Con số này không chỉ cho thấy mức độ phổ cập của công nghệ mà còn phản ánh một thực tế: không gian mạng đã trở thành một phần không thể tách rời trong đời sống của trẻ.
Theo đó, vấn đề vì thế không còn là “có nên cho trẻ dùng Internet hay không”, mà là làm sao để trẻ an toàn trong một môi trường vừa rộng mở, vừa tiềm ẩn nhiều rủi ro.
Không gian số mang đến cơ hội học tập, kết nối, phát triển kỹ năng. Nhưng đi kèm với đó là những nguy cơ ngày càng tinh vi như bắt nạt trực tuyến, lừa đảo, xâm hại, nội dung độc hại, nghiện game, lệ thuộc mạng xã hội…
Như cảnh báo từ UNICEF, công nghệ có thể “ảo”, nhưng những tổn thương mà trẻ em phải gánh chịu là hoàn toàn có thật . Một lời xúc phạm trên mạng có thể lặp lại vô hạn. Một hình ảnh bị phát tán có thể không bao giờ biến mất. Một cuộc trò chuyện tưởng chừng vô hại có thể trở thành điểm khởi đầu cho hành vi thao túng.
Điều đáng lo hơn là trẻ em bước vào thế giới đó khi chưa có đủ khả năng tự bảo vệ. Các em tò mò, dễ tin, dễ bị ảnh hưởng bởi bạn bè và môi trường xung quanh.
Trong khi đó, chính thiết kế của các nền tảng lại hướng đến việc giữ chân người dùng càng lâu càng tốt, liên tục đề xuất nội dung, tạo vòng lặp tương tác.
Với người lớn, điều này đã khó kiểm soát; với trẻ em, đó là một “cái bẫy” tinh vi. Việc sử dụng Internet quá mức có thể ảnh hưởng đến khả năng tập trung, hành vi, cảm xúc, thậm chí cả sự phát triển não bộ và kỹ năng xã hội.
Trước thực tế đó, nhiều ý kiến đề xuất cần hạn chế, thậm chí cấm trẻ em sử dụng mạng xã hội sớm. Đây là phản ứng dễ hiểu khi phụ huynh chứng kiến những rủi ro ngày càng rõ ràng. Tuy nhiên, kinh nghiệm quốc tế cho thấy, lệnh cấm không phải là lời giải trọn vẹn.
Trẻ em có thể tìm cách vượt rào, sử dụng tài khoản của người lớn, chuyển sang các nền tảng khác ít kiểm soát hơn. Khi đó, rủi ro không biến mất, mà chỉ chuyển sang những “vùng tối” khó nhận diện và khó can thiệp hơn.
Như nhiều chuyên gia nhận định, vấn đề không nằm ở việc trẻ có dùng Internet hay không, mà ở việc các em sử dụng như thế nào và có được chuẩn bị đủ kỹ năng hay chưa .
Thực tế cho thấy khoảng cách lớn nhất hiện nay không phải là tiếp cận công nghệ, mà là năng lực sử dụng an toàn.
Trẻ em online mỗi ngày, nhưng lại thiếu kỹ năng nhận diện nguy cơ, thiếu khả năng tự bảo vệ và thiếu cả nơi để tìm kiếm sự hỗ trợ khi gặp vấn đề.
Trong khi đó, nhiều phụ huynh và giáo viên vẫn chưa theo kịp tốc độ thay đổi của môi trường số, dẫn đến khoảng trống trong việc đồng hành cùng trẻ.
Bảo vệ trẻ trên không gian mạng không thể là trách nhiệm của riêng gia đình, mà cần một hệ sinh thái nhiều tầng, với sự tham gia của gia đình, nhà trường, doanh nghiệp công nghệ và cơ quan quản lý.
Phía gia đình, điều quan trọng nhất không phải là kiểm soát tuyệt đối, mà là thiết lập quy tắc và duy trì đối thoại. Cha mẹ cần hiểu con mình đang làm gì trên mạng, sử dụng nền tảng nào, tiếp xúc với nội dung gì. Việc cài đặt công cụ quản lý là cần thiết, nhưng chưa đủ. Điều cốt lõi là xây dựng sự tin cậy để trẻ sẵn sàng chia sẻ khi gặp vấn đề, thay vì giấu kín.
Đối với nhà trường, giáo dục cần mở rộng sang kỹ năng công dân số. Trẻ cần được dạy cách ứng xử trên mạng, cách bảo vệ dữ liệu cá nhân, cách nhận diện tin giả, cách phản ứng khi bị bắt nạt hoặc tiếp cận bởi người lạ. Những kỹ năng này quan trọng không kém bất kỳ môn học nào trong thời đại số.
Trong khi đó, đối với doanh nghiệp công nghệ, trách nhiệm không thể chỉ dừng ở việc cung cấp nền tảng. Khi rủi ro xuất phát từ chính thiết kế hệ thống, các nền tảng cần chủ động xây dựng môi trường an toàn hơn: kiểm soát nội dung theo độ tuổi, cải thiện cơ chế báo cáo, tăng cường xác minh người dùng và cung cấp công cụ hỗ trợ phụ huynh.
Cũng cần tiếp tục hoàn thiện khung pháp lý, tăng cường giám sát và hỗ trợ nạn nhân. Việt Nam đã có những bước tiến trong việc xây dựng hệ thống bảo vệ trẻ em trên môi trường mạng và tham gia các sáng kiến quốc tế nhưng trước tốc độ phát triển của công nghệ, các giải pháp cũng cần được cập nhật liên tục.
Quan trọng hơn cả, cần chuyển từ tư duy “ngăn chặn” sang “trao quyền”. Trẻ em không thể bị tách khỏi thế giới số, nhưng có thể được trang bị để bước vào đó một cách an toàn. Khi có kỹ năng, có nhận thức và có sự hỗ trợ, các em không chỉ là đối tượng cần bảo vệ, mà trở thành chủ thể có khả năng tự bảo vệ mình.
Không gian mạng sẽ tiếp tục mở rộng và trẻ em sẽ tiếp tục hiện diện trong đó nhiều hơn. Do đó không phải là làm cách nào để cấm cản mà là làm sao để các em không bị tổn thương khi tham gia. Đây là sự thật không thể trì hoãn!
Nhiều người thích ăn chuối vì đây là loại quả ngon, rẻ, nhiều lợi ích sức khỏe và dễ mang theo. Tuy nhiên, bác sĩ chuyên khoa thận Lin Xuanren (Trưởng khoa Thẩm phân phúc mạc tại Bệnh viện Đại học Châu Á, Trung Quốc) khuyến cáo chuối là loại thực phẩm có hàm lượng kali rất cao, vì vậy những người có chức năng thận kém nên cẩn thận.
Trong bài cảnh báo được ông đăng tải lên mạng xã hội bằng tài khoản mang tên "Giới thiệu về thận - Bác sỹ Lin Xuanren", chuyên gia này cho biết chuối có giá trị dinh dưỡng rất lớn, nhưng đối với bệnh nhân thận, nó có thể có gây rủi ro: "Một cặp đôi mắc bệnh thận quay lại bệnh viện để khám, nồng độ kali trong máu của họ tăng vọt lên 5,8 và 5,7 mEq/L (giá trị bình thường là 3,5-5,0 mEq/L). Hỏi kỹ thì được biết cả hai bị táo bón nên họ ăn 3-4 quả chuối mỗi ngày để thúc đẩy nhu động ruột!".
Bác sỹ Lin Xuanren cho biết chuối là "loại quả siêu giàu kali", một quả chuối cỡ trung bình có 368mg kali. "Đối với những người khỏe mạnh có chức năng thận bình thường, chuối là lựa chọn tốt để bổ sung ion kali, vì vậy một số người thường dùng chuối trong quá trình chạy marathon hoặc tập thể dục. Tuy nhiên, thận của những người mắc bệnh thận mãn tính chỉ có 10-20% khả năng bài tiết kali. Ngay cả một lượng nhỏ kali được hấp thụ cũng có thể tích tụ và trở thành cơn khủng hoảng tử vong", bác sĩ Lin viết.
Bác sỹ Lin Xuanren cho biết, nồng độ ion kali quá cao (lớn hơn 5,5mEq/L) có thể gây yếu cơ, tê tay chân, loạn nhịp tim…, nguy cơ tử vong đột ngột tăng gấp 3 lần.
Nếu độ lọc cầu thận của bệnh nhân thận là dưới 30, nên tránh hoàn toàn các loại thực phẩm có hàm lượng kali cao và không nên ăn chuối. Nếu độ lọc cầu thận là từ 30 đến 60, họ có thể ăn chuối nhiều nhất hai lần một tuần, mỗi lần nửa quả, thái lát ngâm trong nước 30 phút.
Bác sĩ Lin Xuanren nhắc nhở mọi người rằng chuối là loại quả có hàm lượng kali siêu cao, vì vậy những người có chức năng thận kém nên cẩn thận. Một cặp đôi bị táo bón và ăn 3 đến 4 quả chuối mỗi ngày, dẫn đến tăng kali máu, có thể dẫn đến tử vong đột ngột trong những trường hợp nghiêm trọng.
Ngoài những người có chức năng thận kém, những nhóm người sau cũng không nên ăn hoặc hạn chế ăn chuối:
Mặc dù chuối thường dễ tiêu hóa nhưng không phải ai cũng có thể dung nạp được. Chuối chứa nhiều đường fructose, sorbitol và chất xơ hòa tan, không tốt cho những người đang có vấn đề về đường tiêu hóa.
Ngoài ra, đối với một số người, chuối có thể gây đầy hơi do lượng chất xơ hòa tan và một loại rượu đường tự nhiên có trong chuối. Mặc dù chất xơ hòa tan cần thiết trong chế độ ăn uống, nhưng quá nhiều có thể gây ra cảm giác đầy hơi ngay sau đó.
Theo Verywellhealthy, nếu ăn chuối chưa chín, bạn dễ bị khó chịu ở dạ dày. Chuối còn xanh chứa một lượng lớn tinh bột kháng, ăn nhiều gây ra cảm giác chướng bụng.
Chuối chín là trái cây chứa nhiều đường. Do đó, nếu không ăn trái cây khác trong ngày, chỉ nên ăn tối đa 2 quả chuối. Khi đã ăn trái cây khác, ví dụ dưa hấu (dưa hấu chứa hàm lượng đường có thể lên tới khoảng 15% và rất giàu kali), không nên ăn chuối nữa. Chính vì vậy, những người thừa cân, béo phì không nên ăn quá nhiều chuối chín.
Một quả chuối trung bình có khoảng 26g carbohydrate, trong khi người bệnh đái tháo đường được khuyến cáo chỉ nên tiêu thụ 15g carbs trong mỗi bữa ăn. Vì vậy, chỉ nên ăn tối đa nửa quả chuối, đặc biệt người bệnh đái tháo đường không nên ăn chuối chín vì sẽ làm tăng lượng đường trong máu. Đặc biệt, những người ăn kiêng nghiêm ngặt ít carb không nên ăn chuối vì có thể làm tăng lượng carb
Vừa qua, các bác sĩ Khoa Phụ Ung thư, Bệnh viện Phụ Sản Trung ương đã phẫu thuật thành công cho bệnh nhi 14 tuổi mắc khối u buồng trứng kích thước lớn hiếm gặp.
Theo gia đình, trong hơn 5 tháng, bệnh nhi có biểu hiện bụng to nhanh kèm cảm giác đau tức âm ỉ. Tuy nhiên, các dấu hiệu này bị nhầm lẫn với tăng cân hoặc thay đổi sinh lý tuổi dậy thì nên không được thăm khám sớm.
Khi bụng chướng căng rõ rệt, sờ thấy khối cứng lan tới vùng mũi ức, bệnh nhi mới được đưa đi kiểm tra. Kết quả cho thấy một khối u lớn xuất phát từ buồng trứng phải, nghi ngờ u tế bào mầm ác tính – nhóm ung thư thường gặp ở trẻ em và thanh thiếu niên.
Sau khi thăm khám và làm các xét nghiệm các bác sĩ còn phát hiện thêm một khối u buồng trứng trái kích thước khoảng 8cm, hướng tới u bì lành tính, khiến tình trạng bệnh phức tạp hơn.
Trong ca mổ, ê-kíp đã cắt bỏ hoàn toàn khối u buồng trứng phải nặng 4,3kg, đảm bảo lấy trọn khối u nguyên vẹn. Bệnh phẩm ghi nhận chứa nhiều thành phần như răng, tóc, xương và các tổ chức kém biệt hóa.
Với buồng trứng trái, các bác sĩ tiến hành bóc tách khối u, bảo tồn tối đa phần tổ chức lành nhằm giữ lại chức năng sinh sản và nội tiết cho bệnh nhi. Sau mổ, bệnh nhi tỉnh táo, diễn biến ổn định.
TS.BS Nguyễn Văn Thắng – Trưởng Khoa Phụ Ung thư cho biết, việc lấy trọn khối u có ý nghĩa đặc biệt quan trọng, nhất là khi có nguy cơ ác tính, nhằm hạn chế nguy cơ lan tràn tế bào ung thư và giảm khả năng phải điều trị hóa chất sau mổ.
Trường hợp bệnh nhi mang khối u hơn 4kg là rất hi hữu, đồng thời là lời cảnh báo về việc không nên chủ quan với các dấu hiệu bất thường ở trẻ trong giai đoạn dậy thì.
Các bác sĩ khuyến cáo không nên xem nhẹ các dấu hiệu như bụng to bất thường, đau bụng kéo dài. Cần phân biệt rõ giữa thay đổi sinh lý và biểu hiện bệnh lý.
"Chủ động đưa trẻ đi khám khi có dấu hiệu nghi ngờ, đồng thời duy trì thói quen khám sức khỏe định kỳ. Phát hiện sớm không chỉ giúp tăng hiệu quả điều trị mà còn mở ra cơ hội bảo tồn chức năng sinh sản, đảm bảo chất lượng cuộc sống lâu dài cho trẻ", bác sĩ Thắng khuyến cáo.
22h, Ngọc Huyền, 23 tuổi, mang vợt đến cụm sân cầu lông tại phường Khương Đình, Hà Nội. Ở đó có một nhóm gần 10 người đang đợi. Hai tháng nay, nữ nhân viên truyền thông duy trì lịch đánh cầu 2-3 buổi mỗi tuần, từ 22h đến 0h30.
Do đặc thù công việc, Huyền thường về nhà vào 20h. Cô chỉ còn khung thời gian từ đó đến nửa đêm cho thể thao. "Từ ngày các cụm sân mở cửa khuya, tôi tham gia để giải tỏa căng thẳng và vận động giúp ngủ sâu hơn", cô nói.
Tại TP HCM, Lê Hoàng, 28 tuổi, dành khoảng hai tiếng, từ 23h đến 1h sáng cho môn pickleball. Anh cho biết do khung 17h-20h thường kín lịch, phải đặt chỗ trước cả tháng mới có sân trống. "Sau giờ làm, tôi ăn uống, nghỉ ngơi rồi mới ra sân. Ban đêm đường thông thoáng, thời tiết dịu mát và có nhiều lựa chọn", Hoàng nói.
Với những người làm việc ca kíp, thể thao đêm là lựa chọn tối ưu. Hàng ngày, Trần Phương, 32 tuổi, quản lý chuỗi đồ uống, làm việc từ 14h đến 22h30. Cô rảnh cả buổi sáng nhưng thời gian đó cơ thể uể oải và không có bạn chơi cùng. "Thể thao lúc 23h phù hợp hơn với nhịp sinh hoạt của người làm dịch vụ như tôi", cô nói.
Theo khảo sát của VnExpress với một số trung tâm thể thao, xu hướng rèn luyện thể chất bắt đầu xuất hiện ở một số đô thị từ khoảng năm 2024. Trước đây chủ yếu tập trung ở hai môn bóng đá và thể hình (gym) nhưng từ đầu năm 2026 đến nay lan rộng sang các môn như pickleball, cầu lông, tennis. Người chơi phần lớn là trẻ tuổi, dân văn phòng với khung thời gian hoạt động phổ biến từ 23h đến 1-2h sáng hôm sau.
Nhu cầu này khiến nhiều cơ sở thể thao phải đổi mô hình vận hành. Tại hệ thống 24 sân pickleball ở phường Long Biên, Hà Nội, chị Minh Tú cho biết trước đây chỉ mở cửa đến 22h. Nhưng vài tháng qua, chị phải nới thời gian hoạt động đến 1h sáng để phục vụ khách. "Chúng tôi yêu cầu người chơi kiểm soát âm thanh, tránh ảnh hưởng đến người dân", chị Tú nói.
Tại TP HCM, cụm sân pickleball ở phường An Khánh của anh Thanh Tuấn, 39 tuổi thường hoạt động đến 2h sáng. Khách chơi thường là những người tan làm muộn nhưng cũng có nhiều người chọn giờ này vì giá thuê sân giảm 10-20%.
Xu hướng này cũng xuất hiện tại các phòng tập thể hình. Ông Nguyễn Thế Thanh Tùng, Giám đốc hệ thống phòng tập tại TP HCM, cho biết các cơ sở đóng cửa lúc 22h không đáp ứng đủ nhu cầu, buộc hệ thống phải mở cửa 24/7. "Người dân ở đô thị lớn như TP HCM có cuộc sống bận rộn, nhu cầu công việc cao và bị thu hẹp thời gian tập luyện. Chúng tôi mở xuyên đêm để phục vụ tệp khách này", ông nói.
PGS TS Đinh Trọng Thịnh, chuyên gia kinh tế, nhận định xu hướng thể thao đêm minh chứng cho sự phát triển tất yếu của nền kinh tế ban đêm (night economy) tại các đô thị lớn. Diễn biến này xuất phát từ mật độ dân cư đông cùng áp lực công việc kéo dài, khiến nhu cầu giải tỏa căng thẳng dịch chuyển về đêm. Hoạt động này đồng thời giúp tối ưu hóa hiệu suất sử dụng cơ sở hạ tầng vốn bỏ trống sau giờ hành chính. "Sự dịch chuyển này thúc đẩy các chuỗi dịch vụ phụ trợ như giao thông, ẩm thực đêm, tạo không gian kinh tế năng động, phù hợp mô hình đô thị hiện đại", ông Thịnh nói.
Về khía cạnh y khoa, bác sĩ Nguyễn Viết Chung, Trưởng khoa Sức khỏe Tâm thần, Bệnh viện E, Hà Nội, cho biết một số người có nhịp sinh học thức - ngủ muộn hơn cộng đồng. Với nhóm này, việc tập luyện vào buổi tối không ảnh hưởng đến chức năng cơ thể, miễn là họ đảm bảo thời lượng ngủ đủ vào ban ngày.
Tuy nhiên, với những người có nhịp sinh học bình thường, vận động mạnh dưới ánh đèn cường độ cao lúc tối muộn sẽ làm ức chế hormone melatonin (kích hoạt chu trình ngủ), gây khó ngủ, mất ngủ. "Nếu thức đêm chơi thể thao mà không ngủ bù đủ giấc vào ban ngày, lâu dần người tập sẽ bị suy nhược", bác sĩ nói.
Anh Trịnh Kiên, Phó Giám đốc Trung tâm Giáo dục Thể chất và Thể thao (Đại học Quốc gia Hà Nội), cho biết trong trường hợp vướng bận công việc, chỉ có thể chơi thể thao muộn, người tập chỉ nên duy trì 2-3 buổi mỗi tuần, xen kẽ các ngày nghỉ ngơi, tránh những tác động tiêu cực đến sức khỏe.
"Người chơi không nên dừng vận động đột ngột rồi đi tắm hoặc ngủ ngay vì axit lactic tích tụ sẽ gây nhức mỏi. Cần dành 10 phút đi bộ nhẹ, giãn cơ để nhịp tim hạ từ từ", anh Kiên nói.
Sau hai tháng chơi thể thao muộn, Ngọc Huyền nói việc đi ngủ lúc 2h sáng khiến cô mệt mỏi vào những tuần nhiều công việc. "Tôi nhận ra thể thao là tốt nhưng giấc ngủ là điều quan trọng hơn", Huyền nói.
