Khuyến cáo được Bộ Y tế đưa ra chiều 29/5 trong bối cảnh dịch Ebola do chủng Bundibugyo tại Cộng hòa Dân chủ Congo và Uganda tiếp tục diễn biến phức tạp. Số ca bệnh tăng nhanh và xuất hiện nhiều yếu tố làm gia tăng nguy cơ lan rộng trong khu vực châu Phi.
Tính đến ngày 27/5, Congo ghi nhận 1.077 ca nghi nhiễm, trong đó có 238 ca tử vong nghi ngờ Ebola. Quốc gia này xác nhận 121 ca Ebola, gồm 17 ca tử vong. Uganda ghi nhận 7 ca, trong đó có một trường hợp tử vong. Tổng cộng hai nước hiện xác nhận 128 ca Ebola và 18 ca tử vong.
Tổ chức Y tế thế giới (WHO) đánh giá nguy cơ dịch tại Congo ở mức “rất cao”, và nguy cơ cấp khu vực (bao gồm Uganda) ở mức “cao”. Lý do là tồn tại nguồn virus lây truyền trong cộng đồng, khả năng bỏ sót chuỗi lây nhiễm và tăng các ca liên quan di chuyển qua biên giới. Đáng chú ý, các bệnh nhân tại Uganda được xác định là ca xâm nhập từ Congo đến thủ đô Kampala, liên quan hoạt động đi lại, vận chuyển và chăm sóc y tế.
Dịch hiện xuất hiện tại 14 khu vực y tế thuộc ba tỉnh của Congo, chủ yếu ở tỉnh Ituri. Công tác truy vết gặp nhiều khó khăn do bất ổn an ninh, tình trạng di biến động dân cư lớn và hoạt động khai khoáng tại khu vực giáp biên.
Chủng Bundibugyo hiện chưa có vaccine hoặc thuốc điều trị đặc hiệu.
Theo Bộ Y tế, Việt Nam chưa ghi nhận ca bệnh và nguy cơ hiện ở mức thấp, song khả năng xuất hiện ca bệnh nhập cảnh vẫn không thể loại trừ khi hoạt động giao lưu, đi lại quốc tế tiếp tục gia tăng. Ngành y tế đã chủ động triển khai các biện pháp giám sát tại cửa khẩu, cơ sở y tế và cộng đồng; đồng thời chuẩn bị nhân lực, khu cách ly, vật tư và phương án điều trị nhằm sẵn sàng ứng phó nếu dịch xuất hiện.
Bộ Y tế khuyến cáo người dân không hoang mang nhưng cần chủ động theo dõi thông tin từ nguồn chính thống, hạn chế đến khu vực đang có dịch nếu không thực sự cần thiết. Những người buộc phải đến vùng dịch cần tránh tiếp xúc với người có triệu chứng sốt, nôn ói, tiêu chảy hoặc nghi mắc bệnh. Người trở về từ vùng dịch nếu có dấu hiệu nghi ngờ cần liên hệ cơ sở y tế gần nhất để được hướng dẫn và xử lý kịp thời.
Bộ Y tế cũng ban hành tài liệu chuyên môn Hướng dẫn chẩn đoán và điều trị bệnh do virus Ebola. So với hướng dẫn ban hành năm 2014, phiên bản này có một số sự thay đổi về tác nhân gây bệnh (bổ sung 6 chủng), phương pháp xét nghiệm, tiêu chuẩn chẩn đoán ca nghi ngờ, các phương pháp điều trị…
Theo hướng dẫn, bệnh có biểu hiện lâm sàng nghiêm trọng, thường có hội chứng xuất huyết và suy đa tạng, tỷ lệ tử vong trung bình 50% (dao động từ 25% đến 90%). Thời gian ủ bệnh trung bình 2-21 ngày.
Các triệu chứng thường gặp gồm: sốt cấp tính, mệt mỏi, đau đầu, đau mỏi cơ, đau họng, nôn/buồn nôn, tiêu chảy, đau bụng, viêm kết mạc, phát ban.
Nhận thấy vụ việc có dấu hiệu bất thường, động vật không có chủ quản lý và không rõ nguồn gốc, Trưởng ấp 7 Mét đã báo cáo và đến 8h30 cùng ngày, UBND xã Tân Thạnh phối hợp Trạm chăn nuôi và thú y khu vực Tân Thạnh tổ chức kiểm tra, xác minh tại hiện trường.
Qua kiểm tra cho thấy tổng cộng 10 con đà điểu, có trọng lượng khoảng từ 85kg đến 120kg mỗi con.
Sáu con đà điểu đã chết, có dấu hiệu bị cột hai chân, bị nhiều vết thương ở phần đầu, cổ và toàn thân. Hai con đà điểu khác cũng có những tổn thương nặng tương tự và rất yếu, không đi đứng được, nằm tại chỗ và chết sau đó. Hai con còn lại có biểu hiện hoảng loạn, mất kiểm soát, chạy ra trục lộ 837B.
Đoàn kiểm tra nhận định đàn đà điểu nêu trên không có chủ quản lý, không truy xuất được nguồn gốc, không bảo đảm yêu cầu về vệ sinh thú y, vệ sinh môi trường. Đồng thời tiềm ẩn nguy cơ gây mất an toàn giao thông và ảnh hưởng đến công tác phòng chống dịch bệnh động vật trên địa bàn.
Qua kiểm tra lâm sàng ban đầu đối với số đà điểu chết và còn sống, chưa ghi nhận biểu hiện lâm sàng điển hình của bệnh truyền nhiễm nguy hiểm trên gia cầm (như cúm gia cầm độc lực cao).
Tuy nhiên do đàn đà điểu không rõ nguồn gốc, có nhiều con chết, bị thương nặng và xuất hiện tại khu vực công cộng, nên việc xử lý tiêu hủy toàn bộ là cần thiết nhằm bảo đảm an toàn dịch bệnh, vệ sinh thú y và vệ sinh môi trường.
Do đó, Trạm chăn nuôi và thú y khu vực Tân Thạnh đã hướng dẫn UBND xã huy động lực lượng, vật tư, trang thiết bị bảo hộ lao động để thu gom, xử lý và tiêu hủy toàn bộ 10 con đà điểu bằng phương pháp đốt, chôn tại khu vực phát hiện, bảo đảm yêu cầu vệ sinh thú y và vệ sinh môi trường.
Tổ chức phun hóa chất tiêu độc, khử trùng tại khu vực phát hiện và khu vực xung quanh nhằm hạn chế nguy cơ phát tán mầm bệnh, ô nhiễm môi trường.
Ngày 21/4, PGS.TS.BS Huỳnh Quang Khánh, Trưởng khoa Tuyến vú, Bệnh viện Chợ Rẫy, cho biết bệnh nhân phát hiện ung thư vú giai đoạn sớm qua khám sức khỏe định kỳ. Do có bà ngoại và mẹ mắc ung thư vú, em gái ung thư tuyến giáp, bệnh nhân được tư vấn xét nghiệm di truyền và cho kết quả dương tính với đột biến gene BRCA2 - nhóm nguy cơ rất cao.
Đứng trước nguy cơ tái phát ở vú bệnh và rủi ro ung thư bùng phát ở bên vú còn lại, kíp điều trị đã hội chẩn và đi đến quyết định phẫu thuật nội soi cắt bỏ tuyến vú bệnh lẫn phần bên trái đang hoàn toàn khỏe mạnh, đồng thời tạo hình tái tạo bầu ngực ngay trong cùng một cuộc mổ. Hiện bệnh nhân đã xuất viện với tâm lý tự tin vì vừa loại trừ được mầm mống ung thư, vừa giữ được vẻ thẩm mỹ.
Lựa chọn can thiệp y khoa này tương tự quyết định từng gây tiếng vang của nữ minh tinh Angelina Jolie. Năm 2013, siêu sao Hollywood đã chủ động phẫu thuật cắt bỏ cả hai tuyến vú và sau đó là buồng trứng, dù chưa hề mắc bệnh.
Mang trong mình đột biến gene BRCA1 cùng tiền sử mẹ ruột qua đời vì ung thư, Jolie từng đối mặt với 87% nguy cơ mắc ung thư vú. Quyết định dũng cảm của cô đã tạo ra "hiệu ứng Angelina" trên toàn cầu, thức tỉnh phụ nữ về việc xét nghiệm gene để chủ động dự phòng ung thư. Khi ấy, Việt Nam chưa thể đoạn nhũ dự phòng ung thư sớm vì chưa có kỹ thuật xét nghiệm tầm soát gene.
Theo phó giáo sư Khánh, ung thư vú do di truyền chỉ chiếm 5-10%. Tuy nhiên, người mang đột biến gene BRCA1 hoặc BRCA2 có nguy cơ mắc bệnh lên tới 69-72% trong suốt cuộc đời (cao gấp nhiều lần mức 12,5% ở phụ nữ bình thường). Những đột biến này còn làm tăng nguy cơ ung thư buồng trứng, ung thư tụy và thậm chí là ung thư tuyến tiền liệt ở nam giới.
Việc xét nghiệm gene mang lại giá trị lớn, giúp bác sĩ lên phác đồ điều trị trúng đích và quyết định có nên phẫu thuật dự phòng hay không. Cuối năm 2025, Bộ Y tế chính thức có hướng dẫn về phẫu thuật dự phòng ung thư vú cho nhóm mang gene nguy cơ cao. Điều này mở ra cơ hội cải thiện chất lượng sống cho người bệnh, chuyển từ điều trị số đông sang y học chính xác, cá thể hóa phác đồ để tăng hiệu quả.
Dù vậy, chuyên gia nhấn mạnh xét nghiệm gene không dành cho đại trà do phần lớn ung thư vú xuất phát từ lối sống và môi trường. Chỉ định này ưu tiên nhóm có gia đình nhiều người mắc ung thư (vú, buồng trứng, tụy), mắc bệnh khi còn trẻ hoặc mắc thể "tam âm".
Giá trị của việc can thiệp dự phòng sớm càng thể hiện rõ qua một trường hợp khác đang điều trị tại khoa. Nữ bệnh nhân 59 tuổi, ngụ Quảng Ngãi, phát hiện ung thư vú thể "tam âm", mang đột biến BRCA1 từ năm 2023 nhưng thời điểm đó chỉ phẫu thuật và điều trị bên vú bệnh. Đến tháng 3/2026, qua theo dõi định kỳ, bác sĩ phát hiện khối u ác tính mới tiếp tục khởi phát ở bầu ngực còn lại, phẫu thuật loại bỏ khối u.
Để phòng ngừa, bác sĩ khuyến cáo phụ nữ có tiền sử gia đình mắc ung thư cần chủ động tầm soát chuyên sâu (chụp MRI kết hợp theo dõi buồng trứng) từ mốc 25 tuổi. Phụ nữ bình thường không thuộc nhóm nguy cơ cao nên duy trì khám lâm sàng, siêu âm và chụp nhũ ảnh đều đặn khi bước sang tuổi 40.
Dưới phần bình luận của video cho trẻ ăn mỡ heo, đa số phụ huynh cho rằng không nên cho trẻ ăn riêng mỡ heo mà cần trộn với cơm/cháo. Nếu muốn bổ sung chất béo, nhiều ý kiến khuyên ưu tiên dầu thực vật vì cho rằng mỡ heo không tốt cho tiêu hóa của trẻ.
Từ đó, tiến sĩ - bác sĩ Nguyễn Thị Thu Hậu, Trưởng khoa Dinh dưỡng, Bệnh viện Nhi đồng 2 (TP.HCM) cho biết, thực chất, mỡ heo không phải thực phẩm độc hại, nhưng cũng không nên trở thành món ăn chính hoặc ăn với lượng lớn, đặc biệt ở trẻ nhỏ đang ăn dặm.
Theo bác sĩ Thu Hậu, nhiều phụ huynh không đồng tình với việc cho trẻ ăn mỡ heo có thể vì 3 lý do:
Thứ nhất, mỡ heo chứa nhiều chất béo bão hòa. Nếu ăn quá nhiều và kéo dài có thể:
“Ở trẻ nhỏ, nguy cơ ‘rối loạn mỡ máu ngay lập tức’ không thường gặp nếu ăn một vài lần, nhưng việc hình thành chế độ ăn quá nhiều chất béo bão hòa từ sớm là điều giới chuyên môn không khuyến khích”, bác sĩ Hậu nói.
Thứ hai, trẻ ăn dặm có hệ tiêu hóa chưa hoàn thiện. Ăn quá nhiều mỡ trong một lần có thể gây đầy bụng, tiêu chảy, nôn ói, khó tiêu. Đặc biệt nếu cho ăn kiểu “ăn riêng một chén mỡ” hoặc lượng lớn như một món chính thì không phù hợp với sinh lý tiêu hóa của trẻ nhỏ.
Thứ ba, nhiều video tạo cảm giác rằng càng ăn nhiều mỡ càng tốt, mỡ động vật “thần kỳ” hơn các thực phẩm khác hoặc có thể thay thế hoàn toàn dầu thực vật. Đây là điều dễ gây hiểu lầm. Trong dinh dưỡng trẻ em, nguyên tắc quan trọng nhất là đa dạng và cân bằng, không thần thánh hóa một thực phẩm riêng lẻ.
Câu trả lời là có thể có lợi nếu dùng đúng cách và đúng lượng. Bác sĩ Hậu cho biết, mỡ heo cung cấp năng lượng đậm đặc; axit béo cần thiết cho phát triển não bộ và hệ thần kinh; hỗ trợ hấp thu vitamin tan trong dầu mỡ như vitamin A, D, E, K; giúp món ăn mềm và tăng hương vị.
Có thể cho trẻ dùng mỡ heo khi bé đã ăn dặm ổn định (thường sau 6 tháng tuổi), không có rối loạn chuyển hóa đặc biệt và chỉ sử dụng như một phần nhỏ trong bữa ăn. Một ít mỡ thêm vào cháo hoặc bột giúp tăng năng lượng, nên dùng xen kẽ với dầu thực vật và kết hợp cùng thịt, cá, rau củ để bữa ăn cân đối hơn.
Nên hạn chế mỡ heo nếu trẻ thừa cân, có tiền sử gia đình rối loạn lipid máu sớm, mắc bệnh gan mật, viêm tụy, rối loạn hấp thu chất béo hoặc thường khó tiêu, tiêu chảy sau bữa nhiều dầu mỡ. Không nên cho trẻ ăn mỡ heo nguyên miếng, dùng thay hoàn toàn dầu thực vật hay xem đây là cách giúp tăng cân nhanh.
Bác sĩ Thu Hậu lưu ý một số điều sau nếu phụ huynh cho trẻ ăn dặm với mỡ heo.
Về lượng: Điều quan trọng nhất là “một lượng nhỏ phù hợp”, không phải ăn càng nhiều càng tốt. Thông thường chỉ cần thêm một lượng đủ chất béo vào khẩu phần ăn dặm, theo bệnh viện đã hướng dẫn, khoảng 1 muỗng canh trên mỗi 1 chén cháo hay bột. Tổng chất béo nên cân đối trong cả ngày và không nên cho trẻ ăn mỡ riêng như món tráng miệng hay “ăn thay yaourt”.
Về cách chế biến: Nên dùng mỡ sạch, có nguồn gốc rõ ràng; thắng mỡ đúng cách, tránh cháy khét hoặc chiên đi chiên lại nhiều lần vì có thể tạo các hợp chất bất lợi cho sức khỏe.
Về phối hợp thực phẩm: Nên kết hợp tinh bột, đạm, rau củ, trái cây và chất béo đa dạng. Không nên để khẩu phần chỉ tập trung quá nhiều vào chất béo.
