“Bây giờ tôi mà quay về thì dang dở”, Phương Nhi, 31 tuổi, sống tại bang Illinois, Mỹ nói.
Năm 2004, bà Tô Thị Hồng (mẹ Nhi) ở phường Phú Định, TP HCM được chị ruột bảo lãnh sang Mỹ định cư theo diện F4 (chị em ruột bảo lãnh nhau). Hồ sơ cho phép chồng và các con dưới 21 tuổi độc thân đi kèm. Lúc đó, gia đình có 6 thành viên, gồm vợ chồng bà Hồng và bốn người con, trong đó Phương Nhi là con út.
Sau 15 năm chờ đợi, năm 2019 hồ sơ của bà Hồng được duyệt nhưng ba người con đã quá tuổi đi kèm. Vợ chồng bà và Phương Nhi, 24 tuổi (được tính dưới 21 tuổi nhờ Đạo luật CSPA cho phép trừ thời gian hồ sơ chờ phê duyệt) đủ điều kiện định cư.
Để đưa ba người con còn lại sang Mỹ, vợ chồng bà Hồng nộp hồ sơ diện F2B (con trên 21 tuổi chưa kết hôn của thường trú nhân). Họ dự kiến chờ 5 năm, nhưng đến nay hồ sơ vẫn chưa hoàn tất.
Tại Mỹ, vợ chồng bà Hồng không biết tiếng Anh để giao tiếp, không nghề nghiệp và thu nhập. Họ phụ thuộc hoàn toàn vào tiền từ Việt Nam gửi sang.
Ban đầu, bà Hồng thích không khí trong lành, yên tĩnh của nước Mỹ, nhưng sự hào hứng dần phai. Hàng ngày, bà đi bộ một vòng công viên rồi về nấu ăn, cuối tuần chờ con chở đi siêu thị châu Á. Chồng bà, ông Minh, nhiều lần học lái xe nhưng đều bỏ dở vì sợ tốc độ cao trên cao tốc. Không có bằng lái, ông ví mình như “người mất chân”. Nơi họ sống thưa dân và hiếm người Việt.
Cách đây bốn năm, người chị đứng đơn bảo lãnh qua đời vì ung thư khiến động lực ở lại Mỹ của vợ chồng bà Hồng không còn như trước. Cứ khoảng 6 tháng, họ lại bay về Việt Nam. Việc không ở Mỹ liên tục, ông bà không đủ điều kiện thi lấy quốc tịch.
Về phần Phương Nhi, sau khi bỏ dở chương trình thạc sĩ tại Việt Nam cô học lại bằng đại học chuyên ngành marketing trong hai năm để tìm việc. Sau giờ làm, cô chỉ xem phim, đọc truyện.
Ba anh chị của Nhi ở lại Việt Nam hơn 20 năm qua không dám kết hôn vì sợ ảnh hưởng đến việc xét duyệt hồ sơ định cư.
Nhớ Việt Nam, Phương Nhi muốn về nước. Nhưng cuối năm 2022, luật sư thông báo hồ sơ của ba anh chị em đã bước vào giai đoạn xử lý tại Trung tâm Thị thực Quốc gia (NVC). Cô tiếp tục ở lại Mỹ chờ đợi.
Tình cảnh của gia đình Nhi không hiếm gặp trên các hội nhóm của những người chuẩn bị di cư Mỹ. Dữ liệu năm 2025 của Sở Di trú và Nhập tịch Mỹ (USCIS) ghi nhận khoảng 2,4 triệu đơn I-130 (công dân hoặc thường trú nhân Mỹ bảo lãnh người thân sang định cư) đang chờ xét duyệt.
Nghiên cứu của Viện Cato (Mỹ) chỉ ra thời gian chờ trung bình cho các diện bảo lãnh gia đình tăng từ 4 năm 3 tháng (năm 1991) lên 8 năm 1 tháng (năm 2018). Trong đó, diện F4 có thời gian chờ lâu nhất, trung bình 14 năm 7 tháng. Chờ đợi khiến nhiều người bỏ lỡ các cột mốc quan trọng cuộc đời như học hành, kết hôn, sinh con, chăm sóc cha mẹ.
Ông José Latour, Luật sư trưởng của Văn phòng Luật di trú LatourLaw, trụ sở ở TP HCM, cho biết nhóm hồ sơ toàn cầu diện F4 hiện mới giải quyết đến các đơn nộp trước năm 2008.
“Trong nền văn hóa coi trọng gia đình như Việt Nam, sự chậm trễ này tạo ra áp lực lớn”, luật sư nói. Trong 33 năm hỗ trợ các gia đình chuẩn bị hồ sơ định cư Mỹ, ông từng chứng kiến nhiều người phải hoãn việc học của con, hoãn nghỉ hưu, đám cưới hay lễ tốt nghiệp. “Họ không biết mình nên chờ đợi cơ hội định cư hay từ bỏ để ổn định cuộc sống tại quê nhà”, ông José Latour nói.
Ông dẫn chứng trường hợp một người cha nộp hồ sơ diện F4, luôn giữ tâm thế sẵn sàng lên máy bay nên dừng mọi kế hoạch đầu tư dài hạn tại Việt Nam với hy vọng các con được sang Mỹ học tập. Khi con ông đã tốt nghiệp đại học, đi làm và quá 21 tuổi khi người cha được cấp thị thực và không còn đủ điều kiện đi cùng. Người con này rơi vào thế tiến thoái lưỡng nan giữa việc chờ khiếu nại để giữ cơ hội định cư Mỹ hay kết hôn ở Việt Nam để ổn định cuộc sống và chấp nhận từ bỏ quyền lợi di trú.
Từ thực tế trên, đại diện LatourLaw khuyên các gia đình nên chủ động chuẩn bị kế hoạch học tập, nghề nghiệp và tài chính theo kịch bản thời gian chờ kéo dài, thay vì phụ thuộc vào mốc xét duyệt của cơ quan di trú.
Ông José Latour tin rằng Mỹ quy trình xử lý hồ sơ bảo lãnh gia đình của Mỹ sẽ hiệu quả hơn trong vài năm tới.
Sarah Danh, 27 tuổi và Luke Gradl, 28 tuổi, kết hôn hôm 21/3 tại Spring Branch, bang Texas (Mỹ).
Chú rể Luke cho biết đây là đám cưới trong mơ của cả hai, trong đó cô dâu Sarah đã dành hơn một năm chuẩn bị tỉ mỉ từng chi tiết.
Ngay sau lễ cưới, cặp vợ chồng mới cưới tới Tokyo (Nhật Bản) để hưởng tuần trăng mật kéo dài 16 ngày. Tuy nhiên, chỉ tới ngày thứ hai của chuyến đi, mọi thứ bất ngờ biến chuyển theo hướng tồi tệ.
“Khi tới khách sạn chiều 8/4, cô ấy cảm thấy không khỏe nên chúng tôi quyết định nghỉ ngơi vì còn rất nhiều thời gian ở Nhật”, Luke nhớ lại.
Chỉ sau một ngày, tình hình chuyển theo chiều hướng xấu rất nhanh. Cô được chồng đưa tới bệnh viện lúc nửa đêm. Sau đó Sarah phải nhập khoa cấp cứu rồi chuyển thẳng vào phòng chăm sóc đặc biệt vì sức khỏe suy giảm đe dọa tính mạng.
Theo Luke, vợ anh xuất hiện hàng loạt triệu chứng nghiêm trọng như vàng da, nôn ói, sốt, đau nhức cơ thể và bệnh não gan ở mức cực kỳ nghiêm trọng.
Tình trạng của vợ khiến anh hoàn toàn sốc vì trong lễ cưới trước đó, Sarah không hề có dấu hiệu bất thường nào về sức khỏe.
Trước đó, cô là y tá khoa sản tại bệnh viện ở thành phố San Antonio, bang Texas. Cô tốt nghiệp chưa đầy 2 năm và dành phần lớn thời gian để chăm sóc bệnh nhân trước khi bản thân rơi vào hoàn cảnh nguy kịch.
Sau khi nhập viện, cô được chẩn đoán suy gan cấp cùng nhiều biến chứng nguy hiểm. Vài tuần sau khi nhập viện, cô gái gốc Việt được sắp xếp chuyến bay y tế khẩn cấp để trở về Mỹ.
Trong suốt khoảng thời gian vợ nguy kịch nơi đất khách, Luke gần như một mình xoay xở mọi việc. Anh cho biết viện phí tại Nhật phải được thanh toán đầy đủ trước khi bệnh nhân được xuất viện, khiến gia đình phải lập trang GoFundMe để kêu gọi hỗ trợ tài chính.
Khi trở về Texas vào ngày 21/4, Sarah vẫn trong tình trạng hôn mê. Các bác sĩ phát hiện cô bị tổn thương não nghiêm trọng ở cả hai bán cầu và cảnh báo gia đình rằng, cô có thể sẽ không bao giờ tỉnh lại hoặc hồi phục bình thường.
Quá trình phục hồi như phép màu
Tuy nhiên cô dâu trẻ đã phục hồi ngoài dự đoán của giới y khoa.
Mới đây vào ngày 11/5, chú của cô đã chia sẻ thông tin mới nhất. Đó là khoảnh khắc cô tỉnh táo, tươi cười trên giường bệnh. Nhiều người gọi sự phục hồi này giống như phép màu.
"Sức khỏe của con bé tiến triển nhanh hơn tất cả dự đoán. Gia đình vô cùng biết ơn sự chăm sóc tận tình của đội ngũ y bác sỹ", chú ruột của cô nói.
Theo gia đình, hiện cô có thể nhận ra, ghi nhớ và giao tiếp với những người xung quanh. Gan của cô ở trạng thái ổn định, dù vẫn còn một số biến động trong dự đoán của bác sỹ.
Dù hồi phục tích cực, hành trình phía trước của Sarah vẫn còn dài. Theo đại diện gia đình, cô sẽ được chuyển tới trung tâm phục hồi chức năng ở Houston để tiếp tục vật lý trị liệu và phục hồi nhận thức chuyên sâu.
Đại diện gia đình cũng chia sẻ, họ rất biết ơn tất cả những người đã cầu nguyện và động viên gia đình suốt thời gian qua. Thời gian tới, gia đình sẽ tiếp tục đồng hành với sự lạc quan vào chặng đường phía trước.
Sự việc đau lòng xảy ra ở Trung Quốc. Người phụ nữ xấu số 56 tuổi tên Lưu được gia đình đánh giá là sống điều độ. Bà ăn uống khá lành mạnh, duy trì thói quen đi bộ thường xuyên và hiếm khi mắc bệnh nặng. Chính vì vậy, việc bà đột ngột gặp vấn đề sức khỏe nghiêm trọng khiến nhiều người không khỏi bất ngờ.
Không lâu trước đó, bà bắt đầu xuất hiện các dấu hiệu bất thường như mệt mỏi kéo dài, tiểu ít và cơ thể phù nề. Khi được đưa vào bệnh viện cấp cứu, các bác sĩ xác định bà bị suy thận cấp – tình trạng chức năng thận suy giảm nhanh chóng chỉ trong thời gian ngắn, khiến cơ thể không còn khả năng lọc chất thải và cân bằng điện giải.
Dù đã vào viện và được điều trị tích cực nhưng bà Lưu vẫn tử vong. Sau sự việc, chồng bà đau xót chia sẻ rằng vợ mình có một thói quen kéo dài nhiều năm nhưng không chịu thay đổi, dù gia đình nhiều lần khuyên ngăn: tự ý sử dụng thuốc giảm đau, theo Toutiao.
Thường xuyên lạm dụng thuốc giảm đau – nguy cơ âm thầm với thận: Nguyên nhân sâu xa được các bác sĩ chỉ ra là việc bà Lưu thường xuyên dùng thuốc giảm đau để đối phó với tình trạng đau cổ vai gáy và đau đầu kéo dài. Các loại thuốc bà sử dụng chủ yếu thuộc nhóm chống viêm không steroid (NSAID) – vốn phổ biến và dễ mua.
Theo chuyên gia vấn đề nằm ở chỗ bà thường dùng liều cao và kéo dài trong thời gian dài mà không có chỉ định từ bác sĩ.
Bên cạnh đó các chuyên gia cũng nhấn mạnh, NSAID có tác dụng giảm đau, chống viêm hiệu quả nhờ cơ chế ức chế enzyme cyclooxygenase (COX). Tuy nhiên, chính cơ chế này cũng làm giảm lưu lượng máu đến thận, từ đó ảnh hưởng đến khả năng lọc và đào thải độc tố.
Khi lạm dụng, thuốc có thể gây tổn thương thận cấp, viêm thận kẽ, suy giảm chức năng lọc cầu thận, thậm chí dẫn đến suy thận không hồi phục. Nguy cơ này càng cao ở người lớn tuổi, người có bệnh nền như tăng huyết áp, tiểu đường, tim mạch hoặc những người uống không đủ nước.
Vì vậy, việc sử dụng thuốc giảm đau hay bất kỳ loại thuốc nào cũng cần tuân thủ hướng dẫn chuyên môn, tránh tự ý dùng kéo dài hoặc tăng liều.
- Dùng nhiều thuốc giảm đau: Không chỉ thuốc giảm đau, nhiều thói quen sinh hoạt hàng ngày cũng có thể âm thầm làm suy giảm chức năng thận theo thời gian.
- Thức khuya kéo dài: Việc thiếu ngủ làm tăng gánh nặng chuyển hóa, ảnh hưởng đến quá trình phục hồi của các cơ quan, trong đó có thận. Một số nghiên cứu cho thấy ngủ không đủ giấc có liên quan đến nguy cơ mắc bệnh thận mạn tính.
- Ăn quá mặn: Thường xuyên ăn mặn cũng khiến thận phải làm việc quá sức. Khi tiêu thụ nhiều muối, huyết áp dễ tăng, kéo theo áp lực lọc tại cầu thận tăng lên và gây tổn thương lâu dài. Tổ chức Y tế Thế giới khuyến cáo người trưởng thành không nên tiêu thụ quá 5g muối mỗi ngày.
- Uống quá ít nước: Việc uống ít nước cũng là một thói quen phổ biến nhưng nguy hiểm. Nước tiểu bị cô đặc có thể làm tăng nguy cơ sỏi thận và nhiễm trùng đường tiết niệu. Duy trì đủ nước mỗi ngày giúp thận hoạt động hiệu quả hơn trong việc đào thải chất cặn bã.
- Sử dụng vô tội vạn thực phẩm chức năng: Tự ý sử dụng thực phẩm chức năng cũng tiềm ẩn nhiều rủi ro. Một số sản phẩm được quảng cáo "bổ thận", "thải độc" có thể chứa thành phần không rõ nguồn gốc, thậm chí kim loại nặng, gây áp lực lên gan và thận nếu dùng kéo dài.
- Lòng trắng trứng: Theo Lao Động lòng trắng trứng là nguồn cung cấp protein chất lượng cao, phù hợp với người cần bổ sung đạm nhưng phải hạn chế phốt pho, đặc biệt là bệnh nhân đang lọc máu. Trong 2 lòng trắng trứng lớn (khoảng 66g) chứa 110 mg natri, 108 mg kali và 10 mg phốt pho.
- Củ cải: Đây là một trong những thực phẩm có hàm lượng kali và phốt pho thấp nhưng giàu vitamin C; trong 58g củ cải thái lát chứa 23 mg natri, 135 mg kali và 12 mg phốt pho, còn trong 78g củ cải nấu chín chứa 12,5 mg natri, 138 mg kali và 20 mg phốt pho.
- Ớt chuông: quả ớt chuông cũng là thực phẩm giàu dinh dưỡng nhưng ít kali, chứa nhiều vitamin C và vitamin A giúp tăng cường miễn dịch; trong 74g ớt chuông có 3 mg natri, 156 mg kali và 19 mg phốt pho.
- Bắp cải: Bắp cải cung cấp nhiều vitamin K, vitamin C, vitamin B, đồng thời có hàm lượng kali, phốt pho và natri thấp, cùng với chất xơ không hòa tan giúp hỗ trợ tiêu hóa; trong 70g bắp cải thái nhỏ có 13 mg natri, 119 mg kali và 18 mg phốt pho.
- Hành tây: Hành tây giúp tạo vị tự nhiên cho món ăn, góp phần giảm lượng muối sử dụng, đồng thời cung cấp vitamin C, mangan, vitamin nhóm B và chất xơ prebiotic tốt cho hệ tiêu hóa; một củ hành tây nhỏ (khoảng 70g) chứa khoảng 3 mg natri, 102 mg kali và 20 mg phốt pho.
Nhiều người cho rằng hải sản tươi sống luôn có chất lượng tốt hơn sản phẩm đông lạnh. Tuy nhiên, đầu bếp Vũ Nhất Thông, sáng lập Trung tâm dạy nấu ăn Eric Vũ Cooking Class (TP HCM), phản đối điều này.
Dưới góc độ khoa học thực phẩm, khái niệm "tươi" mang tính tương đối. Miếng cá hồi làm sashimi được cấp đông ở âm 60 độ C ngay khi đánh bắt sẽ giữ được hàm lượng dinh dưỡng cao hơn con tôm hùm đang bơi trong bể kính nhà hàng nhưng đã nhịn đói nhiều ngày khiến cơ thịt tiêu biến dần.
Theo ông Thông, ngay khi hải sản chết, hiện tượng tự phân giải bắt đầu diễn ra. Các enzyme phá vỡ cấu trúc protein, làm mềm thịt và tạo ra mùi tanh. Hải sản bán ở chợ thường trải qua nhiều giờ đánh bắt và ướp đá sơ sài. Việc phơi ở nhiệt độ thường tạo điều kiện cho vi khuẩn sinh sôi và hình thành chất histamine (hợp chất gây sốc phản vệ, phản ứng viêm, dị ứng, dẫn truyền thần kinh và sự bài tiết dịch vị) làm suy giảm chất lượng, có nguy cơ ngộ độc.
Công nghệ cấp đông quyết định chất lượng
Hải sản được cấp đông tại tàu bằng hầm lạnh siêu tốc, nhiệt độ âm 40 độ C sẽ chặn đứng hoạt động của enzyme và vi khuẩn. Khi rã đông, sản phẩm giữ được cấu trúc và hàm lượng dinh dưỡng.
Nhiều người e ngại đồ đông lạnh bị khô và chảy nước. Ông Thông cho biết nguyên nhân do kỹ thuật cấp đông. Cơ thể sinh vật biển chứa 70-80% là nước. Khi cấp đông chậm bằng tủ lạnh gia đình, phân tử nước liên kết thành tinh thể đá lớn, đâm thủng màng tế bào khiến nước cốt chảy ra ngoài (hiện tượng drip loss).
Trong công nghiệp, công nghệ cấp đông siêu tốc (IQF) hạ nhiệt độ tâm sản phẩm xuống dưới âm 18 độ C nhanh chóng. Tinh thể nước đóng băng với kích thước nhỏ, không phá vỡ màng tế bào nên nguyên liệu giữ được độ đàn hồi.
Riêng với món ăn sống như sashimi, sử dụng hải sản cấp đông là quy tắc bắt buộc. Trong môi trường tự nhiên, cá hồi hoang dã, cá ngừ hay mực thường chứa nhiều ký sinh trùng, tiêu biểu là giun Anisakis. Cơ quan Quản lý Thực phẩm và Dược phẩm Mỹ (FDA) quy định cá dùng để ăn sống phải được cấp đông ở âm 20 độ C trong ít nhất 7 ngày, hoặc âm 35 độ C trong 15 giờ để tiêu diệt ký sinh trùng.
Tiêu chí lựa chọn và rã đông
Đầu bếp gợi ý người tiêu dùng chọn đồ tươi sống khi mua trực tiếp tại vùng biển, hoặc khi chế biến các món hấp, luộc. Hải sản cấp đông phù hợp cho nhà hàng cần ổn định nguyên liệu, người mua hàng trái mùa. Nguyên liệu này phù hợp cho các món kho, rim, chiên, nướng đậm vị sốt vì sự khác biệt về kết cấu giữa tươi và đông lạnh gần như không thể nhận ra. Ngoài ra, hải sản cấp đông chuẩn quy trình giúp tránh rủi ro từ các chất bảo quản (như urê, hàn the) thường bị lạm dụng để giữ cá tươi lâu ở chợ.
Theo chuyên gia, hải sản cấp đông giảm chất lượng chủ yếu do rã đông sai cách. Việc ngâm trực tiếp vào nước nóng, để ở nhiệt độ phòng hoặc dùng lò vi sóng quá mức khiến thịt cá bị mất nước và sinh vi khuẩn.
Cách rã đông đúng là chuyển thực phẩm từ ngăn đá xuống ngăn mát tủ lạnh trước 12-24 tiếng. Nhiệt độ tăng từ từ giúp tinh thể đá tan chảy và tái hấp thụ vào thớ thịt, giữ nguyên liệu ở trạng thái mọng nước.
