NATO, EU và các nhà lãnh đạo phương Tây đã chỉ trích hành động leo thang căng thẳng của Nga sau khi cáo buộc máy bay không người lái (UAV) nghi của Moscow đánh trúng một tòa chung cư ở vùng Galati của Romania vào rạng sáng 29/5. Vụ việc khiến 2 người bị thương và gây ra một vụ cháy gần biên giới Ukraine.
Galati, nằm ở phía đông Romania, chỉ cách biên giới 3 nước Moldova, Romania và Ukraine 10km, gần phía nam tỉnh Odesa.
Bộ Quốc phòng Romania cho biết vụ việc xảy ra trong đêm khi Nga tiến hành các cuộc tấn công bằng máy bay không người lái vào cơ sở hạ tầng của Ukraine gần biên giới.
Romania cho biết “máy bay không người lái của Nga” đã xâm phạm không phận Romania, bị radar theo dõi và cuối cùng rơi xuống một tòa nhà dân cư, gây ra vụ cháy trước khi lực lượng cứu hỏa khống chế.
“Vụ việc này cho thấy mức độ leo thang nghiêm trọng từ phía Nga”, Bộ Quốc phòng Romania cảnh báo, đồng thời nói thêm rằng Romania đã thông báo cho NATO và yêu cầu đẩy nhanh việc triển khai các khả năng đối phó máy bay không người lái.
2 máy bay chiến đấu F-16 đã được điều động sau khi phát hiện máy bay không người lái xâm nhập. Những người bị thương đã được đưa đến bệnh viện.
Tổng thống Romania Nicusor Dan đã triệu tập cuộc họp khẩn cấp của Hội đồng Quốc phòng Tối cao Romania sau “sự cố nghiêm trọng nhất” ảnh hưởng đến lãnh thổ Romania kể từ khi Nga bắt đầu cuộc chiến ở Ukraine.
Ngoại trưởng Ukraine Andrii Sybiha cáo buộc máy bay không người lái rằng Nga đặt ra “mối đe dọa thực sự” đối với khu vực Biển Đen và toàn bộ châu Âu. Ông nói thêm rằng Ukraine sát cánh cùng Romania và sẵn sàng hợp tác chặt chẽ để tăng cường bảo vệ trước các mối đe dọa.
Người phát ngôn NATO Allison Hart lên án hành động của Moscow, nói rằng Tổng thư ký NATO Mark Rutte đã liên lạc với chính quyền Romania. NATO tuyên bố sẽ tiếp tục tăng cường phòng thủ nhằm đối phó với các mối đe dọa từ máy bay không người lái dọc theo sườn phía đông của liên minh.
Chủ tịch Ủy ban châu Âu Ursula von der Leyen cho biết cuộc chiến của Nga đã “vượt qua một lằn ranh nữa”, cam kết đoàn kết với Romania và có phản ứng cứng rắn hơn. Bà lên án vụ xâm phạm không phận bằng máy bay không người lái của Nga vào khu vực đông dân cư ở Romania, một quốc gia thành viên của Liên minh châu Âu, và bày tỏ sự đoàn kết với người dân Romania.
Giới chức Romania cho biết vụ việc này đánh dấu lần đầu tiên một máy bay không người lái tấn công trực tiếp một tòa nhà dân cư trong lãnh thổ Romania, mặc dù đã có nhiều vụ xâm phạm không phận trước đó kể từ khi Nga bắt đầu chiến dịch quân sự tại Ukraine vào năm 2022.
Tổng thống Moldova Maia Sandu gọi vụ việc này là “nghiêm trọng”, cảnh báo rằng Nga đặt ra mối đe dọa khu vực rộng lớn hơn.
Romania đã triệu tập đại sứ Nga sau vụ việc, làm gia tăng thêm căng thẳng ngoại giao khi cuộc chiến ở Ukraine tiếp tục lan rộng sang biên giới châu Âu.
“Romania sẽ thực hiện các biện pháp đáp trả ngoại giao cần thiết đối với hành vi vi phạm nghiêm trọng luật pháp quốc tế và xâm phạm không phận này”, Ngoại trưởng Romania Oana Toiu nhấn mạnh.
Máy bay không người lái của Nga đã nhiều lần bị cáo buộc xâm nhập lãnh thổ NATO, bao gồm cả Romania, trong bối cảnh các cuộc tấn công vào các thành phố của Ukraine.
Vào năm ngoái, Quốc hội Romania đã thông qua luật cho phép bắn hạ UAV xâm phạm không phận nước này.
Moscow từng cáo buộc các nước Baltic cho phép Ukraine sử dụng không phận của họ để tiến hành các cuộc tấn công vào sâu trong lãnh thổ Nga. Tuy nhiên, các thành viên NATO đã bác bỏ cáo buộc này.
Kể từ khi xung đột Ukraine nổ ra, giới chức phương Tây cho rằng các nước thành viên NATO có thể trở thành mục tiêu tiếp theo của Moscow.
Tuy nhiên, Moscow nhiều lần bác bỏ cáo buộc cho rằng Nga có kế hoạch tấn công NATO. Ngược lại, Moscow bày tỏ lo ngại việc NATO tăng cường lực lượng ở châu Âu. Điện Kremlin cảnh báo, Nga không đe dọa bất kỳ ai, nhưng sẽ không phớt lờ các hành động có thể gây nguy hiểm đối với lợi ích của mình.
Theo ông Trump, động thái này nhằm tưởng nhớ tác giả của dự luật này là Thượng nghị sĩ Lindsey Graham, đồng minh chính trị thân cận của Tổng thống vừa qua đời.
Dự luật này lần đầu được trình vào tháng 4/2025 và gần đây đã có động lực mới sau một thời gian bị đình trệ tại Quốc hội, khi ông Trump tìm cách đàm phán với Tổng thống Nga Vladimir Putin nhằm chấm dứt cuộc chiến tại Ukraine.
Trước khi qua đời, ông Graham đã thông báo về một bước đột phá, cho biết Nhà Trắng đã đạt được thỏa thuận để thúc đẩy gói trừng phạt Nga vốn bị trì hoãn trong thời gian dài.
“Đảng Cộng hòa nên bổ sung Iran vào dự luật trừng phạt Nga. Đó là điều ông Lindsey muốn làm và việc đó đã sắp được thực hiện. Quan trọng!!!”, ông Trump viết trên mạng xã hội Truth Social.
Trong hơn một tuần qua, chính quyền ông Trump đã nối lại cuộc đối đầu với Iran thông qua một loạt cuộc tấn công và đình chỉ các cuộc đàm phán nhằm chấm dứt cuộc xung đột bắt đầu từ cuối tháng 2, khi Mỹ và Israel phối hợp tiến hành các cuộc không kích nhằm vào Iran.
Quân đội Mỹ đã thực hiện các cuộc tấn công trả đũa sau khi các đòn tấn công của Iran khiến 2 binh sĩ Mỹ thiệt mạng tại Jordan. Ông Trump gọi những cái chết này là “một điều rất đáng buồn”.
Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM) cho biết các cuộc tấn công mới nhất nhằm tiếp tục làm suy giảm khả năng của Tehran trong việc tác động tới hoạt động vận tải thương mại qua Eo biển Hormuz, đồng thời “trừng phạt” các lực lượng thuộc Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) đã phóng tên lửa và UAV vào binh sĩ Mỹ ở Jordan một ngày trước đó.
Lời kêu gọi đưa Iran vào dự luật được đưa ra trong bối cảnh ông Trump đang phát tín hiệu ủng hộ Ukraine mạnh mẽ hơn. Kiev nhiều lần kêu gọi Mỹ gia tăng áp lực lên Nga để khiến Moscow chấp nhận đàm phán.
Thượng nghị sĩ Jeanne Shaheen (đảng Dân chủ, bang New Hampshire), thành viên cấp cao nhất của phe Dân chủ trong Ủy ban Đối ngoại Thượng viện, và Lãnh đạo phe đa số Thượng viện John Thune (đảng Cộng hòa, bang Nam Dakota) đều cho rằng dự luật của ông Graham sẽ là một sự tri ân đối với di sản chính trị của ông. Ông Thune cho biết đây là vấn đề mà các nhà lập pháp “đã quan tâm từ rất lâu”.
Bà Shaheen và ông Graham nằm trong nhóm thượng nghị sĩ lưỡng đảng từng công bố sự ủng hộ của Nhà Trắng đối với dự luật này trước khi ông Graham qua đời.
Các nghị sĩ Dân chủ đã bày tỏ lo ngại về nội dung dự luật, trong đó trao cho tổng thống quyền hạn rất rộng liên quan đến việc áp thuế quan. Vấn đề này từng được nêu ra khi những quyền hạn đó đang được xem xét trong một vụ kiện tại Tòa án Tối cao Mỹ.
Phiên bản mới nhất của dự luật cũng đưa vào luật các biện pháp trừng phạt vốn đã được áp đặt thông qua các sắc lệnh hành pháp, khiến tổng thống tương lai sẽ khó có thể đơn phương hủy bỏ các biện pháp này.
Khi giá năng lượng leo thang kéo dài, hành vi tiêu dùng và sản xuất có thể thay đổi theo dài hạn, làm suy yếu tăng trưởng và định hình lại cấu trúc kinh tế.
Dù thị trường tài chính hiện vẫn giữ được vẻ ổn định tương đối, nhiều dấu hiệu cho thấy áp lực thực sự đang tích tụ và có thể bùng phát trong thời gian tới.
Theo Đài CNN ngày 30-4, khái niệm "hủy diệt nhu cầu" (demand destruction) mô tả tình trạng giá cao và nguồn cung hạn chế khiến người tiêu dùng buộc phải cắt giảm chi tiêu, thậm chí thay đổi thói quen một cách lâu dài.
Vào đầu tháng này, Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA) đã cảnh báo "sau cú sốc nguồn cung dầu nghiêm trọng, hiện tượng hủy diệt nhu cầu sẽ lan rộng khi tình trạng khan hiếm và giá cao kéo dài".
Tại Mỹ, hiện tượng này bắt đầu xuất hiện rõ nét khi giá xăng tăng nhanh, bào mòn thu nhập và làm suy giảm niềm tin tiêu dùng. Lạm phát tăng trong khi tiền lương không thay đổi khiến tâm lý người dân trở nên thận trọng hơn.
Theo các chuyên gia kinh tế, sự thay đổi trong lĩnh vực năng lượng có thể tác động lan tỏa đến mọi lĩnh vực.
Khi chi phí nhiên liệu tăng, người dân có xu hướng giảm các khoản chi không thiết yếu như ăn uống bên ngoài, du lịch hay mua sắm lớn. Điều này lập tức tác động ngược trở lại doanh nghiệp: doanh thu giảm trong khi chi phí vận hành, đặc biệt là vận chuyển, lại tăng lên.
Chuỗi phản ứng này thường diễn ra theo một logic khá rõ ràng. Ban đầu là cú sốc giá dầu, sau đó là sự suy giảm niềm tin, rồi đến việc trì hoãn các khoản chi lớn như mua xe hay mua nhà. Khi nhu cầu suy yếu, doanh nghiệp buộc phải cắt giảm đầu tư và tuyển dụng, thậm chí sa thải lao động để duy trì lợi nhuận.
Nếu tình trạng này kéo dài, ngân hàng trung ương có thể phải tăng lãi suất nhằm kiểm soát lạm phát, qua đó càng làm chậm đà tăng trưởng.
Quan trọng hơn, nếu giá cả hàng hóa cứ liên tục ở mức cao, những thay đổi mang tính "tạm thời" có thể trở thành lâu dài.
Người tiêu dùng chuyển sang xe tiết kiệm nhiên liệu hoặc xe điện, hạn chế di chuyển, làm việc từ xa nhiều hơn. Doanh nghiệp đẩy mạnh tự động hóa để giảm chi phí lao động. Những điều chỉnh này một khi đã hình thành sẽ rất khó để đảo ngược lại như trước.
Với nhóm thu nhập thấp, tác động còn nghiêm trọng hơn: họ buộc phải cắt giảm cả các nhu cầu thiết yếu, từ chăm sóc y tế đến tiết kiệm dài hạn. Các chuyên gia cảnh báo rằng phần "hủy diệt nhu cầu" ở nhóm này có thể mang tính vĩnh viễn, kéo theo sự suy giảm lâu dài về mức sống.
Trái ngược những tác động đang lan rộng trong đời sống, thị trường năng lượng và tài chính toàn cầu vẫn tỏ ra tương đối bình tĩnh.
Giá dầu Brent hiện quanh mức 120 USD/thùng - cao nhưng chưa đạt mức cực đoan 150 hay 200 USD như nhiều dự báo trước đó. Tăng trưởng kinh tế toàn cầu chỉ bị điều chỉnh nhẹ, trong khi thị trường chứng khoán vẫn ở mức cao.
Tuy nhiên, theo phân tích của tờ Economist, sự "bình tĩnh" này có thể che giấu những rủi ro lớn hơn. Việc eo biển Hormuz - tuyến vận chuyển gần 1/5 dầu toàn cầu - gần như tê liệt trong hai tháng đã loại bỏ hơn 10% nguồn cung khỏi thị trường. Đây là mức thiếu hụt rất lớn, vượt xa các cú sốc trước đây.
Hiện tại, thị trường vẫn được "chống đỡ" nhờ ba yếu tố chính: lượng dầu dự trữ được giải phóng, nguồn cung tích trữ sẵn trên biển và sự sụt giảm nhu cầu do giá thành cao. Tuy nhiên, cả ba yếu tố này đều không bền vững.
Kho dự trữ chiến lược đang dần cạn, lượng dầu tồn kho thương mại bị rút xuống nhanh chóng, trong khi khả năng tăng sản lượng bổ sung rất hạn chế do yếu tố kỹ thuật và địa chính trị.
Trong khi đó, dấu hiệu thiếu hụt đã bắt đầu xuất hiện ở nhiều khu vực. Giá dầu diesel và nhiên liệu hàng không tăng mạnh, gây áp lực lên vận tải và chuỗi cung ứng, buộc một số nước phải áp dụng biện pháp khẩn cấp như: hạn chế tiêu thụ, giảm giờ làm việc, hoặc kiểm soát phân phối nhiên liệu.
Ngay cả khi xung đột kết thúc và eo biển Hormuz được mở lại, thị trường dầu cũng không thể phục hồi ngay lập tức. Quá trình khôi phục vận chuyển, sản xuất và phân phối có thể mất nhiều tháng, thậm chí nhiều năm. Và trong thời gian đó, giá cao và nguồn cung hạn chế sẽ tiếp tục gây áp lực lên nền kinh tế toàn cầu.
Các đội cứu hộ cứu nạn Ecuador và Mỹ rạng sáng nay đình chỉ tìm kiếm người sống sót tại thị trấn Macuto thuộc bang La Guaira, khu vực chịu thiệt hại nặng nề nhất trong trận động đất kép ở Venezuela. Hoạt động kết thúc sau hơn 40 giờ làm việc, khi họ không còn phát hiện bất kỳ tín hiệu nào từ người mẹ cùng 3 con bị mắc kẹt dưới đống đổ nát của tòa nhà 9 tầng.
"Thời gian đã trôi qua quá lâu, những gì chúng tôi có thể tìm thấy lúc này có lẽ chỉ là các thi thể. Đáng tiếc tình hình không diễn biến theo hướng tích cực", thiếu tá Jorge Montanero, trưởng đội cứu hộ EQ11 của Ecuador, cho biết.
Montanero nói khi đứng giữa những khối bê tông và gạch đá, sau khi lực lượng cứu nạn cắt xuyên qua 4 tấm bê tông để tiếp cận vị trí 4 nạn nhân mắc kẹt.
Theo ước tính của NASA, khoảng 59.000 công trình đã bị phá hủy hoặc hư hại bởi trận động đất kép với cường độ lần lượt 7,2 và 7,5 độ xảy ra hôm 24/6. Mức độ tàn phá trên diện rộng có thể quan sát được từ không gian.
Theo lời kể của người sống sót và cư dân tại nhiều khu vực, các đội cứu hộ chuyên nghiệp không thể tiếp cận tất cả tòa nhà đổ sập. Nhiều thân nhân và hàng xóm đã tự đào bới, dọn dẹp đống đổ nát để tìm người sống hoặc đưa thi thể ra ngoài.
Chính phủ Venezuela cho biết ít nhất 1.750 người đã thiệt mạng và hàng nghìn người bị thương do động đất. Khoảng 16.000 người cũng mất nơi ở.
"Chắc chắn chúng ta đang đối mặt con số thương vong cao hơn những gì đã công bố. Tôi có thể đưa ra ước tính. Chúng tôi đã thống nhất với chính quyền địa phương và đang chuẩn bị khoảng 10.000 túi đựng thi thể", ông Gianluca Rampolla, điều phối viên thường trú của Liên Hợp Quốc tại Venezuela, phát biểu hôm 29/6.
