Bệnh nhân được đưa đến Bệnh viện Bạch Mai, trong tình trạng tức ngực, khó thở, đau mỏi cơ dữ dội và co rút chân tay. Trước đó một ngày, anh làm việc liên tục ngoài trời nắng nóng nhưng gần như quên uống nước vì quá tập trung công việc. Là người trẻ, không có bệnh nền, anh nghĩ bản thân “chịu nhiệt tốt” cho tới khi cơ thể gần như kiệt quệ hoàn toàn.
Kết quả xét nghiệm cho thấy chỉ số creatinine – thước đo chức năng lọc của thận – tăng vọt lên 400 µmol/L, cao gấp gần 4 lần mức bình thường. Đây là dấu hiệu suy thận cấp, có nguy cơ phải lọc máu.
ThS.BSNT Tô Thị Ánh Huyền, Trung tâm Thận tiết niệu và Lọc máu, cho biết bệnh nhân nhập viện trong tình trạng rất nguy kịch. Nếu tới viện muộn hơn, khi độc chất tích tụ quá nhiều trong máu, bệnh nhân có thể đã phải chỉ định lọc máu cấp cứu.
May mắn, sau 3 ngày điều trị tích cực và bù dịch kịp thời, chức năng thận của người bệnh đã hồi phục hoàn toàn, các triệu chứng co rút cơ và khó thở cũng biến mất và bệnh nhân được xuất viện.
Bác sĩ Huyền cho hay mỗi mùa nắng nóng, số ca nhập viện vì suy thận cấp do mất nước và thời tiết cực đoan gia tăng, trong đó có nhiều trường hợp là người trẻ, khỏe mạnh. Khi làm việc hoặc di chuyển nhiều giờ dưới trời nắng, cơ thể phải tiết nhiều mồ hôi để hạ nhiệt. Nếu không được bù nước kịp thời, cơ thể sẽ rơi vào tình trạng mất nước nghiêm trọng, khiến lượng máu nuôi thận suy giảm.
Bên cạnh đó, vận động quá sức trong thời tiết nóng bức còn có thể gây tiêu cơ vân. Khi cơ bị tổn thương, các chất độc từ cơ sẽ giải phóng vào máu, gây tắc nghẽn ống thận và nhanh chóng dẫn tới suy thận cấp.
“Cơ thể con người luôn có giới hạn chịu đựng. Nếu chủ quan, bất kỳ ai cũng có thể trở thành nạn nhân của suy thận cấp trong mùa nắng nóng”, BS Huyền cảnh báo.
Bác sĩ khuyến cáo người dân cần đặc biệt chú ý những dấu hiệu cảnh báo khi làm việc hoặc đi ngoài trời nắng nóng. Đây có thể là dấu hiệu cơ thể đang mất nước nặng hoặc chức năng thận bị suy giảm. Cụ thể, các dấu hiệu gồm lượng nước tiểu giảm rõ rệt hoặc nhiều giờ không đi tiểu; nước tiểu sẫm màu, vàng đậm hoặc đỏ như nước trà đặc; đau cơ dữ dội, chuột rút, co rút chân tay liên tục, mệt lả, chóng mặt, buồn nôn, lơ mơ hoặc giảm tỉnh táo.
Để phòng ngừa nguy cơ suy thận cấp trong thời tiết cực đoan, người dân cần thực hiện 3 nguyên tắc quan trọng. Trong đó, cần uống nước chủ động, không đợi khát. Người làm việc ngoài trời nên bổ sung thêm nước điện giải hoặc nước khoáng để bù muối khoáng mất qua mồ hôi. Hạn chế làm việc, vận động hoặc tập thể dục ngoài trời trong khung giờ nắng gắt từ 10h đến 16h. Khi cảm thấy quá nóng hoặc mệt mỏi, cần nghỉ ngơi ngay tại nơi thoáng mát, hạ nhiệt cơ thể và bù nước kịp thời.
Chức năng thận có thể bị tổn thương rất nhanh chỉ vì một ngày mất nước nghiêm trọng. Khi xuất hiện tình trạng kiệt sức, tiểu ít hoặc nước tiểu sẫm màu sau khi đi nắng, người dân không nên tự theo dõi tại nhà mà cần tới cơ sở y tế sớm để được thăm khám và điều trị kịp thời.
Hàng ngày, việc chỉ xả nước qua loa khi rửa bát đĩa tưởng chừng đã sạch, nhưng thực chất có thể khiến lượng lớn nước rửa chén vẫn bám lại trên bề mặt. Nếu các hóa chất này tích tụ và đi vào cơ thể, chúng không chỉ tàn phá hệ tiêu hóa mà còn là "ngòi nổ" gây ra hàng loạt căn bệnh mãn tính nguy hiểm.
Bác sĩ Trịnh Hoằng Chí (Zheng Hongzhi), chuyên khoa Tiêu hóa, đã đăng tải một bài viết trên trang cá nhân để cảnh báo về những hệ lụy sức khỏe khôn lường nếu không xả sạch nước rửa chén.
Theo bác sĩ Trịnh, các chất phụ gia và hóa chất mà chúng ta tiếp xúc hàng ngày trong đời sống rất dễ gây ra những tổn hại nghiêm trọng cho lớp biểu mô đường ruột.
Bên trong đường ruột được bao phủ bởi một hàng rào bảo vệ vững chắc cấu thành từ các tế bào biểu mô xếp san sát nhau. Lớp màng này đóng vai trò như một "tấm khiên" của cơ thể, chịu trách nhiệm ngăn chặn các chất độc hại từ bên ngoài xâm nhập (da và phổi của chúng ta cũng có cơ chế bảo vệ tương tự).
Một khi "tấm khiên" đường ruột này bị tổn thương và xuất hiện lỗ hổng, cơ thể sẽ phải đối mặt với nguy cơ khởi phát một loạt bệnh lý nghiêm trọng bao gồm dị ứng thực phẩm; viêm dạ dày, viêm ruột; tiểu đường; béo phì; xơ gan; bệnh đa xơ cứng; tự kỷ; trầm cảm và Alzheimer.
Để làm rõ hơn điều này, bác sĩ Trịnh đã dẫn chứng một báo cáo nghiên cứu từ Viện Nghiên cứu Dị ứng và Hen suyễn Thụy Sĩ (SIAF) - một tổ chức trực thuộc Đại học Zurich.
Nghiên cứu này đi sâu vào phân tích tác động của hóa chất tẩy rửa còn sót lại từ máy rửa bát đối với mô biểu mô đường ruột. Các nhà nghiên cứu chỉ ra rằng: Alcohol Ethoxylates - một chất hoạt động bề mặt vô cùng phổ biến trong các loại nước rửa chén, chính là "thủ phạm" chính gây ra phản ứng độc tính mạnh mẽ và phá hủy hàng rào đường ruột.
Trong thí nghiệm, các chuyên gia đã pha loãng chất Alcohol Ethoxylates này theo các tỷ lệ từ 1:10.000 đến 1:40.000 nhằm mô phỏng nồng độ nước rửa chén thực tế có thể bám lại trên bát đĩa sau khi rửa. Kết quả thu được:
Ở nồng độ cao (mô phỏng lượng dư thừa nhiều): Hóa chất còn sót lại sẽ trực tiếp phá hủy và làm tiêu biến các tổ chức tế bào biểu mô trong đường tiêu hóa.
Ở nồng độ thấp (mô phỏng lượng dư thừa cực vi lượng): Ngay cả khi chỉ còn một lượng cực nhỏ, hóa chất này vẫn làm sụp đổ hàng rào tế bào biểu mô ruột, khiến cơ thể xuất hiện một chuỗi các phản ứng viêm. Một khi các tế bào biểu mô bị tổn thương, cơ thể sẽ kích hoạt biểu hiện gene gây viêm, đồng thời truyền tín hiệu nội bào thúc đẩy quá trình chết tế bào theo chương trình (apoptosis) trên diện rộng.
Nghiên cứu đã chứng minh, dù chỉ là một lượng hóa chất tẩy rửa siêu vi lượng bám lại cũng đủ khả năng đe dọa nghiêm trọng đến sức khỏe đường ruột, gây viêm và làm chết tế bào hàng loạt. Nếu hàng rào ruột bị tàn phá liên tục và lặp đi lặp lại trong thời gian dài do các hóa chất này, nguy cơ mắc các bệnh mãn tính kể trên sẽ tăng lên rõ rệt.
Để giảm thiểu tối đa lượng nước rửa chén tồn dư và ngăn chặn "bệnh từ miệng mà vào", bác sĩ Trịnh khuyến nghị người tiêu dùng nên thiết lập 8 thói quen rửa bát đúng cách dưới đây:
Đậu nành và các sản phẩm từ đậu nành là nguồn protein thực vật giàu tryptophan cùng nhiều khoáng chất như magie, kali, kẽm và folate. Tryptophan là axit amin cần thiết cho hoạt động của não bộ, miễn dịch và quá trình sản xuất serotonin, melatonin - hai chất liên quan giấc ngủ. Một cốc đậu nành nấu chín chứa khoảng 416 mg tryptophan và lượng chất xơ đáng kể.
Đậu nành và các sản phẩm từ đậu nành là nguồn protein thực vật giàu tryptophan cùng nhiều khoáng chất như magie, kali, kẽm và folate. Tryptophan là axit amin cần thiết cho hoạt động của não bộ, miễn dịch và quá trình sản xuất serotonin, melatonin - hai chất liên quan giấc ngủ. Một cốc đậu nành nấu chín chứa khoảng 416 mg tryptophan và lượng chất xơ đáng kể.
Một cốc cám yến mạch chứa khoảng 315 mg tryptophan và nhiều chất xơ. Thực phẩm này còn hỗ trợ kiểm soát cholesterol, đường huyết và cân nặng. Cám yến mạch còn giàu vitamin nhóm B, sắt, magie và kẽm - các dưỡng chất cần thiết cho sức khỏe thần kinh, giấc ngủ.
Một cốc cám yến mạch chứa khoảng 315 mg tryptophan và nhiều chất xơ. Thực phẩm này còn hỗ trợ kiểm soát cholesterol, đường huyết và cân nặng. Cám yến mạch còn giàu vitamin nhóm B, sắt, magie và kẽm - các dưỡng chất cần thiết cho sức khỏe thần kinh, giấc ngủ.
Sữa và chế phẩm từ sữa như phô mai, sữa, sữa chua hay phô mai cottage đều chứa tryptophan với hàm lượng khác nhau. Ngoài hỗ trợ giấc ngủ, sữa còn cung cấp canxi và phốt pho giúp duy trì sức khỏe xương.
Sữa và chế phẩm từ sữa như phô mai, sữa, sữa chua hay phô mai cottage đều chứa tryptophan với hàm lượng khác nhau. Ngoài hỗ trợ giấc ngủ, sữa còn cung cấp canxi và phốt pho giúp duy trì sức khỏe xương.
Thịt gia cầm như gà, gà tây, vịt đều giàu tryptophan. 100 g ức gà tây có khoảng 252 mg tryptophan, còn ức gà thường chứa khoảng 237 mg. Tryptophan từ thực phẩm động vật có khả năng hấp thu tốt hơn nguồn thực vật.
Thịt gia cầm như gà, gà tây, vịt đều giàu tryptophan. 100 g ức gà tây có khoảng 252 mg tryptophan, còn ức gà thường chứa khoảng 237 mg. Tryptophan từ thực phẩm động vật có khả năng hấp thu tốt hơn nguồn thực vật.
Đậu phộng cung cấp cả protein lẫn tryptophan. Hai muỗng bơ đậu phộng chứa khoảng 74 mg tryptophan. Mặc dù đậu phộng giàu chất béo song phần lớn là chất béo không bão hòa có lợi cho tim mạch nếu dùng ở mức vừa phải.
Đậu phộng cung cấp cả protein lẫn tryptophan. Hai muỗng bơ đậu phộng chứa khoảng 74 mg tryptophan. Mặc dù đậu phộng giàu chất béo song phần lớn là chất béo không bão hòa có lợi cho tim mạch nếu dùng ở mức vừa phải.
Một củ khoai tây lớn chứa khoảng 77 mg tryptophan và nhiều kali. Kali giúp hỗ trợ hoạt động của cơ bắp, thần kinh và tim mạch. Nên ăn khoai tây trong bữa tối hoặc dùng như bữa phụ nhẹ khoảng 1-2 giờ trước khi ngủ để phát huy tốt hơn tác dụng hỗ trợ giấc ngủ.
Một củ khoai tây lớn chứa khoảng 77 mg tryptophan và nhiều kali. Kali giúp hỗ trợ hoạt động của cơ bắp, thần kinh và tim mạch. Nên ăn khoai tây trong bữa tối hoặc dùng như bữa phụ nhẹ khoảng 1-2 giờ trước khi ngủ để phát huy tốt hơn tác dụng hỗ trợ giấc ngủ.
Các loại hạt gồm hạnh nhân, óc chó, hạt điều hay bơ hạt đều chứa lượng tryptophan đáng kể. Chúng cũng giàu vitamin E, magie và chất béo không bão hòa. Hiệp hội Tim mạch Mỹ khuyến nghị thay thế chất béo bão hòa bằng chất béo không bão hòa từ các loại hạt để hỗ trợ sức khỏe tim mạch.
Các loại hạt gồm hạnh nhân, óc chó, hạt điều hay bơ hạt đều chứa lượng tryptophan đáng kể. Chúng cũng giàu vitamin E, magie và chất béo không bão hòa. Hiệp hội Tim mạch Mỹ khuyến nghị thay thế chất béo bão hòa bằng chất béo không bão hòa từ các loại hạt để hỗ trợ sức khỏe tim mạch.
Thạc sĩ - bác sĩ Ngô Thị Tường Vi, Trường đại học Khoa học Sức khỏe - Đại học Quốc gia TP.HCM, chia sẻ bữa cơm gia đình đóng vai trò như một sợi dây kết nối các thế hệ và gìn giữ những giá trị truyền thống lâu đời. Hình ảnh cả nhà quây quần bên mâm cơm, cùng gắp thức ăn cho nhau, chấm chung bát nước mắm đã trở nên quen thuộc qua nhiều thế hệ. Tuy nhiên, ít ai nghĩ rằng chính những thói quen tưởng như vô hại ấy lại có thể trở thành con đường lây lan của vi khuẩn HP - Helicobacter pylori - một trong những tác nhân hàng đầu gây viêm loét dạ dày tráng tràng và có thể diễn tiến triển thành ung thư dạ dày.
Theo bác sĩ Tường Vi, vi khuẩn Helicobacter pylori, thường gọi là vi khuẩn HP, là một trong những loại vi khuẩn phổ biến nhất trên thế giới. Sau khi xâm nhập cơ thể, chúng có thể tồn tại nhiều năm mà không gây triệu chứng rõ ràng. Tuy nhiên, theo thời gian, vi khuẩn này có thể gây viêm dạ dày mạn tính, loét dạ dày - tá tràng, xuất huyết tiêu hóa và làm tăng nguy cơ ung thư dạ dày.
Điều đáng lo ngại là phần lớn người nhiễm HP không biết mình mang vi khuẩn, nên vô tình trở thành nguồn lây cho người thân trong gia đình.
Các nghiên cứu cho thấy vi khuẩn HP có thể lây truyền qua đường miệng - miệng hoặc phân - miệng. Vi khuẩn có thể tồn tại trong nước bọt và dịch tiết khoang miệng. Vì vậy, trong sinh hoạt hằng ngày, các thói quen như:
Dùng chung bát nước chấm, gắp thức ăn cho nhau bằng đũa cá nhân, dùng chung muỗng, chén, ly uống nước; mớm thức ăn cho trẻ nhỏ đều có nguy cơ làm lây truyền vi khuẩn HP từ người này sang người khác. Tương tự, việc nhiều người cùng chấm vào một chén nước chấm cũng làm tăng nguy cơ lây nhiễm chéo
Những năm gần đây, nhiều gia đình và nhà hàng đã hình thành thói quen chuẩn bị thêm đũa, muỗng riêng cho từng đĩa thức ăn để mọi người gắp, chia phần về chén của mình. Đây là thay đổi nhỏ nhưng sẽ hạn chế lây lan các vi khuẩn đường tiêu hóa, đặc biệt là vi khuẩn HP.
Một số thói quen nhỏ nên được duy trì như dùng đũa hoặc muỗng riêng để gắp thức ăn từ đĩa chung, hạn chế chấm trực tiếp nhiều lần vào chén nước chấm chung, chia nước chấm thành từng chén nhỏ nếu có thể, tập cho trẻ em sử dụng dụng cụ ăn uống riêng, khám và điều trị HP khi có triệu chứng đau dạ dày kéo dài.
"Một đôi đũa chung trên mâm cơm có thể là chi tiết rất nhỏ, nhưng lại góp phần ngăn chặn những bệnh lý cho cả gia đình. Việc thay đổi những thói quen cũ chưa phù hợp là điều cần thiết để giữ gìn sức khỏe lâu dài", bác sĩ Vi khuyến cáo.
