Chiều 29/5, Cục Phòng bệnh (Bộ Y tế) thông tin, Việt Nam hiện chưa ghi nhận ca bệnh Ebola và nguy cơ bệnh xâm nhập vào nước ta ở mức thấp. Tuy nhiên, không loại trừ khả năng ghi nhận ca bệnh xâm nhập, nhất là trong bối cảnh giao lưu đi lại quốc tế tiếp tục gia tăng.
Tuy nhiên, hiện dịch đang diễn biến phức tạp tại Congo và Uganda. Vì thế, để chủ động triển khai các biện pháp phòng, chống dịch bệnh Ebola, Cục Phòng bệnh (Bộ Y tế) đề nghị người dân:
– Không hoang mang, chủ động cập nhật thông tin từ các nguồn chính thống. Khi có biểu hiện nghi ngờ sau khi đi về từ khu vực đang có dịch hoặc có tiếp xúc với trường hợp nghi ngờ, cần liên hệ ngay với cơ sở y tế gần nhất để được tư vấn, khám và xử trí kịp thời.
– Hạn chế các chuyến đi không cần thiết đến những khu vực bị ảnh hưởng bởi dịch bệnh.
– Đối với những công dân buộc phải đến các khu vực này, cần thực hiện các biện pháp phòng ngừa như tránh tiếp xúc với người bị bệnh hoặc có triệu chứng như sốt, nôn ói hoặc tiêu chảy.
Theo thông tin cập nhật của Tổ chức Y tế thế giới (WHO) khu vực châu Phi, bệnh Ebola do chủng Bundibugyo tại Cộng hòa Dân chủ Congo và Uganda đang tiếp tục diễn biến phức tạp, số ca mắc gia tăng, có sự mở rộng về địa bàn và ghi nhận nguy cơ lây truyền qua biên giới.
Tính đến ngày 27/5, Congo ghi nhận 1077 ca nghi ngờ, trong đó có 238 ca tử vong nghi ngờ; trong số 121 ca xác định có 17 ca tử vong. Uganda ghi nhận 7 ca xác định, trong đó có 1 trường hợp tử vong.
Như vậy, tổng cộng hai quốc gia ghi nhận 128 ca xác định, trong đó có 18 ca tử vong. Các số liệu về ca mắc và ca tử vong có thể tiếp tục được cập nhật và điều chỉnh do quá trình điều tra dịch tễ và xét nghiệm vẫn đang được triển khai.
Tại Congo, dịch đã ghi nhận tại 14 khu vực y tế thuộc 3 tỉnh, tập trung chủ yếu tại tỉnh Ituri. Một số khu vực có số ca xác định cao gồm Rwampara, Bunia, Mongbwalu và Nyankunde. Công tác truy vết người tiếp xúc còn gặp nhiều khó khăn do tình hình an ninh phức tạp, di biến động dân cư cao, đặc biệt tại các khu vực khai khoáng và khu vực giáp biên.
Tại Uganda, các ca xác định được ghi nhận là ca xâm nhập, di chuyển từ Congo đến Kampala của Uganda. Trong đó có một số trường hợp liên quan đến đi lại, tiếp xúc gần thông qua vận chuyển và chăm sóc y tế.
WHO đánh giá nguy cơ dịch tại Congo ở mức rất cao. Nguy cơ ở cấp khu vực (bao gồm Uganda) ở mức cao do còn có lây truyền trong cộng đồng, nguy cơ tồn tại các chuỗi lây truyền chưa được phát hiện, gia tăng số ca liên quan đến di chuyển qua biên giới và mạng lưới người tiếp xúc mở rộng. Và nguy cơ ở cấp toàn cầu hiện ở mức thấp.
Người phụ nữ sống ở Đống Đa không nhớ mình đã ngồi im bao lâu trong phòng khám, hình ảnh đứa con lớn lên thiếu mẹ hiện ra không dứt. Nhưng tinh thần thép được rèn qua 20 năm một mình bươn chải ở Hà Nội sớm giúp cô tự sốc lại bản thân. Thay vì chìm vào câu hỏi "Tại sao lại là mình?", Linh chọn cách nhìn đây là bài kiểm tra, không phải bản án.
"Cứ ba tháng tôi tái khám một lần, xem nó như căn bệnh mạn tính để sống chung, chứ không phải để ủ rũ hay trách móc", cô nói, thêm rằng 6 năm trôi qua vẫn sống khỏe mạnh.
Khác với Linh, Ánh Hoa đối mặt với ung thư máu từ năm 12 tuổi. Trải qua những ngày tháng tuổi thơ gắn liền với giường bệnh cùng hóa chất và nỗi sợ hãi, Hoa quyết định thay đổi tâm thế. Cô coi mỗi đợt truyền thuốc là một cuộc chiến nhỏ cần chinh phục. Sau gần 15 năm kiên trì, cô nhận kết quả đẩy lui bệnh hoàn toàn và hiện là thành viên tích cực của Sáng kiến Ung thư Muối.
Tại Việt Nam, theo số liệu GLOBOCAN 2022, mỗi năm có khoảng 180.480 ca ung thư mới và 120.184 ca tử vong, biến ung thư thành gánh nặng y tế hàng đầu. Song song gánh nặng thể chất là một cuộc khủng hoảng tâm lý âm thầm. Như nghiên cứu của Bệnh viện Quân y 103 trên 264 bệnh nhân tại khoa Ung bướu cho thấy gần 58% người bệnh bị trầm cảm.
Với nhóm trẻ tuổi, hệ quả còn nặng nề hơn. Nghiên cứu của Đại học Quốc gia Singapore trên 20.000 bệnh nhân cho thấy nhóm 25 đến 30 tuổi có nguy cơ mắc các rối loạn tâm lý suốt đời cao hơn ngay cả sau khi bệnh thuyên giảm, và nhóm từ 15 đến 19 tuổi có nguy cơ tự tử cao hơn đáng kể so với dân số chung.
Bác sĩ Nguyễn Thị Diễm Hương, Phòng khám Hỗ trợ điều trị Ung thư, Bệnh viện Đại học Y Dược TP HCM, cho biết những bệnh nhân vượt xa tiên lượng ban đầu thường có chung một đặc điểm là họ không coi ung thư là án tử hình.
"Họ xem đó là một chặng đường cần vượt qua, từ đó giữ được tâm lý thảnh thơi và năng lượng tích cực ngay cả trong những giai đoạn điều trị nặng nề nhất", bà nói.
Về mặt sinh học, các nghiên cứu ghi nhận nhóm bệnh nhân này thường duy trì hoạt động miễn dịch tốt hơn, đặc biệt ở tế bào diệt tự nhiên và tế bào lympho T. Ngược lại, bệnh nhân trầm cảm, lo âu kéo dài thường ít tuân thủ phác đồ, bỏ tái khám, khiến bệnh tiến triển nặng hơn và tiên lượng kém hơn.
Y học hiện đại cũng đang thay đổi bức tranh tổng thể. Một số loại ung thư như tuyến giáp, vú, tiền liệt tuyến và đại tràng, nếu phát hiện sớm và điều trị kịp thời, có tỷ lệ sống trên 5 năm vượt 90%. Bác sĩ Hà Hải Nam, Phó trưởng khoa Ngoại bụng 1, Bệnh viện K, nhấn mạnh rằng ngưỡng 5 năm là mốc quan trọng vì tế bào ung thư thường di căn mạnh nhất trong 2-3 năm đầu. Qua mốc đó, ngay cả khi tái phát, bệnh nhân vẫn có thể điều trị hiệu quả nếu phát hiện kịp thời.
Tuy nhiên, bác sĩ Ngô Văn Tỵ, Khoa Ung Bướu, Bệnh viện Đại học Y Hà Nội, đưa ra cảnh báo sự lạc quan không nên được áp dụng như một công thức chung. Nhiều loại ung thư vẫn tiến triển nhanh, có thể tái phát và tiên lượng hạn chế. Kỳ vọng thái quá đôi khi dẫn đến trì hoãn những quyết định điều trị quan trọng.
"Và sống lâu hơn không tự động nghĩa là 'sống tốt hơn', khi nhiều bệnh nhân phải đánh đổi bằng tác dụng phụ kéo dài, chi phí điều trị lớn và áp lực tâm lý triền miên. Mỗi bệnh nhân cần được đánh giá rất cá thể hóa, không thể mặc định", ông nói.
Người phụ nữ trọng thương cấp cứu tại Bệnh viện Đa khoa Tiền Giang, không còn khả năng cứu chữa. Gia đình có nguyện vọng hiến mô, tạng của chị để cứu người, thông tin đến Đơn vị Điều phối ghép các bộ phận cơ thể người Bệnh viện Chợ Rẫy ngày 19/4.
Êkíp điều phối đánh giá điều kiện chuyên môn tại bệnh viện Tiền Giang chưa đáp ứng yêu cầu kỹ thuật của quá trình hiến - ghép tạng, bệnh nhân được chuyển đến Bệnh viện Chợ Rẫy. Tại đây, các bác sĩ tiếp nhận trái tim, gan, hai quả thận và một giác mạc còn nguyên vẹn của chị để ghép cho 6 bệnh nhân trong vòng 24 giờ.
Đặc biệt, lá gan hiến được chia đôi để ghép đồng thời cho hai người bệnh ở hai cơ sở khác nhau. Phần gan bên phải được ghép cho nam bệnh nhân trưởng thành tại Bệnh viện Chợ Rẫy, trong khi phần gan bên trái chuyển đến Bệnh viện Đại học Y Dược TP HCM ghép cho một bệnh nhi.
Theo TS.BS Dư Thị Ngọc Thu, Đơn vị Điều phối ghép các bộ phận cơ thể người Bệnh viện Chợ Rẫy, đây là một trong những ca ghép "cấp cứu tối khẩn", bởi nếu chậm trễ thêm vài ngày, những người bệnh nhận tạng ghép có thể không còn cơ hội sống.
"Trường hợp suy gan, suy tim giai đoạn cuối, thời gian sống tính bằng giờ, khi nguồn tạng xuất hiện đúng thời điểm, các êkíp phải lập tức vận hành đồng bộ để tận dụng thời gian vàng cứu bệnh nhân", bác sĩ nói.
Đây là lần đầu tiên người chết não ở bệnh viện tỉnh được chuyển về Chợ Rẫy để tiến hành lấy tạng. Đến nay hầu hết trường hợp quá trình phẫu thuật nhận tạng được tiến hành tại bệnh viện nơi bệnh nhân chết não đang nằm, sau đó tạng được vận chuyển bằng thiết bị chuyên dụng cấp tốc đưa đến bệnh viện tiến hành phẫu thuật ghép cho bệnh nhân khác. Quá trình vận chuyển này được tiến hành càng nhanh càng tốt để đảm bảo chất lượng tạng tốt nhất. Độ thành công của ca ghép một phần lớn phụ thuộc vào chất lượng tạng.
Ba ngày sau ca hiến tạng từ Đồng Tháp, Bệnh viện Chợ Rẫy tiếp tục tiếp nhận thêm một trường hợp chết não hiến tạng khác là nam bệnh nhân 41 tuổi quê Thanh Hóa, chấn thương sọ não do tai nạn giao thông. Theo nguyện vọng lúc sinh thời của anh, gia đình hiến mô, tạng sau khi bệnh nhân được xác định chết não. Từ trường hợp này, bệnh viện tiếp nhận tim, gan, hai thận và hai giác mạc, ghép thành công cho 6 người bệnh.
Như vậy, chỉ trong vòng 4 ngày, bệnh viện Chợ Rẫy đã tiếp nhận đa tạng hiến từ hai bệnh nhân chết não ghép thành công cho 12 người.
Trong số 12 ca ghép tạng thực hiện liên tiếp từ hai nguồn hiến, có ba trường hợp thuộc diện ghép khẩn cấp, gồm hai ca ghép gan và một ca ghép tim. Một trong những bệnh nhân được ghép tim là nam thanh niên 18 tuổi ở Lâm Đồng, suy tim nặng trên nền bệnh cơ tim giãn, nguy cơ tử vong bất cứ lúc nào.
"Em tri ân người hiến và gia đình đã cho em cơ hội được sống tiếp, em sẽ chăm sóc sức khỏe thật tốt để giữ gìn trái tim của người hiến tặng", chàng trai được ghép tim nói khi xuất viện.
Đến nay, 11 trong 12 bệnh nhân ghép mô, tạng đã ổn định sức khỏe và xuất viện. Riêng ca ghép gan khẩn cấp còn lại diễn tiến tích cực và dự kiến xuất viện trong thời gian tới.
BS.CK2 Phạm Thanh Việt, Giám đốc Bệnh viện Chợ Rẫy, cho rằng chuỗi ca ghép liên tiếp vừa qua cho thấy ý nghĩa to lớn của hiến tạng và sự phối hợp chặt chẽ giữa các bệnh viện, trung tâm điều phối và gia đình người bệnh.
Theo ông, nhiều trường hợp suy gan, suy tim hay suy phổi giai đoạn cuối có thể mất cơ hội sống nếu không có nguồn tạng phù hợp xuất hiện kịp thời. Vì vậy, bệnh viện kỳ vọng xây dựng mạng lưới phát hiện, kết nối hiến - ghép tạng tại các tỉnh phía Nam và Tây Nguyên, giúp rút ngắn thời gian điều phối, bảo quản tạng và tăng cơ hội cứu sống người bệnh nguy kịch.
Ăn đồ ngọt không trực tiếp gây suy thận ngay lập tức như chất độc, nhưng nó là "kẻ giết người thầm lặng" thông qua việc gây ra bệnh tiểu đường và cao huyết áp. Khi ăn quá nhiều đường, nồng độ glucose trong máu tăng cao, buộc thận phải làm việc quá tải, tăng nguy cơ suy thận. Tiêu thụ nhiều glucose làm tăng hấp thu natri tại ruột non khiến lượng muối trong cơ thể tích tụ, buộc thận buộc phải làm việc nhiều hơn để đào thải muối dư thừa.
Lạm dụng đường có thể thúc đẩy các rối loạn chuyển hóa, gây béo phì – yếu tố nguy cơ hàng đầu dẫn đến tiểu đường type 2. Tiểu đường và rối loạn chuyển hóa còn là nguyên nhân phổ biến gây tổn thương mạch máu, gồm cả hệ thống mạch máu nuôi thận, làm tăng nguy cơ suy thận mạn tính.
Đường ức chế cơ thể sản xuất oxit nitric (NO), một hợp chất kích thích thành mạch co giãn. Ăn nhiều đường kích thích sự thu hẹp của mạch máu, gây tăng huyết áp, gây bệnh thận và thúc đẩy suy thận mạn tính tiến triển nhanh hơn.
WHO khuyến cáo mỗi người nên ăn dưới 25 g đường một ngày (kể cả uống), bằng một nửa so với mức trung bình một người Việt ăn hiện nay. Người lớn và trẻ em nên giảm lượng đường tự do xuống dưới 10% tổng năng lượng nạp vào cơ thể hàng ngày. Tỷ lệ này nếu dưới 5%, tương đương 25 g hoặc 5 muỗng cà phê, sẽ có lợi hơn cho sức khỏe.
Đường không chỉ có trong kẹo, mà còn nằm rất nhiều trong nước tương, tương ớt, bánh mì, và đặc biệt là nước ngọt đóng chai. Thay vì bánh kẹo, hãy ăn trái cây tươi, uống đủ nước giúp thận thải lọc độc tố tốt hơn.
