Sự việc đau lòng xảy ra ở Trung Quốc. Người phụ nữ xấu số 56 tuổi tên Lưu được gia đình đánh giá là sống điều độ. Bà ăn uống khá lành mạnh, duy trì thói quen đi bộ thường xuyên và hiếm khi mắc bệnh nặng. Chính vì vậy, việc bà đột ngột gặp vấn đề sức khỏe nghiêm trọng khiến nhiều người không khỏi bất ngờ.
Không lâu trước đó, bà bắt đầu xuất hiện các dấu hiệu bất thường như mệt mỏi kéo dài, tiểu ít và cơ thể phù nề. Khi được đưa vào bệnh viện cấp cứu, các bác sĩ xác định bà bị suy thận cấp – tình trạng chức năng thận suy giảm nhanh chóng chỉ trong thời gian ngắn, khiến cơ thể không còn khả năng lọc chất thải và cân bằng điện giải.
Dù đã vào viện và được điều trị tích cực nhưng bà Lưu vẫn tử vong. Sau sự việc, chồng bà đau xót chia sẻ rằng vợ mình có một thói quen kéo dài nhiều năm nhưng không chịu thay đổi, dù gia đình nhiều lần khuyên ngăn: tự ý sử dụng thuốc giảm đau, theo Toutiao.
Thường xuyên lạm dụng thuốc giảm đau – nguy cơ âm thầm với thận: Nguyên nhân sâu xa được các bác sĩ chỉ ra là việc bà Lưu thường xuyên dùng thuốc giảm đau để đối phó với tình trạng đau cổ vai gáy và đau đầu kéo dài. Các loại thuốc bà sử dụng chủ yếu thuộc nhóm chống viêm không steroid (NSAID) – vốn phổ biến và dễ mua.
Theo chuyên gia vấn đề nằm ở chỗ bà thường dùng liều cao và kéo dài trong thời gian dài mà không có chỉ định từ bác sĩ.
Bên cạnh đó các chuyên gia cũng nhấn mạnh, NSAID có tác dụng giảm đau, chống viêm hiệu quả nhờ cơ chế ức chế enzyme cyclooxygenase (COX). Tuy nhiên, chính cơ chế này cũng làm giảm lưu lượng máu đến thận, từ đó ảnh hưởng đến khả năng lọc và đào thải độc tố.
Khi lạm dụng, thuốc có thể gây tổn thương thận cấp, viêm thận kẽ, suy giảm chức năng lọc cầu thận, thậm chí dẫn đến suy thận không hồi phục. Nguy cơ này càng cao ở người lớn tuổi, người có bệnh nền như tăng huyết áp, tiểu đường, tim mạch hoặc những người uống không đủ nước.
Vì vậy, việc sử dụng thuốc giảm đau hay bất kỳ loại thuốc nào cũng cần tuân thủ hướng dẫn chuyên môn, tránh tự ý dùng kéo dài hoặc tăng liều.
– Dùng nhiều thuốc giảm đau: Không chỉ thuốc giảm đau, nhiều thói quen sinh hoạt hàng ngày cũng có thể âm thầm làm suy giảm chức năng thận theo thời gian.
– Thức khuya kéo dài: Việc thiếu ngủ làm tăng gánh nặng chuyển hóa, ảnh hưởng đến quá trình phục hồi của các cơ quan, trong đó có thận. Một số nghiên cứu cho thấy ngủ không đủ giấc có liên quan đến nguy cơ mắc bệnh thận mạn tính.
– Ăn quá mặn: Thường xuyên ăn mặn cũng khiến thận phải làm việc quá sức. Khi tiêu thụ nhiều muối, huyết áp dễ tăng, kéo theo áp lực lọc tại cầu thận tăng lên và gây tổn thương lâu dài. Tổ chức Y tế Thế giới khuyến cáo người trưởng thành không nên tiêu thụ quá 5g muối mỗi ngày.
– Uống quá ít nước: Việc uống ít nước cũng là một thói quen phổ biến nhưng nguy hiểm. Nước tiểu bị cô đặc có thể làm tăng nguy cơ sỏi thận và nhiễm trùng đường tiết niệu. Duy trì đủ nước mỗi ngày giúp thận hoạt động hiệu quả hơn trong việc đào thải chất cặn bã.
– Sử dụng vô tội vạn thực phẩm chức năng: Tự ý sử dụng thực phẩm chức năng cũng tiềm ẩn nhiều rủi ro. Một số sản phẩm được quảng cáo “bổ thận”, “thải độc” có thể chứa thành phần không rõ nguồn gốc, thậm chí kim loại nặng, gây áp lực lên gan và thận nếu dùng kéo dài.
– Lòng trắng trứng: Theo Lao Động lòng trắng trứng là nguồn cung cấp protein chất lượng cao, phù hợp với người cần bổ sung đạm nhưng phải hạn chế phốt pho, đặc biệt là bệnh nhân đang lọc máu. Trong 2 lòng trắng trứng lớn (khoảng 66g) chứa 110 mg natri, 108 mg kali và 10 mg phốt pho.
– Củ cải: Đây là một trong những thực phẩm có hàm lượng kali và phốt pho thấp nhưng giàu vitamin C; trong 58g củ cải thái lát chứa 23 mg natri, 135 mg kali và 12 mg phốt pho, còn trong 78g củ cải nấu chín chứa 12,5 mg natri, 138 mg kali và 20 mg phốt pho.
– Ớt chuông: quả ớt chuông cũng là thực phẩm giàu dinh dưỡng nhưng ít kali, chứa nhiều vitamin C và vitamin A giúp tăng cường miễn dịch; trong 74g ớt chuông có 3 mg natri, 156 mg kali và 19 mg phốt pho.
– Bắp cải: Bắp cải cung cấp nhiều vitamin K, vitamin C, vitamin B, đồng thời có hàm lượng kali, phốt pho và natri thấp, cùng với chất xơ không hòa tan giúp hỗ trợ tiêu hóa; trong 70g bắp cải thái nhỏ có 13 mg natri, 119 mg kali và 18 mg phốt pho.
– Hành tây: Hành tây giúp tạo vị tự nhiên cho món ăn, góp phần giảm lượng muối sử dụng, đồng thời cung cấp vitamin C, mangan, vitamin nhóm B và chất xơ prebiotic tốt cho hệ tiêu hóa; một củ hành tây nhỏ (khoảng 70g) chứa khoảng 3 mg natri, 102 mg kali và 20 mg phốt pho.
Cứ vài phút, điện thoại của thành viên tổ truyền thông và công tác xã hội lại đổ chuông từ các shipper giao hàng. Có đợt, trung tâm nhận được 54 đơn hàng chỉ trong một ngày.
Để cập nhật đời sống sinh hoạt thường ngày của các bác thương bệnh binh, thân nhân người có công với cách mạng, trung tâm đang duy trì trang Facebook Trung tâm điều dưỡng thương binh Nghệ An.
Từ khi những đơn hàng và sự hỗ trợ từ cộng đồng ngày càng nhiều, trang không chỉ là nơi chia sẻ hoạt động thường nhật mà còn trở thành kênh công khai việc tiếp nhận và sử dụng quà tặng.
Mọi hoạt động tiếp nhận, quản lý và sử dụng quà tặng đều được thực hiện theo đúng quy định.
Chính những thông tin, hình ảnh được cập nhật thường xuyên giúp nhiều bạn trẻ, nhà hảo tâm trên khắp cả nước biết đến trung tâm nhiều hơn. Từ đó những đơn hàng nhỏ bé nhưng chan chứa tình cảm tiếp tục được gửi về.
Biết đến hình thức này qua việc theo dõi trung tâm, bạn Ý Nhi (18 tuổi, sinh viên Trường ĐH Thăng Long, Hà Nội) cũng "tập tành" gửi những món quà từ khi còn là học sinh cấp III. Nhi cho biết "gom được bao nhiêu thì mình gửi phần tương đương bấy nhiêu".
Sau khi lên ĐH, có thêm thu nhập từ việc làm thêm, bạn duy trì việc gửi quà hằng tháng, tùy vào điều kiện từng thời điểm.
Sau mỗi lần đặt hàng, Nhi nôn nao chờ món hàng mình gửi xuất hiện trên trang của trung tâm.
"Mỗi đợt gửi mình đều hạnh phúc, nghĩ tới việc hỗ trợ được phần nào trong đời sống của các bác là mình vui lắm luôn" - Nhi bày tỏ.
Những đơn hàng tuy nhỏ nhưng mang tính thiết thực và góp phần hỗ trợ trực tiếp vào đời sống sinh hoạt hằng ngày của các thương bệnh binh, đặc biệt là các bác nặng và các bác mắc bệnh tâm thần kinh.
Ông Nguyễn Thiếu Lâm, Giám đốc trung tâm, chia sẻ: "Không chỉ có giá trị vật chất, những phần quà còn mang ý nghĩa tinh thần rất lớn. Sự quan tâm của cộng đồng giúp các bác cảm nhận được rằng mình luôn được tri ân, không bị lãng quên, từ đó có thêm niềm vui và động lực trong cuộc sống".
Lượng đơn hàng tăng đột biến bắt đầu từ nhiều bài đăng trên mạng xã hội chia sẻ về cách gửi quà đến trung tâm. Bài viết nhanh chóng nhận được sự quan tâm và tạo nên làn sóng hưởng ứng tích cực.
Chị Hoàng Ngọc (25 tuổi, TP.HCM) chia sẻ: "Lúc đầu mình chỉ muốn lưu lại kỷ niệm riêng nên mới đăng lên mạng xã hội. Sau này bài viết vô tình nhận được sự quan tâm từ nhiều người".
Trong kỳ nghỉ lễ, Ngọc dành nhiều thời gian theo dõi bài đăng của mình hơn. Không chỉ tích cực giải đáp thắc mắc của nhiều bình luận, Ngọc còn mừng rỡ khi dưới bài đăng xuất hiện nhiều bình luận hình ảnh thể hiện "đặt hàng thành công" với những địa điểm tương tự.
Hoàng Ngọc chia sẻ: "Thật sự là một kỳ nghỉ ý nghĩa khi mình vừa làm được một chút gì đó mà còn lan tỏa cho nhiều người biết đến trung tâm".
Theo Ngọc, hình thức hỗ trợ này dễ lan tỏa bởi nó không tạo áp lực về số tiền hay quy mô đóng góp.
Nhiều người thường nghĩ làm thiện nguyện phải là điều gì đó lớn lao, cần số tiền lớn. Nhưng khi thấy có người chỉ gửi một thùng sữa hay một hộp bánh thì mọi người cảm thấy việc sẻ chia trở nên đơn giản hơn.
Nhờ đó, mọi người cũng gạt bỏ được những quan ngại ẩn sâu trong tiềm thức mà hành động.
Với chị Võ Thị Thanh Trúc (31 tuổi, TP.HCM), hình thức này tạo cảm giác gần gũi và trực tiếp hơn.
"Mình vui vì quà được gửi trực tiếp đến nơi cần, cũng tiện cho các bạn ở xa như mình", chị chia sẻ.
Mạng xã hội với tốc độ lan truyền nhanh cũng đang trở thành "cầu nối" cho những hành động tử tế.
Bạn Vương Quỳnh Như (17 tuổi, Hà Nội) thừa nhận: "Nếu không được truyền cảm hứng từ những bài đăng trên mạng, mình cũng chưa có duyên để thực hiện hành động đẹp đẽ này".
Cũng từ hình thức này Quỳnh Như có cái nhìn khác về việc làm thiện nguyện: "Khi mọi thứ được sáng tạo, minh bạch hơn, khi công nghệ càng phát triển, chúng ta cũng có thể vận dụng để thực hiện những truyền thống giàu bản sắc".
Theo ông Nguyễn Thiếu Lâm, điểm khác biệt là hình thức tri ân đã chuyển dần sang môi trường trực tuyến. Nhiều cá nhân gửi quà thông qua mạng xã hội và đơn vị vận chuyển mà không đến trực tiếp, thậm chí không để lại tên tuổi.
"Cách thức có thể thay đổi theo thời đại nhưng ý nghĩa nhân văn thì vẫn còn nguyên vẹn", ông Lâm nói.
Cuối tháng 4, Ngọc Minh, 27 tuổi, ở Hà Nội mở bảng Excel đối chiếu các khoản ứng trước để mua đồ ăn uống buổi chiều cho đồng nghiệp. Số tiền cần truy thu lên tới gần 10 triệu đồng.
Làm nhân viên truyền thông, Minh cho biết nửa năm qua cô nhận việc đặt đồ ăn cho 7 người trong phòng để tận dụng mã giảm giá. Mỗi ngày lúc 14h, cô gom yêu cầu, gọi món và nhận đồ. "Ban đầu tôi tự nguyện. Giờ tôi thấy đây là gánh nặng khi phải phụ trách cà phê sáng, đồ tráng miệng buổi trưa và trà chiều", Minh nói.
Vì nhiều người nhờ mua, cô phải lập bảng tính. Nhiều lần quên ghi sổ, cô tự bỏ tiền túi để bù. Việc thu tiền gặp trở ngại do đồng nghiệp trả lắt nhắt hoặc đợi nhắc nhiều lần. Minh cho biết có những tháng nhận lương chỉ để bù vào khoản ứng mua quà vặt cho phòng.
Bảo Trang, 22 tuổi, cộng tác viên công ty thiết kế tại TP HCM, cũng đối mặt bài toán chi phí cho "văn hóa trà chiều". Những ngày đầu, Trang được đồng nghiệp mời. Về sau, cô tự trả 60.000-70.000 đồng mỗi ngày cho thức uống, chưa tính chi phí liên hoan.
Trang cho biết toàn bộ thu nhập cộng tác viên khoảng 3 triệu đồng mỗi tháng đều dành cho ăn uống cùng đồng nghiệp. Cô tham gia vì sợ mọi người đánh giá là "không hòa đồng" và xa lánh. Trong các buổi tụ tập, chủ đề chính thường là nói xấu các phòng ban khác. Môi trường này khiến cô không muốn gắn bó lâu dài.
"Văn hóa trà chiều" đang là vấn đề khó nói, gây khó chịu của nhiều dân văn phòng. Gần đây trên mạng xã hội xuất hiện một video về chủ đề này thu hút hơn 7 triệu lượt xem và hàng chục nghìn bình luận. Nhóm nhân sự mới xem đó là gánh nặng tài chính. Trên nền tảng Threads, chủ đề "áp lực góp quỹ trà chiều" cũng thu hút gần 100.000 lượt quan tâm.
Báo cáo The Social Culture Report 2025 chỉ ra hơn 1/3 nhân viên toàn cầu cảm thấy khó chịu vì bị ép buộc tham gia các buổi tụ tập công sở, trong đó Gen Z chịu áp lực lớn nhất. Tại Việt Nam, khảo sát của Cimigo cho thấy hơn 70% nhân viên văn phòng thường xuyên gọi trà sữa theo nhóm.
Cố vấn tài chính Nguyễn Thị Thu Hương, Công ty Cổ phần Tư vấn đầu tư và Quản lý tài sản FIDT, cho biết thói quen đặt đồ ăn vặt ở văn phòng xuất phát từ yếu tố tâm lý và văn hóa tập thể. Môi trường công sở nhiều áp lực làm tăng nhu cầu tiêu thụ thức ăn xoa dịu tinh thần (comfort food). Bên cạnh đó, hiệu ứng đám đông tác động khiến khao khát hòa nhập lấn át nhu cầu thực tế của nhân viên. "Nếu không kiểm soát, thói quen này tạo ra vòng lặp: Áp lực công việc dẫn đến chi tiêu, chi tiêu gây áp lực tài chính, từ đó phát sinh căng thẳng mới", bà Hương nói.
Dưới góc độ quản trị, chuyên gia nhân sự Bùi Đoàn Chung, người sáng lập Cộng đồng Nghề nhân sự Việt Nam, cho biết văn hóa trà chiều mang tính hai mặt. Hoạt động này giúp giảm căng thẳng và tăng thấu hiểu nội bộ. Tuy nhiên, các buổi tụ tập tự phát, mang tính ép buộc ngầm dễ trở thành gánh nặng cho người mới, hoặc tạo kẽ hở cho những câu chuyện phiếm sai lệch chuẩn mực. Dù vậy, nếu được tổ chức dựa trên sự tôn trọng, thói quen này vẫn phát huy giá trị.
Chu Linh, 24 tuổi, ở Hà Nội xem trà chiều là cơ hội gắn kết. Đều đặn hai buổi mỗi ngày, Linh phụ trách gọi đồ cho 10 đến 30 đồng nghiệp. Để không ảnh hưởng giờ làm việc, cô lập nhóm chat riêng để mọi người chọn món, phân công người gọi và nhận đồ.
Khi không đủ tài chính ứng trước hoặc không có nhu cầu, Linh từ chối và được tập thể tôn trọng. "Nhiều lần tôi được các anh chị mời", Linh nói. Cô cho biết những phút giải lao giúp cô học hỏi kinh nghiệm và tháo gỡ khúc mắc chuyên môn.
Tương tự, Tú Hảo, 35 tuổi, ở Hà Nội từng né tránh tụ tập do duy trì chế độ ăn kiêng. Về sau, Hảo chia sẻ thẳng thắn về chế độ dinh dưỡng cá nhân. "Khi hiểu vấn đề, mọi người chủ động ưu tiên đặt những món lành mạnh để tôi ăn chung", cô kể.
Dưới góc độ quản lý, chị Trần Tuyết, 32 tuổi, trưởng phòng Nhân sự một công ty truyền thông ở TP HCM, cho biết doanh nghiệp có thể chủ động định hướng. Với 90% nhân sự ở độ tuổi 20-25, công ty của Tuyết bố trí khu vực sinh hoạt chung có sẵn dụng cụ làm đồ ăn nhẹ.
"Thay vì gọi đồ bên ngoài, nhân viên được khuyến khích đóng góp đồ ăn vặt vào tủ chung", Tuyết nói. Công ty cũng bố trí không gian trò chuyện riêng để không ảnh hưởng đến người đang làm việc.
Để giải bài toán chi tiêu, cố vấn tài chính Thu Hương đề xuất quy tắc "trả tiền cho mình trước". Khi nhận lương, người lao động cần trích tối thiểu 10-20% cho tiết kiệm và đầu tư, sau đó trích 10-15% vào tài khoản giải trí. "Khi quỹ giải trí hết tiền, bạn buộc phải dừng các buổi ăn vặt. Cách làm này giúp kiểm soát tài chính mà không gây cảm giác tội lỗi", bà Hương nói.
Để nói "không" mà không mất lòng, chuyên gia giao tiếp Tô Quỳnh Mai (Hà Nội) đưa ra nguyên tắc từ chối tình huống, không từ chối con người. Mọi người nên thiết lập ranh giới ngay từ đầu bằng thái độ lịch thiệp.
Bà Mai gợi ý các mẫu câu như: "Em đang hạn chế đồ ngọt nhưng vẫn ra ngồi trò chuyện cùng mọi người", hoặc "Dạo này em đang cân đối chi tiêu nên không tham gia thường xuyên, dịp đặc biệt em sẽ góp vui". Việc giữ thái độ nhất quán giúp đồng nghiệp hiểu phong cách cá nhân, tránh việc phải giải thích nhiều lần.
Về phía doanh nghiệp, chuyên gia nhân sự Bùi Đoàn Chung cho biết nếu xác định trà chiều là hoạt động gắn kết, tổ chức cần lập kế hoạch bài bản và cấp ngân sách minh bạch.
"Tổ chức chỉ phát triển lành mạnh khi mọi hoạt động hướng tới kết quả thực tế và tôn trọng sự đa dạng", ông Chung nói.
“Tôi bất ngờ khi clip của mình lại được nhiều người chú ý đến như vậy”, anh Thanh, chủ một quán ăn tại Hải Phòng, chia sẻ với phóng viên Dân trí sau khi những video ghi lại cảnh anh bán hàng bất ngờ gây sốt trên mạng xã hội, nhờ ngoại hình được nhận xét giống ngôi sao bóng đá Kylian Mbappe.
Theo anh Thanh, khoảng một năm trước, sau khi thay đổi kiểu tóc, anh bắt đầu được bạn bè nhận xét có nhiều nét giống tiền đạo nổi tiếng người Pháp. Tuy nhiên, những lời so sánh khi đó chỉ xuất hiện trong phạm vi bạn bè, người quen.
Mọi chuyện thay đổi khi các video ghi lại cảnh anh phục vụ khách tại quán ăn được đăng tải lên mạng xã hội.
Đoạn clip nhanh chóng thu hút hơn 1 triệu lượt xem cùng hàng trăm nghìn lượt tương tác, bình luận. Nhiều cư dân mạng hài hước ví anh là “Mbappe phiên bản Việt Nam”, thậm chí đùa rằng: “Mbappe không đi đá bóng mà sang Việt Nam bán lòng, nấu cỗ”.
“Khi các video nhận được nhiều lượt xem và hàng nghìn bình luận như vậy, tôi cảm thấy rất vui và phấn khởi. Đặc biệt, Mbappe lại là một trong những cầu thủ mà tôi yêu thích nên càng thấy thú vị hơn”, anh Thanh nói.
Theo anh Thanh, ban đầu anh cũng không để ý việc mình có ngoại hình giống cầu thủ đội tuyển Pháp, chỉ khi nhiều người cùng nói về điều này anh mới để ý. Anh Thanh cho rằng bản thân có một số nét tương đồng với thần tượng, đặc biệt ở kiểu tóc, đôi mắt và làn da ngăm đen.
Người đàn ông chia sẻ, ngoài nấu ăn, anh yêu thích bóng đá, thường xuyên theo dõi các giải đấu trong nước và quốc tế, đặc biệt thích đội tuyển Pháp, cũng như cầu thủ Mbappe.
"World Cup năm nay hầu như Pháp thi đấu trận nào tôi cũng theo dõi. Nếu bán hàng đêm mệt quá không xem trực tiếp được thì sáng hôm sau vẫn phải cập nhật tin tức", anh nói.
Dù được cộng đồng mạng gọi vui là "Mbappe Việt Nam", Thanh thừa nhận thời gian đầu anh khá ngượng ngùng.
"Lúc đầu tôi có phần ái ngại vì mình nghĩ không hợp với danh xưng đó, nhưng bây giờ thì quen rồi, lại có chút vui vẻ", anh cười.
Hiện Thanh kinh doanh một quán ăn dân dã tại khu vực chợ Mép, xã Tứ Kỳ, thành phố Hải Phòng. Quán mới hoạt động chưa đầy một năm, mở cửa từ khoảng 18h đến 22h hằng ngày, phục vụ các món ăn đồng quê như lòng lợn và nhiều món bình dân khác.
Sau khi các video lan truyền trên mạng xã hội, nhiều người dân xung quanh và bạn bè trên mạng xã hội tìm đến quán không chỉ để thưởng thức món ăn mà còn muốn tận mắt gặp người đàn ông được ví giống Mbappe.
"Cũng có nhiều khách từ nơi khác đến vì tò mò muốn xem ngoài đời tôi có giống Mbappe thật không. Nhiều người còn xin chụp ảnh cùng", Thanh kể.
Theo anh, hiệu ứng mạng xã hội phần nào giúp việc kinh doanh khởi sắc hơn.
"Quán mới mở nên việc được mọi người biết đến cũng giúp kéo thêm khách. Có cải thiện nhưng không quá nhiều. Khách chủ yếu vẫn là khách bình dân quanh khu vực", anh cho hay.
Dù vậy, Thanh cho biết cuộc sống của anh không thay đổi đáng kể sau khi nổi tiếng trên mạng. Anh vẫn duy trì công việc bán hàng mỗi ngày và thỉnh thoảng nhận nấu cỗ cho các nhà hàng quen.
"Điều tôi vui nhất là hầu hết mọi người đến quán đều có phản hồi tích cực về món ăn tôi nấu, không chỉ vì ngoại hình", anh nói.
