Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM) ngày 25/5 xác nhận, quân đội Mỹ đã tiến hành các cuộc “tấn công tự vệ” nhắm vào các trận địa phóng tên lửa và tàu thuyền của Iran đang cố gắng rải thủy lôi xung quanh khu vực eo biển Hormuz.
CENTCOM tiếp tục “bảo vệ các lực lượng của mình trong khi vẫn duy trì sự kiềm chế trong thời gian lệnh ngừng bắn đang diễn ra”. Quân đội Mỹ khẳng định đây là những đòn tấn công “mang tính phòng vệ”.
Hãng tin Fox News dẫn lời một quan chức cấp cao của Mỹ cho biết lực lượng Mỹ phát hiện 2 tàu của Iran đang rải thủy lôi tại eo biển Hormuz. Lực lượng Mỹ cũng đã đáp trả sau khi một trận địa tên lửa của Iran nhắm mục tiêu vào các chiến đấu cơ của Mỹ trong khu vực.
Kết quả là, quân đội Mỹ đã phá hủy cả 2 tàu cao tốc của Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC), đồng thời tấn công một trận địa tên lửa đất đối không tại thành phố cảng Bandar Abbas.
Ông Adam Clements, cựu quan chức ngoại giao và quan chức Lầu Năm Góc, nói với hãng tin Al Jazeera rằng các cuộc tấn công của Mỹ vào thành phố cảng Bandar Abbas của Iran không thể khiến thỏa thuận hòa bình “đổ vỡ”.
Ông Clements nhận định, bằng cách tiến hành cuộc tấn công vào khu vực phía nam Iran, Mỹ có thể đang thu thập thông tin tình báo và cố gắng tìm hiểu về các tài sản hàng hải của Iran xung quanh eo biển Hormuz.
“Dường như đó là lý do khiến Mỹ hành động”, ông Clements nói, đề cập đến thông tin rằng lực lượng Mỹ đã nhắm mục tiêu tấn công vào các bệ phóng phóng tên lửa và các tàu của Iran đang đặt thủy lôi.
Đề cập đến cáo buộc của CENTCOM rằng Iran đang rải thủy lôi tại eo biển Hormuz, ông Clements cảnh báo hành động này sẽ “gây ra phản ứng chết người”.
“Iran không nên ngạc nhiên khi Mỹ hành động như vậy”, ông nói.
Ông Clements cho biết ông không “quá ngạc nhiên” khi Mỹ thừa nhận quân đội nước này đã tấn công các mục tiêu ở phía nam Iran.
“Tôi không nghĩ rằng những gì đã xảy ra ở eo biển Hormuz tại Bandar Abbas là không hành động không đáng chú ý. Chắc chắn cần theo dõi nếu hành động này dẫn đến các cuộc tấn công khác. Nhưng tôi nghĩ đây là lúc chúng ta cần phân biệt các vấn đề chiến thuật tác chiến với các vấn đề chiến lược”, cựu quan chức Mỹ nosit hêm.
Ông Clements cho rằng các cuộc đàm phán ngoại giao chính thức giữa Mỹ và Iran vẫn tiếp diễn, và các cuộc tấn công sẽ không làm trật bánh tiến trình tổng thể.
“Đây không phải là hướng đi hoàn hảo như một số người mong muốn, nhưng đó là hướng đi tốt hơn so với việc tái diễn xung đột vào thời điểm này”, ông nói.
Mỹ không muốn vi phạm thỏa thuận ngừng bắn
Bộ Tư lệnh Trung tâm (CENTCOM) Mỹ, lực lượng điều phối tất cả các hoạt động quân sự của Mỹ trong và xung quanh Iran, khẳng định các cuộc tấn công nhằm vào Iran trong 24 giờ qua về cơ bản là để bảo vệ lực lượng Mỹ.
CENTCOM không nói rằng lực lượng Mỹ bị tấn công, nhưng khẳng định hành động của Mỹ là biện pháp phòng ngừa để bảo vệ quân đội trong khu vực gần Iran.
Ngay từ khi thỏa thuận ngừng bắn bắt đầu có hiệu lực, các cuộc đụng độ tương tự đã xảy ra. Ở giai đoạn đó, Mỹ nói rằng nước này chưa vi phạm thỏa thuận ngừng bắn vì không có thương vong. Tổng thống Donald Trump cũng nói rằng ông không coi đây là hành vi vi phạm lệnh ngừng bắn.
Một lần nữa trong sự việc này, Mỹ nói rằng không có quân nhân Mỹ nào bị thương hoặc thiệt mạng. Do vậy, hành động này sẽ không đạt đến mức độ vi phạm thỏa thuận ngừng bắn, từ đó sẽ không làm đổ vỡ các cuộc đàm phán đang diễn ra giữa các bên.
Mỹ nói rằng họ đang bảo vệ lực lượng của mình trong khi thể hiện sự kiềm chế tối đa trước các cuộc tấn công từ phía Iran.
Tuy nhiên, đây là một thời điểm nhạy cảm đối với cả hai quốc gia. Cuộc tấn công của Mỹ cũng là lời nhắc nhở rằng lực lượng quân sự Mỹ vẫn chưa rời khỏi khu vực và tiếp tục hiện diện để gây sức ép với Iran, đặc biệt trong bối cảnh hai bên đang đàm phán một thỏa thuận tiềm năng để chấm dứt xung đột.
Tổng thống Trump được cho là muốn tiến hành đàm phán và củng cố một thỏa thuận hòa bình với Iran. Tuy nhiên, nhà lãnh đạo Mỹ ngày càng mất kiên nhẫn với Tehran.
Ông Trump định phát động một cuộc tấn công vào Iran từ tuần trước, nhưng đã quyết định hoãn lại do sự can thiệp từ các nước Vùng Vịnh. Cuộc tấn công lần này sẽ được coi là một trở ngại nhỏ, nhưng nó sẽ không làm đổ vỡ các cuộc đàm phán hòa bình ở giai đoạn này.
Trong bài viết đăng trên mạng xã hội Truth Social ngày 2/6, Tổng thống Donald Trump đã bác bỏ các thông tin cho rằng Mỹ và Iran đã ngừng đàm phán.
“Các bản tin giả cho rằng Iran và Mỹ đã ngừng đàm phán vài ngày trước là sai sự thật và không chính xác. Các cuộc đối thoại giữa chúng tôi vẫn diễn ra liên tục, bao gồm cả 4 ngày trước, 3 ngày trước, 2 ngày trước, 1 ngày trước và cả hôm nay”, ông Trump nêu rõ.
Tổng thống Mỹ cũng ra “tối hậu thư” với Iran, yêu cầu quốc gia Trung Đông phải đạt được thỏa thuận.
“Không ai biết các cuộc đối thoại sẽ đi đến đâu, nhưng tôi đã nói với Iran rằng: Đã đến lúc, bằng cách này hay cách khác, các ông phải đạt được một thỏa thuận. Các ông đã làm như vậy trong 47 năm rồi, và không thể để nó tiếp diễn thêm nữa!”, ông Trump nhấn mạnh.
Trong phiên điều trần trước Ủy ban Đối ngoại Thượng viện Mỹ hôm 2/6, Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio cũng nêu rõ các điều kiện cho 2 giai đoạn đàm phán với Iran.
Ông Rubio nói với các nhà lập pháp rằng Iran phải chấm dứt lập trường hiếu chiến trong khu vực.
"Họ phải tuyên bố rất rõ ràng rằng eo biển (Hormuz) hiện đã mở cửa, chúng tôi không thu phí, chúng tôi sẽ giúp gỡ bỏ các quả mìn mà họ đã đặt ở đó, và họ sẽ không bắn vào tàu thuyền", ông Rubio nói.
"Ngoài việc mở lại eo biển, đó là điều kiện tiên quyết mở ra cánh cửa cho giai đoạn hai. Giai đoạn hai là họ phải cam kết đàm phán rất cụ thể về uranium làm giàu cao - việc xử lý uranium làm giàu cao vẫn còn được chôn sâu trong một ngọn núi nào đó", ông Rubio nhấn mạnh, nói thêm rằng Iran sẽ phải đồng ý với những hạn chế dài hạn đối với chương trình hạt nhân của mình.
Tổng thống Trump ngày 1/6 tuyên bố "các cuộc đàm phán với Iran vẫn tiếp tục, với tốc độ nhanh chóng".
Mặc dù hãng tin Tasnim cho biết Iran đã thông báo đình chỉ các cuộc đàm phán với Mỹ thông qua trung gian do tình trạng leo thang các hành động thù địch tại Li Băng, nhưng Tổng thống Trump khẳng định Iran vẫn chưa chính thức thông báo cho Washington về việc chấm dứt tiến trình đàm phán.
Đồng thời, ông cũng làm rõ rằng tình hình hiện tại không đồng nghĩa với việc Mỹ tự động quay trở lại các chiến dịch quân sự quy mô lớn chống lại Iran. Thay vào đó, Washington vẫn duy trì lệnh phong tỏa hàng hải với Iran.
Trước đó, các báo cáo truyền thông cho thấy Mỹ và Iran đã tiến gần hơn đến một thỏa thuận khung bao gồm lệnh ngừng bắn kéo dài 60 ngày, khôi phục hoạt động vận tải hàng hải qua eo biển Hormuz và bắt đầu các cuộc đàm phán về chương trình hạt nhân của Iran.
Cùng lúc đó, ông Trump đã gia tăng áp lực lên Tehran khi tuyên bố sẵn sàng nối lại các cuộc không kích nếu các yêu cầu của Mỹ không được đáp ứng. Trong số các điều kiện cốt lõi của Mỹ có việc mở cửa trở lại eo biển Hormuz và việc Iran từ bỏ các nỗ lực phát triển vũ khí hạt nhân.
Vấn đề eo biển Hormuz và uranium làm giàu của Iran vẫn là những điểm nghẽn lớn trong các cuộc đàm phán.
Kho uranium của Iran được cho là nằm bên dưới đống đổ nát của các cơ sở tại Natanz, Fordow và Isfahan, vốn đã bị hư hại nặng sau các cuộc tấn công của Mỹ và Israel vào năm ngoái. Mỹ nghi ngờ Iran sử dụng số vật liệu này để phát triển vũ khí hạt nhân, bất chấp Tehran nhiều lần lên tiếng phủ nhận.
Tuần trước, ông Trump nói rằng lượng uranium làm giàu cao của Iran phải được bàn giao cho Mỹ, bị tiêu hủy tại chỗ hoặc được chuyển đến “một địa điểm phù hợp khác dưới sự giám sát của cơ quan năng lượng nguyên tử”.
Eo biển Hormuz, tuyến hàng hải huyết mạch với 1/5 lượng dầu mỏ toàn cầu đi qua, về cơ bản đã bị Iran phong tỏa kể từ khi xung đột bùng phát. Trong khi đó, Mỹ cũng phong tỏa các cảng của Iran.
Trang tin Mizan Online thuộc hệ thống tư pháp Iran ngày 20/4 thông báo án tử hình đối với Mohammad Masoom-shahi và Hamed Validi đã được thi hành vào rạng sáng cùng ngày.
Cả hai bị kết án với tội danh "moharebeh", tức "gây chiến chống lại Thượng đế", tội danh có khung hình phạt cao nhất là án tử hình theo luật pháp Iran. Ngoài ra, họ còn bị buộc tội hợp tác với các nhóm thù địch và tiếp tay cho chính phủ Israel thông qua một mạng lưới gián điệp có liên hệ với cơ quan tình báo Mossad.
Kể từ khi chiến sự với Israel - Mỹ nổ ra vào ngày 28/2, Iran đã thông báo thi hành án đối với nhiều tử tù bị cáo buộc làm việc cho tình báo Israel.
Lực lượng phản gián thuộc Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) tuần trước thông báo đã bắt 4 người tại tỉnh Gilan, miền bắc nước này, với cáo buộc làm việc cho Mossad. Các nghi phạm được cho là đã chụp ảnh các địa điểm quân sự và an ninh quan trọng của Iran, sau đó gửi tọa độ thông qua mạng xã hội cho tình báo Israel.
IRGC khẳng định các lực lượng tình báo và an ninh Iran đang giám sát chặt chẽ mọi hoạt động liên quan đến những cá nhân bị nghi liên kết với cơ quan tình báo nước ngoài, đồng thời cảnh báo mọi sai phạm khi bị phát hiện sẽ chịu hình phạt nghiêm khắc.
Ở tỉnh Sistan và Balouchestan, lực lượng an ninh Iran cũng tuyên bố đã triệt phá nhiều "nhóm khủng bố" kể từ khi xung đột nổ ra. Theo thông báo từ căn cứ đặc nhiệm Quds thuộc IRGC ở khu vực, tổng cộng 55 nghi phạm đã bị bắt và 13 người khác "bị tiêu diệt".
Các nhóm này bị cáo buộc có kế hoạch tiến hành phá hoại song song với những cuộc không kích của Mỹ và Israel. Lực lượng an ninh Iran cũng thu giữ một lượng lớn vũ khí, bao gồm đạn dược, súng trường, chất nổ và thiết bị liên lạc. IRGC cho rằng các nghi phạm dự định gài bom trên đường, tấn công các cơ sở quân sự, ám sát quan chức cấp cao và xác định vị trí hạ tầng trọng yếu.
Điện Kremlin cho biết, Tổng thống Nga Vladimir Putin sẽ có chuyến thăm chính thức tới Trung Quốc vào ngày 19 và 20/5.
Chuyến thăm được lên lịch để trùng với dịp kỷ niệm 25 năm ngày ký Hiệp ước láng giềng hữu nghị và hợp tác thân thiện, vốn là nền tảng cho quan hệ giữa 2 quốc gia.
Ông Putin và ông Tập Cận Bình sẽ thảo luận về các vấn đề song phương hiện tại, các biện pháp nhằm củng cố hơn nữa mối quan hệ đối tác toàn diện và hợp tác chiến lược giữa Nga và Trung Quốc, đồng thời trao đổi quan điểm về các vấn đề quốc tế và khu vực then chốt.
Hai nhà lãnh đạo cũng sẽ tham dự lễ khai mạc khởi động Năm Giáo dục Nga - Trung Quốc (2026-2027).
Sau các cuộc hội đàm, 2 nhà lãnh đạo sẽ ký một tuyên bố chung cùng với một số hiệp định liên chính phủ, liên bộ ngành và các thỏa thuận song phương khác.
Chương trình của chuyến thăm cũng bao gồm một cuộc gặp với Thủ tướng Trung Quốc Lý Cường để thảo luận về triển vọng hợp tác kinh tế và thương mại.
Chuyến thăm Trung Quốc của ông Putin sẽ diễn ra chỉ vài ngày sau khi Tổng thống Mỹ Donald Trump thăm Trung Quốc.
Điện Kremlin cho biết ban lãnh đạo Nga kỳ vọng vào các cuộc tiếp xúc với Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình mà không phụ thuộc vào chuyến thăm Bắc Kinh của ông Trump.
