Con số này không chỉ cho thấy mức độ phổ cập của công nghệ mà còn phản ánh một thực tế: không gian mạng đã trở thành một phần không thể tách rời trong đời sống của trẻ.
Theo đó, vấn đề vì thế không còn là “có nên cho trẻ dùng Internet hay không”, mà là làm sao để trẻ an toàn trong một môi trường vừa rộng mở, vừa tiềm ẩn nhiều rủi ro.
Không gian số mang đến cơ hội học tập, kết nối, phát triển kỹ năng. Nhưng đi kèm với đó là những nguy cơ ngày càng tinh vi như bắt nạt trực tuyến, lừa đảo, xâm hại, nội dung độc hại, nghiện game, lệ thuộc mạng xã hội…
Như cảnh báo từ UNICEF, công nghệ có thể “ảo”, nhưng những tổn thương mà trẻ em phải gánh chịu là hoàn toàn có thật . Một lời xúc phạm trên mạng có thể lặp lại vô hạn. Một hình ảnh bị phát tán có thể không bao giờ biến mất. Một cuộc trò chuyện tưởng chừng vô hại có thể trở thành điểm khởi đầu cho hành vi thao túng.
Điều đáng lo hơn là trẻ em bước vào thế giới đó khi chưa có đủ khả năng tự bảo vệ. Các em tò mò, dễ tin, dễ bị ảnh hưởng bởi bạn bè và môi trường xung quanh.
Trong khi đó, chính thiết kế của các nền tảng lại hướng đến việc giữ chân người dùng càng lâu càng tốt, liên tục đề xuất nội dung, tạo vòng lặp tương tác.
Với người lớn, điều này đã khó kiểm soát; với trẻ em, đó là một “cái bẫy” tinh vi. Việc sử dụng Internet quá mức có thể ảnh hưởng đến khả năng tập trung, hành vi, cảm xúc, thậm chí cả sự phát triển não bộ và kỹ năng xã hội.
Trước thực tế đó, nhiều ý kiến đề xuất cần hạn chế, thậm chí cấm trẻ em sử dụng mạng xã hội sớm. Đây là phản ứng dễ hiểu khi phụ huynh chứng kiến những rủi ro ngày càng rõ ràng. Tuy nhiên, kinh nghiệm quốc tế cho thấy, lệnh cấm không phải là lời giải trọn vẹn.
Trẻ em có thể tìm cách vượt rào, sử dụng tài khoản của người lớn, chuyển sang các nền tảng khác ít kiểm soát hơn. Khi đó, rủi ro không biến mất, mà chỉ chuyển sang những “vùng tối” khó nhận diện và khó can thiệp hơn.
Như nhiều chuyên gia nhận định, vấn đề không nằm ở việc trẻ có dùng Internet hay không, mà ở việc các em sử dụng như thế nào và có được chuẩn bị đủ kỹ năng hay chưa .
Thực tế cho thấy khoảng cách lớn nhất hiện nay không phải là tiếp cận công nghệ, mà là năng lực sử dụng an toàn.
Trẻ em online mỗi ngày, nhưng lại thiếu kỹ năng nhận diện nguy cơ, thiếu khả năng tự bảo vệ và thiếu cả nơi để tìm kiếm sự hỗ trợ khi gặp vấn đề.
Trong khi đó, nhiều phụ huynh và giáo viên vẫn chưa theo kịp tốc độ thay đổi của môi trường số, dẫn đến khoảng trống trong việc đồng hành cùng trẻ.
Bảo vệ trẻ trên không gian mạng không thể là trách nhiệm của riêng gia đình, mà cần một hệ sinh thái nhiều tầng, với sự tham gia của gia đình, nhà trường, doanh nghiệp công nghệ và cơ quan quản lý.
Phía gia đình, điều quan trọng nhất không phải là kiểm soát tuyệt đối, mà là thiết lập quy tắc và duy trì đối thoại. Cha mẹ cần hiểu con mình đang làm gì trên mạng, sử dụng nền tảng nào, tiếp xúc với nội dung gì. Việc cài đặt công cụ quản lý là cần thiết, nhưng chưa đủ. Điều cốt lõi là xây dựng sự tin cậy để trẻ sẵn sàng chia sẻ khi gặp vấn đề, thay vì giấu kín.
Đối với nhà trường, giáo dục cần mở rộng sang kỹ năng công dân số. Trẻ cần được dạy cách ứng xử trên mạng, cách bảo vệ dữ liệu cá nhân, cách nhận diện tin giả, cách phản ứng khi bị bắt nạt hoặc tiếp cận bởi người lạ. Những kỹ năng này quan trọng không kém bất kỳ môn học nào trong thời đại số.
Trong khi đó, đối với doanh nghiệp công nghệ, trách nhiệm không thể chỉ dừng ở việc cung cấp nền tảng. Khi rủi ro xuất phát từ chính thiết kế hệ thống, các nền tảng cần chủ động xây dựng môi trường an toàn hơn: kiểm soát nội dung theo độ tuổi, cải thiện cơ chế báo cáo, tăng cường xác minh người dùng và cung cấp công cụ hỗ trợ phụ huynh.
Cũng cần tiếp tục hoàn thiện khung pháp lý, tăng cường giám sát và hỗ trợ nạn nhân. Việt Nam đã có những bước tiến trong việc xây dựng hệ thống bảo vệ trẻ em trên môi trường mạng và tham gia các sáng kiến quốc tế nhưng trước tốc độ phát triển của công nghệ, các giải pháp cũng cần được cập nhật liên tục.
Quan trọng hơn cả, cần chuyển từ tư duy “ngăn chặn” sang “trao quyền”. Trẻ em không thể bị tách khỏi thế giới số, nhưng có thể được trang bị để bước vào đó một cách an toàn. Khi có kỹ năng, có nhận thức và có sự hỗ trợ, các em không chỉ là đối tượng cần bảo vệ, mà trở thành chủ thể có khả năng tự bảo vệ mình.
Không gian mạng sẽ tiếp tục mở rộng và trẻ em sẽ tiếp tục hiện diện trong đó nhiều hơn. Do đó không phải là làm cách nào để cấm cản mà là làm sao để các em không bị tổn thương khi tham gia. Đây là sự thật không thể trì hoãn!
Con đường ấy cũng đang mở ra những ước mơ lớn hơn, dần hiện thực hóa lộ trình cho các bạn trên chặng đường phía trước.
Nguyễn Huỳnh Minh Anh (Trường trung cấp Việt Giao) từng băn khoăn liệu chọn ngành học có phù hợp. Qua quá trình học và thực hành tại trường cùng khách sạn 4-5 sao, bạn càng thấy yêu sự chỉn chu, tinh tế của nghề phục vụ phòng. Minh Anh nói qua cuộc thi đã luyện tập trong môi trường áp lực cao, có khi muốn bỏ cuộc nhưng đó là đam mê nên sao có thể bỏ cuộc dễ dàng được.
Kết quả giải nhất nghề phục vụ phòng giúp Minh Anh thêm tự tin. Trước mắt là hoàn thành tốt chương trình học, tích cực thực tập tại các khách sạn, resort chuyên nghiệp. Còn trong 3-5 năm tới, Minh Anh dự tính làm việc tại khách sạn 4-5 sao, bắt đầu từ vị trí nhân viên buồng phòng để tích lũy kinh nghiệm, phấn đấu lên vị trí giám sát và cả kế hoạch liên thông lên đại học để nâng cao chuyên môn.
"Khi tạm đủ kinh nghiệm và nền tảng, tôi muốn phát triển lên vị trí quản lý bộ phận hoặc tham gia đào tạo lại cho các bạn trẻ như cách thầy cô đã truyền cảm hứng. Nếu may mắn hơn tôi muốn khởi nghiệp khi đủ vững chãi", Minh Anh nói.
Còn bạn Đàm Duy Mạnh (Trường cao đẳng công nghệ cao Đồng An), giành giải nhất nghề thiết kế kỹ thuật cơ khí, nói con đường vừa qua có không ít khó khăn mới có thể làm chủ máy CNC. Có lúc bạn đã phải lặp lại một chi tiết nhiều lần để đạt độ chính xác theo yêu cầu. Nhờ vậy giúp Mạnh hiểu rằng không chỉ kỹ năng mà còn đòi hỏi sự kiên trì và khả năng học hỏi liên tục.
Mạnh nói kết quả lần này là động lực lớn để bạn theo đuổi nghề nghiêm túc và lâu dài. "Nếu đầu tư đúng hướng và không ngừng rèn luyện, mình hoàn toàn có thể phát triển xa hơn trong nghề nghiệp về cả tay nghề, tư duy công nghệ và sáng tạo trong sản xuất", Mạnh nói.
Bạn nói sẽ trau dồi nâng cao tay nghề, đặc biệt là kỹ năng thiết kế cơ khí, sử dụng các phần mềm Inventor hay SolidWorks cũng như cải thiện khả năng đọc và tối ưu bản vẽ kỹ thuật cùng các chuyên đề trước khi tốt nghiệp. "Trong 3-5 năm tới tôi muốn trở thành kỹ thuật viên thiết kế cơ khí có tay nghề cao, đảm nhận các công việc phức tạp, gia công chi tiết chính xác, tối ưu quy trình sản xuất", Mạnh nói.
Bạn Nguyễn Cao Kỳ Duyên (Trường trung cấp du lịch và khách sạn Saigontourist) từng tự ti về khả năng của bản thân và luôn muốn vượt qua chính mình. Giải nhất nghề phục vụ nhà hàng giúp bạn tin hơn vào chính mình. "Giải thưởng giúp tôi không ngừng hoàn thiện bản thân và muốn tiến xa hơn. Tôi tin đủ kiên trì, nghiêm túc thì luôn có cơ hội phát triển xa hơn trong nghề", Duyên nói.
Cô bạn vạch lộ trình phát triển cho mình với vai trò tổ trưởng, quản lý ca và xa hơn là quản lý nhà hàng, học nâng cao về quản trị và dịch vụ. Khi có đủ kiến thức, kinh nghiệm và sự tự tin sẽ xây dựng mô hình kinh doanh ẩm thực riêng.
Tương tự, bạn Nguyễn Thị Tú Trinh (Trường cao đẳng Kinh tế đối ngoại TP.HCM) kể cũng từng hoài nghi năng lực của mình. Chính quá trình ôn luyện với yêu cầu cao và áp lực, Trinh buộc phải bước ra khỏi vùng an toàn, rèn kỹ năng nghiêm túc mà kết quả giải nhất lần này xứng đáng với công sức bỏ ra.
Nền tảng kiến thức cùng sự hướng dẫn tận tâm của thầy cô, góp ý của ban giám khảo giúp bạn nhìn nhận nghề sâu sắc và có nhiều động lực hơn. Từ thuyết minh, xây dựng nội dung đến xử lý tình huống và giao tiếp với khách, bạn thấy mình tiến bộ từng ngày và hành trình trở thành hướng dẫn viên du lịch mỗi lúc càng rõ ràng hơn.
Tú Trinh cho biết sẽ rèn kỹ năng thuyết minh theo hướng truyền tải sinh động, phù hợp từng nhóm khách. Đồng thời sẽ hệ thống hóa kiến thức lịch sử, văn hóa và điểm đến theo mức hiểu sâu đồng thời chủ động tìm cơ hội thực tập, cộng tác tại các công ty du lịch. Song song đó phải là nâng cao trình độ ngoại ngữ để có thể dẫn tour quốc tế, học thêm các chứng chỉ nghề nghiệp liên quan để nâng cao tính chuyên môn.
"Tôi muốn tham gia vào lĩnh vực đào tạo hoặc phát triển nội dung du lịch nhằm lan tỏa giá trị văn hóa và hình ảnh điểm đến một cách bài bản và có chiều sâu. Hội thi này không chỉ như trải nghiệm mà còn là bước khởi đầu giúp tôi xác lập mục tiêu rõ ràng và xây dựng lộ trình phát triển nghề nghiệp cụ thể cho bản thân", Trinh nói.
Càng kìm nén những cảm xúc phức tạp, tránh xung đột và cố "bảo vệ" mối quan hệ, bạn càng dễ bị bùng nổ cảm xúc và va chạm không thể tránh khỏi về sau. 10 điều vô tình phá hủy hôn nhân thậm chí còn nhanh hơn ngoại tình, theo Your Tango.
Dù là né tránh xung đột bằng cách vùi đầu vào điện thoại hay lướt mạng thay vì dành thời gian bên nhau, hành động này cũng phá hủy hôn nhân nhanh chóng. Dùng điện thoại quá nhiều không chỉ gây mất kết nối và phân tâm, mà còn khiến đối phương cảm thấy mình không được lắng nghe và tôn trọng, nhất là trong những cuộc trò chuyện căng thẳng.
Những gì các bạn nói về nhau sau lưng quan trọng không kém những gì được chia sẻ trực diện. Liên tục than phiền về bạn đời với bạn bè, gia đình và nói xấu họ sau lưng - những hành vi này chính là một trong những điều vô tình phá hủy hôn nhân nhanh chóng.
Các cặp đôi không thể tránh nói về những vấn đề thường ngày, từ việc nhà đến đưa đón con cái, nhưng nếu chỉ dừng lại ở đó mà thiếu những khoảng thời gian chất lượng dành cho nhau thì họ sẽ dần mất kết nối.
Dù bận rộn, vợ chồng vẫn có thể dành thời gian để bày tỏ sự biết ơn. Điều này không chỉ gắn kết, giúp hai người gần nhau hơn, mà còn cải thiện sự hài lòng trong hôn nhân và cuộc sống.
Lúc nào cũng mong nửa kia phải "đọc vị" được tâm tư của mình thì vừa phi thực tế, vừa không lành mạnh, còn dễ gây oán giận khi nhu cầu không được đáp ứng.
Khi bị tổn thương hoặc trong lúc tranh cãi, rất dễ khơi lại lỗi lầm cũ của đối phương để chứng minh quan điểm. Tuy nhiên, nếu liên tục "tha thứ" chỉ để sau đó lôi lỗi lầm ra nhắc lại, bạn đang phá hoại sự tin tưởng và tôn trọng lẫn nhau.
Theo nghiên cứu công bố trên Journal of Family Psychology, sự tha thứ có thể nâng cao sự hài lòng trong hôn nhân, nhưng chỉ khi tha thứ là thật lòng chứ không phải "diễn" hay ậm ừ cho qua.
Dù là cố gắng làm vừa lòng đối phương dẫn đến việc nhu cầu của chính bản thân bị phớt lờ, hay né tránh xung đột để "giữ hòa khí", đây cũng là một trong những điều vô tình phá hủy hôn nhân.
Tránh tranh cãi trông có vẻ như cách tốt nhất để bảo vệ hôn nhân, nhưng thực tế, biết cách giải quyết xung đột và đối diện với bất đồng mới mang lại hạnh phúc lâu dài.
Các vai trò truyền thống trong gia đình - ví dụ người vợ chăm sóc con cái, người chồng lo kinh tế - có thể hiệu quả nếu cả hai đã đồng thuận và được quyền lựa chọn. Tuy nhiên nếu chỉ áp đặt theo nguyên tắc hay truyền thống, việc này có thể khiến cả hai "bằng mặt nhưng không bằng lòng" và dần dà gây chồng chất những bức xúc.
So sánh hôn nhân của mình với người khác là một trong những điều tối kỵ. Theo nghiên cứu đăng trên Personality and Social Psychology Bulletin, ngay cả cách so sánh khéo léo nhất cũng gây ảnh hưởng tiêu cực đến sức khỏe cá nhân và hôn nhân.
Tương tự việc né tránh xung đột, giữ những lo lắng cho riêng mình có thể nhanh chóng làm rạn nứt mối quan hệ. Càng tích tụ lo lắng, sự oán giận càng lớn vì đối phương không hiểu những gì bạn đang trải qua.
Ở tuổi 13, Christina Marie Plante được nhìn thấy lần cuối khi đang đi bộ đến chuồng ngựa, nơi cô nuôi con ngựa của mình.
Sự biến mất của cô đã dẫn đến một cuộc tìm kiếm quy mô lớn và một bí ẩn chưa được giải đáp suốt 32 năm. Nhưng giờ đây, Christina đã được tìm thấy còn sống.
Khi cô biến mất vào tháng 5/1994, các quan chức ở Star Valley, Arizona, Mỹ, tin rằng cô có thể đã bị bắt cóc.
Họ xếp sự mất tích của cô ấy vào loại xảy ra trong "hoàn cảnh nguy hiểm và đáng ngờ".
Các tình nguyện viên đã cùng cảnh sát tìm kiếm cô, nhưng bất chấp "các cuộc tìm kiếm kỹ lưỡng, các cuộc phỏng vấn và điều tra", cảnh sát trưởng vẫn không tìm thấy bất kỳ dấu vết nào.
Tất cả những gì họ có thể nói là cô ấy mặc một chiếc áo phông trắng, quần short nhiều màu và giày thể thao màu đen. Vụ án cuối cùng rơi vào bế tắc nhưng chưa bao giờ được khép lại và đã được chuyển giao cho Văn phòng Cảnh sát trưởng Quận Gila.
Bằng cách sử dụng các kỹ thuật điều tra hiện đại, các thám tử đã tìm ra những manh mối mới và cuối cùng đã có một bước đột phá.
Tuần này, cảnh sát trưởng xác nhận rằng cô đã được tìm thấy.
Các nhà điều tra cho biết họ đã "xác nhận danh tính của cô và tình trạng người mất tích đã chính thức được giải quyết".
Họ nói thêm rằng "vì tôn trọng quyền riêng tư và sức khỏe của Christina, chúng tôi sẽ không công bố thêm chi tiết nào".
