Xóm cắt lưới, phá dây thừng nằm sâu trong con đường nhỏ ngoằn ngoèo. Những người cắt lưới chọn vạt đất trống che bạt để hành nghề. Một nhóm người khác chọn sân nhà để ngồi phá dây thừng. Phần lớn họ từng là ngư dân lênh đênh ngoài khơi, nay "ngán" đi biển nên chọn nghề này, cùng một số phụ nữ địa phương. Tất cả đều miệt mài ngồi "giải phẫu" lưới và dây thừng để mưu sinh.
Trong túp lều dã chiến phủ tấm bạt nhựa che nắng, ông Cúc (tên thường gọi Tư Cúc) ngồi giữa những cuộn lưới chất ngổn ngang. Người đàn ông này thoăn thoắt đưa kéo cắt dọc theo biên lưới, tách phần dây và phần lưới ra thành 2 loại riêng biệt. "Lúc mới làm, tay phồng rộp hết, giờ quen rồi", ông vừa cười vừa giơ bàn tay chai sần để chứng minh.
Quê ở Lâm Đồng, ông Cúc vào Long Hải lập nghiệp với nghề đánh cá. Vài năm gần đây, ông rời ghe, vào bờ cắt lưới cho người chuyên thu gom lưới, dây thừng cũ về tái chế. "Đi biển giờ cũng khó kiếm ăn hơn trước, sóng gió mà cá cũng ít. Làm nghề cắt lưới nếu siêng năng cũng kiếm trên dưới chục triệu đồng mỗi tháng", ông nói, mắt vẫn không rời đường kéo.
Công việc cắt lưới tưởng đơn giản nhưng lại đòi hỏi sự kiên nhẫn và sức bền. Người thợ phải tỉ mỉ cắt từng đường sát mép lưới. Lưới sau khi cắt sẽ được những ông chủ bán cho người nuôi hàu, còn dây biên được gom lại bán riêng.
Trong khi đó, chị Hồng Chi đang ra sức kéo đống lưới lớn về lều rồi phăng từng mảng ra ngồi cắt. Tay chị di chuyển cây kéo rất nhanh, thành thạo dù sợi lưới không hề nhỏ. "Lưới cũ bỏ hầm bà lằng cả đống, mình phải kéo ra loại lưới cần cắt. Cắt xong thì phân loại lưới riêng, dây thừng riêng theo lớp lang. Việc này cũng mệt chứ không phải chơi. Mỗi ngày tôi cắt chừng 300 kg lưới", chị Chi cho biết.
Chị Chi làm nghề này đã 9 năm. Trước đó, chị làm đủ thứ việc lặt vặt. Chồng chị làm thợ hồ, thu nhập bấp bênh. Hai đứa con, một đã tốt nghiệp đại học, một đang học lớp 9 là động lực để chị bám trụ với công việc này. "Mình không có gì để lại cho con, chỉ mong con có cái chữ, nên phải ráng", chị nói, giọng chậm lại. Chị kể những ngày đầu dù có đeo găng, nhưng tay chị cũng bị phồng rộp; nhưng rồi qua thời gian, tay chai lại, động tác cũng thuần thục hơn. "Cái nghề này ai mới vô làm tay cũng phồng và mỏi", chị Chi chia sẻ.
Những người làm nghề thường ngồi thành từng nhóm nhỏ, mỗi người một góc. Không có tiếng nói chuyện rôm rả, chỉ có âm thanh của kéo cắt, của lưới sột soạt. Công việc lặp đi lặp lại, nhưng ai cũng chăm chú, bởi mỗi đường cắt là một phần thu nhập thêm của gia đình. "Lao động phổ thông ở vùng này mà kiếm được chục triệu một tháng là không dễ. Vậy mà làm ở đây, được chủ thương và trả công xứng đáng nên sống được", ông Tư Cúc tâm tình.
Anh Lê Văn Sị mới vào nghề vài ngày. Trước đây, anh đi biển thuê, thu nhập bấp bênh. "Giờ làm cái này gần nhà, có việc làm hoài, đỡ hơn", anh cho hay. Trông anh vẫn còn vụng về, những đường cắt chưa nhanh, nhưng thu nhập mỗi ngày cũng trên dưới 300.000 đồng. Giữa cái nắng miền biển, dưới những túp lều phủ bạt là những phận người mưu sinh. Đàn ông không còn đối mặt với biển khơi, phụ nữ ngồi một chỗ cũng có thể "cắt ra tiền" nên hầu như ai cũng vui.
Cách đó không xa, một nhóm đàn ông đang ngồi quanh những cuộn dây thừng to như bắp tay, bắp đùi người lớn. Những sợi dây thừng cũ, sậm màu, xơ xác bên ngoài, nhưng bên trong là những sợi nhỏ còn mới. Anh Nguyễn Văn Lý từng có hơn 20 năm đi biển ở địa phương này. Những năm tháng lênh đênh trên biển đã in hằn lên gương mặt rám nắng và đôi bàn tay thô ráp. Nhưng giờ, anh chọn ở lại bờ. "Đi biển tháng có tháng không. Giờ làm nghề này tuy thu nhập không cao đột biến nhưng ổn định", anh nhìn nhận.
Những người làm nghề phá dây thừng như anh Lý phải dùng chân ghì, tay kéo để tách từng dây nhỏ. Những cuộn dây thừng sau khi được "giải phẫu" sẽ được phân loại, bó lại thành từng lọn. Một số được bán trực tiếp, số khác còn tốt được bện thành dây thừng mới để bán cho ngư dân. Một vòng đời khép kín từ cũ thành mới, từ bỏ đi thành giá trị.
Bên cạnh anh Lý, anh Phạm Văn Tuấn (thường gọi là Lượm) cũng đang thoăn thoắt cuộn lại những sợi dây đã tách. "Tui nghỉ đi biển hơn chục năm rồi. Làm cái này đỡ sóng gió, ngồi trong mát, cũng có đồng ra đồng vô", anh cười hiền, đôi mắt ánh lên sự bình thản. Những đôi tay từng kéo lưới, buộc dây trên biển, giờ làm công việc tương tự nhưng trong một không gian khác ít sóng gió hơn, nhưng cũng kiếm được khoản tiền trang trải cuộc sống.
Một người thợ lớn tuổi dí dỏm: "Hồi xưa tụi tui làm ra lưới, giờ lại đi phá lưới". Câu nói nghe qua tưởng đùa, nhưng lại phản ánh một thực tế: khi nguồn lợi thủy sản giảm, khi chi phí ra khơi tăng cao, hoặc tuổi tác không còn cho phép, nhiều ngư dân buộc phải tìm hướng đi khác. Và nghề cắt lưới, phá dây thừng, dù "ngược đời" lại trở thành "cứu tinh" của một số người.
Chiều xuống, ánh nắng vàng đổ dài trên những cuộn lưới và dây thừng. Tiếng kéo cắt vẫn đều đặn như chưa từng có sự ngắt quãng. Những con người ở đây không nói nhiều về tương lai, họ chỉ lặng lẽ làm việc, từng chút một để mưu sinh. Ở làng biển Long Hải, không phải ai cũng còn ra khơi. Nhưng họ vẫn sống theo một cách khác âm thầm, bền bỉ và đầy nghị lực như thế.
Tin Gốc: Thanh Niên
