Lực lượng Mỹ đang ráo riết triển khai chiến dịch tìm kiếm và cứu nạn để giải cứu một phi công F-15 mất tích sau khi máy bay bị bắn hạ tại Iran hôm 3/4.
Có hai phi công trên máy bay gặp nạn và đã phóng dù thoát hiểm thành công. Một phi công đã được lực lượng đặc nhiệm Mỹ giải cứu, trong khi công tác tìm kiếm người còn lại vẫn tiếp diễn.
Theo ông Ravi Chaudhary, cựu phi công vận tải cơ C-17 thuộc không quân Mỹ, người từng giữ chức giám đốc Trung tâm Giải cứu Phi công tại Iraq vào năm 2008, khi một phi công tiêm kích buộc phải nhảy dù thoát hiểm, đặc biệt là trên vùng lãnh thổ đối địch, “tất cả nhân lực” tại trung tâm điều hành quân sự phụ trách sứ mệnh đó sẽ lập tức dồn toàn bộ nỗ lực vào việc tìm kiếm và giải cứu họ nhanh nhất có thể.
“Họ sẽ điều phối các nguồn lực để yểm trợ hỏa lực trên không cho công tác cứu hộ, trong khi cơ quan tình báo xác định vị trí máy bay rơi”, Chaudhary giải thích. “Đây là một chiến dịch điều phối và huy động nhân lực khổng lồ, chỉ để đảm bảo rằng chúng ta đưa được người của mình trở về nhà”.
Nhiệm vụ khó khăn
Trước khi tham gia bất kỳ nhiệm vụ nào, các phi công tiêm kích Mỹ phải trải qua quá trình huấn luyện chuyên sâu không chỉ về cách nhảy dù an toàn mà còn về cách sinh tồn sau khi tiếp đất tại vùng lãnh thổ nguy hiểm. Tổ bay hai người thường nhảy dù gần như đồng thời, tuy nhiên họ thường bị tách rời nhau do tác động của gió và các yếu tố khác sau khi rời máy bay.
Phi công Mỹ được huấn luyện thế nào khi tiêm kích bị bắn rơi
Phi công sau khi tiếp đất phải thực hiện quy trình Sinh tồn, Né tránh, Kháng cự và Thoát hiểm (SERE), với ưu tiên hàng đầu là sống sót và đảm bảo mình được lực lượng cứu hộ nhận diện, thông qua tín hiệu hình ảnh hoặc liên lạc.
Đội giải cứu phi công “có những phương thức hết sức tinh vi” để tìm kiếm không chỉ chiếc máy bay gặp nạn mà cả thành viên tổ bay, Chaudhary cho biết.
Dù vậy, cựu tướng không quân Mỹ Houston Cantwell, đang làm việc tại Viện Nghiên cứu Hàng không Vũ trụ Mitchell, cho hay giải cứu phi công trong lãnh thổ đối địch là nhiệm vụ “đặc biệt phức tạp”.
Ngay khi phi công nhảy dù, quân đội thường nhận được thông báo về việc máy bay gặp nạn và kích hoạt một tín hiệu cảnh báo. Ưu tiên hàng đầu và trước hết là xác định vị trí các thành viên tổ bay.
“Thông tin quan trọng nhất chính là vị trí của phi hành đoàn. Nhưng mẩu thông tin đó lại cực kỳ khó thu thập”, Cantwell cho biết, đồng thời lưu ý rằng lực lượng đối phương có khả năng sẽ cố gắng “đánh lừa” hoặc đưa ra thông tin giả mạo về vị trí phi công tiếp đất.
“Điều này nghe có vẻ rất cơ bản, nhưng thực tế lại vô cùng khó khăn”, ông nói. “Đối với những phi công bị mắc kẹt, tình hình thực địa thay đổi liên tục đến mức không có một khuôn mẫu nào áp dụng được cho mọi trường hợp”.
Để hỗ trợ quá trình định vị, theo cựu thiếu tướng không quân Mỹ Thomas Kunkel, người từng giữ chức Tư lệnh Lực lượng Cảnh báo sớm và Kiểm soát Trên không của NATO, các phi công thường mang theo bộ dụng cụ sinh tồn gắn liền khi nhảy dù khỏi máy bay, trong đó có thể chứa một số thiết bị vô tuyến để liên lạc với lực lượng Mỹ.
Khi đã biết thông tin vị trí phi công, một “biệt đội giải cứu” gồm nhiều phương tiện và nhân sự sẽ được thiết lập dựa trên đánh giá về hàng loạt yếu tố môi trường cũng như thực địa nhằm tăng tối đa khả năng thành công của sứ mệnh.
Dựa trên kinh nghiệm từ các nhiệm vụ trước đây, Kunkel ước tính một đội hình giải cứu khoảng 10-20 thành viên sẽ được huy động để tìm kiếm phi công gặp nạn tại Iran.
Dòng trực thăng được sử dụng cho các cuộc giải cứu kiểu này là HH-60W, vốn có thiết kế chuyên biệt cho những sứ mệnh tương tự. Do trực thăng cứu hộ thường phải di chuyển quãng đường rất dài, các máy bay tiếp dầu, cụ thể là HC-130J, sẽ được triển khai để đảm bảo phi đội HH-60W luôn đủ nhiên liệu hoạt động.
Cantwell cho biết thêm một máy bay gây nhiễu điện tử cũng có thể được huy động nhằm hỗ trợ công tác bảo vệ chiến dịch. Cùng với đó, cường kích A-10 với lớp giáp dày cùng khả năng tấn công mục tiêu mặt đất sẽ tạo thêm một lớp bảo vệ khác để đối phó lực lượng mặt đất đối phương.
“Nếu có bất kỳ lực lượng đối phương nào cần bị chế áp trong lúc diễn ra cuộc giải cứu, cường kích A-10 sẽ dội hỏa lực giúp máy bay cứu hộ tiếp cận mục tiêu”, ông nói.
Bất chấp những rủi ro và tính chất phức tạp của chiến dịch cứu hộ đang diễn ra tại Iran, Kunkel khẳng định không lực lượng nào được chuẩn bị tốt bằng không quân Mỹ khi đối đầu với thử thách này. Dù vậy, hàng loạt yếu tố khó lường có thể tác động đến mức độ thành công của chiến dịch giải cứu.
Những rủi ro
“Yếu tố ban ngày hay ban đêm đóng vai trò cực kỳ quan trọng”, tướng Kunkel cho hay. Ông lưu ý thêm rằng các đợt giải cứu vào ban ngày thường trở thành một cuộc “đua tốc độ” với đối phương, bởi mọi hoạt động tác chiến lúc này rất dễ làm lộ vị trí của phi công.
“Nếu đối phương biết chúng ta chuẩn bị điều quân giải cứu, họ cũng sẽ tìm cách bắn hạ lực lượng của ta”, ông giải thích. “Khả năng tác chiến trong bóng đêm giúp giảm thiểu rủi ro đáng kể, nhất là trước một lực lượng lạc hậu hơn chúng ta”.
Một yếu tố then chốt khác là liệu phi công bị mắc kẹt có còn khả năng di chuyển hay không. “Đây là yếu tố cực kỳ quan trọng”, Cantwell nhấn mạnh, bởi nếu phi công mất khả năng vận động, phạm vi các điểm triển khai giải cứu tiềm năng sẽ bị thu hẹp đáng kể.
Lực lượng giải cứu cũng sẽ cân nhắc các yếu tố môi trường, như liệu phi công có đang ẩn nấp ở rừng rậm hoặc khu vực nhiều cây cối hay không, vì điều này có thể triệt tiêu khả năng hạ cánh của trực thăng. Trong tình huống đó, đội cứu hộ sẽ sử dụng một thiết bị gọi là “tời cứu hộ xuyên rừng” giúp kéo người lên trực thăng mà không cần đáp xuống mặt đất.
Mối quan ngại lớn nhất của ông Cantwell đối với chiến dịch cứu hộ là khả năng phi công bị bắt làm tù binh.
“Phía Iran không mong gì hơn ngoài việc bắt sống một phi công Mỹ”, ông nói. “Chính phi đội tiêm kích của chúng ta đã dội hỏa lực tàn phá đất nước họ suốt nhiều tuần qua”.
Nếu phi công không bị bắt, điều khiến Cantwell lo ngại tiếp theo là khả năng sinh tồn của người này trong điều kiện sa mạc khắc nghiệt.
“Điều tôi sợ nhất chỉ đơn giản là nguy cơ thiếu nước uống. Nếu lạc giữa sa mạc, bạn chẳng có mấy nơi để ẩn náu”, ông nói.
"Tất cả quốc gia thành viên đã đồng ý mở cụm đàm phán kết nạp lần đầu tiên với Ukraine và Moldova", Chủ tịch Hội đồng châu Âu Antonio Costa và Chủ tịch Ủy ban châu Âu Ursula von der Leyen cho biết trong bài đăng chung trên mạng xã hội hôm 12/6.
Cuộc đàm phán sẽ nối lại từ ngày 15/6, bắt đầu thảo luận về các nguyên tắc cơ bản, trong đó có tiêu chí về pháp quyền, mà Ukraine và Moldova phải đáp ứng.
Thông báo được đưa ra sau khi chính phủ mới của Hungary quyết định chấm dứt sử dụng quyền phủ quyết đối với nỗ lực kết nạp Ukraine. Chính sách này được áp dụng dưới thời cựu thủ tướng Viktor Orban, người thất bại trong cuộc bầu cử hồi tháng 4.
Ông Costa và bà von der Leyen đánh giá quyết định trên là "sự ghi nhận đối với sự quyết tâm, lòng dũng cảm và nỗ lực cải cách" của Ukraine và Moldova, dù hai nước đối mặt nhiều thách thức lớn. "Mở rộng liên minh là lựa chọn chiến lược. Trong thế giới đầy những biến động khôn lường, EU lớn mạnh hơn sẽ mang lại lợi ích chung cho tất cả chúng ta", hai lãnh đạo cho hay.
Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky hoan nghênh quyết định của EU, cho rằng đây là sự hỗ trợ quan trọng cả về chính trị lẫn tinh thần đối với đất nước và người dân Ukraine. "Chúng tôi đang tự bảo vệ chính mình và qua đó, bảo vệ toàn bộ châu Âu", ông nói.
Tổng thống Moldova Maia Sandu tuyên bố nước này sẵn sàng mở toàn bộ các cụm đàm phán gia nhập, khẳng định Chisinau đã hoàn thành phần phần việc cần thiết và sẽ tiếp tục thúc đẩy cải cách.
Các cuộc đàm phán kết nạp Ukraine đã khởi động từ tháng 6/2024. Đây là quá trình phức tạp, thường kéo dài nhiều năm với các cuộc thảo luận chi tiết về nhiều lĩnh vực, từ nông nghiệp đến pháp quyền. Động thái khi đó chủ yếu mang ý nghĩa biểu tượng, thể hiện sự ủng hộ mạnh mẽ của EU đối với Ukraine sau khi xung đột bùng phát năm 2022.
Dưới thời ông Orban, Hungary nhiều lần ngăn cản tiến trình gia nhập EU của Ukraine. Tuy nhiên, tân Thủ tướng Peter Magyar đã rút lại sự phản đối sau khi đạt được thỏa thuận với Kiev về quyền lợi của cộng đồng người gốc Hungary tại Ukraine, vấn đề lâu nay gây căng thẳng giữa hai nước láng giềng.
Dù vậy, ông Magyar khẳng định Hungary không ủng hộ đẩy nhanh quá trình kết nạp Ukraine vào EU. Ông cho biết mở cụm đàm phán đầu tiên chỉ là bước khởi đầu, viện dẫn trường hợp của Montenegro, nước bắt đầu đàm phán gia nhập từ năm 2012 nhưng đến nay vẫn chưa trở thành quốc gia thành viên EU.
"Tổng thống Nga Vladimir Putin đã gọi điện thoại, chúc mừng Tổng thống Mỹ Donald Trump nhân dịp sinh nhật lần thứ 80 của ông ấy", trợ lý Điện Kremlin Yury Ushakov nói về cuộc điện đàm kéo dài khoảng một giờ ngày 14/6 giữa hai lãnh đạo.
Theo ông Ushakov, Tổng thống Trump rất xúc động trước lời chúc từ người đồng cấp Nga và nói rằng ông Putin là lãnh đạo nước ngoài đầu tiên gọi cho ông vào ngày sinh nhật.
"Tổng thống Putin khi gửi lời chúc đã nhấn mạnh những phẩm chất tốt đẹp của ông Trump, điều đã góp phần vào thành công của ông ấy dù với tư cách cá nhân hay vai trò chính trị gia", trợ lý Điện Kremlin nói.
Ông Ushakov cho biết thêm Tổng thống Putin không gửi món quà nào mừng sinh nhật ông Trump, nhưng những lời chúc ấm áp đã phản ánh mối quan hệ giữa hai lãnh đạo.
Trong cuộc điện đàm được mô tả là "thân thiện và thẳng thắn" này, ông Trump đã kêu gọi các bên chấm dứt cuộc chiến ở Ukraine, Điện Kremlin cho hay.
Hai lãnh đạo nhất trí đặc phái viên Mỹ Steve Witkoff và con rể ông Trump, Jared Kushner, sẽ tới Nga trong tương lai gần. Ông Putin nói với ông Trump rằng nếu Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky muốn gặp trực tiếp, ông ấy nên đến Moskva. Tổng thống Zelensky đã nhiều lần bác bỏ khả năng này.
Tổng thống Trump cũng thông báo với Tổng thống Putin rằng ông sắp thông báo về thỏa thuận hòa bình với Iran, Ushakov cho hay. Nhà Trắng chưa bình luận về các thông tin trên.
Năm ngoái, ông Putin cũng chúc mừng sinh nhật người đồng cấp Mỹ qua điện thoại.
Cuộc gọi hôm 14/6 là cuộc điện đàm đầu tiên giữa hai lãnh đạo trong hơn một tháng qua. Lần cuối ông Putin và ông Trump gọi điện là vào ngày 29/4, thảo luận về thỏa thuận ngừng bắn ở Ukraine nhân Ngày Chiến thắng.
Cảnh sát hạt Cambridgeshire cho biết nhận được cuộc gọi báo án đến vườn thú Old Hurst, gần thị trấn Huntingdon, phía nam nước Anh, lúc 13h24 ngày 18/6. Andy Johnson, người điều hành vườn thú, cho biết vợ ông, Tracey, đã lao vào chuồng cá sấu để giải cứu cậu bé. Đứa trẻ được đưa đến bệnh viện, trên người có nhiều vết thương nghiêm trọng.
Người đàn ông 30 tuổi đến từ Norfolk đã bị bắt với cáo buộc giết người bất thành. Theo cảnh sát Anh, người này và em bé dường như không quen biết.
Cảnh sát Anh ngày 19/6 thông báo đã cho người này tại ngoại đến ngày 18/9 trong lúc điều tra thêm, vì giới chức đánh giá anh ta không ở trong trạng thái phù hợp để lấy lời khai.
Đài LBC đưa tin người này "gặp khó khăn về nhận thức" và đang đi dã ngoại cùng người chăm sóc khi sự việc xảy ra.
"Chúng tôi đang nói chuyện với những người có mặt tại sở thú vào thời điểm xảy ra sự việc đáng tiếc này để hiểu rõ hơn diễn biến vụ việc", thanh tra Verity McCann nói.
Old Hurst là doanh nghiệp nông trại do gia đình tự điều hành, bao gồm một cửa hàng thịt, một cửa hàng nông sản, phòng trà, nhà hàng bít tết và vườn thú. Trang web giới thiệu nơi đây "nuôi dưỡng hơn 100 cá thể động vật hấp dẫn" bao gồm cá sấu, sư tử châu Phi và một con hổ Bengal. Những con cá sấu được nhốt trong một chuồng gia súc cải tạo, nơi có lối đi bộ trên cao rào bằng kim loại nhìn xuống hồ nước lớn được bao quanh bởi thảm thực vật nhiệt đới.
Mike Annicelli, 52 tuổi, người sống gần vườn thú, mô tả đàn cá sấu nằm cách sàn phía trên khoảng 4,5 m. Có hàng rào cao khoảng 1,2 m dọc theo lối đi bộ.
Gia đình Johnson cho hay Nhà kính Nhiệt đới, nơi nuôi cá sấu, sẽ đóng cửa cho đến khi có thông báo mới, để bày tỏ sự tôn trọng đối với gia đình.
"Xin gửi lời cầu chúc và cảm thông sâu sắc nhất đến cậu bé và gia đình", sở thú cho biết.
Bà Charlotte Lowe, đại diện cho vùng Old Hurst tại Hội đồng Quận Huntingdonshire và Hội đồng Hạt Cambridgeshire, cho biết "bị sốc" khi nghe tin về sự việc.
"Để một chuyện như thế này xảy ra ở đây thật sự là không thể tin nổi", bà nói. "Bạn không bao giờ nghĩ điều này lại xảy ra ở một ngôi làng nông thôn".
Bà nói thêm chuồng trại vốn có các biện pháp an toàn được thiết lập sẵn, bao gồm kính Perspex và các lối đi bộ an toàn. Vườn thú này là một địa điểm thu hút đông đảo du khách từ khắp nơi trên cả nước.
