Hôm qua (28.4), AP đưa tin chính quyền Tổng thống Trump sa thải các thành viên của Hội đồng Khoa học quốc gia. Đây là một hội đồng phi chính trị gồm các chuyên gia nổi tiếng chịu trách nhiệm tư vấn và giám sát NSF.
Trong bài viết đăng trên blog, Tổ chức Union of Concerned Scientists (UCS) chỉ trích: Nếu không có Hội đồng Khoa học quốc gia hoạt động trong thời gian tới, NSF sẽ không có sự hướng dẫn và giám sát của các chuyên gia độc lập, và công chúng không có thông tin về cách cơ quan này đang thực hiện sứ mệnh.
Được thành lập hơn 50 năm trước bởi các nhà khoa học và sinh viên tại Viện Công nghệ Massachusetts (MIT) tại Mỹ, UCS là một liên minh phi lợi nhuận dựa trên cơ sở khoa học gồm hơn 400.000 công dân và nhà khoa học đang nỗ lực cải thiện môi trường và biến thế giới thành một nơi an toàn hơn.
UCS đặt ra lo lắng rằng Nhà Trắng trong nhiệm kỳ thứ hai của Tổng thống Trump đang chính trị hóa các hoạt động khoa học. Tổ chức này nêu: “Có nhiều lý do khiến chúng ta lo lắng, bởi vì đây không phải là trường hợp đầu tiên can thiệp chính trị vào Hội đồng Khoa học quốc gia và NSF trong nhiệm kỳ thứ 2 của Tổng thống Trump. Năm ngoái, học giả nổi tiếng và cựu phó trợ lý của tổng thống là TS Alondra Nelson đã từ chức trong Hội đồng Khoa học quốc gia, với lý do mất tính liêm chính trong thể chế và sự can thiệp chính trị từ các quan chức Trump trong các cuộc thảo luận của hội đồng. Vào tháng 3, chính quyền đã đưa ra một ứng cử viên không đủ tiêu chuẩn, mâu thuẫn để lãnh đạo NSF…”.
Quan điểm bảo thủ của chính quyền Trump từ sớm đã có sự bất đồng sâu sắc với giới khoa học, nhất là các đại học hàng đầu nước Mỹ. Phát biểu tại Hội nghị Bảo thủ quốc gia năm 2021, ông J.D Vance – hiện là Phó tổng thống Mỹ – chỉ trích rằng: “Các trường đại học ở đất nước chúng ta về cơ bản là tham nhũng và chỉ chú tâm lừa dối và dối trá, chứ không phải sự thật”. “Các trường đại học không theo đuổi kiến thức và sự thật. Họ theo đuổi sự lừa dối và dối trá”, ông Vance tuyên bố và kết luận bằng cách dẫn lại một câu nói của cố Tổng thống Mỹ Richard Nixon (1913 – 1994, tại vị từ năm 1969 – 1974) rằng: “Các giáo sư là kẻ thù”.
Chính quyền của Tổng thống Trump thường xuyên ám chỉ các đại học và tổ chức khoa học có xu hướng nghiêng về đảng Dân chủ. Vị chủ nhân đương nhiệm Nhà Trắng cho rằng hoạt động của nhiều trường đại học đi ngược lại giá trị của nước Mỹ.
Kể từ khi Tổng thống Trump tiếp nhận nhiệm kỳ thứ 2 đến nay, hàng chục ủy ban cố vấn liên bang tại các cơ quan khoa học đã bị giải tán, đóng băng hoặc bị gián đoạn – một xu hướng tương tự như sự gián đoạn trong tư vấn khoa học trong nhiệm kỳ đầu tiên của ông Trump. Nhà Trắng cũng cắt giảm mạnh mẽ ngân sách dành cho các quỹ nghiên cứu khoa học cũng như hoạt động nghiên cứu của các đại học danh tiếng.
Đầu năm ngoái, Đại học Johns Hopkins đã phải sa thải hơn 2.000 nhân sự sau khi mất 800 triệu USD tài trợ liên bang. Đại học Harvard và Nhà Trắng đã có một cuộc tranh cãi, kiện cáo căng thẳng kéo dài nhiều tháng.
Nhà khoa học chính trị Matt Grossmann, thuộc Đại học bang Michigan (Mỹ), cho rằng: “Nỗ lực của chính quyền Tổng thống Trump để tiến hành chiến tranh văn hóa đã tiến xa hơn nhiều trong nhiệm kỳ thứ 2, với nhiều sự chuẩn bị và nhân sự được trao quyền sử dụng nhiều công cụ có sẵn hơn để khuyến khích và ép buộc các tổ chức văn hóa trong các danh mục thay đổi hành vi”.
Không những vậy, chính quyền Tổng thống Trump còn hạn chế các chương trình trao đổi nghiên cứu, hạn chế cả các chương trình thu hút nhân tài nước ngoài như hình thức visa H-1B. Ông cho rằng những chương trình như vậy làm hạn chế quyền lợi của chính người Mỹ. Trong khi đó, ngược lại, nhiều người lo ngại sẽ làm suy yếu nước Mỹ nếu không có những chương trình thu hút nhân tài từ những nước khác.
Từ năm ngoái, ngay sau khi ông Trump quay lại Nhà Trắng chỉ vài tháng, nhà kinh tế học Paul Krugman đã cho rằng “những gì đang xảy ra với nước Mỹ” chính là một phiên bản của “Cách mạng văn hóa” mà nhà lãnh đạo Mao Trạch Đông từng phát động ở Trung Quốc.
AFP hôm nay 19.5 đưa tin Chủ tịch Cuba Miguel Diaz-Canel nhấn mạnh quyền tự vệ của Cuba, một ngày sau khi trang tin Axios dẫn lời các quan chức tình báo Mỹ cho rằng Havana đã có được hơn 300 máy bay không người lái (UAV) quân sự từ Nga và Iran.
Viết trên mạng xã hội X hôm 18.5, Chủ tịch Diaz-Canel không trực tiếp đề cập đến cáo buộc Havana có UAV tấn công nhưng nhấn mạnh hòn đảo này có "quyền tuyệt đối và chính đáng để tự vệ trước một cuộc tấn công quân sự".
Ông Diaz-Canel tái khẳng định Cuba "không gây ra mối đe dọa" nào đối với Mỹ hay bất kỳ quốc gia nào khác, và cảnh báo rằng một cuộc tấn công của Mỹ sẽ "gây ra một cuộc tắm máu với những hậu quả khôn lường".
Ngoài ra, Đại sứ Cuba tại Liên Hiệp Quốc Ernesto Soberon Guzman tuyên bố: "Nếu ai đó cố xâm lược Cuba, Cuba sẽ chống trả, không còn nghi ngờ gì nữa".
Hiện chưa có thông tin phản ứng từ phía Mỹ. Trong khi đó, Washington ngày 18.5 đã gia tăng áp lực lên Havana bằng cách tuyên bố cấm vận cơ quan tình báo và 7 công dân của Cuba, trong đó có các bộ trưởng truyền thông, năng lượng và tư pháp.
Trong số những người bị cấm vận lần này còn có ít nhất 3 vị tướng Cuba, theo một tuyên bố từ Văn phòng Kiểm soát Tài sản Nước ngoài của Bộ Tài chính Mỹ. Havana chưa đưa ra phản hồi chính thức.
Các nhà sư thuộc tông phái Jogye (Tào Khê Tông), nhánh Phật giáo lớn nhất Hàn Quốc, vừa làm lễ thọ giới cho một người máy tại chùa Jogye ở trung tâm Seoul hôm 6.5.
Dưới mái vòm được trang trí bằng những chiếc lồng đèn giấy giăng khắp chùa Jogye, người máy này trở thành rô bốt đầu tiên thọ giới tại Hàn Quốc, theo Yonhap.
Mang đôi giày đen giản dị và mặc bộ lễ phục truyền thống, người máy cao khoảng 1,3 m đứng trước các nhà sư và ni cô để tuyên thệ quy y Phật giáo, trong buổi lễ được tổ chức trước thềm Phật đản.
Người máy chắp tay cúi chào các nhà sư chủ trì buổi lễ, trong khi được một nhà sư cẩn thận đeo lên một tràng hạt 108 hạt và dán một miếng dán thay cho nghi lễ truyền thống vốn yêu cầu dùng hương chạm nhẹ lên cánh tay.
"Con có nguyện hiến mình cho đức Phật thiêng liêng không?", một nhà sư hỏi.
"Vâng, con sẽ hiến mình", người máy đáp rõ.
"Con có nguyện hiến mình cho giáo lý thiêng liêng không?", nhà sư hỏi.
"Vâng, con sẽ hiến mình", người máy trả lời.
Sau đó, nhà sư nêu ra năm giới luật nhưng đã được điều chỉnh cho phù hợp với người máy.
Những giới luật đó gồm tôn trọng sự sống và không làm tổn hại đến nó, không làm hư hại những người máy và đồ vật khác, tuân theo con người và không cãi lại họ, không hành xử hoặc nói năng theo cách dối trá và tiết kiệm năng lượng, không sạc quá mức.
Sau đó, người máy được ban pháp danh Gabi. Thượng tọa Seong Won, người phụ trách các vấn đề văn hóa tại tông phái Jogye, cho biết cái tên này có nghĩa là lòng từ bi.
Trong thông điệp chúc mừng, Thượng tọa Seong Won cho biết ông hy vọng nghi thức này sẽ trở thành dịp để xã hội cùng chung sống với người máy.
"Khi người máy lần đầu xuất hiện cách đây 3 năm, chúng tôi đã nghĩ sẽ rất hay nếu một người máy tham gia Yeondeunghoe, và đây là bước khởi đầu", ông nói, nhắc đến lễ hội diễu hành lồng đèn được tổ chức hằng năm để mừng Phật đản mà Gabi sắp tham dự.
"Ở giai đoạn hiện tại, điều này có thể trông hơi kỳ lạ... nhưng chúng tôi hy vọng năm giới luật đó sẽ được xem là những nguyên tắc cơ bản không chỉ dành cho Phật tử mà còn cho xã hội cùng tồn tại với người máy", ông nói, cho biết tông phái Phật giáo này đã tham khảo các nền tảng trí tuệ nhân tạo Gemini và ChatGPT để xây dựng năm giới luật trên.
Hãng tin Tasnim ngày 2/4 đăng thông báo từ Bộ chỉ huy Hải quân của Vệ binh Cách mạng Hồi giáo (IRGC) cho biết lực lượng nước này đã tập kích cơ sở của hai doanh nghiệp công nghệ Mỹ tại vùng Vịnh, gồm trung tâm điện toán đám mây của Amazon tại Bahrain và Oracle ở thành phố Dubai thuộc Các tiểu vương quốc Arab thống nhất (UAE).
IRGC khẳng định trung tâm dữ liệu Amazon tại Bahrain "đã bị phá hủy", cảnh báo sẽ tiếp tục mở rộng tập kích nếu những vụ ám sát nhằm vào lãnh đạo Iran không chấm dứt. Lực lượng này nhấn mạnh đã từng cảnh báo sẽ nhắm vào công ty công nghệ Mỹ nếu các cuộc tấn công tiếp diễn.
Ebrahim Zolfaqari, phát ngôn viên Bộ tư lệnh Trung tâm Khatam al-Anbiya thuộc quân đội Iran, thêm rằng đợt tấn công còn nhắm đến các nhà máy thép của Mỹ tại Abu Dhabi, nhà máy nhôm ở Bahrain và các cơ sở sản xuất vũ khí thuộc hãng Rafael của Israel. Ông mô tả đây là hành động đáp trả loạt vụ tấn công nhắm vào ngành công nghiệp thép Iran.
Giới chức Dubai phủ nhận thông tin trung tâm dữ liệu Oracle bị tấn công.
Financial Times dẫn nguồn thạo tin tiết lộ cơ sở điện toán đám mây của Amazon tại Bahrain đã bị hư hại trong cuộc tấn công trước đó. Bộ Nội vụ Bahrain cáo buộc Iran tấn công doanh nghiệp hoạt động tại nước này, cho biết lực lượng phòng vệ dân sự đã được triển khai để chữa cháy nhưng không nêu rõ tên công ty.
Amazon từ chối bình luận về thông tin. Công ty hôm 2/3 cho biết hai trung tâm dữ liệu tại UAE và một cơ sở tại Bahrain đã "chịu ảnh hưởng" bởi các cuộc tấn công bằng máy bay không người lái.
Xung đột giữa Mỹ - Israel và Iran có nguy cơ lan rộng sang hạ tầng công nghệ và kinh tế tại vùng Vịnh.
IRGC ngày 31/3 đe dọa nhắm mục tiêu 17 công ty Mỹ đang hoạt động tại khu vực, nhằm đáp trả những vụ ám sát lãnh đạo nước này. Danh sách có những doanh nghiệp lớn trong lĩnh vực công nghệ như Apple, Microsoft, Google, Meta, IBM, HP, Intel, Tesla, Boeing và tổ chức tài chính JP Morgan.
Đánh giá của Chương trình Phát triển Liên Hợp Quốc (UNDP) cảnh báo xung đột Iran có thể gây tác động kinh tế nghiêm trọng trên toàn Trung Đông, với GDP của các nước Arab trong khu vực có thể giảm tới 6%.
Báo cáo ước tính thiệt hại kinh tế khoảng 120-194 tỷ USD, do gián đoạn dòng chảy năng lượng, các tuyến thương mại và thị trường tài chính. Khoảng 4 triệu người có nguy cơ rơi vào cảnh nghèo đói khi giá năng lượng và lương thực tăng cao. Iran có thể đối mặt suy giảm kinh tế tới 10%, với hàng triệu người bị ảnh hưởng khi hạ tầng năng lượng và hoạt động thương mại bị đình trệ.
