Hôm 22.5, Tổng thư ký NATO Mark Rutte thừa nhận kế hoạch chi 0,25% GDP để viện trợ quân sự cho Ukraine sẽ không được thông qua vì không nhận được đủ sự ủng hộ.
“Tôi không nghĩ đề xuất này sẽ được thông qua”, ông Rutte nói với các phóng viên mà không nêu tên những nước phản đối.
Nhưng giờ đây, tờ The Telegraph có thể tiết lộ rằng Anh, Pháp, Tây Ban Nha, Ý và Canada đã chặn đề xuất này khi được đưa ra trong các cuộc thảo luận về cách tăng cường hỗ trợ Ukraine.
“Họ không mấy hào hứng với đề xuất này”, một nguồn tin nội bộ nhận định với The Telegraph, đồng thời nêu tên London, Paris, Madrid, Rome và Ottawa là những bên phản đối. Hiện chưa có thông tin phản ứng từ những nước liên quan.
Thông tin Anh bác bỏ kế hoạch tăng viện trợ quân sự cho Ukraine xuất hiện sau khi Anh bất ngờ nới lỏng các lệnh cấm vận dầu mỏ đối với Nga, giáng thêm một đòn mạnh vào hình ảnh của London với tư cách là một trong những đối tác kiên định nhất của Ukraine, theo trang tin The Kyiv Independent.
Cũng theo nguồn tin nói trên, ít nhất 7 quốc gia thành viên, tất cả đều chi hơn 0,25% GDP cho viện trợ quân sự cho Ukraine, đã lên tiếng ủng hộ.
Ông Rutte hy vọng đề xuất mới sẽ được thông qua tại hội nghị thượng đỉnh thường niên của NATO ở thủ đô Ankara của Thổ Nhĩ Kỳ vào tháng 7. Nhưng bất kỳ đề xuất nào được NATO thông qua đều cần sự nhất trí của tất cả các quốc gia thành viên.
Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky đã được mời tham dự hội nghị thượng đỉnh NATO sắp tới, và ông Rutte được cho là đã hy vọng sẽ hoàn tất đề xuất chi tiêu tại sự kiện này. Ông Zelensky vẫn chưa xác nhận tham gia.
Hầu hết các hội nghị thượng đỉnh NATO sau năm 2022 đều tập trung vào sự hỗ trợ của phương Tây dành cho Ukraine trong bối cảnh Nga tiến hành chiến dịch quân sự ở Ukraine, và Kyiv nỗ lực gia nhập liên minh này.
Kể từ khi Tổng thống Mỹ Donald Trump nhậm chức vào tháng 1.2025, trọng tâm đã chuyển sang vấn đề khác.
Dưới thời Tổng thống Trump, Mỹ đã giảm đáng kể sự hỗ trợ dành cho Ukraine, kêu gọi NATO và châu Âu gánh vác phần lớn gánh nặng tài chính. Ông Trump đã bác bỏ nỗ lực gia nhập NATO của Ukraine, đồng thời nhiều lần đe dọa rút Mỹ khỏi liên minh này, theo The Kyiv Independent.
Cyprus, nước đang giữ chức chủ tịch luân phiên Liên minh châu Âu (EU), ngày 22.4 thông báo rằng đại sứ của các nước thành viên đã đồng ý khởi động quy trình để chính thức thông qua gói vay cho Ukraine và cấm vận Nga, theo tờ The Guardian. Lễ ký quyết định chính thức dự kiến diễn ra vào chiều 23.4.
Gói vay trị giá đến 90 tỉ euro này thực tế đã được EU đồng ý vào tháng 12.2025 nhưng Thủ tướng Hungary Viktor Orban với sự ủng hộ của Slovakia đã bất ngờ "quay xe", phủ quyết tại phiên họp vào tháng 3 do mâu thuẫn với Ukraine về đường ống dẫn dầu Druzhba.
Đường ống dẫn dầu từ Nga sang hai nước châu Âu này, có công suất 1,2 - 1,4 triệu thùng mỗi ngày, là nguồn cung quan trọng cho Hungary và Slovakia. Ukraine nói rằng đường ống bị hư hại nặng do chiến sự và đang được sửa chữa gấp rút.
Hungary và Slovakia cáo buộc Ukraine trì hoãn nên đã phủ quyết gói vay của EU, nguồn tiền cực kỳ cần thiết cho chính quyền Kyiv. Gói vay dự kiến sẽ bù đắp cho 2/3 nhu cầu tài chính của Ukraine trong năm 2026 và 2027. Ukraine sẽ không phải trả lãi và chỉ trả tiền gốc khi nào Nga bồi thường thiệt hại do chiến sự gây ra. Hiện tại, ước tính 210 tỉ euro tài sản ngân hàng trung ương Nga đang bị đóng băng tại EU.
Công ty dầu mỏ MOL của Hungary chiều 22.4 cho biết đơn vị điều hành đường ống phía Ukraine đã thông báo rằng dầu thô từ đường ống Druzhba đang chảy từ Belarus sang và dự kiến đến Hungary và Slovakia "sớm nhất vào ngày mai".
Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky hoan nghênh việc EU cho Ukraine vay 90 tỉ euro, cho rằng việc hỗ trợ Kyiv và gây sức ép lên Moscow là điều cần thiết để chấm dứt chiến sự.
Nút thắt được tháo gỡ sau khi ông Orban bị đối thủ chính trị Peter Magyar vượt qua trong cuộc bầu cử hôm 12.4. Ông Magyar được cho là thận trọng hơn trong mối quan hệ với Nga, chỉ trích việc ông Orban duy trì quan hệ gần gũi quá mức, đặc biệt là về năng lượng, với Moscow.
Kèm theo gói vay, EU cũng nhất trí về gói cấm vận thứ 20 lên Nga, trong đó có những giới hạn về hàng hải và năng lượng, các biện pháp về tài chính, thương mại và công nghiệp.
Chủ tịch Quốc hội Iran Mohammad Bagher Ghalibaf ngày 11/5 tuyên bố Mỹ không có lựa chọn khả thi nào khác ngoài việc chấp nhận đề xuất 14 điểm của Iran để giải quyết cuộc xung đột đang diễn ra.
“Không còn lựa chọn nào khác ngoài việc chấp nhận các quyền của người dân Iran như đã nêu trong đề xuất 14 điểm”, ông Ghalibaf nhấn mạnh trong bài viết trên mạng xã hội.
“Bất kỳ cách tiếp cận nào khác đều sẽ không mang lại kết quả; mà chỉ là thất bại nối tiếp thất bại. Họ càng trì hoãn, người đóng thuế Mỹ càng phải trả giá đắt hơn”, quan chức Iran cảnh báo.
Trước đó, Mỹ đã đưa ra một khuôn khổ (được cho là gồm 14 điểm hoặc một bản ghi nhớ liên quan) nhấn mạnh các giới hạn đối với chương trình hạt nhân của Iran, các hạn chế về năng lực tên lửa của Tehran và các lực lượng ủy nhiệm được Iran hậu thuẫn trong khu vực, cùng các biện pháp an ninh khác.
Iran đã đáp trả bằng đề xuất phản hồi cũng gồm 14 điểm, trong đó ưu tiên: chấm dứt xung đột nhanh chóng (trong vòng 30 ngày), đảm bảo chấm dứt các cuộc tấn công trong tương lai của Mỹ hoặc Israel, rút quân Mỹ khỏi khu vực biên giới của Iran, dỡ bỏ các lệnh trừng phạt và giải phóng các tài sản bị đóng băng của Iran, bồi thường chiến tranh, chấm dứt các hành động giao tranh ở Li Băng và các mặt trận khác, một cơ chế mới khẳng định chủ quyền hoặc quyền kiểm soát của Iran đối với eo biển Hormuz - tuyến hàng hải quan trọng đối với hoạt động vận chuyển dầu mỏ toàn cầu.
Tổng thống Mỹ Donald Trump đã công khai bác bỏ một số điều khoản trong đề xuất phản hồi của Iran là "hoàn toàn không thể chấp nhận được". Ông Trump cho rằng thỏa thuận ngừng bắn đang trong tình trạng "nguy kịch" và duy trì lập trường kiên quyết về các vấn đề cốt lõi như làm giàu uranium.
Tổng thống Trump gần đây hối thúc Iran nhanh chóng đưa ra phản hồi, đồng thời cảnh báo sẽ tấn công “dữ dội hơn nhiều" nếu Iran không sớm ký thỏa thuận.
Các bên đã đạt được thỏa thuận ngừng bắn hôm 7/4 để mở đường cho đàm phán. Mặc dù vậy, Mỹ tiếp tục gây sức ép kinh tế với Iran bằng cách duy trì lệnh phong tỏa các cảng của nước này.
Tổng thống Trump cho biết, nếu ông quyết định nối lại chiến dịch không kích Iran, sẽ mất khoảng 2-3 tuần để đạt được các mục tiêu đề ra trong cuộc chiến.
Nhà lãnh đạo Mỹ cũng nhấn mạnh lại lập trường rằng Iran không được sở hữu vũ khí hạt nhân. Ông Trump cho biết việc thu giữ kho dự trữ uranium làm giàu cấp độ cao của Iran phải là một phần của thỏa thuận.
Washington muốn Tehran từ bỏ kho dự trữ hơn 400kg uranium được làm giàu cao, mà Mỹ cho rằng có thể được sử dụng để chế tạo bom hạt nhân. Trong khi đó, Iran nói rằng chương trình hạt nhân của nước này chỉ mang mục đích hòa bình, mặc dù Tehran sẵn sàng thảo luận về một số hạn chế để đổi lấy việc dỡ bỏ các lệnh trừng phạt.
Một quan chức cấp cao của Iran tiết lộ Tehran dự định chấm dứt xung đột và giải quyết vấn đề bế tắc tại eo biển Hormuz trước, còn việc đàm phán về chương trình hạt nhân của Iran sẽ được gác lại cho giai đoạn đàm phán sau.
Ukraine đã tăng cường các nỗ lực ngoại giao tại Mỹ: Tổng thống Volodymyr Zelensky đã gửi hơn 600 lá thư tới Tổng thống Donald Trump và toàn bộ các thành viên Quốc hội Mỹ nhằm kêu gọi hỗ trợ mạnh mẽ hơn, theo Đại sứ Ukraine tại Mỹ Olha Stefanishyna.
Các lá thư được gửi trực tiếp tới ông Trump cũng như toàn bộ thành viên Hạ viện và Thượng viện Mỹ. Theo bà Stefanishyna, lời kêu gọi này đã nhận được phản hồi tích cực từ các nghị sĩ Mỹ. Mục tiêu chính là thúc đẩy nhanh việc thông qua các quyết định mang tính sống còn đối với năng lực phòng thủ của Ukraine.
“Chiến sự vẫn tiếp diễn, người Ukraine vẫn đang thiệt mạng. Và một quyết định có thể bảo vệ rất nhiều sinh mạng người Ukraine hoàn toàn có thể được đưa ra", nữ đại sứ nhấn mạnh.
Yêu cầu trọng tâm của Kiev đối với Mỹ là hỗ trợ phía Kiev trong việc bảo vệ bầu trời Ukraine. Ukraine chủ yếu đề nghị tăng cường các hệ thống phòng không và cung cấp thêm năng lực chống tên lửa đạn đạo.
Trong những ngày tới, bà Stefanishyna dự kiến sẽ có các cuộc gặp khẩn với các thành viên Nhóm nghị sĩ ủng hộ Ukraine tại Quốc hội Mỹ.
Các lá thư được gửi đi sau cuộc tấn công quy mô lớn của Nga nhằm vào Kiev. Tổng thống Zelensky đã gửi thư khẩn cho ông Trump, cảnh báo tình trạng thiếu hụt nghiêm trọng các phương tiện phòng không trong bối cảnh Nga gia tăng các cuộc tập kích.
Trong thư, ông Zelensky nói rằng trong đêm 24/5, Nga đã sử dụng 2 tên lửa Oreshnik, một quả đánh trúng khu vực Kiev, quả còn lại rơi xuống vùng Donetsk đang do Moscow kiểm soát.
Nhà phân tích Anton Zemlianyi dự báo các cuộc tấn công quy mô lớn như vậy có thể xảy ra theo chu kỳ 2-3 tuần một lần.
Mặt khác, Ukraine đã xác định các ưu tiên quốc phòng then chốt trước thềm cuộc họp tiếp theo của Nhóm Liên lạc Quốc phòng Ukraine (UDCG), tập trung vào tăng cường phòng không, pháo binh tầm xa và UAV, theo tuyên bố của Bộ trưởng Quốc phòng Ukraine Mykhailo Fedorov.
Người đứng đầu Bộ Quốc phòng Ukraine đã tiến hành các cuộc trao đổi với Bộ trưởng Quốc phòng Đức Boris Pistorius, Bộ trưởng Quốc phòng Anh John Healey và Tổng thư ký NATO Mark Rutte.
Các bên đã thống nhất những ưu tiên chủ chốt trong hỗ trợ quốc phòng nhằm bảo đảm mọi quyết định đều phản ánh sát hơn nhu cầu thực tế trên tiền tuyến và tăng cường năng lực cho Lực lượng Phòng vệ Ukraine ở các lĩnh vực then chốt của cuộc chiến.
Ông Fedorov cho biết một trọng tâm riêng biệt là tăng cường năng lực phòng không và đánh chặn tên lửa đạn đạo. Ông nhấn mạnh rằng chỉ riêng trong đợt tấn công quy mô lớn gần đây, Nga đã phóng hơn 30 tên lửa đạn đạo chỉ trong một đêm.
Trong các cuộc trao đổi, 3 ưu tiên chính nhằm tăng cường sức mạnh cho quân đội Ukraine đã được xác định rõ ràng, bao gồm các khoản đóng góp bổ sung cho cơ chế PURL và việc mua tên lửa PAC-3 thông qua chương trình JUMPSTART.
Một trọng tâm khác tiếp tục là cung cấp đạn pháo tầm xa theo sáng kiến của Séc. Các bên cũng đặc biệt chú ý tới việc tài trợ cho hoạt động sản xuất UAV của Ukraine.
