Mới đây, Trung tâm thận tiết niệu và lọc máu – Bệnh viện Bạch Mai (Hà Nội) tiếp nhận một nam thanh niên khỏe mạnh bị suy thận cấp chỉ sau một ngày làm việc dưới trời nắng mà không uống đủ nước.
Bệnh nhân H.T. (25 tuổi, công nhân tại Hà Nội) nhập viện trong tình trạng tức ngực, khó thở, đau mỏi cơ dữ dội và co rút chân tay. Trước đó một ngày, anh làm việc liên tục ngoài trời nắng nóng nhưng gần như quên uống nước vì quá tập trung công việc.
Là người trẻ, không có bệnh nền, anh luôn nghĩ bản thân “chịu nhiệt tốt” cho tới khi cơ thể gần như kiệt quệ hoàn toàn.
Kết quả xét nghiệm cho thấy chỉ số creatinine (thước đo chức năng lọc của thận) tăng vọt lên 400µmol/L, cao gấp gần 4 lần mức bình thường, dấu hiệu suy thận cấp, có nguy cơ phải lọc máu.
Bác sĩ Tô Thị Ánh Huyền – Trung tâm thận tiết niệu và lọc máu, Bệnh viện Bạch Mai – cho biết bệnh nhân nhập viện trong tình trạng rất nguy kịch. Nếu tới viện muộn hơn, khi độc chất tích tụ quá nhiều trong máu, bệnh nhân có thể đã phải chỉ định lọc máu cấp cứu.
May mắn, sau 3 ngày điều trị tích cực và bù dịch kịp thời, chức năng thận của người bệnh đã hồi phục hoàn toàn, các triệu chứng co rút cơ và khó thở cũng biến mất và bệnh nhân đã được xuất viện.
Theo các bác sĩ, mỗi mùa nắng nóng số ca nhập viện vì suy thận cấp do mất nước và thời tiết cực đoan lại gia tăng, trong đó có nhiều trường hợp là người trẻ, khỏe mạnh.
Khi làm việc hoặc di chuyển nhiều giờ dưới trời nắng, cơ thể phải tiết nhiều mồ hôi để hạ nhiệt. Nếu không được bù nước kịp thời, cơ thể sẽ rơi vào tình trạng mất nước nghiêm trọng, khiến lượng máu nuôi thận suy giảm.
Bên cạnh đó, vận động quá sức trong thời tiết nóng bức còn có thể gây hủy cơ vân. Khi cơ bị tổn thương, các chất độc từ cơ sẽ giải phóng vào máu, gây tắc nghẽn ống thận và nhanh chóng dẫn tới suy thận cấp.
Các bác sĩ khuyến cáo người dân cần đặc biệt chú ý những dấu hiệu cảnh báo sau khi làm việc hoặc đi ngoài trời nắng nóng:
Lượng nước tiểu giảm rõ rệt hoặc nhiều giờ không đi tiểu;
Nước tiểu sẫm màu, vàng đậm hoặc đỏ như nước trà đặc;
Đau cơ dữ dội, chuột rút, co rút chân tay liên tục;
Mệt lả, chóng mặt, buồn nôn, lơ mơ hoặc giảm tỉnh táo.
Đây có thể là dấu hiệu cơ thể đang mất nước nặng hoặc chức năng thận bị suy giảm.
Để phòng ngừa nguy cơ suy thận cấp trong thời tiết cực đoan, các chuyên gia Trung tâm thận tiết niệu và lọc máu Bệnh viện Bạch Mai khuyến cáo người dân cần thực hiện 3 nguyên tắc quan trọng:
Uống nước chủ động, không đợi khát: Người làm việc ngoài trời nên bổ sung thêm nước điện giải hoặc nước khoáng để bù muối khoáng mất qua mồ hôi.
Hạn chế làm việc, vận động hoặc tập thể dục ngoài trời trong khung giờ nắng gắt từ 10 – 16h.
Khi cảm thấy quá nóng hoặc mệt mỏi, cần nghỉ ngơi ngay tại nơi thoáng mát, hạ nhiệt cơ thể và bù nước kịp thời.
Các bác sĩ nhấn mạnh, chức năng thận có thể bị tổn thương rất nhanh chỉ vì một ngày mất nước nghiêm trọng. Khi xuất hiện tình trạng kiệt sức, tiểu ít hoặc nước tiểu sẫm màu sau khi đi nắng, người dân không nên tự theo dõi tại nhà mà cần tới cơ sở y tế sớm để được thăm khám và điều trị kịp thời.
Không chỉ tiện lợi và miễn phí, đi bộ mang lại vô số lợi ích. Tất cả những gì bạn cần làm là xỏ giày và bước ra khỏi cửa.
Có nhiều lý do tại sao đi bộ có thể là một hình thức hoạt động thể chất tuyệt vời. Theo BlueZones, các nghiên cứu gần đây cho thấy đi bộ ít nhất hai giờ mỗi tuần có thể giúp bạn sống lâu hơn và giảm nguy cơ mắc bệnh.
Nghiên cứu của Hiệp hội Ung thư Hoa Kỳ đã theo dõi 140.000 người lớn tuổi và báo cáo rằng những người đi bộ sáu giờ mỗi tuần có nguy cơ tử vong do bệnh tim mạch, bệnh hô hấp và ung thư thấp hơn những người không hoạt động.
Thực tế, đi bộ ít nhất hai giờ mỗi tuần cũng có thể bắt đầu giảm nguy cơ mắc bệnh và giúp bạn sống lâu hơn, khỏe mạnh hơn.
Dưới đây là một vài lợi ích sức khỏe cụ thể của hoạt động này theo Verywell Health:
Cải thiện lượng đường trong máu
Theo nghiên cứu được công bố trên tạp chí Diabetologia, một chuyến đi bộ ngắn quanh khu phố sau khi ăn có thể giúp giữ lượng đường trong máu ổn định, đặc biệt nếu bạn bị đái tháo đường tuýp 2.
Theo đó, chỉ với 10 phút đi bộ sau bữa ăn, lượng đường trong máu của bệnh nhân đái tháo đường giảm trung bình 12% so với khi họ chỉ đi bộ 30 phút mỗi ngày.
"Đi bộ sử dụng các cơ lớn ở chân và thân, những cơ này cần rất nhiều năng lượng. Các cơ này sẽ sử dụng glucose trong máu để tạo năng lượng và lượng đường trong máu của bạn sẽ giảm xuống. Đi bộ sau bữa ăn cũng có thể giúp ngăn ngừa bệnh đái tháo đường ngay từ đầu”, Tiến sĩ Andrew Reynolds giải thích.
Giúp tim khỏe mạnh
Bạn không cần tập cardio quá sức để tăng cường sức khỏe tim mạch. Một nghiên cứu tổng hợp dữ liệu từ hơn 130.000 phụ nữ, được công bố trên Tạp chí của Trường Cao đẳng Tim mạch Hoa Kỳ, cho thấy những người đi bộ ít nhất 30 phút mỗi ngày đã giảm đáng kể nguy cơ suy tim.
Các nghiên cứu khác đã phát hiện ra rằng những người tập thể dục và hầu hết trong số họ là những người đi bộ, đã giảm huyết áp tâm thu trung bình gần 9mmHg, một sự cải thiện tương tự như thuốc, theo một phân tích tổng hợp trên Tạp chí Y học Thể thao Anh.
Hiệp hội Tim mạch Hoa Kỳ cho biết, tập thể dục cường độ vừa phải, chẳng hạn như đi bộ nhanh, ít nhất 150 phút mỗi tuần là mức khuyến nghị để mang lại lợi ích cho tim mạch.
Cải thiện khả năng sinh sản
Đối với các cặp vợ chồng đang cố gắng thụ thai, đây là một lý do để bạn nên đi bộ. Các nhà nghiên cứu từ Đại học UMass Amherst đã phát hiện ra rằng những phụ nữ được xếp vào nhóm thừa cân và béo phì thường xuyên đi bộ ít nhất 10 phút mỗi lần có khả năng thụ thai cao gấp gần hai lần so với những người không đi dạo.
Các nhà nghiên cứu cho biết rằng việc có cân nặng không lành mạnh có liên quan đến mức độ viêm mãn tính cao hơn, có thể ảnh hưởng đến khả năng sinh sản. Nhưng đi bộ làm giảm tình trạng viêm đó và cũng có thể làm giảm mức độ căng thẳng, cả hai lợi ích này đều làm tăng cơ hội mang thai.
Giảm nguy cơ sa sút trí tuệ
Nghiên cứu đã chỉ ra rằng những người đi bộ thường xuyên (khoảng 3 đến 5 lần mỗi tuần, mỗi lần 30 đến 40 phút) có nguy cơ sa sút trí tuệ thấp hơn đáng kể so với những người không tập thể dục.
Điều này có thể là do đi bộ giúp cải thiện lưu lượng máu, từ đó giúp cải thiện nhận thức, nhưng cần nhiều nghiên cứu hơn để giải thích những lợi ích tuyệt vời của việc đi bộ đối với sức khỏe não bộ.
Thúc đẩy giảm cân
Mặc dù đôi khi bị bỏ qua, đi bộ là một cách tuyệt vời để tăng cường vận động và giúp bạn giảm cân.
Cải thiện tâm trạng
Cuối cùng nhưng không kém phần quan trọng, tập thể dục thường xuyên như đi bộ có thể giúp cải thiện tâm trạng của bạn, ngay lập tức và về lâu dài. Thêm vào đó, việc đi dạo ngoài trời có thể giúp bạn dành nhiều thời gian hơn ở thiên nhiên, điều này đã được chứng minh là có lợi cho sức khỏe tinh thần và giúp bạn giảm căng thẳng.
Chuối và cam là 2 lựa chọn phổ biến nhờ tiện lợi và giàu dinh dưỡng. Tuy nhiên, mỗi loại lại mang đến tác động khác nhau đối với cơ thể, theo trang NDTV Food (Ấn Độ).
Chuối chứa nhiều carbohydrate như glucose, fructose và sucrose. Các loại đường này cung cấp năng lượng nhanh cho cơ thể. Nghiên cứu đăng trên PLOS One cho thấy chuối giúp duy trì năng lượng trong hoạt động kéo dài.
Chuối còn chứa chất xơ, giúp làm chậm quá trình hấp thụ đường vào máu. Nhờ đó, năng lượng được giải phóng từ từ và ổn định hơn. Cơ thể tránh được tình trạng tăng đường huyết đột ngột rồi giảm nhanh.
Chuối có chỉ số đường huyết ở mức trung bình, khoảng 51. Mức này giúp cơ thể nhận năng lượng một cách cân bằng, không gây mệt mỏi sau khi ăn.
Cam có lượng calo và carbohydrate thấp hơn chuối nhưng lại chứa nhiều nước. Hàm lượng nước trong cam đạt khoảng 85% đến 87%. Nước đóng vai trò quan trọng trong việc duy trì sự tỉnh táo và giảm cảm giác mệt mỏi.
Nghiên cứu đăng trên Public Health Nutrition ghi nhận việc ăn cam giúp duy trì chế độ ăn cân bằng và ổn định năng lượng.
Cam dễ tiêu hóa và tạo cảm giác nhẹ bụng sau khi ăn. Loại trái cây này cung cấp năng lượng nhanh nhưng không kéo dài.
Chuối chứa lượng carbohydrate gần gấp đôi so với cam. Điều này giúp chuối duy trì năng lượng lâu hơn. Cam có ít carbohydrate nhưng giúp cơ thể bù nước hiệu quả.
Hai loại trái cây mang đến hai cách hỗ trợ khác nhau: chuối cung cấp năng lượng bền, còn cam giúp cơ thể tỉnh táo nhanh.
Chuối giàu kali, một khoáng chất cần thiết cho hoạt động cơ bắp và chuyển hóa năng lượng. Kali giúp cơ thể duy trì sức bền và hạn chế mệt mỏi khi vận động.
Cam cung cấp nhiều vitamin C và nước. Vitamin C hỗ trợ sức khỏe tổng thể, trong khi nước giúp giảm cảm giác mệt do thiếu nước.
Chuối phù hợp khi cần năng lượng kéo dài hoặc khi lịch trình buổi sáng dày đặc. Cam phù hợp khi cần bữa ăn nhẹ, dễ tiêu và giúp cơ thể tỉnh táo nhanh.
Kết hợp chuối và cam giúp cân bằng giữa năng lượng và nước, hỗ trợ cơ thể hoạt động hiệu quả hơn trong buổi sáng. Không có lựa chọn duy nhất phù hợp cho tất cả, mà phụ thuộc vào nhu cầu năng lượng và tình trạng cơ thể của từng người.
"Lọc máu liên tục (CRRT) đóng vai trò quan trọng trong điều trị bệnh nhân hồi sức nặng, đặc biệt là bệnh nhân suy thận cấp, sốc nhiễm khuẩn và suy đa cơ quan", PGS.TS Đỗ Ngọc Sơn, Giám đốc Trung tâm Hồi sức tích cực, Bệnh viện Bạch Mai, nói tại chương trình đào tạo Cập nhật xu hướng mới trong lọc máu liên tục (CRRT) và các giải pháp tối ưu hóa điều trị hôm 25/4.
CRRT là kỹ thuật điều trị thay thế thận nhân tạo trong hồi sức cấp cứu, thực hiện chậm rãi, liên tục 24/24 giờ (thường 2-7 ngày). Phương pháp này giúp loại bỏ chất độc, độc tố viêm, và cân bằng nước - điện giải cho bệnh nhân suy thận cấp, suy đa tạng hoặc huyết động không ổn định.
PGS Sơn cho hay tổn thương thận cấp là vấn đề các bác sĩ trăn trở với bệnh nhân hồi sức. Nếu không có chiến lược sớm ngay từ đầu, thận sẽ bị ảnh hưởng, dẫn đến tổn thương mãn tính. Nhiều bệnh nhân khi qua được giai đoạn hồi sức thì phải đối mặt với biến chứng thận mãn.
Trước đây, lọc máu liên tục được chỉ định như một phương pháp để thay thế cho chức năng thận. Ngày nay, lọc máu liên tục được chỉ định cho những nhóm bệnh nhân hồi sức chưa tổn thương thận, hoặc có nguy cơ. Phương pháp này không chỉ giúp thận được "nghỉ ngơi", còn hỗ trợ, bảo vệ cho các tạng khác như phổi, tim, gan...
Đây là một chiến lược và xu hướng mới hiện nay trong điều trị bệnh nhân hồi sức. Tập trung để ngăn ngừa nguy cơ này, bằng việc phát hiện sớm tình trạng tổn thương thận cấp là rất quan trọng, theo PGS Sơn. Nếu đơn vị hồi sức không có hệ thống lọc máu thì rất khó nói là hồi sức đầy đủ. Rất nhiều người bệnh sẽ mất cơ hội sống nếu thiếu phương tiện này.
Các chuyên gia cũng nhìn nhận với sự phát triển của công nghệ hiện đại, hệ thống lọc máu liên tục ngày nay không chỉ xử lý rối loạn chức năng thận mà còn góp phần kiểm soát dịch, cân bằng toan kiềm, loại bỏ độc chất, đồng thời hỗ trợ tim mạch, hô hấp, gan và thần kinh trong nhiều tình huống bệnh lý phức tạp. Đây được xem là bước tiến quan trọng của hồi sức tích cực khi điều trị không còn tập trung vào một cơ quan riêng lẻ mà hướng tới bảo vệ toàn diện cơ thể người bệnh.
ThS.BSNT Khương Quốc Đại, Trung tâm Cấp cứu A9, Bệnh viện Bạch Mai, cho biết CRRT đang giữ vai trò ngày càng quan trọng trong điều trị người bệnh nặng. Tuy nhiên, việc lựa chọn chiến lược chống đông phù hợp để vừa đảm bảo hiệu quả điều trị, vừa an toàn cho người bệnh vẫn là thách thức lớn trong thực hành lâm sàng hằng ngày. Vì vậy, các chuyên gia đã thảo luận, cập nhật chiến lược chống đông Citrate vùng (RCA) và hệ thống OMNI trong lọc máu liên tục.
Giáo sư Antoine G. Schneider, Trưởng bộ phận Chấn thương thận cấp tính của Hiệp hội Y học Chăm sóc tích cực châu Âu, nhấn mạnh RCA được xem là chiến lược chống đông hiệu quả, giúp kéo dài thời gian sử dụng quả lọc, giảm nguy cơ chảy máu và cải thiện chất lượng điều trị ở nhóm bệnh nhân hồi sức phức tạp. Tích hợp RCA một cách bài bản và an toàn trên các hệ thống hiện đại mang lại nhiều lợi ích thiết thực cho cả bác sĩ và bệnh nhân.
Tại sự kiện, các bác sĩ được thực hành chuyên sâu trong kỹ thuật lọc máu và xử trí các tình huống sự cố thường gặp nhằm nâng cao chất lượng điều trị cho bệnh nhân nặng tại Việt Nam.
