Nắng nóng cực đoan trở thành một trong những cuộc khủng hoảng nghiêm trọng hiện nay. Trong tuần này, đặc biệt tại châu Âu, các nước ghi nhận mức nhiệt cao bất thường khi còn chưa bước vào cao điểm mùa hè.
Tại Anh, cơ quan khí tượng hôm 25.5 ghi nhận nhiệt độ 34,8 độ C tại khu vực Kew Gardens ở thủ đô London, phá vỡ kỷ lục về mức nhiệt cao nhất từng được ghi nhận trong tháng 5 ở nước này sau hơn 80 năm (32,8 độ C vào năm 1944). Đáng chú ý, kỷ lục mới nhanh chóng bị xô đổ sau một ngày, khi nhiệt độ cao nhất đo được lên đến 35,1 độ C vào ngày 26.5. Giới chức Anh cảnh báo dù nhiệt độ chưa đến mức quá khắc nghiệt, nhưng hạ tầng không được thiết kế để tránh nóng.
Theo CNN, hầu hết các ngôi nhà tại Anh không cách nhiệt tốt và chỉ khoảng 5% số nhà ở lắp điều hòa. Tình trạng nắng nóng khắc nghiệt tương tự cũng xảy ra tại Pháp và Tây Ban Nha.
Thời tiết cực đoan còn được ghi nhận ở các nước Nam Á như Ấn Độ và Pakistan. The Straits Times dẫn thông báo của giới chức Ấn Độ hôm 24.5 cho biết ít nhất 16 người chết do say nắng vào mùa hè năm nay. Đợt nắng nóng tiền gió mùa đẩy nhiệt độ tại một số thành phố Ấn Độ và Pakistan có thời điểm lên hơn 46 độ C.
Theo cập nhật của Tổ chức Y tế thế giới vào tháng 4, sốc nhiệt đang là nguyên nhân hàng đầu gây tử vong liên quan đến thời tiết, cướp đi sinh mạng của khoảng 489.000 người mỗi năm. Nắng nóng do biến đổi khí hậu còn làm tăng nguy cơ bùng phát dịch bệnh như sốt xuất huyết, vi rút Zika. Tình hình được dự báo sẽ ngày càng tồi tệ khi Tổ chức Khí tượng thế giới (WMO) cảnh báo có tới 75% khả năng nhiệt độ trung bình toàn cầu giai đoạn 2026-2030 sẽ tăng hơn 1,5 độ C so với thời kỳ tiền công nghiệp, theo AP ngày 28.5.
Bên cạnh ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe và tính mạng, nắng nóng cực đoan cũng làm tê liệt năng suất lao động. Nghiên cứu của Ngân hàng Thế giới (WB) công bố hồi tháng 1 về tác động của nắng nóng tại Ấn Độ chỉ ra khi nhiệt độ trung bình tăng đột ngột 1 độ C, các doanh nghiệp sẽ bị thu hẹp 11,6% quy mô hoạt động trong ngắn hạn. Lực lượng lao động bị mất việc ở các công ty lớn phải dạt sang làm các ngành phi chính thức với năng suất thấp hơn, qua đó gây tổn thất lên đến 4,3% hiệu suất toàn bộ nền kinh tế.
Theo tờ La Tribune ngày 26.5, một số chuyên gia nhận định nắng nóng cực đoan đang gây ra “cú sốc kinh tế vĩ mô”. Một nghiên cứu do Đại học Mannheim (Đức) và Ngân hàng Trung ương châu Âu thực hiện, được công bố hồi tháng 9.2025, cho thấy các đợt nắng nóng, hạn hán và lũ lụt trong mùa hè năm 2025 đã gây thiệt hại khoảng 43 tỉ euro (gần 50 tỉ USD) cho kinh tế châu Âu. Các nhà nghiên cứu cảnh báo tác động kinh tế đối với châu lục này có thể kéo dài trong nhiều năm, với tổng thiệt hại có khả năng lên đến 126 tỉ euro (146 tỉ USD) vào năm 2029.
Ngành nông nghiệp đang hứng chịu tác động trực diện nhất do nắng nóng. Theo phân tích của World Weather Attribution, mạng lưới nghiên cứu có tiếng của các chuyên gia khí hậu, đợt nắng nóng lịch sử hồi đầu năm 2026 tại Nam Á đã châm ngòi cho một đợt hạn hán trên diện rộng, tàn phá hơn 1 triệu km2 đất canh tác. Tình trạng này trực tiếp đe dọa an ninh lương thực và sinh kế của hàng triệu nông dân.
Trước nhiều tác động sâu rộng do nắng nóng, Báo cáo Rủi ro Toàn cầu 2026 của Diễn đàn Kinh tế Thế giới (WEF) đã xếp hiện tượng thời tiết cực đoan là một trong những nguyên nhân cốt lõi làm trầm trọng thêm tình trạng bất bình đẳng xã hội và đe dọa tăng trưởng kinh tế thế giới.
Tổng thống Mỹ Donald Trump ngày 2/4 thông báo quân đội Mỹ đã phá hủy cầu B1, một trong những cây cầu lớn nhất Trung Đông tại thành phố Karaj, cách thủ đô Tehran của Iran khoảng 35 km về phía tây.
Vụ tập kích khiến một phần cây cầu bị phá hủy, 8 người thiệt mạng, gần 100 người bị thương. Ông Trump cảnh báo sẽ tiếp tục không kích các cây cầu và nhà máy điện Iran nếu giới lãnh đạo nước này không chấp nhận các điều kiện do ông đưa ra để chấm dứt chiến sự.
Một phụ nữ ngoài 20 tuổi bật khóc khi gửi tin nhắn thoại tới các phóng viên BBC, bày tỏ lo ngại sâu sắc về vụ tập kích cầu và những mục tiêu tiếp theo.
"Tôi cảm thấy bất lực. Ông Trump đăng bài trên mạng xã hội thông báo tấn công cây cầu của chúng tôi. Tôi không biết rồi mọi chuyện sẽ còn đi xa đến mức nào. Tại sao không ai ngăn ông ấy lại? Tổng thống Mỹ đang thực sự đẩy chúng tôi về thời đồ đá", cô nói.
"Rồi chúng tôi sẽ chỉ còn lại một đất nước tan hoang. Điều khiến tôi thất vọng và đau lòng hơn cả là tôi đang ở ngay giữa cảnh Iran bị tàn phá mà không thể làm gì. Đất nước tôi đang bị hủy hoại thêm mỗi ngày", một cư dân Tehran ngoài 20 tuổi nói.
Những người dân Iran bất đồng với chính phủ cũng bày tỏ lo ngại khi trao đổi với BBC.
"Cây cầu đó lẽ ra có thể giúp giảm ùn tắc trong thành phố, nhưng nó đã bị phá hủy. Vụ này khiến tôi thật sự bất an. Tôi không hiểu vì sao họ lại hủy hoại cây cầu", một người nói.
Cầu B1 trị giá 400 triệu USD là hạng mục quan trọng thuộc dự án đường cao tốc Bắc Karaj, được thiết kế theo dạng cầu dây văng. Công trình sắp được khánh thành này là một trong những cây cầu cao nhất Iran và khu vực với chiều cao 136 m, dự kiến đóng vai trò giảm tải giao thông cho tuyến kết nối thủ đô Tehran với các khu vực phía bắc.
"Xét về cơ sở hạ tầng, đây là một trong những dự án quan trọng nhất, tốn nhiều thời gian, tiền của nhất của Iran", phóng viên Tohid Asadi của Al Jazeera cho biết.
"Tôi thực sự bất ngờ khi họ tập kích cây cầu, nhưng hẳn phải có lý do", một phụ nữ ngoài 40 tuổi bất đồng với chính phủ nói.
Truyền thông Iran nói rằng Mỹ đã hai lần tập kích cầu B1, trong đó đòn đánh thứ hai diễn ra khi lực lượng ứng phó khẩn cấp được điều tới hiện trường để giúp đỡ các nạn nhân trong vụ tấn công đầu tiên. Theo Asadi, vụ đánh bom kép xảy ra khi người dân Iran đang đi nghỉ lễ, các gia đình đi lại trong khu vực gần cầu.
Trên mạng xã hội, nhiều người Iran ủng hộ đường lối cứng rắn kêu gọi lực lượng vũ trang đáp trả bằng cách nhắm vào các cây cầu tại những nước láng giềng có căn cứ quân sự Mỹ. Một số cho rằng vụ tập kích là dấu hiệu cho thấy Mỹ, Israel không chỉ nhắm vào các mục tiêu quân sự, mà là "hủy diệt Iran".
Quân đội Israel cho biết lực lượng này không liên quan đến cuộc tấn công.
Chiến sự giữa Iran với Mỹ - Israel sắp bước sang tuần thứ 6 nhưng chưa có dấu hiệu hạ nhiệt. Wall Street Journal ngày 3/4 dẫn nguồn tin cho biết những nỗ lực hòa giải nhằm hướng tới lệnh ngừng bắn giữa Mỹ và Iran, do Pakistan làm trung gian, đã "đi vào bế tắc". Tehran được cho là đã thông báo cho bên trung gian rằng họ không sẵn lòng cử quan chức tới Islamabad để đàm phán trong những ngày tới.
Truyền thông Mỹ đưa tin tiêm kích F-15E của nước này hôm 3/4 bị bắn rơi trên bầu trời Iran, buộc hai phi công phải nhảy dù. Một phi công đã được lực lượng đặc nhiệm Mỹ giải cứu, người còn lại đang mất tích trên lãnh thổ Iran. Cả Mỹ và Iran đều đang triển khai lực lượng tìm kiếm phi công này. Nghị sĩ đảng Dân chủ Mỹ Adam Smith cho rằng cục diện đàm phán sẽ thay đổi nếu Iran bắt sống được phi công tiêm kích F-15 bị bắn rơi.
AFP hôm nay 22.4 dẫn kết quả kinh doanh mới được các nhà thầu quân sự Mỹ công bố cho thấy năm 2026 nhiều khả năng tiếp tục là một năm tăng trưởng mạnh. Những yếu tố kích cầu đến từ các điểm nóng tiếp tục ở Dải Gaza và Ukraine, hoạt động quân sự quanh eo biển Đài Loan và căng thẳng tại biển Đỏ.
Ngày càng có thêm nhiều chính phủ đặt mua thiết bị quân sự trong bối cảnh xung đột địa chính trị leo thang. Đối với những nước đã vướng vào xung đột, nhu cầu chi tiêu quốc phòng càng lớn hơn nhằm bổ sung kho dự trữ hoặc duy trì năng lực tác chiến.
Những tập đoàn quốc phòng Mỹ, từ RTX, Northrop Grumman đến GE Aerospace đều ghi nhận số đơn hàng gia tăng trong quý 1.
Tổng giám đốc RTX Chris Calio cho hay tập đoàn đang phối hợp với Lầu Năm Góc để "đẩy mạnh sản lượng đạn dược".
Trong những tháng gần đây, giới chức Mỹ công bố các thỏa thuận mới liên quan gia tăng việc sản xuất nhiều hệ thống vũ khí, trong đó có những dòng tên lửa Tomahawk, Patriot và GEM-T.
Trước đó, hãng Raytheon thuộc RTX đã công bố 5 thương vụ vũ khí lớn với Lầu Năm Góc, được ông Calio đánh giá là "có ý nghĩa quan trọng đối với an ninh quốc gia". Công ty đã đầu tư gần 900 triệu USD để mở rộng năng lực sản xuất.
Về phần mình, GE Aerospace, công ty sản xuất động cơ cho Boeing và Airbus, cũng đưa ra đánh giá tích cực cho quý 1 năm nay, theo đó tập đoàn chứng kiến doanh thu tăng 25% trong bối cảnh được Tổng giám đốc Larry Culp mô tả là "môi trường địa chính trị đầy biến động".
Còn Tập đoàn Northrop Grumman hiện đặt mục tiêu giao hàng càng nhanh càng tốt cho những thương vụ mua bán vũ khí
Hãng đã xây thêm 20 cơ sở sản xuất mới tại Mỹ trong hai năm qua để đáp ứng tiến độ bàn giao.
Một lệnh ngừng bắn cục bộ đã có hiệu lực trên tiền tuyến gần nhà máy điện hạt nhân Zaporizhia vào sáng 5/6 nhằm tạo điều kiện sửa chữa các đường dây điện và ngăn ngừa nguy cơ xảy ra rủi ro hạt nhân, theo Cơ quan Năng lượng Nguyên tử Quốc tế (IAEA).
Theo thông báo, dưới sự giám sát của các chuyên gia IAEA, các kỹ thuật viên từ cả 2 phía sẽ bắt đầu sửa chữa những hư hại do chiến sự gây ra đối với đường dây điện Dniprovska 750kV trong những ngày tới, sau khi khu vực được rà phá bom mìn quy mô lớn.
Đường dây điện này đã bị ngắt kết nối hơn 2 tháng trước, khiến nhà máy điện hạt nhân lớn nhất châu Âu hoàn toàn phụ thuộc vào một đường dây 330kV duy nhất để cung cấp điện phục vụ việc làm mát 6 lò phản ứng đang ngừng hoạt động.
Trong những tuần gần đây, nhà máy điện hạt nhân Zaporizhia cũng đã nhiều lần mất kết nối với đường dây này, buộc phải khởi động các máy phát điện diesel khẩn cấp như biện pháp cuối cùng.
Đây đã là lệnh ngừng bắn tạm thời thứ 6 kể từ khi Tổng Giám đốc IAEA Rafael Grossi bắt đầu các cuộc đàm phán với Nga và Ukraine nhằm bảo đảm nguồn điện bên ngoài cho nhà máy cũng như duy trì an toàn hạt nhân.
Lần này, công tác chuẩn bị sửa chữa gặp nhiều khó khăn do vị trí hư hỏng nằm trên đỉnh các cột truyền tải điện cao thế dọc theo ranh giới kiểm soát hai bên trên sông Dnipro.
Ông Grossi cho biết Nga và Ukraine đã hợp tác mang tính xây dựng với IAEA trong nhiều tuần đàm phán nhạy cảm và phức tạp, đồng thời cả hai bên đã đồng ý ngừng bắn vì mục tiêu bảo đảm an toàn hạt nhân.
“IAEA sẽ tiếp tục làm mọi điều có thể để giúp bảo vệ con người và môi trường trước nguy cơ xảy ra một tai nạn hạt nhân điều sẽ không mang lại lợi ích cho bất kỳ ai mà chỉ làm gia tăng thêm sự tàn phá và đau khổ do chiến sự gây ra", người đứng đầu cơ quan này nhấn mạnh.
Ngày 3/6, nhà máy điện hạt nhân Zaporizhia do Nga kiểm soát đã mất nguồn điện bên ngoài lần thứ 17 sau khi một UAV tấn công vào một trạm biến áp ở bờ đối diện sông Dnipro.
Các máy phát điện diesel khẩn cấp đã được sử dụng để cung cấp điện, nhưng an toàn hạt nhân một lần nữa bị đặt vào tình trạng rủi ro.
Ngoài ra, vào sáng 4/6, nhà máy nhiệt điện Zaporizhia đã hứng chịu một cuộc tấn công dữ dội. Điều này tạo ra mối đe dọa nghiêm trọng đối với nguồn cung điện của nhà máy điện hạt nhân Zaporizhia.
Trước đó, các thanh sát viên của IAEA đã tới kiểm tra nhà máy điện hạt nhân Zaporizhia sau khi phía Nga tuyên bố cơ sở này bị hư hại và xác nhận mức phóng xạ vẫn ở ngưỡng bình thường. Trong quá trình thanh sát, phái bộ IAEA đã phải tạm ngừng công việc và tìm nơi trú ẩn do nghe thấy tiếng UAV và tiếng súng nổ gần khu vực nhà máy.
Trong thời gian qua, Nga và Ukraine nhiều lần cáo buộc lẫn nhau tấn công vào nhà máy hạt nhân lớn nhất châu Âu, gây ra nguy cơ xảy ra khủng hoảng hạt nhân.
