Thói quen đơn giản có thể hỗ trợ kiểm soát tiến triển ung thư
Khoảng 40% người Mỹ sẽ mắc ung thư vào một thời điểm nào đó trong đời, một con số đáng sợ.
Nhiều bệnh ung thư có thể được ngăn ngừa bằng cách thay đổi lối sống, như giảm cân, bỏ hút thuốc, tránh quan hệ tình dục không an toàn và hạn chế uống rượu, nhưng một số không thể tránh khỏi.
Một khi ung thư xuất hiện, nó có thể khiến bạn cảm thấy choáng ngợp. Việc thư giãn nói thì dễ hơn làm. Tuy nhiên, các hoạt động thư giãn có thể cải thiện đáng kể trải nghiệm khi mắc ung thư.
Trên thực tế, nghiên cứu mới cho thấy thiền định hai lần một ngày có thể kiểm soát căng thẳng mãn tính và giảm nguy cơ ung thư phát triển và lây lan.
Theo The New York Post, các nhà nghiên cứu tại Đại học Midwestern ở Arizona cũng đã phát hiện ra rằng thiền định mỗi sáng và tối có thể ngăn chặn các tế bào ung thư trở nên mạnh mẽ hơn bằng cách hạn chế cortisol.
Thường được gọi là hormone gây căng thẳng chính, cortisol giảm tự nhiên trong suốt cả ngày. Nhưng nó phản ứng khác nhau với các tế bào ung thư, có khả năng làm tăng khả năng phục hồi của khối u và khiến ung thư khó điều trị hơn, dễ lây lan sang các bộ phận khác của cơ thể.
Áp lực tinh thần khi đối phó với bệnh tật có thể làm rối loạn nồng độ hormone và khiến bệnh nhân ung thư luôn có mức cortisol cao.
Bằng cách tham gia vào các hoạt động điều chỉnh căng thẳng, như thiền định, cortisol có thể được kiểm soát và có khả năng ngăn ngừa bệnh ung thư trở nên trầm trọng hơn.
“Có những lý lẽ ủng hộ việc bắt đầu và kết thúc một ngày bằng những hoạt động giảm căng thẳng,” Kimberly Bussey, một chuyên gia ung thư tại Đại học Midwestern, nói với Women’s Health UK.
Theo chuyên gia này, nếu thiền định không phải là sở thích của bạn, việc chỉ cần làm điều gì đó thư giãn giúp giảm mức cortisol cũng có thể giúp ích.
Những lời khuyên khác của bà để giảm căng thẳng bao gồm “tập thể dục, ra ngoài thiên nhiên, thực hành chánh niệm như viết nhật ký, ăn uống lành mạnh, giúp đỡ người khác và ngủ đủ giấc”.
“Dành thời gian cho bạn bè và gia đình, ngay cả khi chỉ là đi chơi hoặc ở cùng một phòng, cũng có thể giúp ích”, bà nói thêm.
Các hoạt động thư giãn khác, như xem lại chương trình truyền hình yêu thích hoặc dành thời gian với thú cưng, cũng có thể đóng vai trò hỗ trợ sức khỏe tổng thể.
Lợi ích sức khỏe khác của thiền định
– Có thể làm giảm huyết áp
Theo Healthline, thiền cũng có thể cải thiện sức khỏe thể chất bằng cách giảm áp lực lên tim.
Theo thời gian, huyết áp cao khiến tim phải làm việc vất vả hơn để bơm máu, dẫn đến chức năng tim kém. Huyết áp cao cũng góp phần dẫn đến xơ vữa động mạch, hay hẹp động mạch, có thể dẫn đến đau tim và đột quỵ.
Một phân tích tổng hợp năm 2015 của 12 nghiên cứu với gần 1.000 người tham gia cho thấy thiền giúp giảm huyết áp.
– Giúp kiểm soát cơn đau
Một số nghiên cứu cho thấy việc kết hợp thiền định vào thói quen hàng ngày có thể có lợi trong việc kiểm soát cơn đau.
Ví dụ, một đánh giá năm 2017 về 38 nghiên cứu đã kết luận rằng thiền chánh niệm có thể giảm đau, cải thiện chất lượng cuộc sống và giảm các triệu chứng trầm cảm ở những người bị đau mãn tính.
Một phân tích tổng hợp lớn năm 2014 với gần 3.500 người tham gia đã liên kết thiền định với việc giảm đau.
– Cải thiện giấc ngủ
Một nghiên cứu năm 2014 đã so sánh các chương trình thiền định dựa trên chánh niệm và nhận thấy rằng những người thiền định ngủ lâu hơn và tình trạng mất ngủ được cải thiện.
Việc thành thạo thiền định có thể giúp bạn kiểm soát hoặc chuyển hướng những suy nghĩ miên man hoặc không kiểm soát thường dẫn đến chứng mất ngủ. Ngoài ra, nó có thể giúp thư giãn cơ thể, giải tỏa căng thẳng và đưa bạn vào trạng thái bình yên, giúp bạn dễ ngủ hơn.
Khoản 2 điều 9 Thông tư 01/2025/TT-BYT (Thông tư 01/2025) quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành một số điều của luật BHYT, các trường hợp chuyển người bệnh giữa các cơ sở khám chữa bệnh (KCB) BHYT theo đúng trình tự bao gồm:
Chuyển người bệnh giữa các cơ sở KCB BHYT trong cùng cấp KCB; từ cơ sở KCB cấp ban đầu đến cơ sở KCB cấp cơ bản; từ cơ sở KCB cấp cơ bản đến cơ sở KCB cấp chuyên sâu theo yêu cầu chuyên môn, tình trạng của người bệnh hoặc vượt khả năng đáp ứng của cơ sở KCB.
Chuyển người bệnh từ cơ sở KCB cấp ban đầu đến cơ sở KCB cấp chuyên sâu trong trường hợp vượt khả năng đáp ứng của cơ sở KCB cấp cơ bản tại tỉnh.
Chuyển người bệnh đã điều trị ổn định từ cơ sở KCB cấp chuyên sâu về cơ sở KCB cấp cơ bản hoặc cấp ban đầu; chuyển người bệnh từ cơ sở KCB cấp cơ bản về cơ sở KCB cấp ban đầu để tiếp tục điều trị, theo dõi.
Chuyển người bệnh từ cơ sở KCB cấp chuyên sâu hoặc cấp cơ bản về cơ sở KCB BHYT ban đầu để điều trị, quản lý, theo dõi đối với các bệnh mạn tính (theo quy định tại điều 10 Thông tư 01/2025).
Quy định cũng nêu rõ, cơ sở KCB BHYT chuyển người bệnh về quản lý, theo dõi, điều trị tại cơ sở KCB BHYT cấp ban đầu có trách nhiệm phối hợp, trao đổi thông tin với cơ sở tiếp nhận bảo đảm cung ứng thuốc, thiết bị y tế và không ảnh hưởng đến quá trình điều trị của người bệnh; chuyển thuốc, thiết bị y tế trong thời gian cơ sở KCB tiếp nhận người bệnh chưa có sẵn thuốc, thiết bị y tế để cung cấp cho người bệnh…
Bộ Y tế đang xây dựng dự thảo Thông tư quy định nguyên tắc xây dựng danh mục dịch vụ kỹ thuật y tế và hướng dẫn thanh toán chi phí thực hiện dịch vụ kỹ thuật thuộc phạm vi được hưởng của người tham gia bảo hiểm y tế (BHYT).
Theo tờ trình của Vụ Bảo hiểm y tế, dự thảo được xây dựng nhằm triển khai Luật Bảo hiểm y tế sửa đổi, bổ sung năm 2024, đồng thời khắc phục những bất cập trong quá trình thực hiện Thông tư số 35/2016 và các văn bản sửa đổi, bổ sung.
Chẳng hạn, một số bệnh không lây nhiễm như ung thư, tim mạch ngày càng có số lượng người mắc nhiều, gánh nặng bệnh tật lớn. Tuy nhiên, một số quy định về các điều kiện thanh toán của Thông tư số 35 không còn phù hợp với sự phát triển của khoa học, kỹ thuật, công nghệ trong khám bệnh, chữa bệnh và không còn phù hợp với điều kiện phát triển kinh tế, xã hội hiện nay.
Trong một số trường hợp, các quy định đã hạn chế quyền lợi của người tham gia BHYT, khiến chi tiền túi của người bệnh BHYT tăng.
Ngoài ra, một số dịch vụ kỹ thuật cần được bổ sung điều kiện thanh toán để bảo đảm khả năng cân đối của quỹ BHYT như chụp cộng hưởng từ ≥ 3.0 Tesla, bơm keo sinh học điều trị suy tĩnh mạch mạn tính, chiếu tia plasma lạnh điều trị bỏng, bệnh lý, tổn thương da…
Trong dự thảo, Bộ Y tế đề xuất mở rộng điều kiện thanh toán BHYT đối với nhiều dịch vụ kỹ thuật hiện đại trong lĩnh vực chẩn đoán hình ảnh, ung bướu và xét nghiệm.
Đối với kỹ thuật chụp PET/CT, dự thảo đề xuất mở rộng thanh toán trong trường hợp đánh giá đáp ứng điều trị đối với người bệnh ung thư phổi không phải tế bào nhỏ và ung thư thực quản.
Dự thảo cũng bổ sung thanh toán chụp PET/CT để theo dõi sau điều trị với người mắc u lympho Hodgkin và u lympho không Hodgkin. Cụ thể, người bệnh có thể được quỹ BHYT thanh toán tối đa 4 lần trong 24 tháng đầu kể từ thời điểm phát hiện bệnh.
Hiện nay, chi phí chụp PET/CT khá cao, dao động khoảng 20-25 triệu đồng mỗi lần tùy cơ sở y tế.
Ngoài chụp PET/CT, xét nghiệm CA 19-9 cũng được đề xuất bổ sung chỉ định thanh toán cho người mắc ung thư đại trực tràng và ung thư gan, ngoài các bệnh lý ung thư tụy và đường mật như quy định hiện hành.
Đồng thời, dự thảo cũng bổ sung điều kiện thanh toán BHYT đối với nhiều kỹ thuật xét nghiệm hiện đại chưa được quy định cụ thể trước đây.
Theo Bộ Y tế, việc sửa đổi, bổ sung thông tư theo hướng mở rộng điều kiện thanh toán của các dịch vụ kỹ thuật giúp người bệnh được tăng cơ hội tiếp cận với các dịch vụ kỹ thuật cần thiết để chẩn đoán, điều trị bệnh ở nơi thuận tiện nhất, giảm chi tiền túi từ người bệnh.
Đồng thời, góp phần giảm tình trạng chuyển người bệnh đến các cơ sở khám bệnh, chữa bệnh cấp chuyên môn cao hơn, giảm chi phí di chuyển, vận chuyển người bệnh và các chi phí khác, góp phần làm giảm chi tiền túi của hộ gia đình liên quan đến khám bệnh, chữa bệnh.
Bên cạnh đó, chính sách mới cũng tạo điều kiện cho cơ sở khám bệnh, chữa bệnh phát triển chuyên môn kỹ thuật; thu hút nhân lực và khuyến khích phát triển năng lực của cán bộ y tế công tác tại cơ sở khám bệnh, chữa bệnh, đặc biệt tại tuyến cơ sở.
Từ đó, góp phần hạn chế tình trạng quá tải ở cơ sở khám bệnh, chữa bệnh cấp chuyên môn trên vì một số dịch vụ kỹ thuật đã mở rộng điều kiện thực hiện.
PGS.TS.BS Nguyễn Thị Kim Liên, Trưởng khoa Phục hồi chức năng, Bệnh viện Hữu nghị Việt Đức cho biết, số lượng người trẻ đến khám vì đau lưng đang gia tăng rõ rệt trong những năm gần đây.
Mới đây, khoa tiếp nhận bệnh nhân nam làm công việc IT, thường xuyên ngồi văn phòng 8-10 giờ mỗi ngày. Những ngày gần đây, anh liên tục bị đau vùng thắt lưng, cơn đau lan xuống chân khiến sinh hoạt khó khăn.
Theo lời kể, người đàn ông này luôn trong tình trạng lưng cứng đờ, khó cúi gập hay xoay người. Lo sợ bị thoát vị đĩa đệm, anh đến bệnh viện kiểm tra. Kết quả thăm khám cho thấy bệnh nhân bị thoái hóa cột sống thắt lưng, đồng thời mất đáng kể đường cong sinh lý của cột sống dù chưa đến 40 tuổi.
“Bình thường cột sống thắt lưng có độ cong sinh lý tự nhiên. Tuy nhiên, ở bệnh nhân này, phần lưng gần như thẳng đứng như cây tre, một dấu hiệu của thoái hóa cột sống dù hiện vẫn ở mức độ nhẹ”, PGS Liên cho hay.
Nam giới 30-40 tuổi dễ gặp tình trạng đau lưng
Theo PGS Liên, nhiều người vẫn nghĩ phải lớn tuổi mới đau lưng, nhưng thực tế không ít bệnh nhân chưa đến 50 tuổi đã có dấu hiệu thoái hóa cột sống. Đáng chú ý, nhóm mắc nhiều nhất hiện nay là nam giới trong độ tuổi 30-40. Nguyên nhân chủ yếu đến từ lối sống ít vận động, ngồi lâu liên tục để làm việc, xem điện thoại, chơi game hoặc sử dụng máy tính nhiều giờ mà không thay đổi tư thế.
“Một trong những nguyên nhân gây đau lưng là người bệnh ít vận động, ít tập thể dục kèm theo thói quen ngồi lì một chỗ trong thời gian dài. Đây là tình trạng rất phổ biến ở nam giới trẻ hiện nay”, chuyên gia nhận định.
Ngoài việc dùng thuốc, điều quan trọng trong điều trị đau lưng là tập luyện đúng cách nhằm cân bằng nhóm cơ lưng và cơ bụng. Người bệnh cần được hướng dẫn các bài tập phù hợp với cột sống, thắt lưng dưới sự hỗ trợ của chuyên gia phục hồi chức năng và vật lý trị liệu.
Bên cạnh đó, nhiều người làm việc trong môi trường kín, ít tiếp xúc ánh nắng nên thiếu vitamin D, yếu tố quan trọng đối với sức khỏe xương khớp.
Những dấu hiệu đau lưng không nên chủ quan
Theo PGS Liên, một trong những yếu tố quan trọng khi đánh giá đau lưng là phân biệt đau cơ học và đau không cơ học. Đau cơ học thường tăng khi vận động, giảm khi nghỉ ngơi và liên quan rõ rệt đến tư thế. Trong khi đó, đau không cơ học thường kéo dài dai dẳng, không phụ thuộc vận động, thậm chí tăng về đêm và có thể đi kèm các triệu chứng toàn thân.
“Có những dấu hiệu cảnh báo người bệnh tuyệt đối không nên bỏ qua”, PGS Liên nhấn mạnh.
Cụ thể, nếu đau lưng kéo dài trên 2- 4 tuần dù đã nghỉ ngơi và thay đổi sinh hoạt hoặc cơn đau tái phát nhiều lần với xu hướng nặng dần, người bệnh cần đi khám sớm. Đặc biệt, các cơn đau không liên quan tư thế, đau ngay cả khi nằm nghỉ hoặc đau tăng về đêm là những dấu hiệu bất thường cần được đánh giá kỹ.
Ngoài ra, đau lưng kèm sụt cân không rõ nguyên nhân, sốt kéo dài, mệt mỏi, chán ăn có thể liên quan đến các bệnh lý toàn thân, trong đó có nguy cơ ung thư.
Những dấu hiệu thần kinh như tê yếu chân, đi lại khó khăn, mất thăng bằng hoặc rối loạn tiểu tiện cũng là tình trạng nguy hiểm vì có thể liên quan đến chèn ép thần kinh.
Theo chuyên gia, nếu đau lưng đi kèm tiểu buốt, tiểu máu hoặc rối loạn kinh nguyệt, cần nghĩ đến nguyên nhân từ hệ tiết niệu hoặc phụ khoa, bởi khi đó đau lưng chỉ là biểu hiện thứ phát.
“Đau lưng là một triệu chứng, chứ không phải một chẩn đoán. Điều trị hiệu quả phải dựa trên việc xác định đúng nguyên nhân thay vì chỉ tập trung giảm đau”, PGS Liên khuyến cáo.
Chuyên gia cho rằng, trong nhiều trường hợp, việc điều chỉnh lối sống, tăng cường vận động và phục hồi chức năng đúng cách có thể cải thiện đáng kể tình trạng bệnh. Tuy nhiên, khi xuất hiện các dấu hiệu cảnh báo, người bệnh cần thăm khám sớm để tránh những biến chứng đáng tiếc.
