Trong cuộc sống hiện đại, không ít thói quen ăn uống tưởng chừng vô hại lại đang âm thầm bào mòn sức khỏe từ bên trong. Câu chuyện của cô gái 20 tuổi dưới đây là một lời cảnh báo rõ ràng, cho thấy chỉ một chế độ ăn thiếu khoa học cũng có thể dẫn đến những tổn thương nghiêm trọng cho gan và cơ thể, ngay cả khi tuổi đời còn rất trẻ.
Điều đáng nói chỉ trong một tháng, cô gái 20 tuổi ở Trung Quốc đã giảm tới 12kg nhờ chế độ ăn kiêng cực đoan chỉ gồm bánh mì hoặc trái cây mỗi bữa. Thế nhưng, đằng sau thân hình mảnh mai mà cô ao ước là một cơ thể suy kiệt, rối loạn nội tiết và kết quả khám khiến cô bàng hoàng gan nhiễm mỡ nặng dù chưa hề béo phì hay uống rượu bia.
Nhân vật trong câu chuyện là Tiểu Lâm, một nữ sinh kiêm nhân viên văn phòng có vóc dáng vốn khá gọn gàng.
Với mong muốn sở hữu thân hình “chuẩn mảnh mai”, cô tự xây dựng thực đơn khắc nghiệt: ba bữa mỗi ngày chỉ xoay quanh một lát bánh mì hoặc vài miếng trái cây, thỉnh thoảng thêm sa lát.
Ban đầu, Tiểu Lâm cảm thấy việc giảm cân diễn ra nhanh chóng và đầy hứng khởi. Chỉ sau một tuần, cô đã thấy cơ thể nhẹ hơn rõ rệt. Nhưng đến tháng thứ nhất, dù cân nặng giảm mạnh, sức khỏe lại tụt dốc: mệt mỏi kéo dài, chán ăn, rụng tóc, rối loạn kinh nguyệt và giảm khả năng tập trung.
Lo lắng vì tình trạng bất thường, cô đi khám và nhận kết quả gây sốc suy dinh dưỡng nhẹ, thiếu máu, rối loạn nội tiết và đặc biệt là gan nhiễm mỡ mức độ đáng kể. Điều khiến Tiểu Lâm sốc nhất là cô luôn tin bệnh này chỉ xảy ra với người béo phì hoặc uống nhiều rượu.
Theo bác sĩ điều trị, việc giảm cân quá nhanh và ăn uống thiếu chất chính là nguyên nhân trực tiếp gây tổn thương gan. Khi cơ thể bị nhịn ăn kéo dài, chất béo từ mô dự trữ bị phân giải ồ ạt và đổ dồn về gan. Nếu gan không kịp chuyển hóa, lượng mỡ sẽ tích tụ, dẫn đến gan nhiễm mỡ.
Bên cạnh đó, chế độ ăn thiếu protein khiến gan không đủ nguyên liệu để chuyển hóa và đào thải chất béo. Việc nạp quá ít năng lượng cũng làm rối loạn chuyển hóa, khiến cơ thể “suy kiệt từ bên trong” dù cân nặng giảm nhanh.
Các chuyên gia cảnh báo, giảm cân cực đoan không chỉ gây mất sức mà còn tiềm ẩn nhiều bệnh lý nguy hiểm. Những dấu hiệu như mệt mỏi kéo dài, đầy bụng, chán ăn, đau tức vùng hạ sườn phải hay rối loạn men gan có thể là lời cảnh báo sớm của gan nhiễm mỡ.
Các bác sĩ khuyến cáo, giảm cân an toàn cần dựa trên chế độ ăn cân bằng, đủ protein kết hợp vận động hợp lý, tuyệt đối tránh nhịn ăn hoặc dùng thuốc giảm cân không rõ nguồn gốc. Chỉ khi giảm cân đúng cách, cơ thể mới có thể thay đổi bền vững mà không phải trả giá bằng sức khỏe.
Giảm cân an toàn không đến từ việc ép cơ thể cực đoan, mà nằm ở sự kiên trì xây dựng lối sống lành mạnh và bền vững mỗi ngày. Dưới đây là những cách đơn giản, dễ áp dụng tại nhà được chuyên gia khuyến nghị, giúp kiểm soát cân nặng bền vững và an toàn cho sức khỏe.
1. Chia nhỏ bữa ăn
Ăn 4-5 bữa nhỏ mỗi ngày giúp cơ thể duy trì năng lượng ổn định, hạn chế tích trữ mỡ thừa và hỗ trợ tăng trao đổi chất.
2. Uống nước trước ăn
Uống khoảng 500ml nước trước bữa ăn 30 phút giúp tạo cảm giác no, từ đó giảm lượng thức ăn nạp vào.
3. Giảm đường và tinh bột
Hạn chế đường, tinh bột tinh chế và thay bằng ngũ cốc nguyên hạt giúp giảm cảm giác đói và kiểm soát calo hiệu quả hơn.
4. Tăng cường protein
Bổ sung thịt nạc, cá, trứng, đậu và đậu phụ giúp duy trì cơ bắp, giảm cảm giác thèm ăn và hỗ trợ đốt mỡ.
5. Ăn nhiều rau xanh
Rau củ ít calo, giàu chất xơ giúp no lâu, hỗ trợ tiêu hóa và kiểm soát cân nặng tự nhiên.
6. Điều chỉnh bữa sáng
Ăn sáng đúng thời điểm phù hợp với lịch sinh hoạt giúp hỗ trợ trao đổi chất và hạn chế ăn quá mức trong ngày.
7. Ăn chậm, nhai kỹ
Ăn chậm giúp não kịp nhận tín hiệu no, tránh ăn quá nhiều và giảm nguy cơ tăng cân.
Một nam thanh niên 25 tuổi được đưa vào Bệnh viện số 1 trực thuộc Đại học Ninh Ba (Chiết Giang, Trung Quốc) trong tình trạng đau bụng dữ dội.
Khi lấy máu xét nghiệm, bác sĩ phát hiện điều bất thường: sau khi để yên, mẫu máu tách lớp với một tầng trắng đục như sữa. Đây là tình trạng được gọi là "máu sữa", trong y học là tăng lipid máu nặng gây huyết tương đục do triglycerid tăng rất cao.
Kết quả xét nghiệm khiến ê-kíp phải giật mình. Nồng độ triglycerid của bệnh nhân đạt từ 66 mmol mỗi lít trở lên, cao hơn hơn 30 lần so với giới hạn bình thường 0 đến 1,7 mmol mỗi lít. Không chỉ vậy, anh còn đồng thời rơi vào 3 biến chứng nguy hiểm: viêm tụy cấp nặng, tăng lipid máu và nhiễm toan ceton do đái tháo đường type 2.
Khi tìm hiểu thêm, bác sĩ phát hiện ra, từ thời trung học nội trú, bệnh nhân đã hình thành thói quen ăn uống thiếu kiểm soát: 3 bữa phụ thuộc đồ ăn ngoài, trà sữa thay nước lọc, đồ chiên rán thường xuyên, đêm khuya vẫn ăn thêm rồi chơi game đến sáng. Trong nhiều năm, đường huyết và mỡ máu tăng cao nhưng không được kiểm tra hay điều chỉnh.
Trước tình trạng nguy kịch, bệnh nhân lập tức được chuyển vào Khoa hồi sức tích cực cấp cứu. Các bác sĩ quyết định thực hiện thay huyết tương khẩn cấp.
Chỉ sau một lần can thiệp, triglycerid giảm mạnh xuống còn 6,27 mmol mỗi lít. Khi mỡ máu hạ, tình trạng viêm tụy được kiểm soát, nhiễm toan ceton được điều chỉnh, bệnh nhân thoát khỏi nguy cơ suy đa tạng. Sau đó anh đã chuyển sang khoa điều trị thường và các chỉ số dần cải thiện.
Các bác sĩ nhấn mạnh đây không phải trường hợp cá biệt. Những năm gần đây, số ca người trẻ nhập viện vì tăng lipid máu nặng và viêm tụy cấp có xu hướng gia tăng. Trà sữa, đồ ăn nhanh, thức khuya kéo dài đang tạo ra một thế hệ có nguy cơ rối loạn chuyển hóa sớm.
Bí quyết giảm mỡ máu hiệu quả tại nhà
Tỉ lệ mỡ máu cao ở người trẻ có xu hướng gia tăng rõ rệt đang thực sự gióng lên hồi chuông báo động đối với thế hệ trẻ nói riêng và toàn bộ dân số nói chung. Tin vui là chúng ta vẫn hoàn toàn có thể đối phó với "sát thủ thầm lặng" này bằng việc điều chỉnh lối sống và thói quen hằng ngày mà không cần dùng đến thuốc. Dưới đây là những giải pháp khoa học, dễ áp dụng mà các chuyên gia tim mạch khuyến nghị:
-Ưu tiên chất béo tốt, tránh chất béo xấu: Hạn chế mỡ động vật, thức ăn nhanh, thực phẩm chiên rán, chuyển sang dùng dầu thực vật lành mạnh như dầu oliu, dầu hạt cải, dầu bơ. Ăn nhiều cá béo giàu omega-3 như cá hồi, cá thu, cá mòi.
- Tăng cường chất xơ hòa tan: Ăn nhiều rau xanh, các loại đậu, yến mạch, táo, bơ…
-Duy trì cân nặng hợp lý: Thừa cân, béo phì làm rối loạn chuyển hóa lipid. Nếu bạn đang thừa cân, chỉ cần giảm 5-10% trọng lượng cơ thể cũng đủ giúp cải thiện rõ rệt các chỉ số mỡ máu và giảm nguy cơ bệnh tim mạch.
-Tập thể dục đều đặn: Vận động không chỉ giúp đốt cháy mỡ thừa mà còn tăng cường HDL (cholesterol tốt), giảm LDL và triglyceride. Bạn nên dành ít nhất 30 phút/ngày, 5 ngày/tuần cho các bộ môn như đi bộ nhanh, đạp xe, bơi lội, yoga…
-Hạn chế rượu bia: Rượu bia là tác nhân làm tăng triglyceride và cholesterol xấu, gián tiếp gây gan nhiễm mỡ và rối loạn mỡ máu. Nếu có uống, hãy kiểm soát ở mức thấp: dưới 2 đơn vị cồn/ngày với nam và 1 đơn vị/ngày với nữ (1 đơn vị tương đương 330ml bia hoặc 100ml rượu vang).
-Ngủ đủ giấc, giảm căng thẳng: Stress kéo dài và thiếu ngủ làm tăng nồng độ cortisol - hormone kích thích gan sản xuất nhiều cholesterol và triglyceride hơn. Do đó bạn hãy cố gắng ngủ đủ 7-8 tiếng mỗi đêm, xen kẽ công việc với hoạt động thư giãn, hít thở sâu hoặc thiền để giảm căng thẳng.
-Bỏ thuốc lá: Thuốc lá làm tăng LDL, giảm HDL và thúc đẩy hình thành mảng xơ vữa trong động mạch. Theo WHO, chỉ sau 1 năm cai thuốc lá, nguy cơ mắc bệnh tim mạch có thể giảm tới 50%.
Người trẻ có xu hướng tự quyết, tự chủ và ngày càng độc lập khiến mối quan hệ với gia đình có phần lỏng lẻo. Có thật sư là người trẻ đang ngày càng ít gắn bó với gia đình và cách nào để cải thiện mối quan hệ này?
- TS NGUYỄN NỮ NGUYỆT ÁNH (Trường ĐH KHXH&NV - ĐH Quốc gia TP.HCM):
Sự "lỏng lẻo" trong quan hệ giữa người trẻ với gia đình không xuất phát từ việc người trẻ bớt yêu thương mà là hệ quả tất yếu của những biến đổi trong cấu trúc xã hội và môi trường lao động.
Xã hội hiện đại với nền kinh tế linh hoạt khiến người trẻ phải dành nhiều thời gian và năng lượng cho cạnh tranh, thăng tiến. Quỹ thời gian dành cho gia đình ít đi.
Bên cạnh đó, người trẻ dễ tìm thấy sự đồng cảm và chia sẻ ở các hội nhóm trực tuyến nhiều hơn với gia đình. Họ thích sự riêng tư, không thích cha mẹ can thiệp sâu vào chuyện cá nhân. Khi không tìm được tiếng nói chung, người trẻ có xu hướng thu mình lại.
Để duy trì sự gắn kết gia đình cần có sự phối hợp từ nhiều phía. Các bạn trẻ cần thiết lập ranh giới rõ ràng giữa công việc, mạng xã hội và đời sống thực, chú trọng vào chất lượng giao tiếp khi ở bên người thân.
Không đơn giản là cất điện thoại mà cần học cách bỏ lại ngoài cửa những áp lực KPI, sự cạnh tranh trong công việc hay những danh xưng trên mạng xã hội trước khi bước vào nhà.
Một bữa cơm tuy ngắn ngủi nhưng nếu gác lại chuyện riêng để lắng nghe nhau sẽ mang sức mạnh hàn gắn và kết nối nhiều hơn so với việc ở chung nhà nhưng mỗi người một cái điện thoại.
Cha mẹ, người lớn trong nhà cần lắng nghe và đối thoại, tôn trọng sự khác biệt và ranh giới cá nhân của con, thấu cảm những biến động của xã hội hiện đại, hiểu hơn áp lực của các con đang đối mặt để đồng hành và chia sẻ.
Người lớn cần nới lỏng những thước đo truyền thống về thu nhập hay địa vị, cho phép người trẻ được mệt mỏi, được yếu đuối và bộc lộ những tổn thương. Người trẻ thấy yên ổn trong chính ngôi nhà của mình thì họ mới thường xuyên muốn trở về để được chăm sóc, quan tâm.
- PGS.TS NGUYỄN THỊ HẰNG PHƯƠNG (giảng viên Trường ĐH Sư phạm - ĐH Đà Nẵng):
Người trẻ hiện nay chỉ thay đổi cách gắn bó với gia đình chứ không phải họ lơ là hay lỏng lẻo. Nhiều người trẻ học tập, làm việc xa nhà, ít tham gia sinh hoạt gia đình truyền thống nên cách giữ quan hệ với gia đình thay đổi cho phù hợp.
Với các thế hệ trước, gia đình thường có vai trò định hướng và quyết định nhiều vấn đề quan trọng của mỗi cá nhân như học tập, nghề nghiệp, hôn nhân hay nơi sinh sống thì nay người trẻ mong gia đình là điểm tựa tinh thần, mang lại cảm giác an toàn, được yêu thương, lắng nghe và chia sẻ.
Mối quan hệ giữa cha mẹ và con cái cũng chuyển sang đối thoại. Người trẻ vẫn cần lời khuyên của cha mẹ nhưng cũng mong mình được lắng nghe và tôn trọng.
Hiện nay người trẻ nhìn nhận và kỳ vọng về gia đình theo một cách khác. Quá trình hiện đại hóa và đô thị hóa đã làm thay đổi cấu trúc gia đình. Gia đình hạt nhân chiếm tỉ lệ ngày càng lớn, nhiều người trẻ học tập, làm việc xa quê, thậm chí ở nước ngoài. Sự gắn bó được đo bằng chất lượng kết nối và sự quan tâm dành cho nhau.
Bên cạnh đó, sự phát triển của giáo dục, kinh tế thị trường cùng những cơ hội học tập và nghề nghiệp ngày càng đa dạng đã mở ra cho người trẻ nhiều lựa chọn hơn trước. Gia đình không còn là nguồn lực duy nhất quyết định cuộc sống mà trở thành một trong nhiều nguồn hỗ trợ quan trọng.
Vì vậy, giá trị của gia đình đối với cá nhân người trẻ không suy giảm mà họ tái định nghĩa vai trò của gia đình trong bối cảnh xã hội hiện đại. Gia đình vẫn giữ vị trí rất quan trọng nhưng không phải với vai trò quản lý và định hướng mà là không gian kết nối, nuôi dưỡng sự gắn bó và nâng đỡ mỗi cá nhân trên hành trình trưởng thành.
Với những bậc cha mẹ muốn bảo vệ con, dựa trên kinh nghiệm sống của bản thân để định hướng hoặc quyết định thay con thì điều này sẽ gây mâu thuẫn giữa các thế hệ.
Cha mẹ vẫn thương con, các con vẫn quan tâm cha mẹ nhưng do khác nhau ở cách nhìn nhận cuộc sống và phương thức giao tiếp. Nếu hai bên thiếu sự lắng nghe và thấu hiểu, khoảng cách thế hệ sẽ ngày càng rõ nét.
Để không xảy ra mâu thuẫn thì cha mẹ nên tôn trọng quyền tự chủ của con, lắng nghe, chia sẻ và thấu hiểu nhiều hơn. Các con cũng cần chủ động chia sẻ suy nghĩ, cảm xúc, nguyện vọng và những khó khăn của mình với gia đình.
Cha mẹ và con cái cần thống nhất cách đối thoại trên cơ sở tin tưởng, chia sẻ và đồng hành.
Trung tâm Nội soi tiêu hóa và Thăm dò chức năng Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương (Hà Nội) vừa can thiệp thành công, gắp một mảnh xương ngan kích thước lớn nằm chắn ngang thực quản cho bệnh nhân nam.
Theo Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương, bệnh nhân P.V.M. (61 tuổi, trú tại Hà Nội) nhập viện trong tình trạng đau vướng cổ dữ dội, nuốt nghẹn và có dấu hiệu khó thở nhẹ. Theo lời kể của gia đình, trong bữa tối với món thịt ngan luộc, do sơ suất không nhai kỹ, ông M. đã nuốt phải một mảnh xương lớn. Sau khi tự xử lý tại nhà bằng các phương pháp dân gian không hiệu quả, cơn đau ngày càng tăng khiến gia đình phải đưa ông đi cấp cứu.
Sau thăm khám lâm sàng và đánh giá mức độ nguy hiểm, các bác sĩ đã chỉ định thực hiện thủ thuật nội soi thực quản ống mềm để xác định vị trí và xử lý dị vật.
BS. Nguyễn Thị Thảo, Trung tâm Nội soi tiêu hóa và Thăm dò chức năng, người trực tiếp thực hiện thủ thuật cho biết: "Hình ảnh nội soi ghi nhận tại vị trí 1/3 trên thực quản, ngay sát phần cơ thắt trên về phía hầu họng, có một mảnh xương ngan kích thước khoảng 2×1,5 cm nằm chắn ngang lòng thực quản. Đáng chú ý, vùng niêm mạc tiếp xúc đã xuất hiện các vết trợt loét nhẹ do cạnh sắc của mảnh xương cọ xát".
Trước tình thế mảnh xương sắc nhọn có nguy cơ gây rách hoặc thủng thực quản nếu không khéo léo, ê-kíp bác sĩ đã sử dụng nội soi ống mềm, điều khiển dụng cụ gắp chuyên dụng để đưa dị vật ra ngoài thành công. Thủ thuật được thực hiện chính xác, đảm bảo không gây thêm tổn thương nào cho đường tiêu hóa.
Sau can thiệp, tình trạng sức khỏe của ông M. ổn định nhanh chóng, cảm giác đau vướng và khó thở biến mất hoàn toàn. Sau khi kiểm soát các chỉ số sinh tồn và nội soi kiểm tra lòng thực quản, bệnh nhân đã được xuất viện và hướng dẫn theo dõi tại nhà.
Trường hợp của bệnh nhân M. là lời nhắc nhở quan trọng về an toàn trong sinh hoạt ăn uống. Các chuyên gia y tế nhấn mạnh, dị vật thực quản nếu không được xử lý kịp thời có thể dẫn đến những biến chứng cực kỳ nguy hiểm như: thủng thực quản, viêm áp xe trung thất (tỉ lệ tử vong rất cao) hoặc đâm thủng các mạch máu lớn nằm cạnh thực quản. Vì vậy, người dân cần tuyệt đối không tự ý dùng tay móc họng hoặc nuốt cơm, hoa quả để "đẩy" dị vật xuống. Những cách này có thể khiến dị vật cắm sâu hơn hoặc làm rách niêm mạc thực quản.
