MiG-31 Foxhound, được phát triển bởi Cục Thiết kế Mikoyan cho Không quân Liên Xô, là máy bay tiêm kích siêu âm kế nhiệm MiG-25 Foxbat. Nổi tiếng là một trong những máy bay chiến đấu nhanh nhất thế giới, MiG-31 vẫn đang phục vụ trong Không quân Nga (130 chiếc) và Kazakhstan (20 chiếc), với dự kiến kéo dài tuổi thọ đến năm 2030 hoặc muộn hơn.
Nga tuyên bố hơn 50 chiếc đã được nâng cấp sâu lên chuẩn MiG-31BM với hiệu quả chiến đấu tốt hơn 2,6 lần so với phiên bản gốc. Radar Zaslon-M cải tiến có tầm phát hiện mục tiêu trên không lên tới 400km đối với các máy bay cảnh báo sớm (AWACS), tự động theo dõi 24 mục tiêu và tấn công đồng thời 8 trong số đó.
Vũ khí chủ lực của MiG-31BM là tên lửa không đối không tầm xa R-37 mới, đạt tốc độ Mach 6 và tầm bắn 400km. Ngoài ra, MiG-31BM còn có khả năng đa nhiệm, mang được tên lửa chống radar, không đối hạm và không đối đất. Máy bay được trang bị cần tiếp nhiên liệu trên không và một số thiết bị điện tử hàng không chung với MiG-29SMT.
Hệ thống radar của MiG-31BM được đánh giá cao, vẫn hoạt động hiệu quả ngay cả khi bị gây nhiễu chủ động. Nga cũng nhấn mạnh khả năng phối hợp tác chiến giữa 4 chiếc MiG-31, sử dụng liên kết dữ liệu để kiểm soát một mặt trận dài 900km.
Sự kết hợp giữa radar và vũ khí cho phép máy bay đánh chặn tên lửa hành trình bay thấp, UAV và trực thăng. MiG-31BM còn có thể đóng vai trò hộ tống phòng không cho các máy bay ném bom chiến lược tầm xa siêu thanh, dù không được thiết kế cho cận chiến hay các pha ngoặt gấp với gia tốc trọng trường lớn (giới hạn tối đa là 5G).
Các nâng cấp khác bao gồm hệ thống điện tử hàng không hiện đại với HOTAS (hệ thống điều khiển tích hợp cho phép phi công thao tác mọi chức năng quan trọng như bắn vũ khí, chuyển đổi radar mà không cần rời tay khỏi cần lái và cần ga) và màn hình đa chức năng (MFD).
Máy bay có 4 điểm treo vũ khí bán chìm dưới thân và bốn giá treo dưới cánh, mang tới 9.000kg vũ khí. Ngoài radar Zaslon-M, MiG-31BM còn được trang bị hệ thống tìm kiếm và theo dõi hồng ngoại (IRST) với tầm phát hiện mục tiêu khoảng 56km.
MiG-31 được trang bị liên kết dữ liệu kỹ thuật số an toàn, cho phép truyền tham số radar đến các máy bay Su-30 và MiG-29. Tín hiệu từ radar mặt đất cũng có thể được MiG-31 thu nhận và truyền đến các máy bay khác, giúp thực hiện các cuộc tấn công mà không bị radar đối phương phát hiện.
Từ thiết kế ban đầu là máy bay tiêm kích đánh chặn, MiG-31 đã phát triển thành MiG-31BM đa nhiệm. Đặc biệt, phiên bản MiG-31K được cải tiến để phóng tên lửa đạn đạo siêu thanh Kh-47M2 Kinzhal, có khả năng mang đầu đạn hạt nhân, tầm bắn hơn 2.000km và tốc độ Mach 10.
MiG-31 “làm mưa làm gió” trên chiến trường Ukraine
Trong cuộc xung đột tại Ukraine, MiG-31 của Nga được cho là đã bắn hạ một số máy bay Ukraine, chủ yếu bằng tên lửa không đối không tầm xa R-37M. Những chiếc MiG-31 hoạt động gần như không gặp kháng cự, do máy bay chiến đấu của Ukraine thiếu tầm bay, tốc độ hoặc độ cao để đối phó.
Tên lửa không đối không siêu thanh tầm xa Vympel R-37M (NATO định danh là Axehead) đã buộc không quân Ukraine và NATO phải duy trì khoảng cách an toàn. Một báo cáo của Viện nghiên cứu quân sự Hoàng gia Anh (RUSI) cho biết, trung bình mỗi ngày có khoảng 6 tên lửa R-37M được phóng vào máy bay của Không quân Ukraine.
Một số tiêm kích MiG-31 cũng được triển khai đến Crimea. Để đối phó với R-37M, Ukraine đã tìm cách phá hủy MiG-31 trên mặt đất, điển hình là cuộc tấn công bằng UAV vào căn cứ không quân Belbek hồi tháng 8 năm ngoái.
Đáng chú ý, mỗi khi những chiếc MiG-31K cất cánh đều khiến phòng không Ukraine báo động đỏ trên toàn quốc vì chúng có thể tung ra đòn “sấm sét” bằng tên lửa siêu vượt âm Kinzhal bất cứ lúc nào.
Gần đây nhất, ngày 9/3, Moscow tiến hành một cuộc tập kích quy mô lớn vào Ukraine với 84 tên lửa, trong đó có 6 quả Kinzhal, đánh dấu lần Không quân Nga sử dụng Kinzhal lớn nhất từ trước đến nay. Ukraine hiện chưa có cách nào để vô hiệu hóa vũ khí siêu vượt âm, và khả năng hệ thống Patriot đánh chặn được loại tên lửa này vẫn còn là một câu hỏi.
Theo tướng không quân Ấn Độ Anil Chopra, người từng có kinh nghiệm bay thử MiG-31 của Nga, mặc dù dòng tiêm kích này rất mạnh mẽ, nhưng thực chất đây là phiên bản nâng cấp của MiG-25, loại máy bay mà Ấn Độ từng sở hữu.
Sau khi Liên Xô tan rã, Moscow được cho là đã nhiều lần thuyết phục Không quân Ấn Độ (IAF) mua MiG-31, nhấn mạnh ưu điểm về tên lửa tầm xa có khả năng tiêu diệt tàu sân bay và khả năng phóng tên lửa chống vệ tinh (ASAT).
Tuy nhiên, từ kinh nghiệm với MiG-25, IAF đã nhận thức rõ sự phức tạp trong việc bảo trì loại máy bay này. Dù là chiến đấu cơ thế hệ 4, MiG-31 vẫn là một thiết kế cũ, chủ yếu dành cho nhiệm vụ đánh chặn ở độ cao lớn và tốc độ nhanh, không thể so sánh với máy bay đa năng hiện đại. Do đó, IAF đã quyết định lựa chọn Sukhoi Su-30MKI, chiến đấu cơ cũng của Nga.
Không nhiều quốc gia thể hiện sự quan tâm đến MiG-31. Ngay cả Trung Quốc cũng chọn các biến thể của Su-30 thay vì MiG-31. Không quân Ấn Độ cũng không có ý định tiêu diệt các máy bay cảnh báo sớm AWACS hay sử dụng khả năng phóng tên lửa chống vệ tinh (ASAT) của MiG-31 vì họ đang tự xây dựng hệ thống ASAT đặt trên mặt đất của riêng mình.
Quan trọng hơn, ngân sách hạn hẹp của Không quân Ấn Độ không cho phép họ sắm quá nhiều dòng máy bay. Việc đặt hàng chỉ 10-12 chiếc MiG-31 sẽ làm tăng thêm sự phức tạp về công tác bảo đảm hậu cần – kỹ thuật cho phi đội vốn đã rất “đa dạng về chủng loại” của IAF.
Lực lượng Không quân Ấn Độ đang thiếu hụt nghiêm trọng các phi đội máy bay chiến đấu và cần tăng cường nhanh chóng, nhưng việc sản xuất máy bay chiến đấu trong nước cũng như mở thầu mua sắm đều gặp khó khăn do tài chính hạn hẹp và thủ tục hành chính phức tạp.
Video cậu bé X Æ A-Xii, 6 tuổi, theo bố tham dự cuộc họp của các lãnh đạo doanh nghiệp Mỹ với Thủ tướng Trung Quốc tại Đại lễ đường Nhân dân ở Bắc Kinh ngày 14/5 đang thu hút hàng triệu lượt xem trên mạng xã hội.
Cậu bé mặc một chiếc áo gilê màu xanh da trời thêu họa tiết hoa cỏ và chim chóc với nút cài đặc trưng kiểu trang phục truyền thống Trung Quốc. Cậu bé cầm một chiếc túi hình đầu hổ, nắm tay bố đi lại trong đại lễ đường.
Chiếc túi là sản phẩm văn hóa sáng tạo do một nhóm thiết kế tại Quế Lâm, Quảng Tây thực hiện. Đại diện thương hiệu cho biết họ hy vọng có thể giúp mọi người trải nghiệm nét quyến rũ độc đáo của văn hóa truyền thống Trung Quốc thông qua những sản phẩm này.
"Từ chiều ngày 14/5, sau khi video gây bão, chúng tôi đã cháy hàng. Mẫu túi này được thiết kế trong một chuyến đi nghiên cứu ở Cam Túc, dựa theo các yếu tố của búp bê đầu hổ - di sản văn hóa phi vật thể. Chúng tôi đã kết hợp nhiều yếu tố văn hóa truyền thống Trung Quốc vào sản phẩm này. Hy vọng rằng thông qua những sản phẩm được giới trẻ ưa thích, chúng tôi sẽ đem văn hóa truyền thống đến với cuộc sống của nhiều người hơn", đại diện của thương hiệu cho hay.
X Æ A-Xii sinh năm 2020, là con trai của tỷ phú Musk và nghệ sĩ người Canada Grimes. Cậu bé thường xuyên được bố đưa tới các sự kiện quan trọng của chính phủ Mỹ như lễ nhậm chức của Tổng thống Mỹ Donald Trump hồi tháng 1/2025. Ông Musk cuối ngày 14/5 giải thích lý do đưa con trai đi cùng trong chuyến thăm Trung Quốc lần này. "X đang học tiếng Trung", ông viết trên X.
"Tôi nhấn mạnh rằng đề xuất của chúng tôi, mà Tổng thống Nga đã nhiều lần đề cập - về việc vận chuyển vật liệu này đến Nga theo một chuỗi các bước được các bên chấp nhận, để cuối cùng vật liệu này có thể được sử dụng để sản xuất nhiên liệu cho các lò phản ứng của Iran - vẫn đang được xem xét, và chúng tôi không rút lại đề xuất đó”, Thứ trưởng Ngoại giao Iran Sergey Ryabkov nói với các phóng viên hôm 27/5.
“Nhưng chúng tôi không áp đặt bất cứ điều gì lên bất cứ ai. Chúng tôi chỉ đơn giản coi ý tưởng của mình là khá hợp lý. Điều đó xuất phát từ kinh nghiệm mà chúng tôi đã có khi Kế hoạch Hành động Toàn diện chung (JCPOA) có hiệu lực," nhà ngoại giao Nga cho biết, đề cập đến thỏa thuận hạt nhân Iran.
Trả lời câu hỏi về số phận có thể xảy ra đối với uranium làm giàu cao của Iran, ông Ryabkov nhấn mạnh Nga biết rằng các cuộc thảo luận đang diễn ra, cũng như "nhiều suy đoán và ý tưởng do các bên khác nhau đưa ra”.
"Tóm lại, chúng tôi xuất phát từ giả định rằng nếu đạt được thỏa thuận đang được thảo luận, kế hoạch hành động về uranium được làm giàu cao ở Iran sẽ được xây dựng chi tiết hơn trong tương lai”, ông Ryabkov nói thêm.
Cùng ngày, Tổng thống Mỹ Donald Trump nói với đài PBS rằng Washington không có kế hoạch nới lỏng các lệnh trừng phạt đối với Iran nếu Tehran từ bỏ kho uranium làm giàu của nước này.
Khi được hỏi liệu một thỏa thuận đạt được có đồng nghĩa với việc Iran sẽ từ bỏ uranium làm giàu ở cấp độ cao để đổi lấy việc dỡ bỏ lệnh trừng phạt hay không, ông nói: "Không, hoàn toàn không. Không phải để dỡ bỏ lệnh trừng phạt”.
"Họ sẽ từ bỏ uranium làm giàu cao của họ không phải để được dỡ bỏ lệnh trừng phạt", ông Trump nói thêm.
Trước đó, Tổng thống Vladimir Putin tuyên bố Nga vẫn để ngỏ đề xuất chuyển giao uranium làm giàu của Iran sang Nga, và Moscow vẫn coi đây là một lựa chọn khả thi để giảm leo thang căng thẳng.
Theo Tổng thống Putin, Moscow sẵn sàng lưu trữ uranium làm giàu của Iran, tương tự thỏa thuận năm 2015 - một mô hình ban đầu được tất cả các bên chấp nhận trước khi Mỹ thay đổi lập trường.
Theo Tổng thống Putin, Mỹ, Iran và Israel ban đầu đã đồng ý với ý tưởng này. Tuy nhiên, cả Washington và Tehran sau đó đều đưa ra lập trường cứng rắn hơn. Mỹ yêu cầu uranium của Iran chỉ được đưa đến lãnh thổ nước này, trong khi Tehran đề xuất thành lập một liên danh Nga - Iran trên lãnh thổ của mình để pha loãng uranium. Cuối cùng, tình hình đã rơi vào bế tắc.
Một trong những điều kiện mà Mỹ đưa ra nhằm chấm dứt cuộc xung đột với Iran là Iran phải từ bỏ quyền kiểm soát đối với uranium làm giàu cao. Washington lo ngại Tehran có thể sử dụng số uranium làm giàu này để chế tạo vũ khí hạt nhân - một ngưỡng mà Mỹ coi là “lằn ranh đỏ”.
Iran hiện nắm giữ hơn 400kg uranium được làm giàu đến 60%, theo ước tính của Cơ quan Năng lượng Nguyên tử Quốc tế. Mức uranium dùng để chế tạo vũ khí hạt nhân thường yêu cầu độ làm giàu từ 90% trở lên.
Tổng thống Mỹ Donald Trump đã viện dẫn năng lực hạt nhân của Iran là một trong những lý do chính để phát động chiến dịch quân sự chống lại Tehran.
Tổng thống Trump đã vạch ra kế hoạch tiêu hủy uranium làm giàu của Iran, nói rằng số vật liệu này sẽ được vận chuyển đến Mỹ, xử lý tại chỗ hoặc đưa đến một địa điểm khác.
Bộ trưởng Năng lượng Mỹ Chris Wright nói với các nghị sĩ rằng Iran đang “tiến rất gần” đến việc chế tạo vũ khí hạt nhân, khẳng định Tehran chỉ cần “vài tuần” là có thể làm giàu một tấn uranium lên cấp độ vũ khí.
Iran đã nhiều lần bác bỏ cáo buộc từ Mỹ rằng họ đang phát triển vũ khí hạt nhân. Tehran khẳng định họ có quyền phát triển chương trình nguyên tử vì mục đích hòa bình.
Đầu tuần này, Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky đã gửi thư khẩn cho Tổng thống Mỹ Donald Trump, cảnh báo về tình trạng thiếu hụt hệ thống phòng không ngày càng trầm trọng của Ukraine, đặc biệt là khả năng đánh chặn tên lửa đạn đạo.
Phát biểu tại một cuộc họp báo trong chuyến thăm Kiev, Thượng nghị sĩ Mỹ Richard Blumenthal cho biết ông hy vọng Washington sẽ ủng hộ yêu cầu của Ukraine.
"Tôi hy vọng và mong đợi Mỹ sẽ đáp lại tích cực yêu cầu này”, nghị sĩ Blumenthal nói, phát biểu cùng nghị sĩ Jim Himes, một thành viên đảng Dân chủ.
Ông Blumenthal cho biết, sau khi trở về Washington, cả hai nghị sĩ Mỹ sẽ ủng hộ việc bổ sung các hệ thống phòng không và các biện pháp trừng phạt cứng rắn hơn đối với Nga
Sau đó, nghị sĩ Blumenthal đã nhắc lại sự ủng hộ đối với Ukraine trong một bài đăng trên mạng xã hội.
"Như tôi đã nói với Tổng thống Zelensky, chúng tôi sẽ đảm bảo an ninh cho họ - đó là ưu tiên hàng đầu của chúng tôi - nhưng quyết tâm hơn bao giờ hết. Nước Mỹ sát cánh cùng Ukraine", chính trị gia Mỹ nhấn mạnh.
Cùng ngày, Đại sứ Ukraine tại Mỹ Olha Stefanishyna tuyên bố khả năng phòng thủ của Ukraine trước các cuộc tấn công tên lửa đạn đạo phụ thuộc phần lớn vào các hệ thống do Mỹ cung cấp.
“Điều duy nhất nằm hoàn toàn trong tay chính phủ Mỹ là khả năng đánh chặn tên lửa đạn đạo. Đây là khả năng phòng thủ mà chúng tôi cần, và là điều duy nhất mà chúng tôi thực sự rất muốn đàm phán với Mỹ”, nhà ngoại giao Ukraine nhấn mạnh.
Bà Stefanishyna cho biết Ukraine “chắc chắn có thể chi trả” cho các hệ thống Patriot và tên lửa bổ sung nếu Mỹ đồng ý cung cấp.
Theo Đại sứ Stefanishyna, thông điệp của Ukraine gửi tới Mỹ là những diễn biến ngoại giao không làm thay đổi tình hình trên chiến trường, khi các cuộc tấn công tên lửa của Nga ngày càng dữ dội.
Đại sứ Ukraine xác nhận Tổng thống Volodymyr Zelensky đã gửi hơn 600 bức thư tới Tổng thống Donald Trump và toàn bộ các thành viên Quốc hội Mỹ nhằm kêu gọi hỗ trợ mạnh mẽ hơn cho Ukraine.
Trước đó, Tổng thống Zelensky xác nhận đã gửi thư cho Tổng thống Mỹ Donald Trump và quốc hội Mỹ vì “tình hình hiện tại đòi hỏi phải có hành động nhanh chóng”.
Theo ông Zelensky, “việc các nhà lãnh đạo của một quốc gia khác đồng thời gửi thư tới cả Tổng thống và quốc hội Mỹ là điều hiếm thấy, nhưng tình hình hiện tại buộc chúng ta phải hành động nhanh chóng và hiệu quả”.
Ông Zelensky nhấn mạnh tầm quan trọng của việc đảm bảo "nước Mỹ lắng nghe Ukraine". Đồng thời, ông cũng lưu ý rằng phần lớn sự chú ý của thế giới đang tập trung vào cuộc chiến ở Iran.
"Chúng ta cần phải chấm dứt xung đột ở cả châu Âu nữa, một cuộc chiến vô cùng đẫm máu đã diễn ra ở quy mô toàn diện suốt 5 năm qua. Và càng sớm cung cấp khả năng bảo vệ tốt hơn chống lại tên lửa đạn đạo, chúng ta càng sớm có thể khiến giải pháp ngoại giao phát huy hiệu quả", ông Zelensky nói.
Truyền thông Ukraine đưa tin ông Zelensky đã gửi thư khẩn đến Tổng thống Trump và quốc hội Mỹ để nói về tình trạng Ukraine thiếu hụt trầm trọng các hệ thống phòng không, trong bối cảnh các cuộc tấn công quy mô lớn của Nga ngày càng dồn dập và những lời cảnh báo công khai từ Moscow về các đợt tập kích mới nhắm vào thủ đô Kiev.
Trong thư, ông Zelenskyy cho biết, hôm 24/5, lực lượng Nga đã sử dụng 2 tên lửa Oreshnik mà Moscow tuyên bố không thể đánh chặn, cùng hàng trăm máy bay không người lái.
