“Chúng tôi đã lên tiếng cảnh báo về điều này ngay từ đầu, nhưng tình hình lại diễn ra trong im lặng. “Không có nhiều sự quan tâm dành cho dịch bệnh này”, bà Hasina Rahman, Phó giám đốc khu vực châu Á của Ủy ban Cứu trợ quốc tế nhận định khi nói về một đợt bùng phát bệnh sởi thảm khốc ở Bangladesh, theo Đài phát thanh NPR ngày 24.5.
Kể từ khi virus gây bệnh sởi bùng phát vào giữa tháng 3, Bangladesh đã ghi nhận hơn 60.000 ca nghi nhiễm sởi và 528 ca tử vong nghi liên quan bệnh này. Phần lớn những người mắc bệnh và tử vong là trẻ em dưới 5 tuổi. “Đợt bùng phát dịch lần này rất lớn, gây áp lực rất lớn lên hệ thống y tế”, bà Rahman nhận định.
Đầu tháng 4, Bangladesh đã cảnh báo với Tổ chức Y tế thế giới (WHO) về sự gia tăng đột biến của bệnh sởi. Có gần 20.000 trường hợp nghi nhiễm ở 58 trong số 64 quận, với hơn 150 ca tử vong. Kể từ đó, dịch bệnh tiếp tục lan rộng.
Theo báo chí Bangladesh, số ca tử vong hằng ngày đôi khi chỉ ở mức một chữ số nhưng thường cao hơn. Trong đó có một ngày, ngày 4.5, có tới 17 trẻ em đã tử vong. Số ca nghi nhiễm mới trong hầu hết các ngày đều vượt quá 1.000 và có những ngày lên tới 1.500 ca.
Đợt sởi hiện nay là đợt bùng phát lớn nhất ở Bangladesh trong nhiều thập niên. “Đây là một đợt bùng phát lớn với tỷ lệ tử vong cao”, tiến sĩ William Moss, chuyên gia về bệnh sởi tại Trường Y tế công cộng Johns Hopkins Bloomberg (Mỹ), nhận định. Ông Moss giải thích rằng, ngoài những rủi ro liên quan việc mắc bệnh sởi, virus này còn làm suy yếu hệ thống miễn dịch và bệnh nhân có thể mắc phải các bệnh nhiễm trùng thứ phát cần được chăm sóc y tế.
Khi cô Mim Akhter nghi ngờ đứa con duy nhất của mình-Rizvi Ahmed Raihan (9 tháng tuổi) bị nhiễm sởi, cô đã rất sợ hãi. Những câu chuyện về số người chết ngày càng tăng cứ hiện lên trong đầu cô. Khi đứa trẻ khó thở và bị mất nước nghiêm trọng, cô đã lái xe 3 tiếng đồng hồ để đưa con từ nhà ở quận Manikganj đến bệnh viện ở thủ đô Dhaka. Nhưng tình hình ở bệnh viện cô đến rất tồi tệ. Có quá nhiều bệnh nhân sởi đến nỗi cô và con chỉ có thể tìm được một chỗ trên sàn với một tấm nệm mỏng ngay trước thang máy.
Từ đó, đứa bé được cho thở oxy bổ sung, truyền dịch, bù nước, được chăm sóc bằng những biện pháp hỗ trợ khác vì không có phương pháp điều trị đặc hiệu cho bệnh sởi. Sau 5 ngày, tình trạng của đứa trẻ được cải thiện nên đã được xuất viện.
Các bệnh nhân được Đài NPR phỏng vấn, cũng như một báo cáo được công bố đầu tháng này từ văn phòng Liên Hiệp Quốc tại Bangladesh, mô tả không chỉ tình trạng quá tải mà còn cả tình trạng chăm sóc y tế không đầy đủ. Thiếu nhân viên y tế trầm trọng và thiếu hụt các vật tư y tế thiết yếu. Hai bệnh nhân mắc bệnh sởi thường phải nằm chung một giường trong phòng chăm sóc tích cực.
Ngoài việc phải vật lộn với gánh nặng tinh thần khi có con bị bệnh, nhiều bậc cha mẹ ở Bangladesh cũng đang chật vật về tài chính. Tuy chăm sóc y tế được miễn phí tại nhiều bệnh viện ở Bangladesh, nhưng các chi phí khác có thể nhanh chóng trở nên quá đắt đỏ.
Đó là những gì anh Mohammad Kamal Hossain đang phải đối mặt. Anh kiếm được khoảng 4 USD/ngày từ nghề lái xe kéo ở quận Bhola. Nhưng giờ đây, sau 20 ngày chăm sóc con gái 9 tháng tuổi, anh không thể đi làm.
Sau khi con gái anh bị viêm phổi, một biến chứng thường gặp ở bệnh sởi, anh được khuyên nên đưa con đến Dhaka để bé được chăm sóc y tế chuyên sâu hơn. Anh cho hay đã chi 160 USD để đến thành phố này và mỗi ngày anh phải tự trả tất cả các chi phí sinh hoạt trong bệnh viện.
“Con gái lớn của tôi đang học lớp 9 và giờ tôi không biết làm sao để đóng học phí tháng này vì tôi đã mắc nợ nhiều do chi phí đi lại và sinh hoạt ở bệnh viện”, anh Hossain nói.
Chính phủ mới của Bangladesh, được bầu vào tháng 2, đã phát động một chiến dịch tiêm chủng sởi quy mô lớn vào ngày 5.4. Hiện nay, các quan chức cho hay họ đã đạt được mục tiêu tiêm chủng cho khoảng 18 triệu trẻ em. Ưu tiên tiếp theo của họ là tìm kiếm những trẻ em bị bỏ sót trong chiến dịch tiêm chủng hàng loạt này “để đảm bảo không có trẻ em nào bị bỏ lại phía sau”, theo tiến sĩ Halimur Rashid, Giám đốc kiểm soát dịch bệnh thuộc Tổng cục Dịch vụ Y tế (DGHS) của Bangladesh.
Tiến sĩ Rashid cho biết thêm văn phòng của ông cũng đang nỗ lực để đảm bảo các bệnh viện có phản ứng phù hợp. “Tất cả các bệnh viện đã được chỉ thị mở khu cách ly dành cho bệnh nhân sởi, và trẻ em bị ảnh hưởng đang được cho uống viên nang vitamin A”, ông nói.
Bất chấp phản ứng hiện tại của chính phủ, một số phụ huynh và chuyên gia y tế vẫn cảm thấy thất vọng. Đã có những lời kêu gọi đóng cửa trường học cho đến khi dịch bệnh được kiểm soát và tuyên bố tình trạng khẩn cấp về sức khỏe cộng đồng.
Trong khi đó, tiến sĩ William Moss, chuyên gia về bệnh sởi tại Trường Y tế Công cộng Johns Hopkins Bloomberg (Mỹ), hy vọng mọi thứ sẽ được cải thiện. Ông nói: “Có thể mất ít nhất một tháng trước khi bạn thực sự bắt đầu thấy tác động [của chiến dịch tiêm chủng]. Nhưng tôi nghĩ chúng ta sẽ bắt đầu thấy số ca mắc bệnh giảm xuống nhờ chiến dịch tiêm chủng sởi quy mô lớn này”.
Chỉ một ngày trước khi thỏa thuận ngừng bắn tạm thời do Pakistan làm trung gian dự kiến hết hạn vào ngày 22.4, triển vọng đối thoại giữa Mỹ và Iran vẫn phủ bóng bất định, theo Reuters.
Tổng thống Mỹ Donald Trump ngày 21.4 tuyên bố Iran "sẽ phải đàm phán, nếu không sẽ gặp những vấn đề chưa từng có", đồng thời nhấn mạnh Washington không thể chấp nhận việc Tehran sở hữu vũ khí hạt nhân. Ông khẳng định Mỹ "không có lựa chọn nào khác" ngoài việc gây sức ép để buộc Iran phải thay đổi.
Song, phía Iran phản ứng cứng rắn. Chủ tịch Quốc hội Iran Mohammad Bagher Ghalibaf ngày 21.4 tuyên bố Tehran "không chấp nhận đàm phán dưới bóng đe dọa", cáo buộc Mỹ tìm cách biến bàn đàm phán thành "bàn đầu hàng". Tổng thống Masoud Pezeshkian cũng chỉ trích cách tiếp cận "mâu thuẫn và thiếu tính xây dựng" của Mỹ, cho rằng mục tiêu thực chất là buộc Iran nhượng bộ.
Trên thực địa, Mỹ duy trì phong tỏa hải quân tại eo biển Hormuz và các cảng Iran, đồng thời gia tăng hiện diện quân sự, theo NBC News. Trong khi đó, Tehran cảnh báo sẵn sàng "tung ra các quân bài mới trên chiến trường" nếu bị gây áp lực. Thiếu tướng Ali Abdollahi, Chỉ huy Bộ Tư lệnh Trung ương Khatam al-Anbiya của Iran, ngày 21.4 tuyên bố Tehran có thể đưa ra "phản ứng ngay lập tức và dứt khoát" trước mọi hành động thù địch, đồng thời khẳng định nước này vẫn nắm ưu thế, bao gồm khả năng kiểm soát Hormuz, theo Hãng tin Tasnim.
Trong bối cảnh đó, Pakistan đã tăng cường vận động ngoại giao và chuẩn bị cho vòng đàm phán tiếp theo giữa Mỹ - Iran, dự kiến diễn ra ngày 22.4 với sự tham gia của phái đoàn Mỹ do Phó tổng thống JD Vance dẫn đầu. Tuy nhiên, tính đến chiều 21.4, truyền thông nhà nước Iran cho biết "không có phái đoàn nào" rời nước này đến Pakistan, theo The Guardian.
Ngay cả khi các bên ngồi lại, triển vọng đạt đột phá vẫn hạn chế. Các vấn đề cần giải quyết giữa các bên kéo dài từ chương trình hạt nhân, lệnh trừng phạt, bồi thường hậu xung đột đến vai trò của Iran tại khu vực và kiểm soát eo biển Hormuz. Mỗi vấn đề đều gắn với lợi ích cốt lõi, khiến khả năng thỏa hiệp trở nên khó khăn, theo Al Jazeera.
Giáo sư Mohamad Elmasry từ Viện Nghiên cứu sau đại học Doha nhận định quan hệ Mỹ - Iran đang ở trạng thái "rất bấp bênh". Trả lời Al Jazeera, ông cho rằng Washington từng có cơ hội giảm leo thang, nhưng việc gia tăng áp lực, đặc biệt liên quan eo biển Hormuz, đã khiến căng thẳng vượt khỏi quỹ đạo kiểm soát.
Một điểm đáng chú ý là trọng tâm đàm phán đang dịch chuyển. Nếu trước đây các cuộc thương lượng tập trung vào tên lửa và mạng lưới lực lượng quân sự thân Iran ở khu vực, thì nay các vấn đề như mức độ làm giàu uranium và vai trò của Tehran tại eo biển Hormuz ngày càng chiếm ưu thế, theo Reuters.
Sự thay đổi này khiến các quốc gia vùng Vịnh lo ngại. Là những bên chịu tác động trực tiếp từ xung đột, họ lại gần như đứng ngoài tiến trình đàm phán. Một số quan chức cảnh báo việc ưu tiên ổn định năng lượng toàn cầu có thể dẫn đến việc "ngầm chấp nhận" ảnh hưởng của Iran tại Hormuz, trong khi các rủi ro an ninh khác chưa được xử lý.
Reuters dẫn lời các nhà phân tích cho rằng vấn đề không phải là bên nào kiểm soát eo biển, mà là ai thiết lập luật chơi tại đây. Điều này phản ánh xu hướng dịch chuyển rộng hơn trong trật tự khu vực, từ các chuẩn mực quốc tế sang các thỏa thuận dựa trên sức mạnh. Các nhà phân tích của Citic Securities (Trung Quốc) nhận định "thời điểm Hormuz" có thể trở thành bước ngoặt đối với vai trò thống trị toàn cầu của Mỹ.
Trong bối cảnh giằng co Mỹ - Iran hiện nay, một kịch bản ngày càng rõ là các bên chỉ đạt được một thỏa thuận tạm thời "đủ để quản lý khủng hoảng", thay vì giải quyết tận gốc xung đột, theo CNBC dẫn lời nhà kinh tế học Cornelia Meyer là Giám đốc điều hành Meyer Resources - công ty chuyên tư vấn về năng lượng và chiến lược.
Theo Hãng tin AFP, trên nền tảng Truth Social ngày 21-4, Tổng thống Mỹ Donald Trump nhắc lại một chiến dịch quân sự hồi năm ngoái, khẳng định các đợt không kích của Washington khi đó đã "xóa sổ hoàn toàn" các cơ sở "bụi hạt nhân" của Iran.
"Chiến dịch 'Nhát búa giữa đêm' đã xóa sổ hoàn toàn và tổng lực các địa điểm bụi hạt nhân ở Iran. Do đó việc đào bới và thu hồi chúng sẽ là một quá trình lâu dài và đầy khó khăn", ông viết.
Thuật ngữ "bụi hạt nhân" (Nuclear Dust) thường được ông Trump sử dụng để chỉ lượng uranium đã được làm giàu - thứ mà Mỹ cáo buộc Iran tích trữ nhằm phục vụ tham vọng phát triển vũ khí hạt nhân.
Khái niệm này cũng ám chỉ phần vật liệu còn sót lại sau các đợt không kích của Mỹ và Israel nhằm vào các cơ sở hạt nhân của Tehran.
Theo giới chức Israel, Iran đang nỗ lực đẩy nhanh chương trình hạt nhân sau cuộc xung đột hồi tháng 6 năm ngoái.
Tháng 2 vừa qua, Mỹ và Israel tiếp tục tiến hành các đợt không kích nhằm vào Iran, cũng với mục tiêu loại bỏ điều mà Tel Aviv gọi là "mối đe dọa sống còn" từ chương trình hạt nhân của Tehran.
Theo AFP, ông Trump khẳng định lượng uranium làm giàu của Iran cuối cùng cũng sẽ được đưa về Mỹ, dù phía Bộ Ngoại giao Iran đã bác bỏ hoàn toàn khả năng này.
Thứ trưởng Ngoại giao Iran Saeed Khatibzadeh tuyên bố: "Chúng tôi sẽ không gửi bất kỳ vật liệu đã làm giàu nào tới Mỹ, vấn đề này không được thảo luận".
Ông Khatibzadeh nhấn mạnh Iran là thành viên của Hiệp ước không phổ biến vũ khí hạt nhân và Cơ quan Năng lượng nguyên tử quốc tế (IAEA). Do đó nước này không chấp nhận việc bị coi là một ngoại lệ của luật pháp quốc tế.
"Chúng tôi có trách nhiệm và quyền hạn. Iran được hưởng những quyền đó, và chúng tôi sẽ không từ bỏ các quyền của mình” - ông khẳng định.
Tổng thống Maldives Mohamed Muizzu ngày 1-6 thông báo chính phủ nước này sẽ cấm trẻ em dưới 16 tuổi truy cập một số nền tảng mạng xã hội, nhằm bảo vệ các em khỏi nạn bắt nạt trên mạng, dụ dỗ trực tuyến và các mối đe dọa kỹ thuật số khác.
Phát biểu tại cuộc họp báo định kỳ hằng tuần, ông Muizzu cho biết việc bảo vệ trẻ em trước những tác động tiêu cực trên không gian mạng đã trở thành mối quan ngại lớn của các bậc phụ huynh, không chỉ ở Maldives mà còn trên toàn thế giới.
Chính phủ nước này sẽ tham khảo các quy định pháp lý của một số quốc gia, bao gồm cả Úc, trong quá trình xây dựng chính sách mới. Lệnh cấm sẽ tập trung vào các ứng dụng bị đánh giá là tiềm ẩn rủi ro đối với trẻ em.
Maldives sẽ tiến hành tham vấn các công ty công nghệ liên quan, đồng thời phối hợp với chủ sở hữu nền tảng nhằm bảo đảm dịch vụ của họ tuân thủ luật pháp nước này.
Ngoài ra để triển khai chính sách mới, Maldives sẽ phải sửa đổi một số quy định hiện hành liên quan đến an toàn không gian mạng.
Theo thông cáo từ Văn phòng Tổng thống Cộng hòa Maldives, ông Muizzu khẳng định biện pháp hạn chế này là một lá chắn cần thiết nhằm bảo vệ sự phát triển lành mạnh của trẻ em.
Ông cũng nhấn mạnh các hạn chế sẽ không gây trở ngại cho việc giáo dục hay khả năng học tập trực tuyến của trẻ, mà ngược lại còn góp phần tạo ra môi trường kỹ thuật số an toàn hơn.
Theo thông tin từ Hãng thông tấn nhà nước PSM News được Tân Hoa xã trích dẫn, Chính phủ Maldives đặt mục tiêu hoàn thiện khung pháp lý và chính thức ban hành lệnh cấm trong vòng một năm tới sau khi lấy ý kiến công chúng.
