Trong bối cảnh nhu cầu vốn trung và dài hạn cho các dự án hạ tầng quy mô lớn ngày càng gia tăng, bài toán huy động nguồn lực đang tạo áp lực đáng kể lên hệ thống tài chính.
Khi dư địa tín dụng ngân hàng dần thu hẹp và ngân sách Nhà nước còn hạn chế, việc phát triển thị trường trái phiếu – đặc biệt là trái phiếu công trình được kỳ vọng sẽ mở ra một kênh dẫn vốn mới, góp phần đa dạng hóa nguồn lực cho nền kinh tế.
Chia sẻ về cấu trúc nguồn vốn, ông Nguyễn Quang Thuân – Chủ tịch FiinGroup và FiinRatings cho rằng, vấn đề cốt lõi hiện nay không chỉ nằm ở mục tiêu tăng trưởng, mà còn ở cách thức lựa chọn nguồn vốn phù hợp với đặc thù của các dự án dài hạn.
“Nếu tiếp tục phụ thuộc vào vốn ngắn hạn hoặc tín dụng ngân hàng để tài trợ cho đầu tư dài hạn, rủi ro sẽ gia tăng và tính bền vững của tăng trưởng sẽ bị ảnh hưởng”, ông Thuân nhấn mạnh.
Trong bối cảnh đó, thị trường trái phiếu được đánh giá có nhiều điều kiện thuận lợi để mở rộng vai trò, trở thành kênh dẫn vốn quan trọng cho các lĩnh vực nền tảng như hạ tầng, năng lượng hay logistics.
Theo ông Thuân, dù quy mô thị trường trái phiếu doanh nghiệp tại Việt Nam đã đạt khoảng 11% GDP, cấu trúc phát hành vẫn còn nhiều điểm chưa hợp lý. Phần lớn lượng trái phiếu hiện nay tập trung vào khu vực tài chính, trong khi các lĩnh vực có nhu cầu vốn dài hạn lớn như hạ tầng lại chưa tận dụng hiệu quả kênh huy động này.
Ông Thuân bày tỏ kỳ vọng thị trường trái phiếu sẽ từng bước dịch chuyển, trở thành kênh dẫn vốn chủ lực cho các ngành nền tảng của nền kinh tế, thay vì tập trung quá nhiều vào khu vực tài chính như hiện nay.
Ở góc độ khác, bà Hoàng Thị Hiền – Trưởng nhóm Phân tích Khối Xếp hạng tín nhiệm & Nghiên cứu VIS Rating nhìn nhận, thị trường trái phiếu doanh nghiệp có thể đóng vai trò quan trọng trong việc lấp đầy khoảng trống vốn dài hạn.
“Trong bối cảnh nguồn ngân sách Nhà nước còn thiếu hụt và kênh tín dụng ngân hàng gặp một số hạn chế, thị trường trái phiếu doanh nghiệp sẽ là một kênh huy động vốn dài hạn quan trọng để bù đắp khoảng trống này”, bà Hiền nhận định.
Bà Hiền phân tích, đặc thù của các dự án hạ tầng là vòng đời dài, thời gian thu hồi vốn chậm và dòng tiền phân bổ theo nhiều giai đoạn, khiến việc phụ thuộc vào tín dụng ngân hàng – vốn có cấu trúc kỳ hạn ngắn trở nên kém phù hợp.
Do đó, việc phát triển trái phiếu hạ tầng không chỉ giúp đa dạng hóa nguồn vốn mà còn góp phần giảm áp lực kỳ hạn cho hệ thống tài chính, đồng thời tạo điều kiện thu hút các dòng vốn dài hạn từ doanh nghiệp bảo hiểm, quỹ đầu tư, quỹ hưu trí và nhà đầu tư nước ngoài.
Tuy nhiên, theo ông Nguyễn Quang Thuân, mức độ tham gia của các nhà đầu tư tổ chức dài hạn tại Việt Nam hiện vẫn còn hạn chế. Đây lại là nhóm nhà đầu tư phù hợp với các sản phẩm trái phiếu có kỳ hạn dài như trái phiếu công trình.
Đồng thời, tỉ lệ nhà đầu tư nước ngoài trên thị trường trái phiếu Việt Nam mới chỉ ở mức khoảng 0,1%, thấp hơn đáng kể so với nhiều quốc gia trong khu vực. Ông cho rằng việc nâng tỉ lệ này trong thời gian tới không chỉ giúp mở rộng quy mô thị trường mà còn góp phần nâng cao chuẩn mực minh bạch và quản trị.
Từ góc nhìn về điều kiện phát triển thị trường, bà Hoàng Thị Hiền nhấn mạnh, sức hấp dẫn của trái phiếu hạ tầng phụ thuộc lớn vào khung pháp lý và cơ chế triển khai. Những yếu tố như minh bạch dòng tiền, cơ chế bảo lãnh và phương án hoàn vốn có ý nghĩa quyết định đối với niềm tin của nhà đầu tư.
Bà cũng chỉ ra rằng, so với các thị trường phát triển trong khu vực như Hàn Quốc hay Nhật Bản, Việt Nam vẫn đang ở giai đoạn đầu trong việc hình thành và chuẩn hóa trái phiếu công trình.
Theo bà Hiền, một trong những điểm nghẽn lớn nhất hiện nay nằm ở cơ chế phân bổ rủi ro. Khi các rủi ro như xây dựng, pháp lý hay lưu lượng chưa được phân định rõ ràng giữa Nhà nước, doanh nghiệp và nhà đầu tư, phần lớn rủi ro sẽ dồn về phía nhà đầu tư tài chính, làm giảm sức hấp dẫn của công cụ này.
Để khắc phục, bà cho rằng cấu trúc trái phiếu hạ tầng cần được thiết kế theo hướng phân tách rủi ro, minh bạch hóa dòng tiền và tăng cường kỷ luật thị trường, đồng thời gắn với cơ chế kiểm soát dòng tiền riêng và thứ tự ưu tiên thanh toán rõ ràng.
Bên cạnh đó, bà Hoàng Thị Hiền cũng nhấn mạnh vai trò của xếp hạng tín nhiệm độc lập ở cấp độ từng công cụ trái phiếu, giúp nhà đầu tư đánh giá chính xác hơn mức độ rủi ro của từng dự án.
Đây được xem là nền tảng quan trọng để nâng cao chất lượng phát hành và thúc đẩy thị trường trái phiếu phát triển theo chiều sâu.
Ở góc nhìn dài hạn, bà Hiền nhận định nếu được phát triển đúng hướng, trái phiếu hạ tầng không chỉ là một sản phẩm tài chính đơn lẻ mà có thể trở thành trụ cột thứ hai bên cạnh tín dụng ngân hàng.
Quan điểm này cũng tương đồng với đánh giá của ông Nguyễn Quang Thuân khi cho rằng thị trường trái phiếu cần đóng vai trò lớn hơn trong việc cung ứng vốn dài hạn cho nền kinh tế.
Với việc từng bước hoàn thiện khung pháp lý, nâng cao tính minh bạch và thu hút sự tham gia của các nhà đầu tư dài hạn, trái phiếu công trình được kỳ vọng sẽ trở thành công cụ hiệu quả để huy động nguồn lực xã hội cho các dự án hạ tầng chiến lược.
Ngày 24/4, phóng viên ghi nhận tại khu vực quy hoạch dự án khu đô thị ven sông Hạc (phường Hàm Rồng, tỉnh Thanh Hóa), nhiều khu dân cư ven sông vẫn mang dáng dấp tạm bợ, nhếch nhác. Những ngôi nhà cũ kỹ, tường bong tróc, mái dột nát tồn tại qua nhiều năm nhưng không được sửa sang vì vướng quy hoạch.
Trong căn nhà xuống cấp ở khu phố Thành Công, ông Trịnh Thăng Long cho biết gia đình thuộc diện tái định cư đợt 2 nhưng nhiều năm qua vẫn chưa được bố trí. "Vợ tôi bệnh nặng, cuộc sống rất khó khăn. Chúng tôi chờ đợi mỏi mòn, giờ đi cũng không được mà ở cũng không xong", ông nói.
Không riêng gia đình ông Long, 13 hộ dân khác trong khu phố đã gửi đơn kiến nghị chính quyền xem xét bãi bỏ dự án, sớm cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, tách hộ, nhập khẩu để ổn định cuộc sống. Theo họ, việc quy hoạch kéo dài khiến mọi kế hoạch làm ăn, sinh sống đều bị "đóng băng".
Dự án khu đô thị mới ven sông Hạc được phê duyệt từ năm 2009 và nhiều lần điều chỉnh sau đó, với tổng diện tích hơn 37 ha, tổng vốn đầu tư phê duyệt ban đầu khoảng 759 tỷ đồng.
Mục tiêu là cải tạo cảnh quan hai bên bờ sông, xóa bỏ khu dân cư xuống cấp, xây dựng khu đô thị đồng bộ gồm nhà ở thương mại, tái định cư, chung cư, hạ tầng xã hội và kỹ thuật.
Theo số liệu của UBND phường Hàm Rồng, đến tháng 3/2025, dự án mới giải phóng mặt bằng được 22,39 ha/31,49 ha. Trong đó, phần đất phục vụ tái định cư mới đạt khoảng 3,05 ha/5,72 ha.
Tổng kinh phí bồi thường, hỗ trợ đã phê duyệt hơn 335 tỷ đồng, nhưng mới chi trả được khoảng 161 tỷ đồng. Số tiền còn lại hơn 174 tỷ đồng vẫn chưa được thanh toán, kéo dài từ năm 2013 đến nay.
Đáng chú ý, còn khoảng 9,1 ha chưa hoàn thành giải phóng mặt bằng, liên quan tới 691 hộ dân. Riêng phần đất dự kiến bố trí tái định cư vẫn còn 296 hộ chưa được giải quyết.
Một trong những nguyên nhân chính khiến dự án chậm tiến độ là quy hoạch bố trí tái định cư chồng lấn lên khu dân cư hiện hữu – nơi có gần 300 hộ sinh sống, rất khó giải phóng mặt bằng.
Một số hộ đã được giao đất tái định cư từ năm 2021 tại khu phố Kết (phường Đông Thọ cũ) nhưng đến nay vẫn chưa được cấp sổ đỏ. Nguyên nhân do nhà đầu tư chưa hoàn tất quyết toán chi phí và nghĩa vụ tài chính.
Trong khi đó, 31 hộ dân khu phố Thành Công được phê duyệt phương án bồi thường năm 2024 cũng gặp vướng mắc về giá đất. Phần chênh lệch giá giữa quyết định phê duyệt và nghĩa vụ tài chính chưa được nhà đầu tư thống nhất chi trả, khiến thủ tục tiếp tục bị đình trệ. Những bất cập này dẫn đến tình trạng khiếu kiện kéo dài, tâm lý người dân bất an.
UBND tỉnh Thanh Hóa đã đưa dự án Khu đô thị ven sông Hạc vào danh mục cần tập trung tháo gỡ khó khăn, vướng mắc trong năm 2026.
Theo cơ quan này, dự án phát sinh nhiều bất cập do được triển khai theo cơ chế "đổi đất lấy hạ tầng", khiến việc xác định tiền sử dụng đất không còn phù hợp với quy định của Luật Đất đai hiện hành.
Cùng với đó, các khâu giải phóng mặt bằng, bố trí tái định cư và bàn giao quỹ đất cho nhà đầu tư vẫn bị đình trệ. Nguyên nhân chủ yếu là phương án thanh toán trước đây được thiết kế theo hướng cố định, không gắn với biến động giá đất tại thời điểm giao đất, trong khi chi phí thực hiện lại khoán gọn, dẫn đến khó xác định đầy đủ nghĩa vụ tài chính theo quy định mới.
Cập nhật tình hình nắng nóng ngày 9.4, Trung tâm Dự báo khí tượng thủy văn quốc gia cho biết: Khu vực từ Nghệ An đến Huế tiếp tục nắng nóng gay gắt và đặc biệt gay gắt với nhiệt độ lúc 13 giờ phổ biến 37 - 39 độ C, có nơi trên 39 độ C. Đáng chú ý, tâm điểm nắng nóng chuyển từ Nghệ An sang Hà Tĩnh. Mức nhiệt cao nhất một số trạm như: Quỳ Hợp (Nghệ An) 39,6 độ C, Hương Khê (Hà Tĩnh) 40,2 độ C, Tuyên Hóa (Quảng Trị) 39,3 độ C…, độ ẩm tương đối lúc 13 giờ phổ biến 40 - 50%. Mức độ rủi ro thiên tai do nắng nóng ở cấp 2.
Bên cạnh đó, tây Bắc bộ và khu vực từ Đà Nẵng đến phía đông Quảng Ngãi có nắng nóng và nắng nóng gay gắt với nhiệt độ phổ biến 35 - 37 độ C, có nơi trên 37 độ C như: Yên Châu (Sơn La) 37,2 độ C, Mai Châu (Phú Thọ) 37,5 độ C; độ ẩm phổ biến 40 - 50%.
Khu vực phía bắc Tây nguyên Trung Bộ và Nam bộ có nắng nóng với nhiệt phổ biến từ 35 - 36 độ C, có nơi trên 36 độ C như: An Khê (Gia Lai) 36,4 độ C, Ayunpa (Gia Lai) 36,4 độ C.
Dự báo trong ngày 10 - 11.4, khu vực từ Thanh Hóa đến Huế có nắng nóng gay gắt và đặc biệt gay gắt với nhiệt độ cao nhất phổ biến 38 - 40 độ C, có nơi trên 40 độ C.
Khu vực tây Bắc bộ và từ Đà Nẵng đến phía đông tỉnh Đắk Lắk có nắng nóng và nắng nóng gay gắt với nhiệt độ cao nhất phổ biến 36 - 38 độ C, có nơi trên 38 độ C, độ ẩm tương đối thấp nhất phổ biến từ 40 - 45%.
Khu vực Đông Bắc Bộ (ngoại trừ Quảng Ninh, Hải Phòng), Tây nguyên và Nam bộ có nắng nóng, có nơi nắng nóng gay gắt với nhiệt độ cao nhất phổ biến 35 - 37 độ, có nơi trên 37 độ C, độ ẩm tương đối thấp nhất phổ biến từ 45 - 50%.
Ngày 26.5, diễn đàn Đầu tư mạo hiểm và thiên thần Đà Nẵng 2026 (DAVAS 2026) chính thức khai mạc tại Cung hội nghị quốc tế Ariyana, quy tụ đông đảo startup, chuyên gia tài chính - công nghệ và hàng chục quỹ đầu tư lớn trên thế giới.
Sự kiện diễn ra từ ngày 25 - 27.5 với hơn 5.000 đại biểu tham dự trực tiếp và trực tuyến, cùng hơn 120 chuyên gia, diễn giả và trên 30 quỹ đầu tư đến từ Mỹ, Nhật Bản, Hàn Quốc, Singapore. Tổng quy mô nguồn vốn các quỹ sẵn sàng giải ngân được công bố lên tới hơn 5 tỉ USD.
Trong khuôn khổ diễn đàn, nhiều hoạt động nổi bật được tổ chức như hội nghị thượng đỉnh, đối thoại kết nối chiến lược, diễn đàn đầu tư mạo hiểm và thiên thần, triển lãm trình diễn công nghệ cùng các phiên thảo luận về đổi mới sáng tạo và tài chính tương lai.
Nếu quan điểm tại diễn đàn, Shark Lê Hùng Anh, Tổng giám đốc BIN Corporation Group, cho rằng rào cản lớn nhất của doanh nghiệp Việt Nam khi đầu tư, mở rộng kinh doanh ra quốc tế hiện nay không nằm ở năng lực hay ý tưởng, mà ở khoảng cách về cơ chế chính sách.
Theo ông Hùng Anh, các quy định liên quan đến quản lý ngoại hối, đầu tư ra nước ngoài, thu hút vốn và điều kiện mở rộng hoạt động tài chính quốc tế của Việt Nam vẫn còn khác biệt đáng kể so với các trung tâm tài chính phát triển của một số nước trên thế giới. Điều này đang trở thành "điểm nghẽn" khiến doanh nghiệp Việt khó tăng tốc trong môi trường cạnh tranh toàn cầu.
Ông đánh giá cao những chuyển động gần đây của Chính phủ và Quốc hội, đặc biệt là Nghị quyết 136 cho phép Đà Nẵng triển khai cơ chế sandbox (thử nghiệm có kiểm soát). Theo ông, đây là bước đi táo bạo và cần thiết, không chỉ dành riêng cho thành phố mà còn mở đường cho cả nước.
"Sandbox là môi trường thử nghiệm các mô hình, công nghệ và dịch vụ mới trong những lĩnh vực mà pháp luật chưa theo kịp thực tiễn. Với cơ chế này, Đà Nẵng có thể trở thành nơi tiên phong để doanh nghiệp thử nghiệm sản phẩm trước khi nhân rộng", ông Hùng Anh nhận định.
Doanh nhân này cũng cho rằng, để trung tâm tài chính quốc tế và sandbox phát huy hiệu quả, Việt Nam cần tiếp tục tháo gỡ các nút thắt về ngoại hối, đầu tư, thành lập quỹ và mở rộng hoạt động tài chính quốc tế. Nếu được thiết kế đủ thông thoáng và triển khai hiệu quả, các chính sách này sẽ tạo điều kiện để doanh nghiệp Việt vận hành theo chuẩn mực tương tự Singapore hay Hong Kong.
Với vai trò tiên phong, Đà Nẵng có khả năng thu hút thêm nhiều tổ chức quốc tế đến thành lập doanh nghiệp, quỹ đầu tư, trung tâm tài chính và các nền tảng dịch vụ mới. Qua đó, dòng vốn quốc tế sẽ có thêm kênh để dịch chuyển vào Việt Nam thông qua Đà Nẵng. Ông Hùng Anh đánh giá cao tinh thần "cùng làm, cùng phát triển" mà chính quyền thành phố đang theo đuổi và cho rằng đây là yếu tố quan trọng giúp Đà Nẵng có thể trở thành địa phương tiên phong trong xây dựng trung tâm tài chính quốc tế tại Việt Nam.
"Nếu chỉ chọn một yếu tố duy nhất để IFC và sandbox Đà Nẵng thành công trong 10 năm tới, đó phải là thực thi - thực thi quyết liệt, nhanh chóng và hiệu quả", ông Hùng Anh nhấn mạnh.
Đồng quan điểm, Oscar Njuguna, Trưởng ban thành viên, Cơ quan điều hành Trung tâm tài chính quốc tế tại thành phố Đà Nẵng, cho rằng hệ sinh thái đổi mới sáng tạo muốn phát triển cần có nền tảng chính sách đủ cởi mở và linh hoạt.
Ông cho biết chính quyền thành phố Đà Nẵng đang thể hiện sự sẵn sàng phối hợp trong thiết kế sandbox, xây dựng tiêu chí mời đối tác tham gia và kết nối với các nguồn vốn trong nước lẫn quốc tế.
Theo ông Oscar, sandbox của Đà Nẵng cần có khung vận hành phù hợp để thu hút nhân tài, nguồn vốn và các doanh nghiệp tăng trưởng cao. Các lĩnh vực như tài sản số, trí tuệ nhân tạo và fintech có thể trở thành trọng tâm phát triển, song đi kèm với đó là yêu cầu nâng cao năng lực giám sát, học hỏi và điều chỉnh chính sách trong quá trình thử nghiệm.
Phát biểu tại diễn đàn, ông Hồ Quang Bửu, Phó chủ tịch UBND thành phố Đà Nẵng, khẳng định thành phố sẽ chuyển từ tư duy "hỗ trợ thủ tục" sang hỗ trợ thực chất cho doanh nghiệp, startup và nhà đầu tư.
Hiện Đà Nẵng cũng đang tập trung phát triển Trung tâm Tài chính quốc tế Việt Nam với tổng vốn đầu tư dự kiến khoảng 7.300 tỉ đồng. Thành phố đặt mục tiêu đến năm 2030 thu hút hơn 600 startup, tối thiểu 100 quỹ đầu tư và hình thành ít nhất 1 "kỳ lân công nghệ".
Phó chủ tịch UBND thành phố Đà Nẵng cho hay, để hỗ trợ cho VIFC, Đà Nẵng đề xuất triển khai cơ chế sandbox trong các lĩnh vực tài chính số, tài sản mã hóa và tài chính xanh, kỳ vọng tạo động lực mới cho hệ sinh thái đổi mới sáng tạo và thu hút dòng vốn quốc tế vào Việt Nam.
