộng đồng”, ông Nam nói.
Ông Bùi Duy Ninh, Phó Chủ tịch UBND phường Quy Nhơn Đông, cho hay, các hoạt động bảo tồn rùa biển, bảo vệ rạn san hô – mái nhà của biển ở vùng biển Nhơn Hải – không phải chỉ vì du lịch, mà đây chính là cách cộng đồng cư dân ven biển giữ gìn sinh kế của mình.
“Từ góc nhìn này, chính quyền địa phương đồng hành với cư dân nơi đây bằng cách xây dựng các chính sách hỗ trợ phát triển du lịch bền vững, du lịch cộng đồng. Xúc tiến quảng bá hình ảnh du lịch bền vững của địa phương không phải bằng cách biến bãi đẻ của rùa thành điểm check-in mà là để kể những câu chuyện đằng sau đó cho du khách nghe – câu chuyện về một hệ sinh thái biển được bảo vệ, giữ gìn cho muôn đời sau”, ông Ninh nói.
Những ngày đầu mùa nước, đồng cỏ năng ở Vườn quốc gia Tràm Chim (tỉnh Đồng Tháp) phủ một màu xanh non mướt mắt. Giữa không gian ấy, chương trình bảo tồn sếu đầu đỏ vẫn đang âm thầm bước tiếp, với mục tiêu lớn hơn nhiều so với việc đưa một loài chim quay lại nơi từng là "quê nhà".
Nhiều thập niên trước, sếu đầu đỏ từng là hình ảnh quen thuộc của vùng đất ngập nước Đồng Tháp Mười. Nhưng khi sinh cảnh thay đổi, nguồn thức ăn suy giảm, đàn sếu thưa dần rồi biến mất khỏi những bãi ăn quen thuộc.
Theo Tiến sĩ Trần Triết - Giám đốc Chương trình Bảo tồn Sếu Đông Nam Á, Ấn Độ, Thái Bình Dương, Úc thuộc Hội Sếu Quốc tế - câu chuyện bảo tồn hôm nay không thể chỉ nhìn bằng số lượng cá thể được nuôi thả.
"Việc thả sếu chỉ là phần nhìn thấy được. Điều quan trọng hơn là phục hồi hệ sinh thái, để vùng đất vận hành gần với quy luật tự nhiên, đồng thời gắn với mục tiêu phát triển nông nghiệp sinh thái, giảm phát thải", ông nói.
Chương trình của Đồng Tháp được xác định là chiến lược dài hạn, với giai đoạn đầu kéo dài 10 năm, hướng tới mục tiêu xây dựng quần thể khoảng 100 cá thể ngoài tự nhiên. Nhưng để đạt được điều đó, không gian sống cho sếu phải được mở rộng vượt ra ngoài khu vực bảo vệ nghiêm ngặt.
Kinh nghiệm từ nhiều quốc gia cho thấy, sếu có thể sử dụng cả đất nông nghiệp làm nơi kiếm ăn, sinh sống, thậm chí làm tổ trong mùa sinh sản. Điều này đặt ra yêu cầu mới cho Vườn quốc gia Tràm Chim: Phục hồi hệ sinh thái không chỉ bên trong vùng lõi mà cả khu vực sản xuất xung quanh.
Ông Đoàn Văn Nhanh, Phó Giám đốc Trung tâm Bảo tồn và Hợp tác quốc tế – Vườn quốc gia Tràm Chim, cho biết, nhiều chương trình quản lý sinh thái đã được triển khai liên tục, từ điều tiết nước, quản lý lửa đến khôi phục thảm thực vật và bãi ăn tự nhiên.
"Đề án bảo tồn sếu được xây dựng từ thực tế số lượng sếu suy giảm. Quá trình thực hiện luôn có sự tham vấn chuyên gia để bảo đảm định hướng phục hồi hệ sinh thái lâu dài", ông Nhanh chia sẻ.
Ở Tràm Chim, bảo tồn vì thế không còn là câu chuyện giữ lại vài khoảng rừng hay một loài chim quý. Đó là nỗ lực hàn gắn những mắt xích sinh thái đã từng bị đứt gãy trên một vùng đất ngập nước đặc biệt của miền Tây.
Muốn sếu sống được ngoài tự nhiên, sinh cảnh an toàn phải hiện diện cả ở nơi người dân canh tác. Đó là lý do mô hình lúa sinh thái đang dần trở thành một phần quan trọng trong chương trình bảo tồn tại Vườn quốc gia Tràm Chim.
Tại vùng đệm, nhiều nông hộ bắt đầu thay đổi cách làm ruộng: giảm phân hóa học, hạn chế thuốc bảo vệ thực vật, ưu tiên phương thức canh tác thân thiện hơn với môi trường.
Là người đi đầu áp dụng mô hình này, ông Bùi Quang Sang, nông dân ấp Tân Hưng, xã Tràm Chim, cho rằng, việc giảm hóa chất không chỉ có lợi cho sản xuất mà còn mở thêm cơ hội cho sếu đầu đỏ quay lại.
"Tôi thấy mô hình này rất ý nghĩa. Ruộng sạch hơn, ít ô nhiễm hơn. Nếu môi trường được cải thiện thì đàn sếu có thể trở về, bà con ai cũng mong điều đó", ông Sang bộc bạch.
Theo Tiến sĩ Nguyễn Thị Ngọc Trúc, Trưởng Bộ môn Nông học, Viện Cây ăn quả miền Nam, giá trị của chương trình nằm ở chỗ tạo ra sự kết nối giữa bảo tồn thiên nhiên và thực hành nông nghiệp bền vững.
Thực tế, hành trình phục hồi sếu đầu đỏ tại Vườn quốc gia Tràm Chim chưa thể đo đếm bằng thời gian ngắn. Đó là quá trình lâu dài, đòi hỏi khoa học, nguồn lực và sự đồng hành của cộng đồng.
Nhưng điều đáng ghi nhận là hướng đi ấy đang tạo ra những chuyển động tích cực: đất được cải thiện, nguồn nước được gìn giữ, nhận thức của người dân thay đổi từng bước. Và trên hết, câu chuyện bảo tồn đã vượt khỏi phạm vi của một dự án môi trường đơn thuần.
Ghi nhận của Người Đưa Tin những ngày này, hàng trăm hộ dân tại khu vực Nhân Chính (phường Thanh Xuân, Thành phố Hà Nội) đang gấp rút tháo dỡ, di dời nhà cửa để phục vụ dự án Vành đai 2,5. Trên công trường, phường Thanh Xuân đang tăng tốc giải phóng mặt bằng phục vụ dự án.
Dự án Vành đai 2,5 đoạn qua phường Thanh Xuân dài gần 1km, mặt cắt khoảng 50m, với diện tích thu hồi hơn 39.000m². Tuyến đường đi qua khu dân cư đông đúc, liên quan tới 472 thửa đất và khoảng 700 hộ dân.
Sinh năm 1970, Lý Thu Thảo xuất thân từ phong trào thể dục thể thao. Từ năm 1985, cô đã gắn bó với bộ môn aerobic tại Phòng thể dục thể thao quận 1 cũ (Tp.HCM). Bốn năm sau, năm 1989, cô đăng quang Hoa hậu Tp.HCM, một dấu mốc mà theo chính lời cô là "quãng thời gian đẹp nhất, đáng trân quý và tôn trọng trong suốt 37 năm cuộc đời".
Sở hữu vóc dáng cao ráo cùng vẻ đẹp hiện đại với đôi môi đầy đặn và đôi mắt to tròn, cô được xem là một trong những biểu tượng nhan sắc nổi bật của thành phố thời bấy giờ.
Ở thời điểm đăng quang, Lý Thu Thảo từng chia sẻ chỉ đăng ký dự thi cho vui, nhưng may mắn chiến thắng. Danh hiệu Hoa hậu là bước ngoặc đưa cuộc đời cô gái sống ở con hẻm nhỏ tại quận 3 bước sang trang mới. Hoa hậu Lý Thu Thảo từng kể sau đêm đăng quang, cha chị nói hãy cứ vui cho trọn đêm rồi từ mai Hoa hậu sẽ thành "hoa khổ".
Hình ảnh trên lịch được coi là biểu tượng của Hoa hậu Lý Thu Thảo. (Ảnh: TLP).
Ở những năm thuộc thập niên 90, Lý Thu Thảo trở thành gương mặt quen thuộc trong các bộ ảnh lịch và thường xuyên xuất hiện trên các sàn diễn thời trang. Tên tuổi của cô nổi tiếng không kém các minh tinh điện ảnh, khi tham gia nhiều bộ phim như Sau những giấc mơ hồng, Ngọc trong đá, Cổ tích 17…
Trong một cuộc bình chọn do một tạp chí tổ chức vào thập niên 1990, Lý Thu Thảo cùng Diễm My, Diễm Hương, Việt Trinh và Hoa hậu Áo dài 1989 Kiều Khanh được xướng tên trong top 5 mỹ nhân được độc giả yêu thích nhất.
Trong chuyến về Việt Nam đón Tết cùng gia đình đầu năm 2026, Lý Thu Thảo gây chú ý khi thực hiện bộ ảnh áo dài với góc chụp gần như trùng khớp với bức ảnh từng chụp cách đây 35 năm. Khoảnh khắc ấy nhanh chóng lan tỏa trên mạng xã hội, khiến nhiều khán giả không khỏi bồi hồi.
Người đẹp nói về trải nghiệm đặc biệt này: "Khoảnh khắc tái hiện bức ảnh, tôi dâng lên cảm xúc vấn vương của một thời tuổi trẻ. Đó không phải là nỗi hoài niệm nuối tiếc, mà là sự đối thoại bình thản với chính mình của quá khứ".
Theo nhiếp ảnh gia Minh Hòa, bức ảnh gốc được anh chụp năm 1991 tại khu du lịch Con Nai Vàng (Tp.HCM), ghi lại hình ảnh Lý Thu Thảo trong tà áo dài trắng, tay cầm nhánh lan. Sau hơn ba thập niên, khi đứng trước ống kính lần nữa, thần thái ấy dường như chưa hề phai nhạt.
Năm 2000, Lý Thu Thảo sang Mỹ định cư và gần như rút lui hoàn toàn khỏi showbiz Việt. Cô hiện ở tại bang Minnesota, chọn cho mình một nhịp sống lặng lẽ, tránh xa ánh đèn sân khấu. Nhìn lại quãng đường đã qua, Lý Thu Thảo thẳng thắn chia sẻ rằng điện ảnh từng mang đến cho cô nhiều kỷ niệm và giúp cô hiểu hơn về nghệ thuật thứ bảy của nước nhà. Tuy nhiên, đó cũng là hành trình mà cô lựa chọn dừng lại đúng lúc.
Đến năm 2008, cô bất ngờ xuất hiện tại đám cưới của ca sĩ Hồ Lệ Thu và sau đó tham gia một vai nhỏ trong phim Tây Sơn Hào Kiệt (2010). Năm 2014, Lý Thu Thảo tiếp tục xuất hiện trước công chúng khi đảm nhận vai trò giám khảo cuộc thi Người đẹp Tp.HCM qua ảnh.
Tại Mỹ, cô xây dựng cuộc sống gia đình bình dị, duy trì thói quen tập luyện nhẹ nhàng mỗi ngày để giữ gìn sức khỏe thể chất lẫn tinh thần. "Hiện tại, tôi trân trọng và bằng lòng với cuộc sống của mình, an nhiên cho những năm tháng sau này", Hoa hậu đình đám một thời tâm sự.
Ở tuổi ngoài 50, Lý Thu Thảo không xuất hiện với vai trò một Hoa hậu của sân khấu, mà là một người phụ nữ từng đi qua vinh quang, nay trở về trong sự điềm nhiên, chín chắn. Cô không tìm cách nhắc lại hào quang cũ, nhưng hào quang ấy vẫn lặng lẽ tỏa sáng qua từng cử chỉ, ánh nhìn. Cô duy trì lối sống lành mạnh với các hoạt động như tập thể dục nhịp điệu, đạp xe để giữ gìn sức khỏe và vóc dáng. Hiện cô hoạt động trong lĩnh vực kinh doanh chăm sóc sắc đẹp.
Chia sẻ về cuộc sống hiện tại, người đẹp bày tỏ sự hài lòng với tổ ấm riêng: Gia đình êm ấm, hạnh phúc.
