Giới chức thành phố Garden Grove, quận Cam, bang California chiều 21/5 phát hiện bồn chứa 26.500 lít hóa chất methyl methacrylate (MMA) ở công ty sản xuất hàng không vũ trụ GKN Aerospace bị rò hơi, nóng dần, có nguy cơ phát nổ.
Hàng chục nghìn cư dân tại Garden Grove và các thành phố lân cận phải sơ tán, trong lúc giới chức, các chuyên gia chạy đua tìm cách kiểm soát phản ứng. Khu vực này là một phần của Little Saigon, nơi tập trung cộng đồng người Việt lớn nhất bên ngoài Việt Nam.
Elias Picazo, chuyên gia hóa học tại Đại học Nam California, cho biết nhiệt độ trong bồn tăng dần cho thấy các phân tử MMA dạng lỏng đang phản ứng với nhau để tạo thành polymer, tức chuyển dần sang trạng thái rắn.
“Phản ứng này giải phóng nhiệt. Nhiệt lượng đó sẽ kích hoạt thêm phản ứng, nên quá trình có thể lan theo dây chuyền”, Picazo nói.
Craig Covey, chỉ huy cấp phân khu của Cơ quan Cứu hỏa Quận Cam, nói nếu nhiệt độ trong bồn vượt một ngưỡng nhất định, lực lượng tại hiện trường sẽ phải rút khỏi khu vực để bảo đảm an toàn.
“Giống như viên đá đóng băng từ ngoài vào trong, MMA hóa rắn, tỏa nhiệt và đông từ ngoài vào trong. Trong quá trình đó, áp suất tăng lên”, ông Covey nói.
Phương án tối ưu ban đầu là bơm chất trung hòa vào bồn để ngăn chặn phản ứng của MMA, qua đó loại bỏ nguy cơ bồn phát nổ. Tuy nhiên, lực lượng ứng phó phát hiện van đã bị tắc, nhiều khả năng do hóa chất đông rắn bên trong, khiến họ không thể bơm chất trung hòa vào bên trong, cũng không thể rút bớt lượng MMA ra ngoài.
Ban đầu, giới chức chỉ tính đến hai kịch bản: Bồn vỡ khiến hóa chất tràn ra ngoài, hoặc lượng nhiệt sinh ra quá lớn khiến bồn phát nổ. Sau khi tham khảo ý kiến chuyên gia, lực lượng ứng phó tính đến kịch bản thứ ba là tiếp tục làm mát để quá trình đông rắn MMA diễn ra chậm, hạn chế tích tụ áp suất trong bồn.
Làm mát bồn chứa hiện trở thành phương án khả thi nhất. Lực lượng cứu hỏa đang liên tục phun nước để hạ nhiệt bồn chứa, kéo dài thời gian nhằm đánh giá tình hình, tìm thêm phương pháp xử lý.
Do bồn chứa vẫn còn khoảng không phía trên lớp hóa chất, phần thể tích trống này có thể đóng vai trò như vùng đệm, giúp hấp thụ một phần áp suất phát sinh nếu quá trình đông rắn xảy ra từ từ, ngăn áp suất vượt ngưỡng và gây nổ, ông Covey giải thích.
Chuyên gia Picazo cũng cho rằng một trong những kịch bản thuận lợi nhất là để MMA phản ứng trong điều kiện được kiểm soát. Nếu quá trình diễn ra đủ chậm, khối chất rắn hình thành trong bồn có thể làm giãn cách các phân tử còn khả năng phản ứng, qua đó giảm khả năng tiếp xúc, hạn chế phản ứng tiếp diễn.
“Để thứ này mặc sức phản ứng rồi nổ tung là điều không thể chấp nhận”, ông Covey nói, cho biết giới chức đã liên hệ tham khảo ý kiến hàng loạt chuyên gia trên toàn quốc.
Khi quá trình ứng phó bước sang ngày thứ ba, giới chức thông báo một diễn biến mới có thể giúp giảm bớt rủi ro: bồn chứa đã xuất hiện vết nứt. TJ McGovern, quyền lãnh đạo lực lượng cứu hỏa quận Cam, cho biết vết nứt có thể giúp giải tỏa phần nào áp suất trong bồn, làm giảm nguy cơ phát nổ.
Tiến sĩ Elaine Bernal, giảng viên Hóa học và Hóa sinh tại Đại học bang California, cho biết giới chức đang xác định liệu vết nứt đã có từ trước hay mới xuất hiện. Nếu đây là vết nứt mới xuất hiện, nó có thể cho thấy nỗ lực làm mát bồn từ bên ngoài đang phát huy tác dụng.
Lực lượng ứng phó cũng có thêm thời gian đánh giá khi giảm áp, nhưng giới chuyên gia cảnh báo điều này không đồng nghĩa nguy cơ đã chấm dứt.
Suzanne Blum, giáo sư hóa học tại Đại học California Irvine, nói vết nứt có thể giảm khả năng xảy ra kịch bản tồi tệ nhất là bồn nổ tung và phát tán hơi độc ra không khí, nhưng vẫn có thể dẫn đến nguy cơ tràn hóa chất.
“Thông thường, vết nứt giúp giảm áp bằng cách tạo ra một lỗ hở, khiến một phần vật chất bên trong bồn thoát ra ngoài, từ đó tránh tình trạng áp suất tăng quá mức”, bà giải thích.
Tiến sĩ Bernal bác bỏ một số phương án được đề xuất trên mạng xã hội, như dội nitơ lỏng lên bồn. Bà Bernal cho rằng cách làm này có thể làm lạnh bồn quá nhanh, gây hư hại kết cấu, tạo thêm các vết nứt nghiêm trọng.
Bà cũng phản đối đề xuất để toàn bộ hóa chất trong bồn đông rắn rồi mới phá bỏ vỏ chứa bên ngoài, vì mọi hành động can thiệp trực tiếp như khoan, chọc thủng hoặc mở bồn đều có thể tạo tia lửa hay nhiệt, kích hoạt phần MMA chưa phản ứng còn lại.
“Chúng ta không nên làm bất cứ điều gì tác động từ bên ngoài có thể khiến bồn nứt, thủng hoặc phải khoan vào bồn”, Bernal nói.
Theo thông tin từ Bộ Ngoại giao, chiều ngày 8-5, Thủ tướng Lê Minh Hưng đã tham dự phiên họp hẹp của lãnh đạo các nước ASEAN trong khuôn khổ Hội nghị cấp cao ASEAN lần thứ 48 tại Cebu (Philippines).
Chủ đề thảo luận chính của hội nghị là ứng phó với khủng hoảng năng lượng phát sinh từ căng thẳng địa chính trị và bài học kinh nghiệm dành cho ASEAN.
Tại phiên họp, các lãnh đạo đã chia sẻ quan ngại trước tác động sâu sắc và toàn diện của biến động địa chính trị phức tạp thời gian qua, đặc biệt là xung đột ở Trung Đông, đối với khu vực.
Để ứng phó với tác động của khủng hoảng, các lãnh đạo ASEAN nhất trí cần tăng cường đoàn kết và đẩy mạnh hợp tác nhằm nâng cao tự chủ chiến lược.
Đồng thời, ASEAN cần có tiếng nói chung mạnh mẽ về các vấn đề quốc tế then chốt, trong đó có an ninh, an toàn, tự do hàng hải và hàng không, với mục tiêu bảo đảm hòa bình, an ninh, ổn định và phát triển của khu vực.
Phát biểu tại hội nghị, Thủ tướng Lê Minh Hưng chia sẻ đánh giá của các nhà lãnh đạo ASEAN và nhấn mạnh trong môi trường chiến lược ngày càng bất an, bất định, ASEAN không thể chỉ thích ứng với thay đổi mà phải đi trước, dẫn dắt, và định hình thay đổi.
Theo đó, Thủ tướng nêu ba đề xuất trọng tâm cho ASEAN trong bối cảnh mới.
Thứ nhất, ASEAN cần đi tiên phong giữ vững luật lệ, củng cố niềm tin trong quan hệ quốc tế, thông qua việc kiên trì đề cao chủ nghĩa đa phương và thượng tôn luật pháp quốc tế.
Theo đó, ASEAN cần tích cực góp phần duy trì an ninh, an toàn, tự do hàng hải và hàng không trên thế giới cũng như trong khu vực.
Ở Biển Đông, ASEAN cần nỗ lực cùng Trung Quốc bảo đảm thực hiện đầy đủ, hiệu quả Tuyên bố về ứng xử của các bên ở Biển Đông (DOC), sớm đạt Bộ Quy tắc ứng xử ở Biển Đông (COC) hiệu lực, thực chất và phù hợp với luật pháp quốc tế, đặc biệt là UNCLOS 1982 theo lộ trình thỏa thuận.
Thứ hai, trong một thế giới đầy biến động, ASEAN cần đón đầu thay đổi bằng cách chủ động phòng ngừa và quản lý khủng hoảng.
Từ bài học Trung Đông, Thủ tướng Chính phủ đề xuất ASEAN cần phát huy hiệu quả các cơ chế hiện có, nhất là các khuôn khổ hợp tác với các đối tác, để thúc đẩy đối thoại, xây dựng lòng tin, triển khai ngoại giao phòng ngừa.
Các cơ chế và công cụ giải quyết tranh chấp của Hiến chương ASEAN và Hiệp ước Thân thiện và hợp tác (TAC) cần được khai thác hiệu quả nhằm thúc đẩy đối thoại và tìm kiếm giải pháp cho những vấn đề khác biệt.
Thứ ba, nâng cao tự chủ chiến lược và phát huy vai trò trung tâm là lựa chọn duy nhất giúp ASEAN đứng vững và vượt qua những thách thức đa chiều hiện nay.
Trước cạnh tranh nước lớn và sức ép chọn bên, ASEAN càng cần củng cố đoàn kết, thống nhất và ứng xử cân bằng với các đối tác. ASEAN phải giữ vững vai trò trung tâm, định hình chương trình nghị sự tại các cơ chế do ASEAN dẫn dắt, đồng thời tiếp tục mở rộng không gian phát triển thông qua thúc đẩy quan hệ đối ngoại với các đối tác tiềm năng.
Bộ Ngoại giao Ấn Độ ngày 12/6 cho biết lần thứ hai triệu tập ông Jason Meeks, phó trưởng phái đoàn ngoại giao Mỹ, để bày tỏ "sự phản đối mạnh mẽ về các cuộc tấn công liên tục của hải quân Mỹ nhằm vào các tàu thương mại chở thủy thủ Ấn Độ".
Các cuộc tấn công "đã dẫn đến mất mát đau thương của ba người Ấn Độ trong khi đây là điều có thể tránh được", theo cơ quan này.
Lần đầu tiên ông Meeks bị triệu tập là vào ngày 10/6, sau khi một cuộc tấn công của Mỹ nhằm vào tàu MT Settebello mang cờ Palau ở ngoài khơi bờ biển Oman đã khiến ba thủy thủ Ấn Độ thiệt mạng. Trước đó hai ngày, một tàu chở dầu khác treo cờ Palau mang tên MT Marivex cũng bị nhắm mục tiêu và Oman đã dùng trực thăng sơ tán 24 thủy thủ Ấn Độ khỏi con tàu gặp nạn.
Thư ký báo chí Bộ Ngoại giao Ấn Độ Randhir Jaiswal cho biết ông Meeks đã bị triệu tập để "ghi nhận sự phản đối mạnh mẽ của chúng tôi".
Ngày 11/6, tàu chở dầu MT Jalveer treo cờ Guinea-Bissau đã bị đánh trúng trong cuộc tấn công của Mỹ. New Delhi cho biết thủy thủ đoàn của tàu, gồm 20 người Ấn Độ, đã được giải cứu. Sau cuộc tấn công, một quan chức Bộ Ngoại giao Mỹ tại Washington cho biết Washington đang liên hệ trực tiếp với chính phủ Ấn Độ để trao đổi về vấn đề này.
Ấn Độ là một trong những quốc gia cung cấp lượng thủy thủ lớn nhất cho ngành hàng hải thương mại toàn cầu, với hơn 320.000 thuyền viên hoạt động vào năm 2025, theo Bộ Hàng hải nước này. Ngày 11/6, cơ quan này cảnh báo tất cả thủy thủ Ấn Độ phải "hết sức thận trọng" khi di chuyển qua các vùng biển bị ảnh hưởng bởi xung đột.
"Các cuộc tấn công liên tục vào ngành vận tải biển trong khu vực là điều rất đáng lo ngại và là hệ quả trực tiếp của cuộc xung đột đang diễn ra tại đây. Những cuộc tấn công này phải chấm dứt", ông Jaiswal nói cùng ngày.
Hải quân Ấn Độ ngày 11/6 cũng cho biết đã thực hiện "chiến dịch mạo hiểm" để tháo gỡ một đầu đạn tên lửa chưa nổ khỏi tàu chở dầu thô MT Olympic Life. Tàu chở dầu treo cờ Quần đảo Marshall này đã bị tấn công ngoài khơi bờ biển Oman vào ngày 26/5, nhưng vẫn cố gắng di chuyển an toàn về cảng Kochi ở miền nam Ấn Độ.
Hải quân Ấn Độ cho biết "quả đạn đã xuyên qua vỏ tàu, đi qua nhiều khoang cấu trúc và mắc kẹt bên trong một bồn chứa nhiên liệu".
Iran đã hạn chế hoạt động vận tải qua eo biển Hormuz, tuyến hàng hải bình thường vận chuyển khoảng 20% lượng dầu khí của thế giới, kể từ khi Mỹ và Israel tấn công nước này vào ngày 28/2. Mỹ cũng đã áp đặt lệnh phong tỏa đối với các cảng biển của Iran để đáp trả.
Theo Hãng tin AFP, dự án trên đang trở thành điểm nóng chính trị.
Tổng thống Mỹ Donald Trump đã thuê các nhà thầu rút cạn nước trong hồ phản chiếu dài 610 mét và sơn lại bằng "màu xanh cờ Mỹ".
Tuy nhiên không lâu sau khi dự án hoàn thành, lớp sơn bắt đầu bong tróc, trong khi tảo phát triển khiến nước hồ chuyển sang màu xanh đục.
Ông chủ Nhà Trắng quy trách nhiệm cho những kẻ phá hoại, dù không đưa ra bằng chứng.
"Trong số nhiều bức tượng và đài phun nước mà chúng tôi đã xây dựng lại, cải tạo, làm sạch và sửa chữa, công trình duy nhất bị phá hoại là hồ phản chiếu. Chúng tôi đang khẩn trương xử lý sự việc này!" - ông Trump viết trên nền tảng Truth Social ngày 22-6.
Nhà lãnh đạo Mỹ cảnh báo: "Xin hãy nhớ rằng hành vi phá hủy, hoặc thậm chí cố ý phá hủy những công trình như vậy, có thể bị phạt tới 10 năm tù giam. Mức phạt này sẽ được áp dụng nghiêm ngặt!".
Lực lượng thực thi pháp luật thuộc Cục Công viên quốc gia Mỹ tiết lộ "5 người đã bị bắt vì hành vi phá hoại và 5 người khác đã bị lập biên bản vi phạm theo luật liên bang".
Theo Đài CNN, trong khi các công tố viên tại Washington D.C. vẫn chưa chính thức đưa ra cáo buộc, những ngày tới Bộ Tư pháp Mỹ sẽ phải quyết định mức độ quyết liệt trong việc xử lý những người bị bắt vào cuối tuần qua.
Các thành viên Vệ binh Quốc gia, Cảnh sát Công viên và các lực lượng thực thi pháp luật khác đã có mặt quanh hồ phản chiếu vào ngày 22-6.
Lực lượng chức năng cũng đưa các xe kéo có camera an ninh đến giám sát khu vực này.
Từ tình trạng tảo nở hoa, sơn bong tróc cho đến nước hồ chuyển màu xanh bất thường, hồ phản chiếu đã liên tiếp gặp vấn đề kể từ khi ông Trump ra lệnh cải tạo.
Giới chỉ trích cho rằng dự án này là hình ảnh ẩn dụ cho một nhiệm kỳ tổng thống hỗn loạn và thất bại.
Tổng thống Trump - vốn xuất thân là một nhà phát triển bất động sản - đã đổ lỗi cho những kẻ "bệnh hoạn, mất trí" không rõ danh tính về hành vi phá hoại công trình.
Ông Trump thời gian qua cũng triển khai hàng loạt dự án nhằm để lại dấu ấn cá nhân tại thủ đô Washington D.C. Nổi bật nhất là kế hoạch tốn kém nhằm xây dựng một phòng khiêu vũ lớn trong khuôn viên Nhà Trắng.
Chiến dịch "làm đẹp" thủ đô đã vấp phải những chỉ trích liên quan đến chi phí, sự thiếu minh bạch trong quá trình giao nhà thầu, cũng như sự phô trương quá mức trong bối cảnh nhiều người Mỹ vật lộn với lạm phát, vốn trầm trọng hơn do cuộc chiến mà chính quyền ông Trump phát động cùng Israel chống lại Iran.
