Ukraine năm 2025 đối mặt hàng loạt tín hiệu bất lợi, khi Nga tiếp tục tiến quân trên thực địa, còn Mỹ thúc đẩy một thỏa thuận hòa bình theo hướng bất lợi cho nước này. Tổng thống Mỹ Donald Trump và người đồng cấp Ukraine Volodymyr Zelensky đấu khẩu tại Nhà Trắng, khiến quan hệ song phương căng thẳng đến mức Washington quyết định đình chỉ viện trợ quân sự, buộc Kiev phải xuống thang để hàn gắn.
Các quan chức Liên minh châu Âu (EU) hồi cuối năm ngoái cảnh báo Ukraine đang trên đà cạn kiệt tiền mặt vào mùa xuân, trong khi Nga duy trì đà tiến công và không ngừng gây sức ép lên hệ thống hạ tầng năng lượng của Kiev bằng các cuộc tập kích tầm xa.
Tuy nhiên, cuộc chiến giữa Mỹ với Iran nổ ra từ ngày 28/2 đã làm xoay chuyển cục diện. Khi Iran phóng tên lửa và máy bay không người lái (UAV) vào các nước vùng Vịnh để trả đũa, gây thiệt hại nặng nề cho hạ tầng năng lượng các cường quốc dầu mỏ Trung Đông, kinh nghiệm mà Ukraine tích lũy khi đối phó Nga trở thành lợi thế được nhiều bên tìm kiếm.
“Các đột phá công nghệ của chúng tôi đã góp phần định hình lại chiến sự. Ukraine từ việc bị coi chỉ là bên nhận viện trợ và phụ thuộc an ninh đã chuyển thành chủ thể đóng góp cho an ninh”, Thứ trưởng Ngoại giao Ukraine Mariana Betsa nói.
Quân đội Nga bắt đầu dùng UAV tầm xa tấn công Ukraine từ tháng 10/2022, trong đó có mẫu Geran được cho là phát triển dựa trên Shahed-136 của Iran. Các UAV có ưu thế dễ triển khai quy mô lớn, chi phí thấp, khó đánh chặn hơn so với tên lửa dẫn đường tầm xa.
Ukraine ban đầu gặp khó khăn khi đối phó với UAV Geran, nhưng sau đó dần tích lũy kinh nghiệm, chiến thuật và phát triển drone đánh chặn cũng như tấn công có chi phí thậm chí còn rẻ hơn.
Quân đội nước này đã tận dụng ưu thế về UAV để bù đắp bất lợi về nhân lực trước Nga, giúp Kiev duy trì được phòng tuyến, ngăn đà tiến quân của Moskva. Ukraine còn sử dụng UAV để tập kích vào các khu vực Nga kiểm soát hoặc sâu trong lãnh thổ nước này.
“Nga không còn lợi thế nào trước chúng tôi ngoài nhân lực”, Dmytro Putiata, chuyên gia tác chiến UAV từng phục vụ trong Lực lượng Hệ thống Không người lái Ukraine, nói với WSJ. “Tôi lạc quan hơn nhiều so với vài tháng trước, bởi cuối cùng cũng thấy công nghệ Ukraine phát huy hiệu quả”.
Chiến sự Iran tiếp tục cho thấy tầm quan trọng của UAV giá rẻ, khiến nhiều quốc gia bắt đầu quan tâm tới kinh nghiệm của Ukraine. Các tổ hợp phòng không đắt đỏ như Patriot hay THAAD tại vùng Vịnh tỏ ra kém hiệu quả trong đánh chặn những đòn tập kích kết hợp UAV cùng tên lửa mà Iran phát động.
Phát biểu trước quốc hội Anh hồi tháng 3, Tổng thống Zelensky nói Ukraine đã tích lũy kinh nghiệm chống UAV mà “không quốc gia nào trên thế giới có được” sau hơn 4 năm đối phó Nga.
Chỉ ít ngày sau bài phát biểu tại London, ông Zelensky công du liên tiếp đến các nước vùng Vịnh như Arab Saudi, Các tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE) và Qatar để ký các thỏa thuận hợp tác quân sự dài hạn.
Theo Forbes, Ukraine hiện có khả năng sản xuất hàng triệu UAV mỗi năm nhưng mới chỉ vận hành khoảng 60% công suất. Điều đó mở ra cơ hội xuất khẩu công nghệ quốc phòng giúp Kiev tăng nguồn thu đáng kể.
Cựu giám đốc CIA David Petraeus sau chuyến thăm Ukraine gần đây cho rằng cuộc chiến đã cho thấy quân đội phương Tây cần tiếp cận “một khái niệm chiến tranh hoàn toàn mới”.
Ngoài Trung Đông, châu Âu cũng bắt đầu tìm kiếm hợp tác với ngành công nghiệp quốc phòng Ukraine, khi Mỹ giảm các cam kết an ninh với châu lục. Ông Trump đã công kích mạnh mẽ các đồng minh châu Âu vì không tham gia chiến dịch tấn công Iran, dọa rút lực lượng đồn trú khỏi khu vực hay rời NATO.
EU hồi tháng 4 đã mở khóa khoản vay trị giá hơn 100 tỷ USD dành cho Ukraine nhằm bảo đảm nhu cầu ngân sách của Kiev tới năm sau.
“Nếu mối lo chính của chúng ta hiện nay là an ninh, vậy ai hiểu rõ nhất cách chiến đấu và phòng thủ trong chiến tranh hiện đại? Đó là Ukraine”, đại diện cấp cao phụ trách chính sách đối ngoại và an ninh EU Kaja Kallas nói.
Bà Kallas cho rằng Ukraine “có lực lượng quân sự giàu kinh nghiệm nhất, có ngành công nghiệp quốc phòng tiên tiến nhất và sở hữu công nghệ hàng đầu về UAV”.
“Chúng ta có rất nhiều điều cần học từ họ và họ cũng có nhiều điều để chia sẻ với chúng ta”, bà Kallas tiếp tục.
Nhật Bản gần đây công bố thỏa thuận hợp tác đầu tiên giữa một công ty UAV nước này với doanh nghiệp quốc phòng Ukraine, theo Foreign Policy. Nhật Bản cho rằng chiến sự Iran cho thấy sự chênh lệch lớn giữa UAV giá rẻ và các tên lửa đánh chặn đắt đỏ của Mỹ, khiến họ cần học hỏi kinh nghiệm từ Ukraine.
Hàn Quốc được cho là đang cân nhắc hỗ trợ trực tiếp việc mua vũ khí cho Ukraine, trong bối cảnh Seoul quan tâm đến kinh nghiệm tác chiến của Kiev sau khi Triều Tiên đã cử lực lượng hỗ trợ Nga.
Trong khi đó, Tổng thống Trump nhiều lần công khai xem nhẹ năng lực UAV của Ukraine, lặp lại tuyên bố rằng Kiev “không có quân bài nào”.
Tuy nhiên, giới quân sự Mỹ lại đưa ra đánh giá khác. Trong một phiên điều trần trước quốc hội, Đô đốc Brad Cooper, chỉ huy Bộ tư lệnh Trung tâm (CENTCOM) phụ trách Trung Đông, cho biết quân đội Mỹ đang hợp tác chặt chẽ với Ukraine để thích nghi với hình thái chiến tranh dựa vào UAV.
“Chúng tôi đã áp dụng rất nhiều chiến thuật, kỹ thuật và quy trình mà Ukraine chuyển giao, giúp chúng tôi bảo vệ người Mỹ”, ông nói. “Tất cả đối tác của chúng tôi đều đang hợp tác với Ukraine dưới hình thức nào đó. Họ có hiệu quả hơn nhờ vậy không? Có”.
Trong cuộc phỏng vấn hồi tháng 3, sau khi quân đội Mỹ đề nghị hỗ trợ đối phó UAV Iran, Tổng thống Zelensky mỉm cười nói rằng Ukraine “vẫn luôn có quân bài trong tay”, chỉ là ông “không muốn lộ chúng quá sớm”.
“Giống một người chơi giỏi, bạn có thể có quân bài tốt nhưng không nhất thiết phải thể hiện cho tất cả biết điều này”, ông Zelensky nhấn mạnh.
Dù chiến sự Iran mở ra cơ hội mới, cuộc xung đột cũng mang đến không ít bất lợi cho Ukraine.
Các đợt tập kích tên lửa của Iran vào Israel và các nước vùng Vịnh đã tiêu hao đáng kể kho tên lửa đánh chặn do Mỹ sản xuất, trong đó có Patriot. Điều này làm dấy lên lo ngại về khả năng Mỹ tiếp tục cung cấp loại vũ khí phòng không này cho Ukraine.
Trong khi đó, giá dầu toàn cầu tăng cùng việc Mỹ nới lỏng một phần trừng phạt đối với dầu mỏ Nga đã giúp Moskva thu về thêm hàng chục tỷ USD. Ukraine đang tìm cách hạn chế lợi ích này bằng cách tăng cường tấn công vào cơ sở năng lượng Nga, sử dụng những UAV tầm xa mà họ tự phát triển.
Theo ba nguồn thạo tin được Hãng tin Reuters (Anh) dẫn lại, khuôn mặt của Lãnh tụ tối cao Iran Mojtaba Khamenei đã bị biến dạng trong cuộc tấn công nhằm vào khu nhà của cha ông, ông Ali Khamenei, ở trung tâm thủ đô Tehran trong ngày đầu cuộc chiến và ông bị thương nặng ở một hoặc cả hai chân.
Tuy vậy, vị tân lãnh tụ tối cao 56 tuổi này đang hồi phục và vẫn giữ được sự minh mẫn. Ông tham gia các cuộc họp với quan chức cấp cao qua audio và vẫn tham gia vào quá trình ra quyết định về các vấn đề lớn, bao gồm chiến sự và đàm phán với Washington, theo các nguồn tin thân cận với ông.
Giới quan sát đặt câu hỏi liệu tình trạng sức khỏe của ông Mojtaba Khamenei có cho phép ông điều hành công việc quốc gia hay không, trong bối cảnh các cuộc đàm phán hòa bình Mỹ - Iran bắt đầu tại Pakistan vào ngày 11-4.
Lời kể của những người thân cận cung cấp mô tả chi tiết nhất về tình trạng sức khỏe của ông Mojtaba Khamenei trong nhiều tuần qua.
Hãng tin Reuters lưu ý họ không thể xác minh độc lập các mô tả này.
Nơi ở, tình trạng sức khỏe và khả năng điều hành đất nước của ông Mojtaba Khamenei nhìn chung vẫn là điều bí ẩn đối với công chúng, khi không có bất kỳ hình ảnh, video hay bản ghi âm mới nào của ông được công bố kể từ sau cuộc không kích trên và thời điểm ông được bổ nhiệm thay thế cha mình vào ngày 8-3.
Phái đoàn Iran tại Liên hợp quốc không phản hồi các câu hỏi của Reuters về mức độ thương tích của ông Mojtaba Khamenei hoặc lý do ông chưa xuất hiện trong bất kỳ hình ảnh hay video mới nào.
Ông Mojtaba Khamenei bị thương vào ngày 28-2, ngày đầu tiên Mỹ và Israel phát động các cuộc tấn công nhằm vào Iran. Trong cuộc không kích, Lãnh tụ tối cao Iran lúc đó là ông Ali Khamenei cùng một số thành viên gia đình đã thiệt mạng.
Không có tuyên bố chính thức nào từ Iran về mức độ thương tích của ông Mojtaba Khamenei. Tuy nhiên, một người dẫn chương trình trên truyền hình nhà nước Iran đã gọi ông là "janbaz" - thuật ngữ dùng cho những người bị thương nặng trong chiến tranh - sau khi ông được chọn làm lãnh tụ tối cao.
Những mô tả mới nhất về thương kích của ông Mojtaba Khamenei trùng khớp với tuyên bố của Bộ trưởng Chiến tranh Mỹ Pete Hegseth vào ngày 13-3, khi ông nói vị tân lãnh tụ tối cao này "bị thương và có khả năng bị biến dạng".
Một nguồn tin am hiểu các đánh giá tình báo Mỹ tiết lộ ông Mojtaba Khamenei được cho là đã mất một chân.
Cơ quan Tình báo trung ương Mỹ (CIA) từ chối bình luận về tình trạng của ông Mojtaba Khamenei. Văn phòng Thủ tướng Israel cũng không phản hồi các câu hỏi.
Moscow cáo buộc Pháp và Anh thực hiện hành vi “cướp biển” sau khi lực lượng hải quân Pháp và Anh chặn bắt và chuyển hướng một tàu chở hàng của Nga đang trên đường từ Murmansk đến Cameroon trong vùng biển quốc tế.
Theo người phát ngôn Bộ Ngoại giao Nga Maria Zakharova, tàu Tagor của Nga bị chặn lại hôm 31/5, cách bờ biển Brittany hơn 400 hải lý. Chính quyền Pháp tuyên bố tàu này hoạt động dưới cờ “giả”.
Bà Zakharova cho biết Đại sứ quán Nga tại Paris đã yêu cầu Pháp cung cấp thông tin đầy đủ về hoàn cảnh vụ bắt giữ, cảnh báo rằng hoạt động này vi phạm luật hàng hải quốc tế.
Bà cũng cho biết Moscow đang thực hiện các biện pháp để bảo vệ các thành viên thủy thủ đoàn của Nga trên tàu.
Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Nga bác bỏ lý do mà Pháp đưa ra cho hoạt động này, viện dẫn Điều 110 của Công ước Liên hợp quốc về Luật Biển. Điều khoản này cho phép tàu chiến tiếp cận và kiểm tra các tàu trên biển trong những trường hợp hạn chế, bao gồm khi nghi ngờ tàu không có quốc tịch.
Tuy nhiên, theo Moscow, luật hàng hải quốc tế không cho phép tàu chiến buộc tàu khác thay đổi lộ trình và hộ tống tàu này từ vùng biển quốc tế vào cảng của một quốc gia.
"Tuy nhiên, khả năng cưỡng chế chuyển hướng một tàu và hộ tống nó từ biển - một không gian hàng hải nơi áp dụng quyền tự do hàng hải không hạn chế - đến một cảng của quốc gia có tàu chiến đó không được quy định trong các hiệp ước quốc tế", bà nói thêm.
Bà Zakharova cũng bác bỏ tuyên bố của Tổng thống Pháp Emmanuel Macron rằng tàu Nga đang vi phạm “các lệnh trừng phạt quốc tế”, lập luận rằng chỉ những hạn chế được Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc phê chuẩn mới được coi là lệnh trừng phạt quốc tế. Bà cho biết, các biện pháp đơn phương do các quốc gia châu Âu áp đặt không thể được coi là mang tính quốc tế theo luật.
Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Nga cáo buộc các chính phủ châu Âu lựa chọn diễn giải các quy phạm pháp luật để phù hợp với lợi ích của họ, đồng thời cảnh báo việc cố gắng thực thi các lệnh trừng phạt trong các khu vực được điều chỉnh bởi quyền tự do hàng hải có thể gây ra những hậu quả rộng lớn hơn đối với vận tải biển toàn cầu.
Tuyên bố cứng rắn của người phát ngôn Bộ Ngoại giao Nga được đưa ra sau khi Tổng thống Pháp Emmanuel Macron thông báo Hải quân Pháp, với sự hỗ trợ từ các nước đồng minh, đã chặn bắt một tàu chở dầu được cho là thuộc hạm đội ngầm của Nga trên Đại Tây Dương vào ngày 31/5.
Tổng thống Macron xác nhận Hải quân Pháp đã đổ bộ lên tàu chở dầu Tagor của Nga.
“Chiến dịch này diễn ra ở Đại Tây Dương, trên vùng biển quốc tế, với sự hỗ trợ của một số đối tác, trong đó có Vương quốc Anh, và tuân thủ nghiêm ngặt luật biển”, ông Macron nêu rõ.
Theo cơ sở dữ liệu của cơ quan tình báo quân sự Ukraine về các tàu được cho là thuộc hạm đội ngầm của Nga, tàu Tagor vận chuyển dầu thô và các sản phẩm dầu mỏ của Nga. Tàu này từng bị EU, Anh, Ukraine trừng phạt.
Vụ chặn bắt đánh dấu một trong những hành động cứng rắn nhất mà hải quân phương Tây thực hiện nhằm vào mạng lưới tàu được cho là giúp Nga né tránh trừng phạt trên vùng biển quốc tế.
Phương Tây cáo buộc Moscow sử dụng hạm đội ngầm, gồm các tàu chở dầu cũ, kể từ khi phát động chiến dịch quân sự tại Ukraine năm 2022 để duy trì xuất khẩu dầu, bất chấp các lệnh trừng phạt.
Điện Kremlin cảnh báo việc Pháp bắt giữ tàu chở dầu Tagor của Nga là hành động bất hợp pháp.
"Chúng tôi coi những hành động như vậy là bất hợp pháp, họ gần như là cướp biển quốc tế. Chúng tôi hoàn toàn không đồng ý rằng những hành động đó được thực hiện hoàn toàn tuân thủ luật pháp quốc tế", người phát ngôn Điện Kremlin Dmitry Peskov nói với các phóng viên hôm 1/6.
Ông Peskov cảnh báo Nga sẽ tiếp tục thực hiện các biện pháp để đảm bảo an toàn hàng hóa trên biển, dựa trên những kinh nghiệm đã có.
Vụ cháy lớn đã xảy ra tại nhà máy sản xuất giày ở Tấn Giang, thành phố Tuyền Châu, tỉnh Phúc Kiến, miền đông Trung Quốc ngày 9.7. Theo Tân Hoa xã, vụ cháy bắt đầu vào giữa trưa, khiến nhiều người bị mắc kẹt hoặc mất tích.
Lực lượng cứu hỏa và cứu hộ đã triển khai 183 nhân sự và 35 phương tiện đến hiện trường. Lực lượng cứu hộ chưa thể vào khu vực bị ảnh hưởng để tìm kiếm người gặp nạn do tình hình nguy hiểm. Theo đài CCTV, một số người bị kẹt trên tầng thượng của tòa nhà.
Theo kết quả điều tra sơ bộ, đám cháy bắt đầu từ tầng trệt của nhà máy, một quan chức địa phương nói với CCTV. Các vật liệu sản xuất giày dép được lưu trữ trong tòa nhà rất dễ cháy và có thể khiến ngọn lửa lan nhanh, vị quan chức này cho biết thêm. Do các vật liệu và chất kết dính, mùi tại hiện trường khá nồng, gây kích ứng mắt, CCTV đưa tin.
Bộ Quản lý Khẩn cấp Trung Quốc cùng Cơ quan Cứu hỏa và Cứu hộ quốc gia đã điều tổ công tác chung đến hiện trường để hướng dẫn công tác ứng phó và cứu nạn.
Chủ tịch nước Trung Quốc Tập cận Bình đã đưa ra "chỉ thị quan trọng" sau vụ cháy. Nhà lãnh đạo yêu cầu dốc toàn lực cho chiến dịch tìm kiếm và cứu nạn, xác định nguyên nhân tai nạn và xử lý nghiêm khắc những người chịu trách nhiệm cho vụ việc "gây thiệt hại nhân mạng nặng nề" này.
Thành phố Tấn Giang là một trung tâm sản xuất giày dép và quần áo lớn, thường được gọi là "thủ phủ giày dép" của Trung Quốc. Theo số liệu chính thức, hàng ngàn công ty tại thành phố này đã sản xuất hơn 1,2 tỉ đôi giày vào năm 2024, chiếm 20% sản lượng toàn cầu.
Vụ cháy xảy ra trong bối cảnh Trung Quốc chịu ảnh hưởng nghiêm trọng do đợt mưa lũ đang diễn ra. Tính đến ngày 9.7, lũ lụt do mưa lớn đã làm 39 người thiệt mạng và 9 người mất tích tại khu tự trị Choang Quảng Tây, miền nam Trung Quốc.
Số người thiệt mạng bao gồm những nạn nhân trong vụ vỡ đập hồ chứa nước tại thành phố Nam Ninh.
Ban Chỉ huy phòng chống Lũ lụt và Hạn hán quốc gia ngày 9.7 cũng nâng mức ứng phó khẩn cấp trước nguy cơ lũ và bão do ảnh hưởng từ cơn bão Bavi.
Tính đến chiều nay, tâm bão được xác định ở vùng biển cách Đài Loan khoảng 1.030 km về hướng đông nam.
Theo dự báo khí tượng, cơn bão dự kiến đổ bộ hoặc quét qua bờ biển phía bắc vùng lãnh thổ Đài Loan vào ngày 11.7, sau đó đổ bộ dọc theo bờ biển giữa Phúc Thanh thuộc tỉnh Phúc Kiến và Ôn Lĩnh thuộc tỉnh Chiết Giang, Trung Quốc vào đêm 11.7.
