Việc tiêu thụ quá nhiều muối trong thời gian dài là nguyên nhân hàng đầu gây áp lực và làm suy giảm chức năng thận. Để giải quyết tình trạng này, bên cạnh cắt giảm gia vị, việc chủ động bổ sung các nhóm thực phẩm lành mạnh cũng đóng vai trò quan trọng giúp nuôi dưỡng hệ bài tiết. Chia sẻ về vấn đề này, ông Hung Tai-hsiung, chuyên gia dinh dưỡng tại Đại học Quốc lập Đài Loan, cho hay thận vốn là cơ quan thầm lặng thực hiện chức năng giải độc, điều hòa huyết áp và cân bằng điện giải. Do đó, ông tổng hợp 10 loại thực phẩm bổ dưỡng cho thận gồm dưa chuột, hành tây, tỏi, dầu ô liu, táo, giá đỗ, mộc nhĩ đen, cải xoăn, việt quất và dầu cá, đồng thời khẳng định việc ăn uống khoa học các thực phẩm này có thể giúp kéo dài tuổi thọ của thận thêm nhiều năm.
Trong nhóm rau củ và gia vị quen thuộc, dưa chuột với hàm lượng nước dồi dào mang lại khả năng cấp nước tuyệt vời, hỗ trợ thận chuyển hóa chất thải và đào thải hiệu quả các ion natri. Bên cạnh đó, hành tây đóng vai trò như một chất chống oxy hóa và kháng viêm tự nhiên, giúp ngay cả những bệnh nhân viêm cầu thận mạn tính cũng có thể yên tâm sử dụng, trong khi tỏi khi băm nhỏ và ăn sống sẽ giải phóng allicin, hoạt chất mạnh mẽ giúp kháng khuẩn, tiêu viêm và bảo vệ chức năng thận.
Đối với các loại trái cây, táo được mệnh danh là “vua” của nhóm quả chứa ít kali, sở hữu tiềm năng lớn trong việc chống oxy hóa, hạ cholesterol và phòng ngừa ung thư, còn quả việt quất lại gây ấn tượng với khả năng chống oxy hóa cao gấp 10 lần trà xanh, giúp đẩy lùi hiệu quả tình trạng căng thẳng oxy hóa cùng các phản ứng viêm.
Xét về nguồn chất béo và đạm lành mạnh, dầu ô liu chính là lựa chọn lý tưởng để bảo vệ mạch máu và giữ trọn vẹn giá trị dinh dưỡng nếu được ưu tiên chế biến ở nhiệt độ thấp hoặc làm các món trộn; kết hợp với đó là giá đỗ giàu protein thực vật, nguồn đạm được đánh giá là thân thiện và giảm gánh nặng cho thận hơn nhiều so với đạm động vật.
Danh sách thực phẩm bổ trợ này còn có mộc nhĩ đen, một lựa chọn tuyệt vời nhờ hàm lượng phốt pho và kali thấp nhưng lại giàu sắt, giúp người bệnh bổ sung máu và chất xơ một cách an toàn. Riêng với cải xoăn, dù chứa nhiều chất chống oxy hóa rất tốt nhưng loại rau này lại có hàm lượng kali cao.
Do đó, người bệnh thận bắt buộc phải tham khảo ý kiến bác sĩ hoặc chuyên gia dinh dưỡng để được tư vấn liều lượng phù hợp với thể trạng. Cuối cùng, việc bổ sung thêm dầu cá sẽ giúp thúc đẩy tuần hoàn máu, giảm mỡ máu và kháng viêm, trở thành giải pháp hỗ trợ “ba trong một” tối ưu cho sức khỏe của thận.
Chuyên gia Hung lưu ý không phải ai cũng phù hợp với việc tiêu thụ thực phẩm giàu kali. Nếu chức năng thận đã bị suy giảm, người bệnh nên tham khảo ý kiến của bác sĩ hoặc chuyên gia dinh dưỡng để kiểm soát lượng kali và phốt pho nạp vào cơ thể. Các phương pháp bảo vệ thận cơ bản hàng ngày còn gồm việc uống nhiều nước, kiểm soát lượng protein tiêu thụ, tránh các loại thực phẩm chế biến sẵn chứa nhiều natri, đồng thời xét nghiệm máu và kiểm tra protein niệu định kỳ.
Đồng quan điểm này, bác sĩ chuyên khoa thận với hơn 20 kinh nghiệm Hung Yung-hsiang từng chỉ ra rằng việc ăn đúng loại thực phẩm có thể bảo vệ được thận. Một nghiên cứu tại Australia khi khám phá mối liên hệ giữa thói quen ăn uống và bệnh thận đã phát hiện ra rằng những người thường xuyên duy trì chế độ ăn uống lành mạnh có thể giảm 30% nguy cơ mắc bệnh thận mạn tính và giảm 23% nguy cơ xuất hiện protein trong nước tiểu.
Ngoài ra, chuyên gia thận nhấn mạnh việc hạn chế protein, phốt pho và kali trong chế độ ăn không đồng nghĩa với việc kiêng tuyệt đối mà là không tiêu thụ vượt quá khả năng đào thải của cơ thể. Ông gợi ý người bệnh căn cứ vào kết quả xét nghiệm máu để điều chỉnh chế độ ăn uống, đồng thời tái khám 3 tháng một lần để kiểm tra nồng độ phốt pho và kali trong máu.
Tại tọa đàm Hành trình hy vọng do báo Nhân dân tổ chức hôm 19/5 hưởng ứng Ngày Hiến tặng mô, tạng Việt Nam hôm 19/5, PGS Đồng Văn Hệ, Giám đốc Trung tâm Điều phối Quốc gia về ghép bộ phận cơ thể người, cho biết trước năm 2023 tỷ lệ hiến tạng từ người chết não tại Việt Nam chỉ dưới 5%. Năm 2024, con số tăng lên 12,9% và năm 2025 đạt 18,9%, tương đương mức tăng gấp 3-4 lần. Thành quả này là nhờ công tác vận động hiến tạng được đẩy mạnh tại các bệnh viện và nhiều gia đình hiểu về ý nghĩa hiến tạng hơn trước.
"Tuy nhiên, đây vẫn là mức rất thấp nếu so với nhiều quốc gia khác", ông Hệ nói, thêm rằng ở Trung Quốc và Thái Lan tỷ lệ này khoảng 80%, trong khi Việt Nam hiện chưa đạt 20% số ca hiến ghép tạng. Số ca ghép còn lại chủ yếu từ người hiến còn sống hoặc ghép tự thân.
Ông Hệ nhìn nhận rào cản lớn nhất hiện nay không phải kỹ thuật ghép mà ở nhận thức xã hội về hiến tạng và chết não. Một số nơi vẫn có thông tin chưa chính xác về chết não, khiến nhiều gia đình chưa sẵn sàng đồng ý hiến tạng dù người bệnh không còn khả năng cứu chữa. Vì vậy, ông mong muốn truyền thông góp phần lan tỏa thông tin khoa học, chính xác và nhân văn về hiến mô, tạng, từ đó từng bước hình thành văn hóa hiến tạng trong cộng đồng.
TS Hà Anh Đức, Cục trưởng Khám chữa bệnh, Bộ Y tế, nói hiện trình độ ghép tạng ở Việt Nam tiệm cận nhiều nước tiên tiến trong khu vực. Từ ca ghép thận đầu tiên năm 1992, đến nay ngành y tế đã làm chủ nhiều kỹ thuật khó như ghép đa tạng, ghép tim - gan đồng thời, ghép từ người cho chết não.
Tính đến năm 2025, cả nước đã thực hiện thành công 10.878 ca ghép tạng. Năm 2024 tiến hành 1.212 ca ghép, năm 2025 tăng lên 1.368 ca. Riêng quý I/2026 đã tiến hành 308 ca ghép. Số người chết não hiến tạng cũng tăng dần qua từng năm, từ 41 ca năm 2024 lên 66 ca năm 2025. Tuy nhiên, điểm nghẽn của Việt Nam hiện nay vẫn là nguồn tạng hiến.
Việt Nam có 34 trung tâm vận động hiến tặng mô, tạng nhưng con số hiến tặng mô tạng còn rất khiêm tốn. Trong 10 năm, Việt Nam có 300 ca hiến tặng mô tạng, không bằng con số một năm của Thái Lan.
Một người chết não hiến tạng có thể cứu sống được 8-10 người, giúp giảm gánh nặng bệnh tật cho người bệnh và xã hội. Để bảo đảm nguồn mô, tạng cứu người, Việt Nam cần những giải pháp tổng thể, từ hoàn thiện hệ thống cơ chế, chính sách nhằm thúc đẩy hoạt động hiến, lấy, ghép mô tạng, đến tăng cường công tác truyền thông.
Tại sự kiện, các đơn vị đã ký kết chương trình phối hợp truyền thông, vận động hiến tặng mô, tạng giai đoạn 2026-2031. Chương trình hướng tới xây dựng mạng lưới truyền thông đồng bộ, khuyến khích người dân đăng ký hiến tặng mô, tạng sau khi qua đời, đồng thời chăm lo, động viên gia đình người hiến.
Theo tiến sĩ Anju Sood, chuyên gia dinh dưỡng tại Ấn Độ, tỏi có tính sinh nhiệt nhẹ trong cơ thể. Khi thời tiết nóng, nếu ăn quá nhiều hoặc ăn sai cách, tỏi có thể làm tăng cảm giác nóng, gây ợ nóng hoặc khó chịu đường tiêu hóa. Tuy nhiên, bà nhấn mạnh vấn đề nằm ở cách sử dụng chứ không phải bản thân thực phẩm, theo The Health Site (Ấn Độ).
Nguyên tắc đầu tiên là kiểm soát khẩu phần. Các chuyên gia khuyến nghị chỉ nên dùng khoảng 1 - 2 tép tỏi mỗi ngày. Tiêu thụ tỏi ở mức vừa phải giúp phát huy lợi ích chống oxy hóa và tim mạch, đồng thời hạn chế các tác dụng phụ như đầy hơi, ợ nóng, theo Healthline (Mỹ).
Một sai lầm phổ biến là ăn tỏi sống vào buổi sáng khi chưa ăn gì. Tiến sĩ Rupali Datta, chuyên gia dinh dưỡng ở Ấn Độ, cho biết ăn tỏi sống vào buổi sáng có thể làm tăng kích ứng niêm mạc dạ dày, gây nóng rát, buồn nôn hoặc khó chịu. Trong mùa nóng, tình trạng này dễ xảy ra hơn do hệ tiêu hóa nhạy cảm.
Tỏi - đặc biệt khi ăn sống - có thể gây kích ứng đường tiêu hóa ở một số người, dẫn đến cảm giác nóng rát, đầy hơi hoặc khó chịu dạ dày nếu dùng quá nhiều hoặc ăn khi bụng đói. Các hợp chất sulfur trong tỏi, dù có lợi cho sức khỏe, nhưng cũng có thể “khá mạnh” với niêm mạc tiêu hóa nhạy cảm, theo Cleveland Clinic (Mỹ).
Tỏi sống chứa nhiều allicin nhưng cũng dễ gây “nóng”. Để hạn chế điều này, các chuyên gia khuyên nên dùng tỏi đã nấu chín hoặc tỏi ngâm, vừa giảm độ hăng vừa dễ tiêu hóa hơn. Một mẹo nhỏ là đập dập tỏi và để khoảng 10 phút trước khi chế biến để tối ưu hoạt chất có lợi.
Để giảm cảm giác sinh nhiệt, tỏi nên được dùng cùng rau xanh, dưa leo, cà chua... Đồng thời, việc bổ sung đủ nước giúp cơ thể điều hòa thân nhiệt và hỗ trợ tiêu hóa tốt hơn trong thời tiết nắng nóng, theo Tổ chức Y tế thế giới (WHO).
Các chuyên gia nhấn mạnh, tỏi không gây “nóng” nếu được sử dụng đúng cách. Trong mùa nắng nóng, chỉ cần điều chỉnh lượng ăn, thời điểm và cách chế biến, bạn vẫn có thể tận dụng lợi ích của tỏi mà không lo ảnh hưởng đến sức khỏe.
Giảm cân và duy trì vóc dáng là bài toán chung của nhiều người hiện đại. Bước đầu tiên trong việc điều chỉnh chế độ ăn uống thường là cắt giảm trà sữa hay các loại đồ uống đóng chai. Tuy nhiên, không ít người sau khi bỏ trà sữa lại chuyển sang nước ép trái cây hoặc sữa đậu nành vì tin rằng chúng tốt cho sức khỏe hơn.
Chuyên gia dinh dưỡng Cao Mẫn Mẫn (Đài Loan, Trung Quốc) cảnh báo, có 6 loại đồ uống "giả danh" lành mạnh thực chất là những "quả bom nhiệt lượng dạng lỏng".
Tại sao càng uống nước càng thấy sưng phù?
Nhiều người thắc mắc dù uống nhiều nước mỗi ngày nhưng quá trình trao đổi chất vẫn đình trệ, cơ thể ngày càng béo hoặc gặp tình trạng phù nề.
Theo chuyên gia Cao Mẫn Mẫn, nguyên nhân phổ biến của tình trạng "nhìn gương thấy mình sưng lên một vòng" thường do: ăn quá mặn, ngồi nhiều ít vận động và tích tụ nước trong cơ thể.
Giải pháp đúng đắn lúc này không phải là nhịn uống nước, mà là phải "uống nước lọc đúng nghĩa". Nước lọc giúp thúc đẩy tuần hoàn trao đổi chất, đào thải muối và nước dư thừa, từ đó giúp giảm tình trạng phù nề hiệu quả.
Chuyên gia nhấn mạnh sự khác biệt giữa nước lọc và đồ uống "giả lành mạnh":
Nước lọc: 0 kcal, không làm tăng đường huyết, hỗ trợ trao đổi chất.
Đồ uống "giả lành mạnh": Chứa từ 150-500 kcal, làm tăng đường huyết nhanh chóng và thúc đẩy tích tụ mỡ thừa.
6 loại đồ uống "bẫy" sức khỏe cần cảnh giác
Dưới đây là danh sách 6 loại đồ uống dễ gây nhầm lẫn được chuyên gia cảnh báo:
Nước ép trái cây tươi
Nhiều cửa hàng thường cho thêm đường hoặc siro để tăng hương vị. Cộng thêm lượng đường fructose tự nhiên từ trái cây, một ly nước ép có thể khiến lượng đường nạp vào cơ thể vượt ngưỡng cho phép.
Nước chanh mật ong
Để cân bằng vị chua của chanh, người bán thường cho rất nhiều mật ong và đường. Thực tế, hàm lượng đường trong một ly nước này là rất lớn.
Sữa chua uống có đường
Dù có chứa lợi khuẩn (probiotics), nhưng loại đồ uống này thường được thêm rất nhiều đường. Một chai nhỏ có thể chứa mức năng lượng cực cao.
Sữa đậu nành ngọt
Vốn là nguồn protein chất lượng cao, nhưng khi thêm đường, nó trở thành một loại đồ uống có đường thông thường.
Nước uống thể thao
Loại này chỉ thực sự cần thiết khi cơ thể đổ mồ hôi đầm đìa do vận động mạnh. Nếu chỉ ngồi văn phòng mà uống nước thể thao, bạn chẳng khác nào đang uống "nước đường", khiến calo tích tụ nhanh chóng.
Trà trái cây
Phần lớn các loại trà này được pha từ siro và trà, lượng trái cây tươi rất ít nên vitamin hạn chế, trong khi hàm lượng đường lại không hề thấp.
