Nghiên cứu mới công bố hôm 21/5 trên tạp chí Scientific Reports cho thấy các đặc điểm bên trong Đại kim tự tháp Giza như loạt phòng giảm áp phía trên nơi pharaoh Khufu từng yên nghỉ giúp giảm chấn động địa chấn hướng lên đỉnh cấu trúc.
Theo Live Science, chiều cao của kim tự tháp Giza chỉ giảm 10 m từ khi xây trong thời kỳ Cổ Vương quốc Ai Cập (năm 2649-2150 trước Công nguyên). Ít nhất hai trận động đất lớn từng xảy ra trong bán kính 80 km quanh kim tự tháp Giza. Năm 1847, một trận động đất cường độ 6,8 độ làm rung chuyển khu vực. Năm 1992, trận động đất 5,8 độ làm rơi một số viên đá ốp từ đỉnh của kim tự tháp.
Theo Science Alert, kim tự tháp Giza được xây từ 2,3 triệu khối đá nặng tổng cộng 6 triệu tấn. Những khối đá này được sắp xếp và liên kết cẩn thận để tạo thành cấu trúc rắn cao khoảng 147 m chỉ chứa một vài phòng rỗng. Do đó, kim tự tháp rất vững chắc với trọng lượng tập trung xuống đất và phân bố đều khắp nền móng. Nhưng điều đó không đủ giúp công trình tránh mọi thiệt hại do động đất hay thời gian tàn phá.
Để tìm hiểu bí quyết chống động đất, nhóm chuyên gia đứng đầu là nhà địa chấn học Asem Salama ở Viện Nghiên cứu Thiên văn và Địa vật lý Ai Cập đặt 37 cảm biến gia tốc ở nhiều nơi khác nhau gồm Phòng vua, Phòng hoàng hậu, các phòng giảm áp xếp chồng lên nhau ngay trên Phòng vua, hành lang và đường hầm, trên đá ốp ngoài và mặt đất xung quanh kim tự tháp. Họ sử dụng kỹ thuật không xâm lấn gọi là “phân tích rung động môi trường” giúp đo rung động truyền qua những khối đá, đường hầm và khoang bên trong, qua đó tìm hiểu rõ cách cấu trúc phản ứng với động đất.
Theo National Geographic, kết quả phân tích cho thấy mức độ rung động trong cấu trúc dao động trung bình từ 2 đến 2,6 hertz, chứng tỏ rung động truyền đều từ khối đá này sang khối đá khác, dấu hiệu quan trọng thể hiện sự ổn định. Phân tích cũng phát hiện rung động khác biệt ở nền đất xung quanh kim tự tháp, dao động khoảng 0,6 hertz. “Tần số rung động của kim tự tháp khác với nền đất xung quanh, có thể làm giảm hiệu ứng cộng hưởng trong các trận động đất”, Mostafa giải thích. Bằng cách giảm cộng hưởng, tiềm năng phá hủy của rung động mạnh trong lòng đất được giảm thiểu.
Một số đặc điểm khác góp phần tạo nên độ ổn định của kim tự tháp bao gồm nền móng lớn, nền đá vôi chắc chắn và thiết kế hình học đối xứng. Rung động tăng dần về phía đỉnh công trình, nhưng bị gián đoạn bởi các phòng giảm áp nằm ở độ cao 61 m bên trong kim tự tháp, phía trên Phòng vua, được xây dựng để giảm bớt một phần trọng lượng đè lên nơi yên nghỉ cuối cùng của pharaoh. Chúng cũng giúp giảm rung động truyền lên đỉnh cấu trúc.
Nhóm nghiên cứu đang lên kế hoạch đo đạc thêm tại kim tự tháp Giza và hy vọng có thể sử dụng phương pháp tương tự tại nhiều di tích khảo cổ quan trọng của Ai Cập bởi vài đặc điểm tương tự có khả năng bảo vệ các kim tự tháp khác ở Giza.
Tuy nhiên, công nghệ thu năng lượng mặt trời hiện tại vẫn chưa khai thác hết tiềm năng của ánh sáng mặt trời, vì vậy nghiên cứu từ các nhà khoa học tại Đại học Hàn Quốc mới đây nhận được nhiều sự chú ý.
Được đăng trên tạp chí ACS Applied Materials & Interfaces, nhóm nghiên cứu đã phát hiện ra một loại vật liệu mới có khả năng hấp thụ hầu hết các bước sóng trong quang phổ mặt trời, từ đó tăng cường đáng kể lượng ánh sáng mà các công nghệ năng lượng mặt trời có thể thu hoạch. Họ đã phát triển các "siêu cầu", hay còn gọi là quả cầu nano vàng, có khả năng hấp thụ những bước sóng mà các vật liệu quang điện hiện tại không thể tiếp cận.
Mặc dù các hạt nano bạc và vàng đã được biết đến với tiềm năng thu hoạch năng lượng mặt trời, nhưng chúng chỉ có thể hấp thụ một phần nhỏ quang phổ mặt trời. Nhóm nghiên cứu đã quyết định cải tiến công nghệ này bằng cách sử dụng các siêu cầu vàng tự lắp ráp, bao gồm các hạt nano vàng kết tụ lại với nhau để tạo thành các hình cầu nhỏ. Bằng cách điều chỉnh đường kính của các siêu cầu, họ đã mở rộng khả năng hấp thụ ánh sáng.
Để kiểm tra hiệu quả của các siêu cầu, nhóm nghiên cứu đã sử dụng mô phỏng máy tính để tối ưu hóa thiết kế và ước tính hiệu suất. Kết quả cho thấy siêu cầu có thể hấp thụ tới 90% bước sóng mặt trời. Trong các thử nghiệm thực tế, khi phủ một lớp dung dịch chứa các siêu cầu lên máy phát điện nhiệt điện và chiếu sáng bằng bộ mô phỏng năng lượng mặt trời LED, khả năng hấp thụ năng lượng mặt trời trung bình đạt 89%, trong khi tỷ lệ hấp thụ của các hạt nano vàng đơn lẻ chỉ là 45%.
Seungwoo Lee, một trong những nhà khoa học tham gia nghiên cứu, cho biết: "Các siêu cầu plasmonic của chúng tôi cung cấp một con đường đơn giản để khai thác toàn bộ quang phổ mặt trời. Công nghệ lớp phủ này có thể giảm đáng kể rào cản đối với các hệ thống nhiệt mặt trời và quang nhiệt hiệu suất cao trong các ứng dụng năng lượng thực tế".
Nếu các siêu cầu này được áp dụng rộng rãi trong sản xuất tấm pin mặt trời, chúng có thể mang lại tiết kiệm đáng kể cho cộng đồng và các hộ gia đình sử dụng năng lượng mặt trời, đồng thời giúp giảm ô nhiễm không khí. Sự phát triển này mở ra triển vọng cho một tương lai năng lượng sạch và bền vững hơn.
Tuy nhiên, liệu những siêu cầu này có trở thành vật liệu mới cho các tấm pin mặt trời hay không vẫn là một dấu hỏi chưa có lời giải đáp.
Đến nay, giới khoa học biết rất ít về bạch tuộc cổ đại vì chúng có cơ thể mềm và hiếm khi được bảo tồn dưới dạng hóa thạch, ngoại trừ phần mỏ cứng chắc.
Trong nghiên cứu mới, nhà cổ sinh vật Yasuhiro Iba tại Đại học Hokkaido (Nhật Bản) cùng đồng nghiệp nghiên cứu 15 hóa thạch mỏ lớn từng được cho là của mực ma cà rồng, nhưng thực chất thuộc về nhóm bạch tuộc cổ đại Nanaimoteuthis. Sử dụng hình ảnh kỹ thuật số, họ cũng phát hiện thêm 12 hóa thạch mỏ bạch tuộc khác ẩn trong các lớp đá kỷ Phấn trắng với niên đại 72-100 triệu năm.
Trong số này, đáng chú ý nhất là Nanaimoteuthis haggarti, loài bạch tuộc có mỏ lớn hơn mực khổng lồ hiện đại, vốn có cơ thể dài tới 13 m và được coi là động vật không xương sống lớn nhất từng ghi nhận. Dựa vào mối quan hệ giữa kích thước hàm và chiều dài cơ thể ở các loài bạch tuộc vây ngày nay, nhóm nghiên cứu ước tính N. haggarti thậm chí có chiều dài toàn thân 7-19 m, vượt qua mực khổng lồ hiện đại. Nghiên cứu mới xuất bản trên tạp chí Science hôm 23/4.
Theo Guardian, bạch tuộc hiện đại không nuốt chửng con mồi mà dùng những cánh tay dài, linh hoạt để bắt và khống chế, sau đó xé mồi bằng mỏ. Các hóa thạch mỏ mang dấu mòn rõ rệt, chỉ ra chiến lược săn mồi tương tự thời xưa. Ở những cá thể lớn nhất, mỏ bị mài mòn đáng kể, dần trở nên cùn và tròn hơn, đồng thời có một số vết trầy xước, sứt mẻ.
Iba nói: "Bạch tuộc có lẽ đã sử dụng cánh tay dài để tóm lấy con mồi và dùng hàm dưới mạnh mẽ để nghiền nát cấu trúc cứng như vỏ hoặc xương. Vết mòn rõ rệt trên hàm cho thấy chúng thường xuyên xử lý con mồi cứng".
N. haggarti có thể là đối thủ xứng tầm của những kẻ săn mồi có xương sống thời tiền sử như cá mập, thằn lằn cổ rắn, thương long. Theo Iba, loài bạch tuộc này đã tận dụng kích thước khổng lồ, những cánh tay linh hoạt và cú cắn mạnh để trở thành kẻ săn mồi hàng đầu đại dương cổ đại.
"Nghiên cứu của chúng tôi cho thấy chúng không đơn thuần là phiên bản lớn của bạch tuộc hiện đại. Chúng là kẻ săn mồi khổng lồ đứng đầu chuỗi thức ăn biển vào kỷ Phấn trắng. Điều này thay đổi quan điểm cho rằng trong kỷ Phấn trắng, biển chỉ do những loài săn mồi có xương sống kích thước lớn thống trị", Iba cho biết.
Nghiên cứu mới khiến các nhà khoa học đặt câu hỏi, liệu có những sinh vật biển thậm chí còn lớn hơn hay không. Adiel Klompmaker, nhà cổ sinh vật tại Bảo tàng Đại học Alabama, lưu ý rằng những hóa thạch mỏ mới được tìm thấy trong trầm tích nước tương đối nông. Ông chia sẻ với National Geographic: "Tôi tự hỏi dưới vùng biển sâu hơn trong kỷ Phấn trắng từng tồn tại những gì, còn những sinh vật nào đang ẩn náu ngoài kia mà chúng ta chưa biết đến".
Phương án tổ chức đấu giá quyền sử dụng băng tần 900-915 MHz và 945-960 MHz được Bộ Khoa học và Công nghệ công bố hôm 19/7. Đây là nhóm băng tần thấp được đánh giá có lợi thế về vùng phủ, có thể được sử dụng để mở rộng vùng phủ sóng và nâng cao chất lượng dịch vụ cho hệ thống thông tin di động mặt đất.
Theo phương án, băng tần được chia thành ba cặp khối gồm C3-C3', C4-C4' và C5-C5', mỗi khối có độ rộng 2x5 MHz. Cụ thể, ba khối tương ứng với các dải tần 900-905/945-950 MHz, 905-910/950-955 MHz và 910-915/955-960 MHz.
Đơn vị tham gia có thể bỏ phiếu trực tiếp tại phiên đấu giá, áp dụng phương thức trả giá lên. Mỗi doanh nghiệp được đăng ký mua tối đa hai cặp khối băng tần. Giá khởi điểm của mỗi cặp khối băng tần là 1.056.943.950.000 đồng cho thời hạn 15 năm sử dụng. Bước giá được quy định là 10 tỷ đồng. Doanh nghiệp đăng ký đấu giá một khối băng tần phải đặt trước 55 tỷ đồng.
Hồi tháng 5 năm ngoái, Bộ Khoa học và Công nghệ từng đấu giá thành công băng tần 700 MHz. Khi đó, Viettel và VNPT đấu giá thành công các khối với giá gần 2.000 tỷ đồng. Năm 2024, Viettel cũng là nhà mạng đầu tiên trúng đấu giá quyền sử dụng khối băng tần đầu tiên cho 5G là 2.500-2.600 MHz, với giá hơn 7,5 nghìn tỷ đồng.
Tương tự 700 MHz, 900 MHz là băng tần thấp, có khả năng truyền sóng xa, vùng phủ rộng và xuyên vật cản tốt hơn các băng tần trung, cao. Điều này giúp nhà mạng giảm số lượng trạm phát sóng cần triển khai để phủ cùng một khu vực, đồng thời cải thiện chất lượng tín hiệu trong nhà, tại vùng nông thôn, miền núi, hải đảo và trên các tuyến giao thông. Băng tần này hiện được nhiều quốc gia sử dụng để triển khai 4G và 5G diện rộng, đồng thời đóng vai trò quan trọng trong việc bảo đảm vùng phủ liên tục bên cạnh các băng tần trung như 2.600 MHz hay 3.500 MHz vốn có ưu thế về dung lượng nhưng phạm vi phủ sóng hẹp hơn.
Theo quy hoạch, băng tần này được sử dụng để triển khai các hệ thống thông tin di động theo các chuẩn IMT-2000, IMT-Advanced, IMT-2020 (5G) và các phiên bản tiếp theo. Trong đó, công nghệ IMT-2000 (3G) được phép khai thác đến hết ngày 14/9/2028 trước khi chuyển hoàn toàn sang các công nghệ mới hơn.
Bộ Khoa học và Công nghệ cũng đưa ra các yêu cầu triển khai mạng đối với doanh nghiệp trúng đấu giá. Với doanh nghiệp mới tham gia thị trường di động, trong vòng hai năm phải triển khai tối thiểu 5.500 trạm phát sóng, phủ sóng 60% số đơn vị hành chính cấp xã; sau ba năm đạt 85% và phủ sóng toàn bộ các xã trên cả nước sau bốn năm. Doanh nghiệp đồng thời phải chính thức cung cấp dịch vụ trong vòng 12 tháng kể từ khi được cấp phép.
Đối với các doanh nghiệp đã có giấy phép viễn thông di động, Bộ cũng yêu cầu tập trung vào việc duy trì hoạt động tối thiểu 2.000 trạm sử dụng băng tần 900 MHz và, tùy từng trường hợp, triển khai thêm hạ tầng phục vụ phủ sóng biển, hải đảo. Các doanh nghiệp cũng phải đáp ứng các quy chuẩn về chất lượng dịch vụ thoại, nhắn tin, Internet di động và 5G, đồng thời bảo đảm khả năng chuyển vùng trong các tình huống khẩn cấp theo yêu cầu của cơ quan quản lý.
Theo phương án, trong vòng 30 ngày kể từ 19/7, các tổ chức có nhu cầu phải nộp hồ sơ đề nghị xác nhận đủ điều kiện tham gia đấu giá. Doanh nghiệp trúng đấu giá sẽ được cấp giấy phép sử dụng băng tần sau khi hoàn thành các nghĩa vụ tài chính theo quy định.
