Tuy nhiên, giữa thời tiết oi bức, thực phẩm phơi ngoài trời liệu có thực sự an toàn? Việc chế biến, bảo quản thịt một nắng không đúng cách có thể tiềm ẩn những nguy cơ nào đối với sức khỏe?
Trao đổi với Tuổi Trẻ Online, bác sĩ Lê Văn Thiệu – Trung tâm Khám chữa bệnh theo yêu cầu và Quốc tế, Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương – cho hay thịt một nắng thực chất là thịt chưa được làm khô hoàn toàn.
Sau vài giờ phơi nắng, lớp ngoài có thể se lại nhưng bên trong vẫn còn độ ẩm cao. Trong điều kiện nhiệt độ môi trường 35 – 40 độ C kèm độ ẩm không khí lớn như hiện nay, đây lại là môi trường rất thuận lợi để vi khuẩn phát triển mạnh.
Các vi khuẩn gây bệnh như Salmonella, E.coli, Campylobacter hay tụ cầu vàng có thể tồn tại sẵn trong thịt sống từ khâu giết mổ và bảo quản ban đầu.
Trong quá trình phơi ngoài trời, thực phẩm còn tiếp tục bị nhiễm thêm vi khuẩn từ bụi không khí, côn trùng, ruồi nhặng, tay người chế biến hoặc dụng cụ không đảm bảo vệ sinh.
“Nhiều người lầm tưởng ánh nắng có thể “diệt khuẩn”, nhưng thực tế ánh nắng thông thường không đủ khả năng tiệt trùng thực phẩm như các quy trình xử lý nhiệt đạt chuẩn trong công nghiệp thực phẩm.
Đặc biệt nguy hiểm là tình trạng “ngoài khô – trong ẩm”. Khi đó vi khuẩn vẫn có thể sinh sôi mạnh bên trong khối thịt dù bề mặt nhìn có vẻ khô ráo. Một số vi khuẩn như tụ cầu vàng còn sinh độc tố trong quá trình phát triển.
Những độc tố này có khả năng chịu nhiệt tương đối tốt, nghĩa là ngay cả khi thịt được nướng hoặc chiên lại, nguy cơ nhiễm độc thực phẩm vẫn tồn tại.
Người ăn phải thực phẩm nhiễm khuẩn có thể xuất hiện đau bụng, tiêu chảy, nôn ói, sốt, mất nước, thậm chí nhiễm trùng nặng ở người già, trẻ nhỏ hoặc người có bệnh nền”, bác sĩ Thiệu cho hay.
Ngoài vi khuẩn, theo bác sĩ Thiệu thực phẩm phơi thủ công còn tiềm ẩn nguy cơ nấm mốc và độc tố nấm. Thời tiết miền Bắc hiện thường nóng gay gắt ban ngày nhưng độ ẩm tăng cao về chiều tối và ban đêm.
Nếu thịt không được bảo quản lạnh ngay sau khi phơi, thực phẩm dễ hút ẩm trở lại và tạo điều kiện cho nấm phát triển. Một số loại nấm có thể sinh độc tố ảnh hưởng lâu dài đến gan, hệ tiêu hóa và hệ miễn dịch.
Bên cạnh đó, nguy cơ ký sinh trùng và giun sán cũng không thể xem nhẹ. Nếu nguồn thịt không được kiểm dịch đầy đủ, trong thịt có thể tồn tại nang sán, ấu trùng giun xoắn hoặc các loại ký sinh trùng khác.
Việc phơi nắng vài giờ hoàn toàn không đủ để tiêu diệt các tác nhân này. Nếu thịt sau đó được chế biến chưa chín kỹ, người sử dụng có nguy cơ nhiễm ký sinh trùng qua đường tiêu hóa, gây đau bụng, rối loạn tiêu hóa, đau cơ, sốt, dị ứng, thậm chí biến chứng tim mạch và thần kinh trong trường hợp nặng.
Ngoài ra, quá trình phơi ngoài trời tại sân thượng, ban công hoặc khu vực gần đường giao thông còn khiến thực phẩm dễ nhiễm bụi mịn, khí thải, kim loại nặng và vi sinh vật trong môi trường. Ruồi nhặng đậu vào thực phẩm cũng có thể mang theo vi khuẩn đường ruột và trứng giun sán.
“Vì vậy, người dân không nên chạy theo các trào lưu chế biến thực phẩm tự phát trên mạng xã hội, đặc biệt trong điều kiện thời tiết nắng nóng cực đoan hiện nay.
Việc sử dụng thực phẩm vẫn cần tuân thủ nguyên tắc cơ bản của an toàn thực phẩm là ‘ăn chín, uống sôi’, đảm bảo thực phẩm được nấu chín kỹ, bảo quản đúng nhiệt độ và chế biến trong điều kiện vệ sinh an toàn.
Chồng chị, 38 tuổi, bị thương nặng sau tai nạn giao thông, cấp cứu ở Bệnh viện Đa khoa tỉnh Quảng Ninh. Hội đồng chuyên môn ba lần chẩn đoán chết não. Anh là trụ cột chính trong gia đình, nuôi ba con nhỏ, công việc chính là đi giao hàng, gặp tai nạn trong một chuyến giao hàng.
Bố của anh cũng đang điều trị tại Đơn vị Thận lọc máu của bệnh viện này. Gia đình quyết định hiến tặng các mô, tạng của anh để ghép cứu sống nhiều bệnh nhân khác.
Trước khi rút ống thở, người vợ lặng lẽ vào phòng để nói lời vĩnh biệt. Bàn tay chị run rẩy khẽ chạm vào mặt chồng lần cuối cùng. Sau đó, kíp bác sĩ rút ống thở, đứng cúi đầu một phút mặc niệm.
"Cả cuộc đời con tôi làm nhiều việc thiện, đến lúc mất vẫn có thể cứu được nhiều người", mẹ của người hiến tạng, nói.
Ngày 11/5, đại diện Bệnh viện Đa khoa tỉnh Quảng Ninh cho biết đã kích hoạt quy trình lấy - ghép tạng với sự tham gia của khoảng 100 y bác sĩ, kỹ thuật viên và nhân viên y tế của Bệnh viện Đa khoa tỉnh, Bệnh viện Việt Đức và Bệnh viện Đại học Y dược TP HCM.
Các tạng được hiến gồm một trái tim, hai thận, hai lá gan và hai giác mạc. Trong đó, tim và một phần tạng được vận chuyển đến Bệnh viện Hữu nghị Việt Đức để ghép, số tạng còn lại chuyển vào Bệnh viện Đại học Y Dược TP HCM. Hai quả thận được ghép ngay tại Bệnh viện Đa khoa tỉnh Quảng Ninh.
Đây là trường hợp hiến tạng thứ 4 tại Quảng Ninh và là lần thứ hai lấy ghép tạng tại bệnh viện đa khoa tỉnh.
Ghép tạng là một trong những thành tựu quan trọng nhất của y học nhân loại từ thế kỷ 20. Đây là phương pháp cuối cùng trong điều trị bệnh nhân mắc bệnh mạn tính, hiểm nghèo do các mô, tạng bị suy giảm chức năng và không hồi phục như suy thận mạn, gan, tim, tủy, hỏng giác mạc...
Ca ghép tạng từ người cho chết não đầu tiên tại Việt Nam thực hiện hồi tháng 5/2010. Đến nay, hơn 9.500 ca ghép tạng thành công, trong đó nhiều nhất là ghép thận, gan...
Một năm trước, phòng nội dung của một tập đoàn lớn nơi cô làm việc có 6 người, giờ còn 3. Minh kể vị quản lý nói thẳng với nhân viên: "AI đã làm được 70% việc cơ bản, các em phải làm 30% còn lại với chất lượng vượt trội, hoặc là ra đi".
Từ đó, Thư, sống ở Gia Lâm, Hà Nội, tăng ca từ 8 lên 14 tiếng mỗi ngày để chứng minh bản thân vẫn có giá trị hơn một thuật toán. "Mỗi lần sếp khen một công cụ AI mới trong nhóm chung, tôi lại tự ép mình làm nhiều hơn, nhanh hơn", cô nói.
Hoàng Long, 30 tuổi, nhân viên truyền thông tại một công ty khác, đối mặt với vấn đề khác nhưng có chung nguồn gốc. Khi công ty tích hợp AI để tạo content (nội dung), ban giám đốc lập tức rút ngắn tiến độ dự án từ hai tuần xuống còn 5 ngày với lý do "đã có AI hỗ trợ".
Để đáp ứng cái gọi là "tối ưu hóa", Long lao vào chuỗi làm 18 tiếng mỗi ngày, cùng lúc với 3-4 công cụ AI để vừa tạo văn bản, vừa thiết kế hình ảnh, đồ họa và kiểm tra dữ liệu. Giữa tháng 5, anh ngất xỉu ngay tại văn phòng do tụt huyết áp, suy nhược cơ thể, bác sĩ yêu cầu phải nghỉ phép để hồi phục sức khỏe.
Nghiên cứu công bố tháng 3/2026 trên Harvard Business Review, do nhóm chuyên gia từ Boston Consulting Group thực hiện trên 1.488 người lao động toàn thời gian tại Mỹ, lần đầu định danh hiện tượng này là "AI brain fry", tạm dịch là kiệt sức não do AI, được xác định là trạng thái mệt mỏi tinh thần do sử dụng hoặc giám sát công cụ AI vượt quá giới hạn nhận thức của cá nhân.
Theo các chuyên gia, AI brain fry không phải là bệnh lý y khoa truyền thống, mà là trạng thái kiệt sức nhận thức (cognitive exhaustion) phát sinh trong kỷ nguyên trí tuệ nhân tạo. Nó xảy ra khi một người phải liên tục thực hiện các tác vụ "giám sát nhận thức" đối với máy móc.
Thay vì được giải phóng sức lao động, bộ não con người bị đẩy vào vai trò một"người gác cổng", phải kiểm tra tính đúng sai, rà soát lỗi "ảo giác" (hallucinations) của AI và xử lý một lượng thông tin khổng lồ được tạo ra với tốc độ nhanh gấp hàng chục lần so với tốc độ đọc hiểu tự nhiên của não bộ.
14% người tham gia khảo sát của HBR xác nhận từng trải qua trạng thái này. Những người làm marketing là nhóm chịu ảnh hưởng nặng nhất, với tỷ lệ lên đến 26%, tiếp theo là nhân sự, vận hành và kỹ thuật.
"Tôi có một công cụ giúp cân nhắc các quyết định kỹ thuật, một công cụ khác giúp soạn thảo và tóm tắt. Tôi cứ liên tục chuyển đổi giữa chúng, kiểm tra kỹ từng chi tiết nhỏ. Nhưng thay vì làm việc nhanh hơn, đầu óc tôi bắt đầu cảm thấy rối bời. Không phải mệt mỏi về thể chất mà chỉ là... quá tải", một quản lý kỹ thuật cấp cao mô tả trong nghiên cứu mới xuất bản trên tạp chí Harvard Business Review tháng 3.
Theo dữ liệu từ Sensor Tower, người dùng Việt Nam thực hiện trung bình 75 phiên tương tác với ứng dụng AI mỗi tháng, vượt mức trung bình toàn cầu là 50 phiên. Báo cáo kinh tế số do Google công bố đầu năm 2025 xếp Việt Nam đứng đầu Đông Nam Á về mức độ ứng dụng AI trong công việc hàng ngày.
"Nghịch lý ở chỗ AI được tạo ra để giảm tải, nhưng trên thực tế lại đang cộng thêm áp lực theo một cơ chế khác", ông Cao Trần Thành Trung, Giám đốc điều hành Trung tâm Tâm lý Lumos, nói.
Nghiên cứu HBR chỉ ra rằng khi nhân viên phải giám sát AI ở mức độ cao, họ tiêu tốn nhiều hơn 14% năng lượng tinh thần so với khi làm việc không có AI, đồng thời cảm thấy quá tải thông tin nhiều hơn 19%.
Khi cùng lúc phải sử dụng hơn ba công cụ AI, điểm năng suất thực sự bắt đầu giảm chứ không tăng thêm. Nói cách khác, không phải AI làm thay người, mà người đang trở thành người quản lý của AI mà không được chuẩn bị cho vai trò đó.
Đây chính là gốc rễ mà ông Trung xác định khi tiếp nhận ngày càng nhiều ca kiệt sức liên quan làn sóng tự động hóa. "Đó là một cuộc đua không cân sức", ông nói. "Vấn đề không nằm ở bản thân công nghệ, mà ở cách doanh nghiệp đang dùng nó như một cái cớ để tăng sản lượng mà không tăng nguồn lực con người".
Khi hệ thần kinh phải duy trì trạng thái cảnh giác cao trong thời gian dài mà không có khoảng nghỉ phục hồi, cơ thể mất dần khả năng quay về trạng thái bình thường. Các biểu hiện thường gặp bao gồm khó tập trung, ra quyết định chậm hơn, dễ cáu gắt, mất ngủ và tỉnh giấc giữa đêm với đầu óc vẫn xoay quanh công việc. Hiện tượng này nếu kéo dài, có thể dẫn đến trầm cảm và các bệnh tinh thần khác.
Theo chuyên gia Trung, giải pháp để tránh kiệt quệ tinh thần không nằm ở việc từ bỏ công nghệ, mà là xác lập lại ranh giới. AI nên làm các việc lặp lại (routine), còn con người cần những khoảng nghỉ hoàn toàn không có công nghệ (tech-free breaks) để phục hồi hệ thần kinh giao cảm.
Như Minh Thư cuối cùng đã phải trình bày thẳng thắn với quản lý về giới hạn của mình, đề xuất phân chia lại quy trình làm việc để tránh kiệt sức. Ngoài ra, cô cố gắng không lạm dụng AI, học cách khi nào biết tắt công cụ này để bảo vệ năng lực tư duy độc đáo của bản thân.
Từ lâu, các nghiên cứu đã chỉ ra rằng tiêu thụ cà phê khoa học giúp kéo dài tuổi thọ, giảm nguy cơ mắc các bệnh mạn tính, nhưng cơ chế chính xác tạo nên lợi ích vượt trội của cà phê vẫn chưa rõ ràng.
Giờ đây, nghiên cứu vừa được công bố trên tạp chí khoa học Nutrients đã hé lộ một "chìa khóa" quan trọng!
Các nhà khoa học tại Đại học Texas A&M (Mỹ), do tiến sĩ Stephen Safe, dẫn đầu, đã tiến hành các nghiên cứu trong phòng thí nghiệm để quan sát cách thức các hợp chất hóa học đa dạng trong cà phê tương tác với cơ thể.
Kết quả đã phát hiện các hợp chất trong cà phê liên kết và kích hoạt một loại protein thụ thể trong cơ thể gọi là NR4A1, theo trang tin nghiên cứu Study Finds.
NR4A1 được biết đến với vai trò điều chỉnh hoạt động của gien để đối phó với căng thẳng và tổn thương trong cơ thể. Nó tham gia vào một loạt các quá trình sinh học, bao gồm viêm nhiễm, chuyển hóa và sửa chữa mô - tất cả đều liên quan chặt chẽ đến các bệnh liên quan đến tuổi tác như ung thư, suy giảm nhận thức và rối loạn chuyển hóa.
Tiến sĩ Safe giải thích: Nếu có mô nào trong cơ thể bị tổn thương, NR4A1 sẽ phản ứng để giảm thiểu tổn thương.
Các nhà khoa học đã phát hiện ra rằng nhiều hợp chất hóa học trong cà phê liên kết với protein thụ thể NR4A1 và tác động đến hoạt động của nó. Các nghiên cứu trong phòng thí nghiệm đã chỉ ra rằng các hợp chất này có thể làm giảm tổn thương tế bào và làm chậm sự phát triển của tế bào ung thư, theo Study Finds.
Tiến sĩ Safe cho biết một phần lợi ích sức khỏe của cà phê có thể đến từ khả năng kích hoạt protein NR4A1. Theo ông, đây có thể là cơ chế quan trọng giúp cà phê bảo vệ cơ thể và giảm nguy cơ mắc nhiều bệnh mạn tính.
Có thể hiểu rằng cà phê hoạt động như một chất kích hoạt "hệ thống phòng thủ" tự nhiên của cơ thể. Và tương tác với NR4A1 chính là một trong những lộ trình quan trọng giúp cà phê bảo vệ cơ thể trước nhiều bệnh mạn tính và tổn thương mô.
