Ông Trần Ngọc Liêm, Giám đốc Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam chi nhánh khu vực TP HCM, cho rằng biến động địa chính trị, đặc biệt là xung đột tại Trung Đông, đã đẩy giá nhiên liệu tăng mạnh, kéo theo chi phí vận tải leo thang. Với ngành dệt may – vốn phụ thuộc lớn vào nguyên liệu nhập khẩu và xuất khẩu, tác động này nhanh chóng lan sang toàn bộ chuỗi sản xuất, từ đầu vào đến giao hàng.
Áp lực không chỉ dừng ở dự báo mà đã phản ánh rõ tại doanh nghiệp. Ông Phạm Văn Việt, Chủ tịch HĐQT Công ty Việt Thắng Jean, cho biết giá nguyên liệu đã tăng khoảng 8-18%, trong khi cước vận chuyển tăng thêm 4.000-5.000 USD mỗi container. Những biến động này khiến chi phí sản xuất đội lên đáng kể, trong khi khả năng chuyển phần tăng thêm sang khách hàng lại hạn chế do sức mua yếu.
Trong bối cảnh đó, nhiều doanh nghiệp buộc phải điều chỉnh chiến lược vận hành, như chia nhỏ đơn hàng, hạn chế vận chuyển bằng đường hàng không, đồng thời chủ động tìm kiếm thêm thị trường mới để phân tán rủi ro. Tuy vậy, cơ cấu xuất khẩu của không ít doanh nghiệp vẫn phụ thuộc lớn vào các thị trường chủ lực, trong đó Mỹ và EU có thể chiếm tới 55-60% đơn hàng.
Ở quy mô toàn ngành, mức độ phụ thuộc đã được phân tán hơn nhưng vẫn ở mức cao. Theo số liệu hải quan, kim ngạch xuất khẩu dệt may năm 2025 đạt khoảng 46 tỷ USD, tăng 5,6% so với năm trước, giúp Việt Nam tiếp tục nằm trong nhóm 3 quốc gia xuất khẩu dệt may lớn nhất thế giới.
Hàng dệt may Việt Nam có mặt tại 138 thị trường, song cơ cấu xuất khẩu vẫn tập trung vào một số thị trường chủ lực. Mỹ tiếp tục là thị trường lớn nhất, chiếm 38-40% kim ngạch, tương đương hơn 18-20 tỷ USD, tiếp đến là EU (12–15%), Nhật Bản (khoảng 10%) và Hàn Quốc (gần 9%). Sự phụ thuộc này khiến ngành dễ bị tác động khi nhu cầu toàn cầu biến động.
Không chỉ chi phí tăng, bài toán lớn hơn nằm ở sự thiếu ổn định của đơn hàng. Khi giá đầu vào biến động liên tục, doanh nghiệp gặp khó trong việc lập kế hoạch sản xuất và ký kết hợp đồng dài hạn. Tâm lý thận trọng gia tăng từ cả phía nhà sản xuất lẫn các nhãn hàng quốc tế, khiến tiến độ chốt đơn chậm lại và chu kỳ đơn hàng bị rút ngắn.
Áp lực chi phí, cầu và cạnh tranh cùng siết chặt
Theo ông Vũ Đức Giang, Chủ tịch Hiệp hội Dệt may Việt Nam, năm 2026 ngành sẽ tiếp tục đối mặt với rủi ro địa chính trị kéo dài, trong khi chi phí đầu vào, sản xuất và vận tải duy trì ở mức cao.
Ở phía cầu, tiêu dùng toàn cầu phục hồi chậm, chỉ tăng khoảng 2-2,5% mỗi năm. Điều này khiến các nhãn và nhà mua hàng quốc tế thận trọng hơn trong việc đặt đơn, ưu tiên đơn hàng nhỏ, thời gian ngắn thay vì các hợp đồng dài hạn như trước.
Cùng lúc, áp lực cạnh tranh gia tăng khi các đối thủ trong khu vực tiếp tục mở rộng lợi thế. Ông Cao Hữu Hiếu, Tổng giám đốc Tập đoàn Dệt May Việt Nam, cho biết ngành vẫn duy trì vai trò xuất khẩu chủ lực với kim ngạch lớn nhưng đang chịu sức ép ngày càng rõ từ Bangladesh, Ấn Độ và Indonesia.
Trong đó, Bangladesh tiếp tục thu hút đơn hàng nhờ chi phí lao động thấp và quy mô sản xuất lớn, đặc biệt ở phân khúc gia công giá rẻ. Ấn Độ nổi lên với lợi thế nguồn nguyên liệu nội địa dồi dào và khả năng hấp thụ đơn hàng khi chuỗi cung ứng biến động, trong khi Indonesia cạnh tranh trực diện ở phân khúc trung bình nhờ chi phí và chính sách hỗ trợ linh hoạt hơn.
Song song đó, các yêu cầu về phát triển bền vững ngày càng khắt khe. Từ năm 2025, nhiều thị trường lớn áp dụng tiêu chuẩn cao hơn về truy xuất nguồn gốc và phát thải, buộc doanh nghiệp phải đầu tư thêm vào công nghệ, năng lượng và hệ thống quản trị. Trong khi đó, dư địa chi phí ngày càng thu hẹp khiến bài toán hiệu quả trở nên khó khăn hơn.
Sự cộng hưởng của chi phí cao, cầu yếu và cạnh tranh gia tăng đang bào mòn biên lợi nhuận của doanh nghiệp từ nhiều phía, đồng thời làm gia tăng rủi ro trong việc duy trì đơn hàng ổn định.
Trước áp lực chồng chất, các doanh nghiệp cho biết, họ buộc phải điều chỉnh cả ngắn hạn lẫn dài hạn. Bên cạnh việc siết chi phí và tối ưu vận hành, nhiều doanh nghiệp đẩy mạnh đa dạng hóa thị trường để giảm phụ thuộc vào một số khu vực lớn.
Theo ông Vũ Đức Giang, ngành cần nâng cao khả năng thích ứng thông qua ứng dụng công nghệ, tự động hóa và chuyển đổi số nhằm cải thiện năng suất, giảm chi phí. Đồng thời, chuyển đổi xanh không còn là xu hướng mà đã trở thành yêu cầu bắt buộc nếu muốn duy trì đơn hàng từ quốc tế.
Ở góc nhìn tích cực, ông Phạm Xuân Hồng, Chủ tịch Hiệp hội Dệt may Thêu đan TP HCM, cho rằng nền tảng ổn định của kinh tế Việt Nam cùng lực lượng lao động tay nghề cao vẫn là lợi thế giúp ngành duy trì đà tăng trưởng. Từ khảo sát thực tế, ông kỳ vọng dệt may có thể tăng khoảng 15% trong năm 2026.
Trong bối cảnh đó, ông Hồng cũng cho rằng, nhu cầu kết nối chuỗi cung ứng và tiếp cận công nghệ trở nên cấp thiết. Sự kiện SaigonTex – SaigonFabric, diễn ra từ ngày 8 đến 11/4 tại SECC, được xem là kênh giúp doanh nghiệp tìm kiếm nguồn nguyên phụ liệu, tiếp cận công nghệ mới và mở rộng đối tác. Các hội thảo chuyên ngành trong khuôn khổ sự kiện cũng giúp doanh nghiệp cập nhật xu hướng sản xuất và định hình chiến lược dài hạn.
Theo định hướng của Hiệp hội Dệt may Việt Nam, từ năm nay, ngành sẽ tập trung vào ba trụ cột gồm đa dạng hóa thị trường, khách hàng và sản phẩm; phát triển nguồn cung nguyên phụ liệu trong nước; và đẩy mạnh tự động hóa, chuyển đổi số. Mục tiêu kim ngạch xuất khẩu đạt 48-49 tỷ USD trong năm 2026 và hướng tới 64,5 tỷ USD vào năm 2030.
Về trung hạn, bài toán cốt lõi vẫn là nâng tỷ lệ nội địa hóa nguyên phụ liệu để giảm phụ thuộc nhập khẩu – yếu tố khiến doanh nghiệp dễ tổn thương khi chuỗi cung ứng gián đoạn. Đồng thời, cần chuyển nhanh sang các đơn hàng có giá trị gia tăng cao, ít nhạy cảm về giá. Về dài hạn, “xanh hóa” sản xuất và tối ưu năng lượng sẽ là điều kiện sống còn để giảm rủi ro từ biến động giá dầu và duy trì vị thế trong chuỗi cung ứng toàn cầu.
Một khách hàng tại New York vừa chuyển 80.000 USD tiết kiệm sang ngân hàng khác. Một tổ chức tôn giáo tuyên bố rút ngay 1 triệu USD. Trong khi đó, công đoàn nghiên cứu sinh của Đại học Brown cũng chuẩn bị chuyển 500.000 USD tiền gửi khỏi Citizens Bank.
Điểm chung của những dòng tiền tháo chạy này là chúng không xuất phát từ lo ngại lãi suất, thanh khoản hay chất lượng dịch vụ. Nguyên nhân nằm ở các khoản tài trợ mà Citizens Bank cấp cho những doanh nghiệp vận hành nhà tù tư nhân liên quan đến hệ thống giam giữ người nhập cư tại Mỹ.
Dòng tiền gửi trở thành “lá phiếu” phản đối ngân hàng
Theo TheStreet và Banking Dive, Citizens Bank đang đối mặt với áp lực ngày càng lớn từ khách hàng, cổ đông và các tổ chức xã hội do mối quan hệ tín dụng với CoreCivic và GEO Group. Hai doanh nghiệp này sở hữu và vận hành các trung tâm giam giữ thuộc Cơ quan Thực thi Di trú và Hải quan Mỹ (ICE).
Liên minh De-ICE Citizens Bank Coalition cáo buộc Citizens đã cung cấp tổng cộng 2,5 tỷ USD tài trợ cho 2 doanh nghiệp này. Nhóm hoạt động cho biết hơn 20 người đã thiệt mạng trong các cơ sở do ICE quản lý thông qua CoreCivic và GEO Group.
Sự phản đối nhanh chóng chuyển thành hành động tài chính thực tế. Tổ chức Greater Boston Interfaith Organization (GBIO) cho biết đang gửi khoảng 14 triệu USD tại Citizens Bank. Tuy nhiên, tổ chức này đã quyết định rút trước mắt 1 triệu USD và cảnh báo sẽ tiếp tục tháo vốn nếu ban lãnh đạo ngân hàng không thay đổi lập trường.
“Chúng tôi thực sự lo ngại về cách họ đang sử dụng tiền của chúng tôi”, mục sư John Edgerton phát biểu trong một cuộc biểu tình tại Boston. Theo ông, tiền đóng góp của cộng đồng đang bị sử dụng để hỗ trợ các nhà tù tư nhân và “cỗ máy trục xuất” người nhập cư. Làn sóng phản đối cũng lan sang các trường đại học.
Tổ chức công đoàn nghiên cứu sinh của Đại học Brown tuyên bố sẽ rút 500.000 USD khỏi Citizens vì không chấp nhận việc tiền đóng góp của các thành viên lại trở thành nguồn tài trợ cho các cơ sở có nguy cơ giam giữ chính sinh viên quốc tế.
Chủ tịch công đoàn Michael Ziegler cho biết khoảng một nửa trong số 2.000 thành viên là du học sinh và họ đặc biệt nhạy cảm với các vấn đề liên quan đến ICE trong bối cảnh nhiều sinh viên quốc tế tại Mỹ gần đây bị bắt giữ.
Khủng hoảng danh tiếng giữa thời đại ESG
Citizens Bank, với lịch sử gần 2 thế kỷ, là một trong những ngân hàng lớn nhất nước Mỹ. Tuy nhiên, vụ việc đang cho thấy một xu hướng mới trong ngành tài chính khi khách hàng ngày càng sử dụng tiền gửi như một công cụ gây áp lực về đạo đức và trách nhiệm xã hội doanh nghiệp.
Trong nhiều năm qua, các chiến dịch tẩy chay doanh nghiệp đã trở thành “vũ khí mềm” có sức ảnh hưởng lớn tới các tập đoàn tài chính.
Không chỉ lợi nhuận, các ngân hàng giờ đây còn phải đối mặt với bài toán ESG, quản trị rủi ro danh tiếng và áp lực từ cộng đồng. Chỉ một quyết định cấp tín dụng cho lĩnh vực gây tranh cãi cũng có thể kéo theo làn sóng tháo vốn diện rộng.
Đáng chú ý, nhiều ngân hàng lớn tại Mỹ đã cắt đứt quan hệ với các công ty nhà tù tư nhân từ năm 2019 sau áp lực dư luận. Tuy nhiên, Citizens lại đi theo hướng ngược lại.
Theo hồ sơ gửi cơ quan quản lý chứng khoán Mỹ, ngân hàng này thậm chí còn mở rộng hạn mức vay cho GEO Group thêm 100 triệu USD hồi tháng 1 năm nay.
Động thái đó nhanh chóng thổi bùng phản ứng từ khách hàng và các nhóm hoạt động xã hội. Hàng trăm người đã tập trung biểu tình bên ngoài trụ sở Citizens đúng ngày diễn ra đại hội cổ đông thường niên để phản đối chiến lược cho vay của ngân hàng.
Citizens Bank nói gì?
Trước làn sóng chỉ trích, Citizens Bank giữ lập trường cứng rắn. Đại diện ngân hàng cho biết Citizens luôn đồng hành cùng khách hàng trong cả giai đoạn thuận lợi lẫn khó khăn, miễn là họ đáp ứng tiêu chuẩn của ngân hàng và hoạt động hợp pháp.
Ngân hàng cũng nhấn mạnh mọi mối quan hệ tín dụng đều phải trải qua quy trình thẩm định nghiêm ngặt và được giám sát liên tục.
Bên cạnh đó, Citizens cho rằng sẽ “không công bằng” nếu đánh giá toàn bộ ngân hàng chỉ dựa trên một vấn đề đơn lẻ. Nhà băng này dẫn chứng việc đã cam kết 2 tỷ USD trong năm ngoái để tài trợ hơn 8.000 căn nhà ở giá phải chăng tại Mỹ. Tuy nhiên, những lập luận đó dường như chưa đủ để xoa dịu làn sóng phản đối đang gia tăng.
Carole Okun, một khách hàng tại bang New York, cho biết bà từng gửi khoảng 90.000 USD tại Citizens trước khi biết tới mối liên hệ giữa ngân hàng với các công ty nhà tù tư nhân.
Sau khi xác minh thông tin với nhân viên ngân hàng, bà quyết định chuyển 80.000 USD sang Ally Bank vì cho rằng ngân hàng này “không hỗ trợ nhà tù tư nhân”. “Tôi ghi nhận những đóng góp của họ cho cộng đồng, nhưng không thể bỏ qua mặt còn lại của vấn đề”, bà nói.
Giới quan sát cho rằng vụ việc của Citizens Bank phản ánh sự thay đổi lớn trong hành vi người tiêu dùng tài chính. Khi yếu tố đạo đức ngày càng tác động mạnh đến quyết định gửi tiền và đầu tư, các ngân hàng không chỉ cạnh tranh bằng lãi suất hay dịch vụ mà còn bằng chính các giá trị xã hội mà họ lựa chọn đứng về phía nào.
Tại họp báo kinh tế - xã hội TP HCM chiều 2/4, Sở Tài chính cho biết quý đầu năm, thành phố thu hút gần 2,9 tỷ USD vốn đầu tư nước ngoài. Mức này tăng gần 220% so với cùng kỳ, trong đó nổi bật là dự án TikTok Shop Việt Nam. Dự án này của nhà đầu tư TikTok PTE. LTD (Singapore) thuộc nhóm dự án cấp mới, có vốn đầu tư là 125 triệu USD với ngành nghề thông tin và truyền thông.
Khoản đầu tư này nối tiếp các cuộc làm việc trước đó giữa lãnh đạo TikTok và lãnh đạo UBND TP HCM vào cuối năm ngoái. Theo đó, nền tảng này cân nhắc phương án chuyển 3 dịch vụ từ nhà cung cấp xuyên biên giới (off-shore) thành nội địa (on-shore) tại IFC TP HCM.
TikTok dự kiến nộp hồ sơ xin phép thành lập 3 công ty tại IFC TP HCM để triển khai các hoạt động lĩnh vực dịch vụ logistics, thanh toán số và thương mại số.
Ngoài TikTok, nhóm dự án mới có nhà máy Techtronic Tools Việt Nam do Techtronic Industries Company Pte. Ltd (Singapore) đầu tư, có vốn 81 triệu USD, hoạt động trong lĩnh vực công nghiệp chế biến, chế tạo.
TP HCM cũng ghi nhận nhiều dự án FDI đáng chú ý khác trong quý I. Ở nhóm tăng vốn, MSD Animal Health Việt Nam (Hà Lan) bổ sung 80 triệu USD, SP Việt Nam TP HCM (Singapore) thêm 67 triệu USD, và Momogi Group Việt Nam hơn 55 triệu USD.
Ở hình thức góp vốn, mua cổ phần, thương vụ lớn nhất là nhà đầu tư Indonesia rót hơn 1,7 tỷ USD vào Công ty cổ phần Đầu tư và Tài chính VLD. Ngoài ra còn có các khoản đầu tư từ Hàn Quốc, Singapore, Trung Quốc vào các lĩnh vực tài chính, công nghệ và công nghiệp hỗ trợ.
Theo Sở Tài chính, dòng vốn gần 2,9 tỷ USD trong quý đầu năm cho thấy niềm tin của nhà đầu tư nước ngoài với môi trường kinh doanh của TP HCM, trong bối cảnh kinh tế toàn cầu còn nhiều biến động. Thành phố đặt mục tiêu thu hút khoảng 11 tỷ USD FDI năm nay.
Thời gian tới, TP HCM ưu tiên các dự án công nghệ cao, đổi mới sáng tạo, trung tâm dữ liệu, logistics và tăng trưởng xanh, đồng thời đẩy mạnh cải cách thủ tục để giữ đà thu hút vốn ngoại.
Hội đồng Quỹ Khí hậu Xanh (GCF) mới đây đã thông qua đề xuất "Chi trả dựa trên kết quả REDD+ của Việt Nam cho giai đoạn năm 2014" của Cơ quan Hợp tác Quốc tế Nhật Bản (JICA) và Chính phủ Việt Nam.
Theo đó, GCF đồng ý phê duyệt 71,96 triệu USD thông qua cơ chế chi trả dựa trên kết quả, tương ứng với lượng phát thải khí nhà kính đã được xác minh độc lập trong đề xuất REDD+ của Việt Nam.
GCF được thành lập theo Công ước khung của Liên Hợp Quốc về biến đổi khí hậu (UNFCCC) và Hiệp định Paris. Quỹ này hỗ trợ các nước đang phát triển trong việc giảm phát thải khí nhà kính và giải quyết các tác động của biến đổi khí hậu.
REDD+ (Reduced Emissions from Deforestation and Forest Degradation) là cơ chế quốc tế, cung cấp các ưu đãi tài chính cho các nước đang phát triển nhằm giảm phát thải khí nhà kính từ nạn phá rừng và suy thoái rừng, đồng thời bảo tồn, quản lý rừng bền vững và tăng cường trữ lượng carbon rừng.
Theo kế hoạch, nguồn tài chính gần 72 triệu USD sẽ dùng để tái đầu tư vào tăng cường các chính sách, thể chế và biện pháp thực thi liên quan đến rừng trong thời gian 6 năm. Địa bàn mục tiêu là các tỉnh thuộc khu vực Tây Bắc và Đông Bắc, gồm Điện Biên, Lai Châu, Lào Cai, Sơn La, Phú Thọ và Tuyên Quang.
"Thông qua các hoạt động của dự án, Việt Nam sẽ từng bước giải quyết các nguyên nhân chính dẫn đến phá rừng và suy thoái rừng, thúc đẩy quản lý rừng bền vững, đồng thời cải thiện sinh kế cho các cộng đồng địa phương sống phụ thuộc vào rừng", JICA nhận định.
JICA cho biết sẽ tiếp tục phối hợp chặt chẽ với Chính phủ Việt Nam và các bên liên quan để thúc đẩy bảo tồn rừng, giảm thiểu tác động của biến đổi khí hậu và hướng tới phát triển bền vững.
