Nhóm chuyên gia từ Viện nghiên cứu Đại dương và Khí quyển Utrecht thuộc Đại học Utrecht (Hà Lan) đề xuất ý tưởng địa kỹ thuật táo bạo: xây đập chắn eo biển Bering – tuyến đường thủy hẹp giữa Nga và Alaska (Mỹ) nhằm ngăn chặn sự sụp đổ của Vòng tuần hoàn đảo chiều kinh tuyến Đại Tây Dương (AMOC). Đây là hệ thống hải lưu đóng vai trò quan trọng trong việc điều tiết khí hậu Trái Đất nhưng đang bị đe dọa do ấm lên toàn cầu. Theo nghiên cứu mới công bố trên tạp chí Science Advances, việc chặn eo biển Bering rộng khoảng 82 km có thể kéo dài tuổi thọ cho hệ thống này.
Smithsonian giải thích, AMOC hoạt động như băng chuyền nước, vận chuyển nước bề mặt ấm, mặn từ vùng nhiệt đới đến Bắc Đại Tây Dương, nơi nước nguội đi, đặc hơn và chìm xuống. Đây là lý do chính khiến châu Âu có khí hậu tương đối ôn hòa, bất chấp vĩ độ cao. Nước lạnh sau đó trở về phía nam, mang theo những chất dinh dưỡng thiết yếu cho sinh vật biển.
Tuy nhiên, các nghiên cứu gần đây cho thấy AMOC đang suy yếu. Khi nhiệt độ tăng, băng ở Greenland tan chảy, đổ nước ngọt vào Bắc Đại Tây Dương. Điều này khiến nước bề mặt giảm độ mặn, làm gián đoạn quá trình nước lạnh chìm xuống, kéo theo lượng nước ấm từ vùng nhiệt đới chảy vào sụt giảm.
AMOC sụp đổ có thể mang đến hậu quả thảm khốc. Mực nước dọc theo bờ biển phía Đông nước Mỹ sẽ dâng cao, nhiệt độ ở châu Âu giảm, quy luật mưa thay đổi, gây hạn hán cho châu Âu và châu Phi.
Theo nghiên cứu mới của nhóm nhà khoa học Hà Lan, việc xây hệ thống đập chắn ngang eo biển Bering có thể giúp Trái Đất có thêm thời gian. Eo biển Bering cho phép nước ngọt di chuyển từ Thái Bình Dương sang Bắc Băng Dương, rồi tới Đại Tây Dương. Đập sẽ cản trở dòng chảy này, làm thay đổi lượng nước ngọt và nước mặn trong mỗi đại dương.
Nhà hải dương học vật lý Jelle Soons tại Đại học Utrecht, đồng tác giả nghiên cứu, nói với New Scientist rằng ông nảy ra ý tưởng xây đập vì mực nước biển khoảng 2,6-5,3 triệu năm trước, trong kỷ Pliocene, thấp hơn khi có một cây cầu đất chắn ngang eo biển Bering. Nghiên cứu trước đó chỉ ra, AMOC mạnh hơn trong thời kỳ này một phần lớn nhờ rào cản tự nhiên nói trên.
Soons cùng Henk Dijkstra, một nhà hải dương học vật lý khác tại Đại học Utrecht, chạy mô phỏng trên máy tính để kiểm tra ý tưởng này. Nhóm nghiên cứu nhận thấy, việc xây đập khi AMOC suy yếu nhẹ có thể củng cố hệ thống hải lưu và cho phép nó hoạt động, ngay cả khi lượng khí thải CO2 gây hiệu ứng nhà kính tăng lên. Tuy nhiên, nếu AMOC đã gần như sụp đổ, việc chặn eo biển sẽ đẩy nhanh quá trình mất ổn định.
Theo nhóm nghiên cứu, họ sẽ cần xây ba đập vì có hai hòn đảo nằm giữa eo biển Bering, đập dài nhất là khoảng 38 km. Soons đánh giá giải pháp này khả thi về mặt kỹ thuật. Ông nói thêm, những đoạn dài sẽ không chênh lệch nhiều so với đập Afsluitdijk ở Hà Lan, dài 32 km, hoặc tường chắn sóng Saemangeum ở Hàn Quốc, dài 33 km. Đập ở eo biển Bering sẽ có độ sâu tối đa 59 m, không hơn nhiều so với phần sâu nhất của tường chắn sóng Saemangeum, đạt 54 m. Tuy nhiên, cả hai công trình này đều nằm ở vùng biển ven bờ tương đối lặng, không phải ở những nơi xa xôi có dòng chảy mạnh và băng biển.
Giải pháp của nhóm nhà khoa học Hà Lan vẫn tiềm ẩn nhiều nguy cơ. Theo Soons, việc ngắt kết nối giữa Thái Bình Dương và Bắc Băng Dương sẽ ảnh hưởng đến sinh vật hoang dã, ngành đánh bắt cá, vận tải biển và những cộng đồng dựa vào eo biển Bering để kiếm sống.
“Việc chặn eo biển có thể dẫn đến những thay đổi khí hậu mà chúng ta chưa hiểu hết. Bất kỳ sự can thiệp nào ở quy mô này đều phải cân nhắc kỹ lưỡng những hậu quả không mong muốn bên cạnh lợi ích dự kiến”, Jonathan Baker, nhà hải dương học tại Cơ quan thời tiết Anh (Met Office), nói với Live Science.
Soons và Baker đều cho rằng cần thêm nhiều mô phỏng để kiểm chứng nghiên cứu và thu được bức tranh chi tiết hơn về điều sẽ xảy ra trong các kịch bản khác nhau. Baker cho biết: “Chặn eo biển Bering có thể trì hoãn sự sụp đổ trong một số điều kiện, nhưng không giúp loại bỏ nguy cơ tiềm ẩn khi Trái Đất tiếp tục ấm lên. Cách đáng tin cậy nhất để giảm rủi ro cho AMOC vẫn là giảm thải khí nhà kính”.
Để phóng tên lửa vào vũ trụ, các kỹ sư và nhà khoa học cần đảm bảo phương tiện có đủ lực đẩy và nhiên liệu để thoát khỏi lực hấp dẫn của Trái Đất. Tên lửa thường bay theo đường cong để tận dụng trọng lực và sử dụng thao tác xoay nghiêng để bay đúng hướng.
Theo Headed for Space, phần lớn tổ hợp phóng tên lửa lớn trên thế giới đều nằm trên hoặc gần xích đạo do Trái Đất đạt tốc độ quay nhanh nhất tại xích đạo. Do đó, tên lửa phóng từ xích đạo và di chuyển về phía đông có thể tăng tốc tức thì (khoảng 1.670 km/h) nhờ vòng quay của Trái Đất. Tuy nhiên, không phải quỹ đạo và đường bay của mọi tàu vũ trụ đều theo hướng đông.
Ví dụ, để đưa tên lửa Saturn V vào quỹ đạo tối ưu đến Mặt Trăng, phương tiện cần đạt độ nghiêng quỹ đạo 18 độ và góc phóng 72 độ. Tương tự, Trạm Vũ trụ Quốc tế (ISS) nằm ở độ nghiêng quỹ đạo 51,6 độ và cần góc phóng 38,4 độ. Trong cả hai trường hợp, phóng tên lửa về phía đông mà không điều chỉnh giữa chuyến bay sẽ khiến phương tiện không thể tiến vào quỹ đạo như mục tiêu.
Do tổ hợp phóng nằm cố định theo hướng bắc - nam hoặc đông - tây, phương tiện phóng cần loại bỏ chênh lệch giữa góc phóng và hướng bệ phóng, hoặc sử dụng những tính toán điều hướng phức tạp giữa chuyến bay để điều chỉnh đường đi. Ngay sau khi rời bệ phóng thẳng đứng, tên lửa như Starship của SpaceX sẽ thực hiện xoay trục (roll) và nghiêng dần (pitch) theo hướng của quỹ đạo dự kiến. Thao tác xoay nghiêng giúp tên lửa tận dụng lực hấp dẫn của Trái Đất để bẻ lái dần sang phương ngang, giúp tiết kiệm nhiên liệu tối đa.
Theo BGR, tên lửa chủ yếu hoạt động trong khí quyển Trái Đất thường sử dụng các đặc điểm khí động học như cánh đuôi, tận dụng lực cản không khí để kích hoạt thao tác xoay trong. Đây là đặc điểm thường gặp trên tên lửa đạn đạo của hệ thống phòng thủ quân sự. Tuy nhiên, phần lớn tên lửa hiện đại hoạt động trên quỹ đạo dùng động cơ đẩy để xoay nghiêng sau khi phóng. Do vòi phun động cơ có thể điều chỉnh, chúng có thể chuyển hướng lực đẩy theo chiều ngược nhau, giúp tên lửa xoay tròn.
Không phải mọi tên lửa đều có nhiều vòi phun, thay vào đó, kỹ sư thiết kế những động cơ phụ trợ nhỏ hơn gọi là động cơ đẩy Vernier, thường đặt bên hông phương tiện phóng hoặc lệch về phía động cơ chính, để khởi động quá trình xoay.
Các kỹ sư cũng đưa ra một số giải pháp mới giúp tên lửa xoay nghiêng dễ dàng. Ví dụ, tên lửa Delta IV chỉ có một vòi phun động cơ nhưng bằng cách hướng hai ống khí thải của máy phát điện khí gas theo chiều ngược nhau, phương tiện phóng này vẫn có thể xoay được.
Với thế hệ trẻ tuổi hiện nay, khái niệm "đĩa mềm" có thể hoàn toàn xa lạ, nhưng Gen Z và những người lớn tuổi hơn, họ có thể từng sử dụng hoặc thậm chí sưu tầm chúng. Các trò chơi điện tử và phần mềm từ những năm 1990 và đầu 2000 được lưu trữ trên những chiếc đĩa mềm hình chữ nhật kích thước 3,5 inch, tương đối cứng cáp và bền bỉ. Vậy tại sao chúng lại được gọi là "đĩa mềm"?
Trước khi trở nên cứng cáp và bền bỉ, đĩa mềm đã có một lịch sử khá phong phú. Được IBM phát minh vào năm 1971, đĩa mềm có kích thước lớn và rất mềm giúp việc ghi và chia sẻ dữ liệu trở nên dễ dàng hơn.
Những chiếc đĩa mềm đầu tiên có kích thước 8 inch, chỉ có khả năng lưu trữ 80.000 byte. Tuy nhiên, chúng đã đóng vai trò quan trọng trong việc phổ biến máy tính cá nhân. Năm 1986, đĩa mềm 3,5 inch được giới thiệu với khả năng lưu trữ 1,44 MB. Đây là một bước tiến lớn giúp các công ty và cá nhân dễ dàng chia sẻ dữ liệu. Qua thời gian, đĩa mềm trở thành công cụ văn phòng tiêu chuẩn và phổ biến trong các hộ gia đình.
Đến cuối những năm 1980, ổ cứng ra đời cho phép người dùng lưu trữ dữ liệu trực tiếp trên máy tính, từ đó giảm sự phụ thuộc vào đĩa mềm. Không dừng lại, vào những năm 1990, sự xuất hiện của đĩa CD-ROM và internet đã khiến đĩa mềm trở nên kém hấp dẫn hơn.
Sự phát triển của công nghệ phát trực tuyến và tải xuống, nhu cầu về thiết bị lưu trữ này đã giảm sút. Ngày nay, đĩa mềm gần như đã biến mất khỏi đời sống hằng ngày, ngoại trừ một số máy tính cũ, thiết bị y tế và cả những nhà sưu tầm. Các trò chơi cổ điển trên đĩa mềm hiện có thể được tìm thấy trên các trang thương mại điện tử với giá lên đến 100 USD, chứng tỏ sức hấp dẫn của chúng vẫn còn tồn tại trong lòng những người yêu công nghệ.
Một số cơ quan chính phủ và máy bay vẫn sử dụng chúng, nhưng dung lượng lưu trữ của đĩa mềm hiện đại chỉ đạt tối đa 2,8 MB, không đủ cho các tệp tin và trò chơi hiện nay. Thậm chí, một bức ảnh chụp bằng iPhone hiện đại cũng khó có thể lưu trữ trên một đĩa mềm 3,5 inch.
Thị trường tiền mã hóa đã khởi đầu tuần mới trong ảm đạm khi giá Bitcoin liên tục giảm sâu. Tiền mã hóa lớn nhất thế giới lao dốc khi thông tin Strategy, công ty đại chúng nắm giữ Bitcoin lớn nhất thế giới, lần đầu tiên bán ra BTC, kể từ năm 2022.
Theo hồ sơ 8-K được công bố hôm 1.6, Strategy đã bán 32 BTC, từ ngày 26 đến 31.5, với giá trung bình 77.135 USD, thu về 2,5 triệu USD. Dù chỉ bán 0,0038% số Bitcoin đang nắm giữ, hành động của Strategy gây ra cú sốc lớn trên thị trường.
Bitcoin đã lao dốc mạnh từ vùng giá 74.000 USD xuống thẳng 70.000 USD. Theo dữ liệu từ CoinMarketCap và TradingView, lúc 7 giờ ngày 2.6 (giờ Việt Nam), mỗi BTC được giao dịch quanh mốc 71.387 USD, giảm 2,88% so với hôm qua.
Vốn hóa toàn thị trường tiền mã hóa giảm 2,77% trong vòng 24 giờ, xuống còn 2.440 tỉ USD. Ethereum, tiền mã hóa lớn thứ hai thế giới, đang giao dịch quanh mốc 2.000 USD, giảm 0,42% giá trị so với hôm qua. Các token khác như BNB, XRP, Solana đồng loạt giảm từ 1,97% đến 3,03%.
Dữ liệu từ CoinGlass cho thấy, cú sập giá Bitcoin đã khiến 152.037 hợp đồng bị thanh lý, tổng thiệt hại lên đến 646 triệu USD. Lệnh thanh lý lớn nhất trị giá 8,32 triệu USD, đặt cược vào đà tăng giá của Bitcoin.
Vụ bán Bitcoin hôm 1.6 là thương vụ thoái vốn độc lập đầu tiên được Chủ tịch điều hành Strategy Michael Saylor công bố. Trước đó, trong cuộc họp báo cáo về thu nhập quý 1/2026, ông đã ám chỉ điều này.
Khi đó, Saylor nói: "Chúng tôi có thể sẽ bán một ít Bitcoin để trả cổ tức. Việc này chỉ để trấn an thị trường và gửi đi thông điệp rằng công ty có thể đảm bảo được việc cân đối dòng tiền". Phát biểu này từng gây bất ngờ lớn vì trước đây Saylor nhiều lần công khai ủng hộ việc mua và nắm giữ Bitcoin mãi mãi.
Đây không phải lần đầu tiên Strategy bán Bitcoin. Trước đó vào tháng 12.2022, công ty đã bán 704 BTC. Tuy nhiên, khi đó thương vụ được xem là chiến lược về mặt bù trừ lãi để giảm thuế vì ngay sau đó, công ty mua vào 2.395 BTC.
Giao dịch mới nhất hôm 1.6 gây chú ý vì đây là lần đầu tiên Strategy đề cập đến việc bán Bitcoin trong báo cáo 8-K. Có khả năng, đây không phải là động thái kế toán để giảm thuế như năm 2022. Đây cũng là lần đầu tiên Strategy công khai tiết lộ việc bán BTC trên trang web của mình.
Trong khi đó, những diễn biến về chiến sự ở Trung Đông cũng đẩy giá Bitcoin xuống mức thấp nhất kể từ giữa tháng 4. Theo The Kobeissi Letter, dường như thỏa thuận ngừng bắn 60 ngày giữa Mỹ và Iran sẽ không được thực hiện.
"Chính xác 9 ngày trước, Tổng thống Mỹ Donald Trump nói rằng một thỏa thuận với Iran sẽ sớm được ký kết. Nhưng hôm nay, Iran đã chính thức rút khỏi mọi cuộc đàm phán với Mỹ và đang đe dọa phong tỏa cả eo biển Hormuz và Bab el-Mandeb. Tháng này sẽ có rất nhiều biến động", The Kobeissi Letter viết trên X, hôm 1.6.
Theo nhà phân tích Cryptic Trades, mức giá 71.800 USD rất quan trọng với Bitcoin hiện tại. "BTC phải giữ vững trên mức này để duy trì triển vọng tăng giá. Nếu không, thị trường sẽ chứng kiến đợt điều chỉnh mạnh", tài khoản này viết.
