Ngày 1/4, Apple tròn 50 tuổi và Espinosa trở thành nhân viên duy nhất chứng kiến hành trình phát triển qua nửa thế kỷ của hãng.
Sau khi các nhà đồng sáng lập Steve Jobs và Steve Wozniak ký giấy tờ khai sinh ra Apple Computer ngày 1/4/1976, Espinosa trở thành người thứ tám đầu quân cho công ty công nghệ nhỏ bé chuyên lắp ráp máy tính tại “trụ sở” ở gara sau nhà Steve Jobs.
“Đó là khoảng thời gian đầy hứa hẹn nhưng cũng đầy lo âu”, Espinosa kể lại với giới truyền thông. “Bạn có một ý tưởng tuyệt vời, lập nên một công ty nhưng rồi không tìm được khách hàng, hoặc không quản lý nổi tăng trưởng dẫn đến phá sản là chuyện thường tình”.
Steve Jobs, Steve Wozniak, Chris Espinosa và những nhân viên đầu tiên khác đều từng học tại trường trung học Homestead ở Cupertino, California. Họ quen nhau khi cùng mày mò và trò chuyện tại Câu lạc bộ Máy tính Homebrew, nhóm được lập ở Menlo Park, California.
Espinosa nhận được 2.000 cổ phiếu khi Apple phát hành cổ phiếu lần đầu ra công chúng (IPO) năm 1980, hiện giá trị khoảng 114 triệu USD. Kể từ khi phụ trách lập trình cho máy tính đời đầu của Apple, công việc của Espinosa thay đổi nhiều lần trong suốt 50 năm, nhưng ông chưa bao giờ rời Apple.
Ông hiện 64 tuổi, làm trong nhóm phát triển hệ điều hành Apple TV và có thâm niên nhất tại Apple, hơn bất kỳ thành viên nào trong ban lãnh đạo. Điều này được đánh giá hiếm có ở Thung lũng Silicon, nơi các công ty khởi nghiệp rồi đóng cửa nhanh chóng và kỹ sư đổi việc vài năm một lần.
Được Steve Jobs tuyển từ năm 14 tuổi
Năm 1976, Espinosa, đang là học sinh trung học, gặp “đàn anh” Steve Jobs tại Byte Shop, một cửa hàng máy tính có cơ sở ở Mountain View. Jobs mời Espinosa viết chương trình cho Apple II, sản phẩm về sau trở thành một trong những máy tính cá nhân phổ biến đầu tiên, bằng BASIC – ngôn ngữ lập trình nay đã lỗi thời.
Năm 1978-1981 là quãng gián đoạn duy nhất của Espinosa với Apple do theo học Đại học California, nhưng vẫn làm bán thời gian (part-time), như viết sách hướng dẫn sử dụng dài hơn 200 trang cho Apple II. Đến 1981, Jobs thuyết phục Espinosa bỏ học để toàn tâm toàn ý cho Apple.
Năm 1985, Jobs rời Apple sau mâu thuẫn với ban lãnh đạo và John Sculley, giám đốc điều hành khi đó. Trong hơn một thập kỷ tiếp theo, công ty rơi vào tình trạng mất phương hướng và lao dốc tài chính.
“Rất nhiều giá trị xuyên suốt của Apple vẫn còn đó, là khát vọng làm nên những điều lớn lao, dẫn dắt bởi giá trị”, Greg Joswiak, Phó chủ tịch cấp cao phụ trách tiếp thị toàn cầu của Apple, người gia nhập công ty năm 1986 và có thâm niên nhất trong đội ngũ lãnh đạo, nói. “Nhưng chúng tôi cũng nhiều lần chệch hướng”.
Mỗi khi điều đó xảy ra, Apple tiến hành sa thải “hết lần này đến lần khác”, theo Espinosa. Thế nhưng ông vẫn được giữ lại vì quản lý nhân sự nói ông đã làm cho công ty quá lâu, đến mức gói trợ cấp thôi việc quá tốn kém. “Tôi đã tự hỏi mình sẽ làm gì vì không có bằng đại học và chỉ làm cho một công ty”, ông kể. “Nhưng tôi đã ở đây từ đầu, vậy thì tôi sẽ ở lại cho đến khi nghỉ hưu”.
Espinosa gọi sự kiện năm 1997 là “bước ngoặt” với Apple. Steve Jobs trở lại, kéo theo sự ra đời của iPod và iPhone vài năm sau đã định hình ngành điện tử tiêu dùng ngày nay. “Vào những năm 1970, ý tưởng sở hữu một chiếc máy tính trong nhà, hoặc một chiếc mà bạn mang theo bên mình hoặc đeo trên cổ tay là không thể tưởng tượng nổi, có lẽ còn đáng sợ và kỳ quặc nữa”, ông nói.
Trong nửa thế kỷ, Apple đã khởi nghiệp, vượt qua giai đoạn sa sút rồi vươn lên lần nữa để trở thành một trong những công ty giá trị nhất thế giới. Steve Jobs, qua đời năm 2011, trở thành đề tài của ít nhất hai bộ phim, trong đó có một phim được đề cử Oscar.
Hiện Apple được định giá gần 4.000 tỷ USD, tạo ra hơn 100 tỷ USD lợi nhuận mỗi năm và có 2,5 tỷ điện thoại, tablet, máy tính, tai nghe và đồng hồ thông minh đang được sử dụng trên khắp thế giới. Họ một lần nữa đứng trước những thách thức mới như doanh thu phụ thuộc vào iPhone, cơn sốt AI, tăng trưởng chững lại, biến động thuế quan và chuỗi cung ứng, chống độc quyền.
“Một phần trong giới công nghệ chỉ là tìm kiếm bong bóng tiếp theo rồi nhanh chóng rút ra trước khi bong bóng vỡ, nhưng đó không phải điều chúng tôi làm ở Apple”, Espinosa nói.
iPhone Ultra được kỳ vọng sẽ giúp phổ biến và sớm thống trị phân khúc thị trường smartphone gập. Mặc dù vậy, sự thành công ban đầu của bất kỳ sản phẩm nào của Apple không chỉ phụ thuộc vào thiết bị mà còn vào sức hút thương hiệu. Thách thức thực sự sẽ đến khi cơn sốt ban đầu lắng xuống và iPhone Ultra cần phải chứng minh giá trị của mình thông qua những ưu điểm nổi bật.
Apple dường như đã nhận thức được điều này và đang đầu tư mạnh mẽ để tạo ra một chiếc điện thoại xuất sắc. Theo thông tin rò rỉ, iPhone Ultra có thể mỏng hơn so với những tin đồn trước đây, chỉ dày 9,23 mm khi gập lại. Tuy nhiên, điều đó dường như chưa đủ đảm bảo doanh số bán hàng cao, đặc biệt khi sản phẩm đang đối mặt với hai thách thức lớn mà chưa có giải pháp rõ ràng.
Thứ nhất, thiết kế của iPhone Ultra có thể không được lòng tất cả người dùng. Mặc dù ý tưởng về màn hình gập đã thu hút một số người hâm mộ, một cuộc khảo sát gần đây từ PhoneArena cho thấy chỉ khoảng một phần ba người dùng thích kiểu dáng này.
Đây rõ ràng là một lợi thế cho Samsung, công ty đang dẫn đầu thị trường smartphone gập với nhiều mẫu mã đa dạng, bao gồm Galaxy Z Flip7 và Z Fold Wide trong tương lai. Tại Trung Quốc, Huawei cũng đang chiếm ưu thế với danh mục sản phẩm phong phú, khiến Apple gặp khó khăn trong việc cạnh tranh.
Thứ hai, giá bán sẽ là yếu tố quyết định sự thành công của iPhone Ultra. Các tin đồn gần đây cho thấy Apple sẽ bán sản phẩm này với mức giá từ 1.999 đến 2.400 USD. Trong khi đó, Samsung cũng dự kiến bán Galaxy Z Fold Wide với giá tương tự.
Mặc dù những người hâm mộ trung thành của Apple có thể không bận tâm đến giá cả, nhưng khách hàng thông thường có thể tìm kiếm lựa chọn khác với mức giá hợp lý hơn, như Moto Razr Fold hay các mẫu điện thoại gập sắp ra mắt.
Dù vậy, Apple vẫn có thể tạo ra bất ngờ với iPhone Ultra bằng những tính năng đột phá hoặc mức giá cạnh tranh hơn. Nhiều người vẫn rất háo hức với sự ra mắt của iPhone Ultra và cách Apple sẽ đối mặt với những thách thức lớn trong việc giới thiệu một sản phẩm như vậy vào thời điểm này. Xét cho cùng, ngay cả khi iPhone Ultra có tầm ảnh hưởng lớn, tác động đến thị trường của sản phẩm có thể không đáng kể.
Theo BGR, trong kỷ nguyên số, tốc độ internet không còn là một lựa chọn mà đã trở thành nhu cầu thiết yếu. Tuy nhiên, nhiều người dùng đang rơi vào tình cảnh trớ trêu là dù đã đăng ký gói cước tốc độ cao nhưng thực tế sử dụng lại thường xuyên gặp tình trạng mạng chậm và giật lag. Câu trả lời cho sự thất vọng này có thể nằm ở sự khác biệt giữa Wi-Fi 6 và chuẩn mới Wi-Fi 6E.
Wi-Fi 6E (Extended) không chỉ là một cái tên mới. Điểm khác biệt cốt lõi so với Wi-Fi 6 truyền thống chính là việc bổ sung dải tần 6 GHz. Nếu các dải tần 2,4 GHz và 5 GHz hiện nay giống như những 'con đường' đang bị quá tải bởi hàng chục thiết bị từ điện thoại, laptop đến đồ gia dụng thông minh, thì 6 GHz chính là một 'đại lộ siêu tốc' hoàn toàn mới.
Dải tần này giúp loại bỏ sự cạnh tranh băng thông, cho phép các thiết bị cần tốc độ cao như kính VR, máy tính chơi game hay TV 8K hoạt động mượt mà mà không phải 'tranh giành' với bóng đèn thông minh hay camera giám sát.
Một trong những nguyên nhân phổ biến khiến Wi-Fi bị chậm ở các khu chung cư là sự chồng lấn kênh sóng với nhà hàng xóm. Wi-Fi 6E giải quyết triệt để vấn đề này nhờ các kênh băng thông rộng hơn (80 MHz và 160 MHz) và tính độc quyền cho thiết bị mới. Ngoài ra, Wi-Fi 6E còn sở hữu một lợi ích ít người biết là nó không bị nhiễu bởi các trạm phát sóng truyền hình hay radar sân bay - những tác nhân thường xuyên làm suy giảm tín hiệu của các chuẩn Wi-Fi cũ.
Dù mang lại tốc độ và sự ổn định vượt trội, nhưng Wi-Fi 6E không phải là giải pháp cho mọi tình huống. Chuẩn này chỉ thực sự phát huy tác dụng nếu bạn sở hữu các thiết bị đời mới có hỗ trợ nhận sóng 6 GHz.
Hơn nữa, một đặc tính vật lý quan trọng cần lưu ý là dải tần 6 GHz có bước sóng ngắn, dẫn đến khả năng xuyên tường kém hơn và phạm vi phát sóng hẹp hơn so với 2,4 GHz hay 5 GHz. Vì vậy, đối với những căn nhà có diện tích lớn hoặc nhiều tầng, việc đầu tư vào hệ thống Mesh Wi-Fi 6E sẽ là giải pháp tối ưu hơn để đảm bảo tốc độ Gigabit phủ khắp mọi ngóc ngách.
Đây là mức xếp hạng cao nhất của Việt Nam từ trước đến nay, trong bối cảnh hệ sinh thái khởi nghiệp trong nước tiếp tục mở rộng cả về quy mô lẫn tốc độ phát triển.
Global Startup Ecosystem Index là bảng xếp hạng thường niên do StartupBlink công bố từ năm 2017. Đơn vị này đánh giá hệ sinh thái khởi nghiệp của các quốc gia và thành phố trên thế giới, dựa trên nhiều tiêu chí như quy mô hoạt động, chất lượng hệ sinh thái và môi trường kinh doanh.
Báo cáo nhận định, Việt Nam thuộc nhóm quốc gia có tốc độ tăng trưởng nổi bật trong nhóm các nước xếp hạng từ 21-50 toàn cầu. Theo StartupBlink, nhóm quốc gia xếp hạng từ vị trí thứ 21 đến 50 là khu vực năng động nhất trên bảng xếp hạng, có tốc độ phát triển cao hơn đáng kể so với nhóm dẫn đầu. Trong đó, Việt Nam và Thái Lan là hai quốc gia tăng trưởng nổi bật của khu vực.
Không chỉ cải thiện ở cấp quốc gia, hệ sinh thái khởi nghiệp của các thành phố lớn tại Việt Nam cũng ghi nhận bước tiến đáng chú ý. TP HCM lần đầu lọt top 100 hệ sinh thái khởi nghiệp toàn cầu, tăng 12 bậc, lên vị trí 98 thế giới.
StartupBlink đánh giá TP HCM hiện dẫn đầu Đông Nam Á về mức độ trưởng thành của hệ sinh thái khởi nghiệp. Thành phố nổi bật ở các lĩnh vực fintech và blockchain, với thứ hạng lần lượt là 60 và 70 toàn cầu.
Cùng với Hà Nội, TP HCM và Đà Nẵng, năm nay Hải Phòng lần đầu xuất hiện trong nhóm 1.000 hệ sinh thái khởi nghiệp toàn cầu. Sự xuất hiện của Hải Phòng cho thấy hệ sinh thái đổi mới sáng tạo của Việt Nam đang dần mở rộng ra ngoài các trung tâm truyền thống, thay vì chỉ tập trung ở hai đầu Hà Nội và TP HCM như trước.
Kết quả tăng hạng của hệ sinh thái khởi nghiệp Việt Nam diễn ra trong bối cảnh các chính sách về khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số đang được thúc đẩy mạnh, theo tinh thần Nghị quyết 57 của Bộ Chính trị.
Theo Bộ Khoa học và Công nghệ, thời gian qua Bộ đã tham mưu hoàn thiện nhiều chính sách lớn nhằm thúc đẩy hệ sinh thái khởi nghiệp sáng tạo, phát triển doanh nghiệp công nghệ và công nghệ chiến lược.
Một trong những dấu mốc là việc Quốc hội thông qua Luật Khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo năm 2025, đánh dấu lần đầu tiên các khái niệm "công nghệ chiến lược" và "sản phẩm công nghệ chiến lược" được luật hóa.
Trên cơ sở đó, Thủ tướng đã ban hành Danh mục công nghệ chiến lược quốc gia, xác định 10 nhóm công nghệ chiến lược cùng nhiều nhóm sản phẩm ưu tiên phát triển như trí tuệ nhân tạo (AI), bán dẫn, công nghệ lượng tử, robot, vệ tinh quỹ đạo thấp, hydrogen xanh và hạ tầng số. Các chính sách này được kỳ vọng tạo nền tảng cho tăng trưởng, đồng thời nâng cao năng lực tự chủ công nghệ của Việt Nam.
Theo kế hoạch triển khai Nghị quyết 57, Việt Nam đặt mục tiêu tăng 30% số lượng startup, hình thành 30-50 doanh nghiệp spin-off từ viện nghiên cứu và trường đại học, đồng thời xây dựng ít nhất ba trung tâm đổi mới sáng tạo và khởi nghiệp tại Hà Nội, Đà Nẵng và TP HCM.
Kế hoạch cũng hướng tới thương mại hóa ít nhất 5 sản phẩm công nghệ chiến lược như chip bán dẫn, thiết bị mạng 5G, robot công nghiệp, AI và thiết bị bay không người lái (UAV). Bên cạnh đó, mô hình sandbox công nghệ dự kiến được triển khai tại Hà Nội, Đà Nẵng và TP HCM nhằm hỗ trợ thử nghiệm, hoàn thiện và đưa nhanh các công nghệ mới vào thực tế.
Hiện hệ sinh thái khởi nghiệp sáng tạo Việt Nam có khoảng 4.000 startup, 208 quỹ đầu tư, 84 vườn ươm và hơn 20 trung tâm hỗ trợ khởi nghiệp ở cấp quốc gia và địa phương.
