Người tiêu dùng Mỹ phải chi nhiều tiền hơn cho mọi thứ, từ nhiên liệu đến xúc xích, burger trong dịp Ngày Tưởng niệm (Memorial Day), khi chiến tranh Iran thổi bùng lạm phát nước này, theo CNBC.
Theo số liệu Cục Thống kê Lao động Mỹ (BLS), lạm phát Mỹ trong tháng 4 tăng 3,8% so với cùng kỳ năm ngoái, mức cao nhất kể từ năm 2023. Mặt hàng tăng mạnh nhất là năng lượng, gần 18%. Mức tăng này kéo theo các khoản chi cho du lịch, giải trí và thực phẩm đều đi lên, làm cạn kiệt túi tiền người Mỹ trước thềm mùa du lịch hè.
Theo dữ liệu khảo sát của Đại học Michigan tuần trước, tâm lý người tiêu dùng tháng 5 chính thức chạm mức thấp nhất lịch sử. Chỉ số này chịu ảnh hưởng một phần bởi giá dầu tăng vọt, hệ quả của xung đột Trung Đông kéo dài gần ba tháng.
Trước đó, hãng mỹ phẩm E.l.f. Beauty thông báo giảm hoạt động tăng giá, bởi người dùng đang “chịu thiệt hại” do chi phí nhiên liệu tăng cao. Trong khi đó, CEO McDonald’s cũng cảnh báo rằng chuỗi thức ăn nhanh này đang phải đối mặt với “môi trường đầy thách thức”, chịu áp lực trước tình hình lạm phát gia tăng.
Theo dữ liệu từ BLS, túi tiền người Mỹ bị bào mòn nhiều hơn trong một số lĩnh vực dưới đây:
Thực phẩm
Các bữa tiệc nướng mùa hè năm nay tốn kém hơn do số lượng gia súc giảm cùng giá phân bón tăng cao.
Mặt hàng tăng giá mạnh nhất là cà chua, gần 40%, còn rau gia vị đắt thêm khoảng 8% so với cùng kỳ. Các loại gia vị, nước chấm và nước sốt tăng gần 4%. Thịt bò xay và bít tết tăng 16% so với năm 2025. Xúc xích Italy có giá cao hơn gần 11%.
Người tiêu dùng mua sắm các món tráng miệng như bánh ngọt, bánh cupcake hoặc bánh quy sẽ phải trả cao hơn 5% so với năm ngoái. Còn giá cà phê đã tăng vọt hơn 18%.
Du lịch
Phần lớn người Mỹ đi du lịch trong dịp Ngày Tưởng niệm cuối tuần, nhưng họ sẽ phải đối mặt với chi phí di chuyển tăng cao.
Chuyên trang giao thông, du lịch và ôtô AAA dự báo 45 triệu người Mỹ sẽ đi du lịch ít nhất 50 dặm trong kỳ nghỉ lễ, tăng 0,4% so với mức đỉnh điểm được thiết lập vào năm ngoái. Hơn 39 triệu người sẽ di chuyển bằng ôtô. Trong khi đó, giá xăng đã tăng hơn 28% so với cùng kỳ 2025.
Kimberly Palmer, chuyên gia từ công ty tài chính NerdWallet, cho biết theo truyền thống, mọi người thường lái xe đi nghỉ vào dịp cuối tuần Ngày Tưởng niệm. Tuy nhiên, kỳ nghỉ năm nay đặt ra thách thức tài chính lớn hơn. Việc tỷ lệ chọn đi du lịch ở mức cao có nghĩa là người dùng đang tìm cách cắt giảm các khoản chi khác trong ngân sách, nhằm bù đắp cho giá xăng leo thang.
Giá vé máy bay cũng tăng gần 21%, đạt mức cao nhất kể từ khủng hoảng năng lượng năm 2022. Các hãng hàng không cho biết họ phải tăng giá vé do chi phí nhiên liệu tăng vọt sau khi Iran đóng cửa eo biển Hormuz, tuyến huyết mạch dầu thô toàn cầu.
Do chịu áp lực khủng hoảng nhiên liệu, hãng hàng không giá rẻ Spirit Airlines đã ngừng hoạt động vào đầu tháng này. Động thái này khiến giới phân tích lo ngại giá vé máy bay tới đây có thể tăng cao nữa.
Kết quả khảo sát của Ngân hàng Bank of America cũng cho thấy 30% người Mỹ không thay đổi kế hoạch du lịch hè của mình bởi giá xăng. Tuy nhiên, một phần năm người được hỏi dự định cắt giảm kỳ nghỉ hoặc chọn điểm đến gần hơn.
Giải trí
Ngay cả những người Mỹ chọn nghỉ hè tại nhà cũng sẽ cảm nhận được áp lực lạm phát, khi vé xem phim, kịch hoặc hòa nhạc đã tăng 5,5% so với cùng kỳ năm ngoái.
Giá bán xe đạp và các loại xe thể thao khác cao hơn 4,3%. Với người làm vườn, các dụng cụ và vật tư tăng 5%, còn cây cảnh, hoa cũng đắt thêm 6%.
Là một người trẻ may mắn được đi và chứng kiến vẻ đẹp trù phú của những cánh đồng Việt Nam, tôi luôn mang trong mình một sự kiêu hãnh vô bờ về nông sản quê hương.
Việt Nam ta không thiếu những "vàng ròng" được thế giới khao khát: từ những hạt cà phê Robusta đậm đà đứng đầu sản lượng toàn cầu, đến những trái sầu riêng đặc hữu mang về kim ngạch tỉ đô.
Thế nhưng đằng sau sự hào nhoáng của các con số xuất khẩu, tôi cũng đã chứng kiến những nghịch lý đầy xót xa. Tôi đã đứng giữa vườn cam sành Vĩnh Long rụng đỏ gốc khi giá chỉ còn 1.000 đồng/kg. Tôi đã thấy những người nông dân trồng cà phê tại Tây Nguyên - những người tạo ra ly thức uống có giá 100.000 đồng tại phố thị - hằng đêm vẫn phải lo âu dõi theo từng nhịp biến động của sàn giao dịch London.
Ngay cả sầu riêng, sau một năm thăng hoa, cũng đã bắt đầu xuất hiện những tín hiệu "giải cứu" cục bộ đầu năm 2024 vì đứt gãy thông tin chất lượng.
Tại sao nông sản của chúng ta rất ngon, rất quý nhưng lại dễ tổn thương đến thế? Khi từ cà phê đến sầu riêng đều bấp bênh, tôi nhận ra: Chúng ta đang xây nhà trên cát nếu cứ tiếp tục lối tư duy nông sản "vô danh" và phụ thuộc hoàn toàn vào may rủi của thị trường.
Trong bóng tối của những nghịch lý đó, tôi tìm thấy một lối thoát đầy cảm hứng từ Sùng Thị Bầu (Sùng Bầu), một cô gái dân tộc Mông tại Điện Biên. Từ một người phụ nữ vùng cao vất vả, Sùng Bầu đã tạo nên kỳ tích nhờ chiếc smartphone. Cô không bán "miến" chung chung; cô bán sự chân thật của người con vùng cao qua những thước phim mộc mạc về quy trình sản xuất thủ công.
Khách hàng chốt đơn không chỉ để mua thực phẩm, mà để mua niềm tin. Chỉ sau 2 năm khởi nghiệp trên sàn thương mại điện tử, sản phẩm miến dong của cô đã đạt sản lượng tiêu thụ hơn 1.250 tấn, mang về doanh thu hàng trăm tỉ đồng, theo số liệu tháng 5-2025.
Sự thành công này chứng minh một chân lý mới: Nông sản sẽ không còn rẻ mạt nếu nó có một "gương mặt" để khách hàng nhớ tên và một "câu chuyện" để họ trân trọng. Livestream hay video ngắn thực chất là công cụ để xác lập danh tính trực diện cho nông sản.
Tuy nhiên không phải nông dân nào cũng có năng khiếu kể chuyện như Sùng Bầu. Để kiến tạo tương lai và tránh việc thị trường rơi vào sự hỗn tạp "diễn kịch" trên mạng, chúng ta cần một giải pháp mang tính hệ thống qua ba mắt xích chiến lược:
Thứ nhất: Mô hình "Liên minh Nội dung"
Tại các hợp tác xã thế hệ mới, cần sự phân công lao động mới thay vì ép nông dân phải làm marketing. Người nông dân giữ vai trò "Giám đốc chất lượng", chịu trách nhiệm về kỹ thuật canh tác sạch.
Trong khi đó các "Content Creator" (ưu tiên trí thức trẻ ly hương quay về) đóng vai trò "Giám đốc truyền thông". Họ không chỉ livestream, mà còn đóng gói văn hóa vùng miền vào bao bì, tạo ra những nhật ký hình ảnh về vòng đời cây trồng.
Khi đó một gói cà phê Tây Nguyên không chỉ là 1kg hạt, mà là sự minh bạch được kể bằng ngôn ngữ hiện đại, giúp sản phẩm thoát khỏi sự áp đặt giá từ các sàn giao dịch thế giới.
Thứ hai: Số hóa "Passport Nông sản" để triệt tiêu sự mù mờ
Để đảm bảo tính xác thực, mỗi vườn cây cần được cấp một "Hộ chiếu số" tích hợp qua mã QR.
Mọi thông tin quảng bá trên mạng phải được đối soát với Mã số vùng trồng và Nhật ký điện tử được cập nhật thời gian thực trên nền tảng Blockchain. Khách hàng khi quét mã sẽ thấy được "Bản đồ nhiệt chất lượng": từ độ ẩm đất, lịch sử bón phân đến tồn dư thuốc bảo vệ thực vật.
Sự minh bạch tuyệt đối này chính là rào cản kỹ thuật để loại bỏ những sản phẩm kém chất lượng mượn danh "truyền cảm hứng", đồng thời là "giấy thông hành" để nông sản Việt tiến thẳng vào các siêu thị hạng sang quốc tế với mức giá do chúng ta chủ động ấn định.
Thứ ba: Hạ tầng Logistics "Điểm đến điểm"
Cần xây dựng các trung tâm cung ứng nông sản số ngay tại các vùng nguyên liệu trọng điểm. Tại đây, công nghệ AI hỗ trợ phân loại độ chín, đóng gói chuẩn quy cách và kết nối trực tiếp với các đơn vị vận chuyển theo mô hình giao hàng trực tiếp, bỏ qua các kho trung gian gây đội chi phí.
Theo báo cáo của Google & Temasek (2023), việc tối ưu hóa hạ tầng logistics tại vùng trồng sẽ giúp giảm 15-20% tổn thất sau thu hoạch, trực tiếp biến chi phí giải cứu thành lợi nhuận thặng dư cho người nông dân.
Nông nghiệp Việt Nam không cần sự thương hại, nông sản Việt Nam xứng đáng nhận được sự trân trọng. Với tư cách là một người trẻ, tôi tin rằng khi chúng ta số hóa được "niềm tin" và định danh được "giá trị bản địa", mỗi trái cam, mỗi hạt cà phê sẽ trở thành một đại sứ văn hóa.
Kiến tạo tương lai nông nghiệp chính là trả lại gương mặt và tiếng nói cho người nông dân. Đã đến lúc chúng ta viết tiếp chương mới cho nông nghiệp bằng sự minh bạch và công nghệ, để hai chữ "Việt Nam" trên mỗi bao bì luôn đi kèm với niềm tự hào và giá trị xứng tầm.
Theo dự thảo Nghị định hướng dẫn Luật Thuế thu nhập cá nhân của Bộ Tài chính, chi phí khám và chữa bệnh thuộc phạm vi danh mục bảo hiểm y tế chi trả được giảm trừ tối đa 23 triệu đồng mỗi năm, trong khi chi phí cho giáo dục và đào tạo được giảm trừ tối đa 24 triệu đồng mỗi năm. Như vậy, tổng mức giảm trừ bổ sung cho 2 danh mục này có thể lên tới 47 triệu đồng mỗi năm cho một người nộp thuế.
Theo phương án này, mức giảm trừ y tế tối đa gấp 2,3 lần mức chi tiêu bình quân cho y tế, và mức giảm trừ giáo dục - đào tạo gấp 2,5 lần mức chi tiêu bình quân cho lĩnh vực này của cá nhân trong năm 2024.
Bản tổng hợp, tiếp thu, giải trình ý kiến góp ý dự thảo do Bộ Tài chính mới công bố cho thấy đa số ý kiến đồng tình với phương án này của Bộ Tài chính.
Nhóm ủng hộ gồm Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch, Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI), Canon Việt Nam cùng nhiều địa phương như Sơn La, Thanh Hóa, Nghệ An, Quảng Ninh, Bắc Ninh, Đà Nẵng, Lâm Đồng, Cà Mau, Lai Châu, Điện Biên.
Các đơn vị cho rằng chi phí khám chữa bệnh, học tập và đào tạo đã tăng đáng kể trong những năm gần đây. Việc nâng mức giảm trừ sẽ phản ánh sát hơn chi phí thực tế của người dân, góp phần giảm gánh nặng thuế và khuyến khích sử dụng hóa đơn điện tử.
Tuy vậy, cũng không ít đơn vị cho rằng việc quy định một con số cố định có thể nhanh chóng lạc hậu trước biến động của giá cả và chi phí sinh hoạt.
Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam cho rằng việc thiết kế mức giảm trừ đối với chi phí y tế và giáo dục - đào tạo cần được đặt trong tổng thể mục tiêu của chính sách thuế thu nhập cá nhân, bao gồm bảo đảm công bằng, hỗ trợ người nộp thuế, duy trì tính bền vững của ngân sách và nâng cao tính ổn định của hệ thống pháp luật.
Tuy nhiên, để tối ưu hiệu quả, đơn vị này cần nghiên cứu bổ sung cơ chế điều chỉnh tự động mức giảm trừ theo các chỉ số kinh tế vĩ mô như chỉ số giá tiêu dùng (CPI) hoặc mức chi tiêu bình quân do cơ quan có thẩm quyền công bố.
Trong khi đó, UBND TP Huế cho rằng Dự thảo nên quy định mức trần giảm trừ theo tỷ lệ tham chiếu, chẳng hạn gắn với mức lương cơ sở hoặc mức giảm trừ gia cảnh, thay vì ấn định ở một con số tuyệt đối từ 20-24 triệu đồng/năm. Theo địa phương này, cách tiếp cận như vậy sẽ giúp chính sách linh hoạt hơn, hạn chế nguy cơ nhanh chóng trở nên lạc hậu trước tác động của lạm phát và biến động chi phí sinh hoạt.
Trong khi đó, UBND TP Đồng Nai đề nghị có cơ chế điều chỉnh định kỳ theo biến động giá cả và mức sống của người dân. Việc này nhằm bảo đảm tính thực chất của chính sách, tăng khả năng hỗ trợ người nộp thuế, phù hợp với xu hướng quốc tế.
Công ty TNHH Tư vấn Thuế Deloitte Việt Nam cho rằng cơ chế điều chỉnh các mức cố định trong nghị định thường không theo kịp diễn biến thị trường, dẫn đến nguy cơ các mức giảm trừ không còn phản ánh sát thực tế khi điều kiện kinh tế - xã hội thay đổi.
Do đó, doanh nghiệp này đề xuất Bộ Tài chính bổ sung cơ chế điều chỉnh mức trần giảm trừ theo biến động giá cả. Theo Deloitte Việt Nam, cách tiếp cận này sẽ giúp các mức giảm trừ luôn phù hợp với điều kiện kinh tế - xã hội từng thời kỳ và phản ánh kịp thời diễn biến của thị trường.
Dù vậy, cơ quan soạn thảo vẫn bảo lưu quan điểm. Bộ Tài chính cho biết mức giảm trừ được đề xuất trong dự thảo nghị định đã được tính toán trên cơ sở phù hợp với điều kiện kinh tế - xã hội, mức chi tiêu cho y tế và giáo dục - đào tạo trong thời gian qua, đồng thời có tính đến xu hướng trong thời gian tới.
Mức giảm trừ đề xuất đã được tính toán trong tổng thể chính sách và bảo đảm cân đối giữa mục tiêu hỗ trợ người nộp thuế với khả năng của ngân sách nhà nước.
Tại sự kiện đối thoại cùng cổ đông chiều 15-6, ông Bolat Duisenov - Chủ tịch HĐQT Công ty cổ phần Xây dựng Coteccons - cho biết dù số liệu chính thức của năm tài chính 2026 (kết thúc vào 30-6-2026) đang được hoàn thiện, công ty tự tin công bố những kết quả rất tích cực. Cụ thể, doanh thu ước tính tăng trưởng 30%, đạt hơn 30.000 tỉ đồng.
Đáng chú ý, lợi nhuận ròng của doanh nghiệp dự kiến tăng trưởng 50% so với cùng kỳ, vượt xa kế hoạch đầy tham vọng đã đề ra. Biên lợi nhuận cũng ghi nhận sự cải thiện đáng kể, đạt khoảng 4% so với mức 3,4% của năm trước.
Ông Bolat nhấn mạnh chỉ số quan trọng nhất chứng minh nền tảng tài chính vững mạnh của công ty chính là dòng tiền hoạt động thuần duy trì ở mức dương.
Để đạt được các mục tiêu trên, Coteccons xác định ba trụ cột chiến lược xuyên suốt. Trong đó, doanh nghiệp này xác định đồng hành cùng đô thị hóa. Xem đây như mũi nhọn phục vụ nhu cầu xây dựng nhà ở và hạ tầng tiện ích như bệnh viện, trường học, sân bay.
Cùng đó, Coteccons nhận diện việc phải làm đó là đón đầu làn sóng công nghiệp hóa mà cụ thể là tập trung vào các dự án nhà máy công nghệ cao và trung tâm dữ liệu (data center) khi Việt Nam dịch chuyển từ sản xuất thâm dụng lao động sang giá trị gia tăng cao.
Và dù hiện tại đóng góp doanh thu từ nước ngoài của Coteccons còn khiêm tốn (vài trăm tỉ đồng), tuy nhiên công ty nhận diện việc vươn ra toàn cầu là mục tiêu dài hạn.
Nói thêm về danh mục dự án, Phó tổng giám đốc Coteccons Trần Ngọc Hải cho biết công ty đang tập trung vào các công trình có yêu cầu kỹ thuật và thiết kế phức tạp để nâng cao năng lực cạnh tranh.
Các dự án tiêu biểu có thể kể đến như: nhà máy Lego, nhà hát Opera trị giá gần 13.000 tỉ đồng (do Sun Group đầu tư) và dự án sân bay Gia Bình. Hiện tại, tổng giá trị hợp đồng ký kết chưa thực hiện của Coteccons đạt mức kỷ lục khoảng 65.000 tỉ đồng.
Bước sang năm tài chính 2027, lãnh đạo Coteccons đặt mục tiêu thay đổi phương thức vận hành từ tăng trưởng nhanh sang tăng trưởng có chất lượng và bền vững hơn.
Ông Bolat Duisenov nhận định với quy mô doanh thu trên 1 tỉ USD, công ty cần ưu tiên sự chắc chắn, kiểm soát rủi ro tốt hơn và thấu hiểu thị trường thay vì mở rộng bằng mọi giá.
Cũng vì thế, công nghệ, đặc biệt là trí tuệ nhân tạo (AI), được xem là đòn bẩy quan trọng.
Coteccons đã hợp tác chiến lược với Microsoft và Workday để ứng dụng các trợ lý ảo vào vận hành, giúp tối ưu hóa hiệu suất cho đội ngũ hơn 3.000 kỹ sư trẻ.
Đồng thời, công ty cũng nhắm tới phân khúc xây dựng hạ tầng kỹ thuật cho AI như các trung tâm dữ liệu và công nghệ bán dẫn.
Riêng với mảng thị trường quốc tế, Coteccons đặt mục tiêu đầy tham vọng trong năm 2027 với doanh thu dự kiến tăng trưởng gấp 3 đến 4 lần so với hiện tại.
