“Đồng tính là vô sinh” là một trong những hiểu lầm phổ biến mà bác sĩ thường gặp khi tư vấn cho người thuộc cộng đồng LGBT và gia đình. Theo TS.BS Lê Vũ Tân, Bệnh viện Bình Dân, xu hướng tính dục chỉ phản ánh trường hợp bị hấp dẫn về mặt tình cảm hoặc tình dục, không quyết định chức năng sinh sản của một người.
“Nhiều người vô tình tạo áp lực tâm lý cho bản thân vì nghĩ rằng thuộc cộng đồng LGBT đồng nghĩa không thể có con. Về mặt sinh học, đây là hai vấn đề hoàn toàn khác nhau”, bác sĩ Tân giải thích.
Nam giới đồng tính hoặc song tính vẫn có thể sản xuất tinh trùng bình thường, trong khi nữ giới đồng tính hoặc song tính vẫn có buồng trứng, tử cung và khả năng tạo trứng như người dị tính nếu không mắc bệnh lý sinh sản. Với người chuyển giới, khả năng sinh sản có thể bị ảnh hưởng bởi hormone hoặc phẫu thuật, song vẫn có cơ hội làm cha mẹ nếu chủ động bảo tồn tinh trùng, trứng hoặc phôi từ sớm.
Người LGBT có con ruột bằng cách nào?
Tùy đặc điểm sinh học và hoàn cảnh từng người, bác sĩ chỉ định các giải pháp hỗ trợ sinh sản khác nhau.
Với cặp đôi nam đồng tính, để có con cùng huyết thống thường cần kết hợp nhiều kỹ thuật y học như lấy tinh trùng, thụ tinh trong ống nghiệm (IVF hoặc ICSI), sử dụng trứng hiến tặng và người mang thai hộ. Em bé sinh ra sẽ mang ADN của người cung cấp tinh trùng.
Trong khi đó, cặp đôi nữ đồng tính có nhiều lựa chọn hơn do cả hai đều có khả năng mang thai. Một số trường hợp sử dụng tinh trùng hiến tặng để thụ tinh nhân tạo (IUI). Trường hợp khác có thể thực hiện IVF, lấy trứng từ một người để tạo phôi rồi chuyển sang tử cung người còn lại mang thai.
Một kỹ thuật được áp dụng cho các cặp đôi nữ đồng tính là phương pháp ROPA (IVF nhận trứng từ bạn đời). Theo đó, một người cung cấp trứng, người còn lại mang thai, giúp cả hai cùng tham gia vào quá trình sinh con về mặt sinh học và cảm xúc.
Với người chuyển giới, TS.BS Lê Vũ Tân khuyến nghị nên tư vấn bảo tồn sinh sản trước khi sử dụng hormone hoặc can thiệp phẫu thuật chuyển giới nếu vẫn mong muốn có con trong tương lai. Người chuyển giới nữ có thể trữ tinh trùng, còn người chuyển giới nam có thể trữ trứng hoặc phôi trước điều trị.
“Đây là bước nhiều người bỏ qua khi còn trẻ, đến khi muốn có con mới nhận ra khả năng sinh sản đã suy giảm đáng kể”, bác sĩ nói.
Xu hướng tính dục không làm giảm chất lượng tinh trùng hay trứng
Đến nay chưa có bằng chứng khoa học cho thấy xu hướng tính dục ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng tinh trùng hoặc trứng. Quá trình sinh tinh và sinh trứng được điều khiển chủ yếu bởi hormone, tuổi tác, yếu tố di truyền và tình trạng sức khỏe tổng thể.
Những yếu tố ảnh hưởng nhiều hơn đến khả năng sinh sản gồm hút thuốc lá, rượu bia, căng thẳng kéo dài, béo phì, bệnh lý nội tiết hoặc viêm nhiễm cơ quan sinh dục.
Trong nam khoa, tình trạng vô tinh – không có tinh trùng trong tinh dịch – có thể xảy ra ở bất kỳ nam giới nào, không riêng cộng đồng LGBT. Với những trường hợp này, bác sĩ có thể cân nhắc kỹ thuật micro-TESE, tức vi phẫu tích tìm tinh trùng trong tinh hoàn dưới kính hiển vi, nhằm tăng cơ hội tìm thấy tinh trùng phục vụ thụ tinh trong ống nghiệm.
Việt Nam hỗ trợ tới đâu?
Nhiều kỹ thuật như IVF, ICSI, trữ đông tinh trùng, trứng hay phôi hiện đã được triển khai tại Việt Nam, giúp mở rộng cơ hội làm cha mẹ cho người LGBT.
Tuy nhiên, vẫn tồn tại những giới hạn pháp lý nhất định. Chẳng hạn, với cặp đôi nam đồng tính, mang thai hộ vì mục đích nhân đạo hiện chưa áp dụng cho các cặp cùng giới, khiến hành trình có con gặp nhiều rào cản hơn.
Trong khi đó, phụ nữ độc thân tại Việt Nam có thể tiếp cận một số hình thức hỗ trợ sinh sản theo quy định, mở ra cơ hội cho phụ nữ đồng tính muốn làm mẹ.
Bác sĩ Tân khuyến cáo phụ huynh không nên mặc định con thuộc LGBT là “không thể sinh con” hoặc mất cơ hội xây dựng gia đình. “Y học đã tiến rất xa, điều quan trọng là người trẻ cần được tiếp cận thông tin đúng và tư vấn sớm để không bỏ lỡ cơ hội làm cha mẹ trong tương lai”, bác sĩ nói.
Hôm 25/5, cơ quan này nhấn mạnh các quốc gia láng giềng của Cộng hòa Dân chủ Congo (DRC) cũng đối mặt với nguy cơ lây nhiễm rất cao.
"Chúng tôi đang khẩn trương mở rộng quy mô các hoạt động ứng phó nhưng hiện tại dịch bệnh đang lan nhanh hơn tốc độ của chúng tôi", Tổng giám đốc WHO, tiến sĩ Tedros Adhanom Ghebreyesus, phát biểu tại phiên họp báo cáo cấp Bộ trưởng trực tuyến về Đợt bùng phát dịch Ebola chủng Bundibugyo, hối thúc các nước láng giềng lập tức hành động.
Cùng ngày, Bộ Y tế Uganda xác nhận thêm hai nhân viên y tế tại thủ đô Kampala nhiễm bệnh, nâng tổng số ca mắc của nước này lên 7 người. Tại tâm dịch DRC, giới chức y tế ghi nhận hơn 900 trường hợp nghi nhiễm và 220 người tử vong.
Tuy nhiên, người đứng đầu WHO nhận định quy mô thực tế lớn hơn rất nhiều. Hồi đầu tháng, cơ quan này ban bố tình trạng khẩn cấp y tế công cộng toàn cầu, đồng thời nâng mức đánh giá rủi ro lên rất cao ở quy mô quốc gia.
Các vụ người dân địa phương tấn công cơ sở y tế tại tỉnh Ituri đang cản trở nghiêm trọng công tác phòng chống dịch. Ngày 23/5, 18 bệnh nhân tháo chạy khỏi Bệnh viện Đa khoa Tuyến trên Mongbwalu khi một nhóm người lạ mặt phóng hỏa khu lều cách ly của tổ chức Bác sĩ không biên giới.
Hai ngày trước đó, một đám đông thiêu rụi trung tâm điều trị ở Rwampara do chính quyền từ chối giao thi thể nạn nhân cho gia đình. Tập tục tự tắm rửa và chạm vào người chết trong tang lễ truyền thống đóng vai trò nguyên nhân cốt lõi khiến virus phát tán mạnh mẽ. Nhằm kiểm soát nguồn lây nhiễm đặc biệt nguy hiểm này, chính quyền phải trực tiếp đảm nhận việc chôn cất các nạn nhân.
Theo WHO, chủng virus Ebola Bundibugyo hiếm gặp gây ra đợt bùng phát hiện nay. Y học thế giới chưa có phương pháp điều trị đặc hiệu hay vaccine phòng ngừa loại virus này. Cuộc khủng hoảng hiện tập trung tại Rwampara, Mongbwalu, Nyankunde và Bunia thuộc tỉnh Ituri. Vùng đất giàu vàng hứng chịu tổn thất nặng nề từ các cuộc xung đột vũ trang giành quyền kiểm soát giữa hai sắc tộc Hema và Lendu khiến hơn 50.000 người chết từ năm 1999. Lực lượng y tế cũng phát hiện nhiều ca bệnh tại các khu vực phiến quân chiếm đóng thuộc tỉnh Bắc Kivu và Nam Kivu. Tiến sĩ Tedros đánh giá tình trạng bất ổn an ninh cùng sự thiếu hụt vaccine đang khiến nỗ lực khống chế bạo bệnh ngày càng phức tạp.
Virus Ebola được cho là lây từ vật chủ tự nhiên là dơi ăn quả sang người. Sau thời gian ủ bệnh 2-21 ngày, bệnh nhân sẽ khởi phát đột ngột các triệu chứng sốt, uể oải, đau cơ, tiến triển nhanh thành nôn mửa, tiêu chảy, suy gan, suy thận. Virus lây lan mạnh trong cộng đồng qua tiếp xúc trực tiếp (da trầy xước, niêm mạc) với máu và dịch cơ thể người bệnh, hoặc thông qua các nghi lễ mai táng tiếp xúc trực tiếp với thi thể.
Bộ Y tế Việt Nam hôm 22/5 cảnh báo chuẩn bị ứng phó dịch Ebola trong bối cảnh số ca thực tế tại Congo và Uganda cao hơn báo cáo. Trước đó, cơ quan này cũng khuyến cáo người dân không hoang mang nhưng cần tự theo dõi sức khỏe 21 ngày nếu trở về từ vùng dịch.
Ngày 15/5, thông tin từ Bệnh viện K cho biết, các bác sĩ đã thực hiện thành công ca phẫu thuật robot cắt toàn bộ tuyến tiền liệt cho bệnh nhân P.Q.K. (71 tuổi, trú tại phường Đông Ngạc, Hà Nội), được chẩn đoán ung thư tuyến tiền liệt giai đoạn 2.
ThS.BSCKII Nguyễn Việt Dũng, Phó Trưởng Khoa Ngoại tiết niệu, Bệnh viện K cho biết, ung thư tuyến tiền liệt là bệnh lý ác tính phát triển từ các tế bào tuyến tiền liệt (cơ quan nhỏ dưới bàng quang nam giới), phổ biến ở độ tuổi trung niên trở lên (khoảng trên 50 tuổi).
Đáng nói, bệnh thường tiến triển âm thầm với các triệu chứng như tiểu khó, tiểu buốt rất dễ bị nhầm lẫn với các bệnh lý lành tính khác liên quan đến đường tiểu của nam giới.
Như trường hợp bệnh nhân P.Q.K., ông đi khám với biểu hiện tiểu khó, tiểu buốt. Qua thăm khám lâm sàng, các bác sĩ phát hiện nhân cứng tại tuyến tiền liệt và xét nghiệm chỉ số PSA tăng cao 9,03 ng/ml (mức bình thường là dưới 4 ng/ml).
Kết quả sinh thiết cho thấy bệnh nhân mắc ung thư tuyến tiền liệt giai đoạn 2, nhóm nguy cơ trung bình.
Theo BS Dũng, với ung thư tuyến tiền liệt giai đoạn khu trú, phẫu thuật là phương án điều trị tốt nhất, giúp loại bỏ triệt để khối u, ngăn ngừa di căn.
Với trường hợp này, bác sĩ đánh giá bệnh nhân được phát hiện ung thư tuyến tiền liệt ở giai đoạn bệnh chưa tiến triển, khối u còn khu trú trong tuyến tiền liệt, chưa xâm lấn ra ngoài và chưa có di căn xa.
"Đây là thời điểm vàng để phẫu thuật triệt căn, mang lại cơ hội điều trị khỏi bệnh cao nhất. Sau hội chẩn và trao đổi với người nhà bệnh nhân, các bác sĩ quyết định cắt toàn bộ tuyến tiền liệt nội soi bằng robot", BS Dũng thông tin.
Người nhà bệnh nhân cho biết, ngay từ khi bố có dấu hiệu tiểu buốt, khó tiểu, khi nghĩ đến nguy cơ ung thư, gia đình đã tìm hiểu về phương pháp mổ nội soi robot hiện đại.
"Chúng tôi được biết tại Bệnh viện K rất nhiều ca phẫu thuật robot thành công. Vì thế, khi chưa xác định là ung thư, gia đình đã đưa bố đến Bệnh viện K để khám. Khi được chẩn đoán ung thư, chúng tôi quyết định trao đổi với bác sĩ tìm hiểu thêm về phương pháp này, và lựa chọn mổ nội soi robot để hạn chế được nguy cơ mất máu, đảm bảo an toàn và thời gian phục hồi nhanh hơn sau mổ", người nhà bệnh nhân thông tin.
Ca mổ cho bệnh nhân được thực hiện ngày 12/5 diễn ra thuận lợi. Sau mổ, bệnh nhân tỉnh táo, thể trạng ổn định, ngày thứ hai sau mổ bệnh nhân đã ngồi dậy đi lại, rút dẫn lưu ổ bụng và ăn nhẹ.
ThS.BSCKII Đỗ Anh Tuấn, Trưởng Khoa Ngoại tiết niệu, Bệnh viện K cho biết, phẫu thuật nội soi robot mang lại độ chính xác cao, bảo tồn tối đa bó mạch - thần kinh xung quanh tuyến tiền liệt, từ đó giúp duy trì chức năng cương và kiểm soát tiểu tiện sau mổ.
Hệ thống nội soi robot cung cấp hình ảnh 3D phóng đại, rõ nét, giúp bác sĩ quan sát chi tiết các cấu trúc giải phẫu phức tạp trong vùng chậu, đảm bảo lấy bỏ triệt để khối u.
Đặc biệt, phẫu thuật nội soi robot giúp thời gian hồi phục nhanh, giảm nguy cơ tai biến trong và sau phẫu thuật bởi phương pháp này xâm lấn tối thiểu. Bác sĩ chỉ rạch một số đường mổ nhỏ, giúp bệnh nhân ít đau đớn, giảm mất máu và hạn chế nguy cơ nhiễm trùng.
Ngày 9-4, đoàn công tác Bộ Y tế do Thứ trưởng Bộ Y tế Đỗ Xuân Tuyên làm trưởng đoàn đã có buổi làm việc với UBND TP.HCM về kết quả triển khai thực hiện Nghị quyết số 72 của Bộ Chính trị và kết quả thực hiện công tác dân số năm 2025 tại TP.
TS Nguyễn Văn Vĩnh Châu - Phó giám đốc Sở Y tế TP.HCM - cho biết sau sáp nhập, mô hình trạm y tế rất đa dạng. Có những trạm quy mô lớn, có phòng khám đa khoa, chuyên khoa, phục vụ hàng trăm bệnh nhân mỗi ngày. Cũng có những trạm nhỏ, chỉ thực hiện các chức năng cơ bản theo quy định.
Để nâng cao năng lực, Sở Y tế đã tổ chức tập huấn quản lý cho đội ngũ lãnh đạo trạm y tế, đặc biệt là những người lần đầu đảm nhận vai trò quản lý.
Bên cạnh đó, ngành y tế TP hiện đang khẩn trương nghiên cứu và đề xuất giải pháp khám sức khỏe cho mọi người dân ngay trong năm 2026.
Theo đó, TP.HCM sẽ triển khai 3 nhóm giải pháp khám sức khỏe cho hơn 15 triệu dân tại TP gồm: tổ chức khám sức khỏe phi địa giới (người dân có thể khám ở bất kỳ đâu), khám sức khỏe tại cộng đồng (khám tận nơi nhờ đội chăm sóc sức khỏe liên tục, chăm sóc nhóm nguy cơ) và thu thập dữ liệu sức khỏe sẵn có (tích hợp dữ liệu khám sức khỏe).
Để triển khai thành công cần sự vào cuộc đồng bộ của các sở, ban, ngành và chính quyền địa phương cùng ngành y tế.
Chính quyền địa phương giữ vai trò quan trọng trong việc rà soát đối tượng, vận động người dân tham gia, bố trí địa điểm và phối hợp tổ chức các điểm khám phù hợp với đặc điểm từng địa bàn.
Đồng thời, cần xây dựng cơ chế tài chính linh hoạt nhưng chặt chẽ để huy động tối đa nguồn lực xã hội. Cơ chế này phải bảo đảm nguyên tắc công khai, minh bạch, đúng quy định, tạo điều kiện để các cơ sở y tế công lập và ngoài công lập đủ điều kiện tham gia cung ứng dịch vụ khám sức khỏe.
TS Huỳnh Minh Chín - Phó giám đốc Sở Y tế TP.HCM - cho biết năm 2025 các chỉ tiêu dân số cơ bản được hoàn thành, một số chỉ tiêu vượt kế hoạch đề ra.
Tuy nhiên tổng tỉ suất sinh của TP vẫn ở mức thấp, đạt 1,51 con/phụ nữ, mặc dù đã có xu hướng tăng nhẹ. Đây vẫn là thách thức lớn, có nguy cơ ảnh hưởng đến cơ cấu dân số và nguồn lao động trong tương lai.
Thứ trưởng Bộ Y tế Đỗ Xuân Tuyên đánh giá TP.HCM đã triển khai Nghị quyết 72 đạt nhiều kết quả tích cực. Tuy nhiên để hoàn thành các mục tiêu, đặc biệt trong nâng cao năng lực y tế cơ sở và chăm sóc sức khỏe toàn dân, TP cần tiếp tục hoàn thiện cơ chế, chính sách và tăng cường nguồn lực trong thời gian tới.
Liên quan đến khám sức khỏe định kỳ, Thứ trưởng Bộ Y tế lưu ý cần thống nhất cách hiểu và cách làm. Đây không phải là các gói khám chuyên sâu, mà chủ yếu là sàng lọc ban đầu, qua đó phát hiện sớm yếu tố nguy cơ, phân tích để xác định các vấn đề sức khỏe nổi bật và triển khai can thiệp phù hợp.
Tránh tình trạng triển khai dàn trải, hình thức, gây tốn kém nhưng hiệu quả thấp. Việc tổ chức khám phải phù hợp điều kiện từng địa phương, kết hợp sử dụng thiết bị y tế cơ động khi cần thiết và tăng cường hỗ trợ chuyên môn giữa tuyến cơ sở với tuyến trên.
Ngoài ra, TP.HCM cần có các chính sách đủ mạnh để khuyến khích sinh con, như hỗ trợ nhà ở, giáo dục, chi phí nuôi dưỡng… thay vì chỉ dừng ở tuyên truyền, qua đó duy trì mức sinh hợp lý và nâng cao chất lượng nguồn nhân lực.
